II OSK 28/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Magdalena Dobek - Rak Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.B. i A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2345/21 w sprawie ze skargi B. B. i A. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 września 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 22 lipca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2345/21, oddalił skargę B. B. i A. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 września 2021 r. znak: [...]w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zaskarżoną decyzją z 28 września 2021 r. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania B. B. i A. K., utrzymano w mocy decyzję Wojewody Lubelskiego z 6 lipca 2021 r., [...]umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Lubelskiego z 24 maja 2018 r., Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę obory wolnostanowiskowej dla krów mlecznych z instalacjami zewnętrznymi, z bezodpływowym zbiornikiem na ścieki, na działce nr ew. [...] w [...]. Organ wskazał, powołując się na orzecznictwo i piśmiennictwo, że art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego ma na celu ograniczenia kręgu stron ustalanych w oparciu o 28 k.p.a. Zarówno w postępowaniu zwykłym w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, jak i nadzwyczajnym, krąg stron ustala się na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Przyjmuje się bowiem, że brak jest racjonalnych podstaw do rozszerzenia kręgu stron postępowania nadzwyczajnego w stosunku do postępowania zwykłego. Wskazuje się, że stroną mogą być nie tylko podmioty uznane za strony w postępowaniu zwykłym, lecz każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki decyzji, np. w razie pominięcia strony w postępowaniu zwykłym, albo zbycia nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania danej inwestycji. Dalej wskazał, że wnioskodawcy - B. B. i A. K. - nie brali udziału w postępowaniu zwyczajnym. Swój interes prawny wywodzą z prawa współwłasności działki nr ew. [...]. B. B. ponadto jest właścicielką działki nr ew. [...], a A. K. jest właścicielem działki nr ew. [...] oraz działek nr ew. [...], [...], [...]. Z projektu zagospodarowania terenu i mapy do celów projektowych wynika, że sporna inwestycja nie graniczy z działkami nr ew. [...], [...] i [...], gdyż oddziela je od działki inwestycyjnej działka nr ew. [...]. Pozostałe działki leżą dalszej odległości. Natomiast sporna obora wolnostanowiskowa dla krów mlecznych o wysokości kalenicy 9,81 m na działce nr ew. [...] jest oddalona o ok. 14 m od granicy działki nr ew. [...], ok. 47 m od granicy działki nr ew. [...] i ok. 77 m od granicy działki nr ew. [...]. Obszar oddziaływania inwestycji nie obejmuje zatem ww. działek, bowiem nie ogranicza możliwości ich zagospodarowania. Nieruchomości te nie leżą w obszarze oddziaływania inwestycji w świetle § 12 (odległość budynków na działce budowlanej od granicy z sąsiednią działką budowlaną), § 13 (przesłanianie budynków), § 60 ust. 1 (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych) rozporządzenia Ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki Uch usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065). Inwestycja nie wpływa też na warunki ochrony przeciwpożarowej § 271 i cyt. rozporządzenia. Nie przewiduje zmiany spływu wód opadowych § 29 i nie ogranicza dostępu do mediów oraz nie pozbawia dostępu do drogi publicznej. W oparciu o powyższe organ stwierdził, że wnioskodawcy mogą bez przeszkód zagospodarować swoje nieruchomości. Posiadają zatem interes faktyczny, który nie daje przymiotu strony. Natomiast zapach czy odór mogą być uciążliwe, jednak nie mogą być badane, gdyż w polskim systemie prawnym nie obowiązują normy prawne w tym zakresie. Ubocznie organ zwrócił uwagę, że otoczenie inwestycji stanowią tereny wiejskie (grunty orne, łąki, zabudowa zagrodowa), które ze swej istoty mogą stanowić źródło oddziaływań zapachowych. Takim źródłem może być też już istniejąca zabudowa rolnicza na działkach nr ew. [...], [...] i [...]