III SAB/Gl 68/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy S. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa, 2. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym orzeczeniem, 3. zasądza od Wójta Gminy S. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 13 czerwca 2024r. skarżący M.P. wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi wskazał, że 11 kwietnia 2022 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej prosząc o udostępnienie dokumentów zawierających informacje o: - powierzchni gruntów leśnych stanowiących własność gminy i/lub będących w jej zarządzie w latach 2015-2020; - objętości pozyskania drewna z lasów gminnych w latach 2015-2020; - areale zalesień na terenach gminnych w latach 2015-2020; - areale powierzchni gruntów przeznaczonych do zalesienia w gminie w latach 2015-2020; - areale zalesienia gruntów nieleśnych w gminie w latach 2015-2020; - powierzchni produkcyjnej gminnych szkółek leśnych w latach 2015-2020. Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazał przesłanie ich pocztą elektroniczną na podany adres ewentualnie przekazanie danych poprzez linki/hiperłącza kierujące do właściwych dokumentów. Pomimo upływu terminu na załatwienie sprawy podmiot zobowiązany nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, zatem wystąpił ze skargą na bezczynność. Zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek; 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 UDIP w zakresie, w jakim z przepisów tej ustawy wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak, niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi - a tym samym brak: 1/ decyzji odmownej oraz 2/ powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem. Wobec powyższych zarzutów wniósł o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 11 kwietnia 2022 r., 2) przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w skardze, 3) zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych; 4) przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania na rozprawie. W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że skarga jest bezzasadna, gdyż 29 kwietnia 2022 r. informacja publiczna została udzielona, a zawierająca ją odpowiedź została wnioskodawcy wysłana za pośrednictwem poczty elektronicznej. Następnie pismem z 18 czerwca 2024 r., organ ponownie udzielił wnioskodawcy informacji publicznej, która została wysłana na adres pełnomocnika i wnioskodawcy. W odpowiedzi tej organ zacytował treść przedstawionych we wniosku zagadnień z dopiskiem "nie dotyczy" (karta 17 akt administracyjnych). Na podstawie akt sprawy Sąd ustalił, że 29 kwietnia 2022r. organ istotnie sporządził odpowiedź na wniosek, jednak wysłał ją na błędny adres poczty elektronicznej, co wpłynęło na niedoręczenie jej stronie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 dalej: ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. Na wstępie przypomnieć należy, że prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1 zd. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 902, dalej "udip"). Udip w art. 1 ust. 1 ustawy stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Ustawa ta nie definiuje jednak pojęcia bezczynności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie prawa zgodnie podkreśla się, iż organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. np.: wyroki NSA z 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99; 8 lutego 2017 r., sygn., akt II GSK 5346/16; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FSK 1881/14, "OSP" 2015, z. 12, poz. 116 oraz przywołana tam literatura). Zatem dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, czy żądana informacja stanowi informację publiczną a także czy nie zachodzą przesłanki do odmowy ujawnienia informacji. Analizując kolejno przesłanki, których spełnienie wskazuje na konieczność rozpoznania wniosku strony w trybie udip wskazać należy, że adresatem wniosku był wójt gminy, a więc organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, realizującej zadania z zakresu administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Oznacza to, że wójt gminy jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Nadto z wnioskiem wystąpiła osoba fizyczna, zatem z pewnością mieści się ona zarówno w ustawowym pojęciu "każdy", jak i Konstytucyjnym "obywatel". Wreszcie żądana informacja obejmowała – nieco uogólniając jej zakres – żądanie przekazania dokumentów zawierających dane o majątku gminnym, jakim są lasy stanowiące jej własność lub będące w jej zarządzie i o gospodarowaniu nim, co mieści się w pojęciu informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) udip, udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują. Stosownie zaś do art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c) udostępnieniu podlega informacja publiczna o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego (...). Prowadzi to do konstatacji, że wniosek odnosił się do informacji publicznej i skierowany był do organu zobowiązanego do jej udostępnienia. Organ zresztą nie kwestionuje tych okoliczności, gdyż przystąpił do załatwienia sprawy z trzydniowym jedynie opóźnieniem, które tłumaczył zwiększoną absencją chorobową pracowników związaną z pandemią COVID-19. Wysłał ją – zgodnie z wnioskiem strony – na adres poczty elektronicznej adresata, jednak popełnił pomyłkę w adresie, przez co nigdy nie dotarła ona do niego. Natomiast rolą organu jest podjęcie nie działań jakichkolwiek, lecz tylko skutecznych, prowadzących do załatwienia sprawy, zatem błąd organu nie może go usprawiedliwiać. Z tego względu Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku. Jednocześnie Sąd nie uznał, by bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA w sprawie II OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu w sprawie IV SAB/Po 19/15, CBOSA). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, bo z akt wynika, że organ – jakkolwiek z niewielkim, bo trzydniowym opóźnieniem – przystąpił do załatwiania sprawy, przesyłając stronie odpowiedź na wniosek i jedynie na skutek błędu pisarskiego, polegającego na pominięciu jednej litery w adresie poczty elektronicznej wiadomość nie dotarła do pytającego. Jednak pomimo, że pismem z 18 czerwca 2024r. organ przesłał do strony pismo mające stanowić odpowiedź na złożone zapytania, to jednak Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt. Stało się tak dlatego, że na wszystkie poruszone we wniosku kwestie organ odpowiedział "nie dotyczy" (karta 17 akt administracyjnych). W ocenie Sądu nie wiadomo więc jaki jest stan faktyczny w zakresie objętym pytaniami i co właściwie oznacza to sformułowanie. Czy to, że Gmina nie ma własnych lub będących w jej zarządzie lasów, zatem "nie dotyczą" jej informacje o zalesieniach czy pozyskiwaniu drewna? Czy to, że nie posiada dokumentów, z których wynikałyby dane interesujące wnioskodawcę mimo, że jest właścicielką lasów albo gruntów przeznaczonych do zalesienia? W ocenie Sądu udzielona informacja winna być na tyle precyzyjna i jednoznaczna, na ile jest to możliwe w okolicznościach danej sprawy. Jeśli organ nie jest właścicielem gruntów leśnych lub przeznaczonych do zalesienia, to tak właśnie winien odpowiedzieć. Strona nie może się domyślać, co miał na myśli organ udzielając odpowiedzi i jak się ona ma do rzeczywiście istniejącego stanu rzeczy. Wobec powyższego, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.