. Obszar ten objęty jest uchwałą Rady Gminy [...] z 9 grudnia 2003 r., Nr [...] w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy [...], zmienioną uchwałą z 16 października 2012 r. Nr [...] o symbolu RP (rolny zabudowany częściowo siedliskiem rolniczym). Nie można więc precyzyjnie wskazać, które z oddziaływań zapachowych pochodzi od inwestycji, a które z innych terenów. Nadto, nawet gdyby takie oddziaływanie dało się wyodrębnić, to trudno uznać je za zakłócające korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych (art. 144 k.c.). Skarżący nie uprawdopodobnili, że takie oddziaływanie będzie miało miejsce, co czyni ich argumentację gołosłowną. Działka przy tym jest częściowo zabudowana budynkiem obory, z którego hodowla będzie przeniesiona do nowego obiektu. GINB zaznaczył, że obszar odziaływania tej inwestycji podlegał już ocenie WSA w Warszawie, który wyrokiem z 11 czerwca 2019 r., VII SA/Wa 2986/18, oddalił skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego z 4 września 2018 r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty Lubelskiego z 24 maja 2018 r. wobec braku legitymacji wnioskodawców. W tym postępowaniu obszar oddziaływania odnosił się do tej samej inwestycji. Wnioskodawcy nie wskazali żadnych nowych okoliczności. Organ dodał, że wówczas obowiązywał art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego definiujący obszar oddziaływania, jako wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym jego zabudowy. Obowiązujący art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego wskazuje wyłącznie na ograniczenia w zabudowie terenu. Zawęża zatem obszar oddziaływania jedyne do ograniczeń w zabudowie terenu. B. B. i A. K. nie wykazali interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji Starosty Lubelskiego z 24 maja 2018 r. Merytoryczne zarzuty dotyczące prawidłowości ww. decyzji pozostają więc bez wpływu na rozstrzygnięcie, jak i zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., jak i art. 107 § 3 t k.p.a. Skargą B. B. i A. K. zaskarżyli powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 pkt 20 cyt. ustawy; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 pkt 20 tej ustawy; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 i 2 k.p.a.; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., 77 k.p.a. i 107 § 1 i 3 k.p.a.; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zdaniem Sądu organy obu instancji podejmując decyzję o umorzeniu postępowania w sposób wyczerpujący i zgodny z prawem oceniły kwestię interesu prawnego skarżących, odnosząc rozważania do przesłanek z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego (w brzmieniu po zmianie wprowadzonej ustawą z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2020 r. poz. 471) w zw. z art. 25 ww. ustawy. Zasadnie w efekcie uznały, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony. Jak wynika z żądania, wnioskodawcy swój interes prawny wywodzą z prawa współwłasności działki nr ew. [...]. B. B. jest również właścicielką działki nr ew. [...], a A. K. działek nr ew. [...] oraz [...], [...], [...]. W ocenie Sądu nie było sporne w tej sprawie, że inwestycja położona na działce nr [...] w [...] nie graniczy bezpośrednio z działkami nr ew. [...], [...] i [...]. Oddziela je bowiem działka nr ew. [...]. Pozostałe działki wnioskodawców usytuowane są w dalszej, znacznej odległości. Budynek obory wolnostanowiskowej, wysoki 9,81 m leży ok. 14 m od granicy z działką nr ew. [...], ok. 47 m od granicy z działką nr ew. [...] i ok. 77 m od granicy działki nr ew. [...]. Słusznie zatem zdaniem Sądu organy przyjęły, że takie położenie działek skarżących względem działki inwestycyjnej przesądza, że nie znajdują się one w obszarze oddziaływania omawianej inwestycji w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, co z kolej oznacza, że wnioskodawcy nie mogli skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Lubelskiego. W świetle zarzutów skargi Sąd wskazał, że kwestie związane z immisjami pośrednimi dotyczą - co do zasady - sfery cywilnoprawnej, a więc objętej kognicją sądów powszechnych. Niemniej, jeśli po zrealizowaniu zamierzenia istotnie doszłoby do zwiększenia immisji kierowanych na nieruchomości sąsiednie, to skarżący mogą kwestionować te okoliczności przed organami ochrony środowiska. Czym innym jest badanie prawidłowości decyzji o pozwoleniu na budowę, a czym innym rzeczywisty sposób korzystania z obiektu i jego otoczenia, które realizuje właściciel nieruchomości, a które rodzą negatywne oddziaływania na nieruchomości znajdujące się w jego otoczeniu. Nie można przy tym zdaniem Sądu pominąć, że otoczenie spornej inwestycji stanowią tereny o charakterze typowo wiejskim tj. grunty orne, łąki, zagrody, w tym również budynki inwentarskie, które ze swej specyfiki generują zapachy na tereny sąsiednie. Sąd ubocznie podkreślił, że nieważności decyzji nie można upatrywać w rażącym naruszeniu prawa, polegającym na niezapewnieniu skarżącym czynnego udziału w postępowaniu zakończony decyzją Starosty Lubelskiego. Przesłanka ta stanowi bowiem podstawę do wznowienia postępowanie, na mocy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a nie do stwierdzenia nieważności decyzji. W literaturze i orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że tryby te nie są konkurencyjne. Okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą jednocześnie stanowić podstaw do żądania stwierdzenia nieważności decyzji. Żadna z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. nie może jednocześnie skutkować nieważnością postępowania. Z podanych przyczyn zasadnie organy umorzyły postępowanie w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. Skargą kasacyjną B. B. i A. K. zaskarżyli powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie: 1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji mimo błędnego umorzenia postępowania w wyniku uznania, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji, podczas gdy przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na odmówieniu skarżącym prawa strony w postępowaniu i niezapewnieniu skarżącym czynnego udziału w toku postępowania; 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji o umorzeniu postępowania, podczas gdy w sprawie należało uchylić skarżoną decyzję i stwierdzić nieważność decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla A. G. z uwagi na rażące naruszenie prawa polegające na niezapewnieniu skarżącym czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, uniemożliwienie skarżącym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji (Starosta Lubelski zupełnie pominął obowiązek zawiadomienia skarżących o postępowaniu, rażąco naruszając ich prawa strony); 3. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., 77 k.p.a. i 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo zaniechania przez organ przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia skali i zakresu immisji uzasadniających interes prawny skarżących w zaskarżeniu decyzji i obowiązku prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji - a zamiast tego poprzestanie na błędnym uznaniu, że otoczenie spornej inwestycji stanowią tereny wiejskie, które ze swej specyfiki generują zamachy na tereny sąsiednie; 4. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo pominięcia przez organ oddziaływania inwestycji polegającego na wyziewie trujących związków chemicznych na nieruchomość skarżących położoną niespełna 14 metrów od granicy działki objętej inwestycją; 5. prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżący nie są stroną ponieważ nie mają interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności decyzji, a jedynie interes faktyczny, i nie znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu objętego pozwoleniem na budowę, podczas gdy skarżący są właścicielami nieruchomości pozostających w obszarze oddziaływania inwestycji z uwagi na uciążliwe wyziewy przez nią emitowane, co przemawia za stwierdzeniem, że mają interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji na prawie strony postępowania; 6. prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że stroną postępowania w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę może być wyłącznie właściciel nieruchomości podlegający oddziaływaniu obiektu opisanemu i przewidzianemu literalnie przez ustawodawcę w przepisach odrębnych materialnego prawa administracyjnego - co prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady legalizmu, prawa do sądu i prawa własności skarżących, bowiem z faktu, że organ nie doszukał się wyraźnej administracyjnoprawnej podstawy regulującej dopuszczalną skałę i zakres wyziewów z inwestycji (wielkogabarytowa obora dla 40 krów o wysokości ponad 9 metrów) nie wynika, że emitowane wyziewy nie stanowią ograniczenia prawa własności (art. 140, 143, 144 k.c.) skarżących uzasadniającego ich interes prawny w udziale na prawach strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę i w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie, uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Przystępując do wyjaśnienia przesłanek oddalenia wniesionej skargi kasacyjnej należy przypomnieć, iż przedmiotem oceny legalności dokonywanej przez Sąd pierwszej instancji była decyzja organów architektoniczno-budowlanych umarzająca, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Lubelskiego z dnia 24 maja 2018 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A. G. pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej realizację obory wolnostojącej dla krów mlecznych wraz z instalacjami zewnętrznymi: energetyczną, wodociągową i kanalizacji sanitarnej z bezodpływowym zbiornikiem na ścieki na działce nr [...] w miejscowości [...], gm. [...]. Organy administracji uznały, iż wnioskodawcy B. B. oraz A. K. nie wykazali interesu prawnego w kwestionowaniu w postępowaniu nieważnościowym ww. decyzji Starosty Lubelskiego z dnia 24 maja 2018 r. Pogląd ten zaaprobowany przez Sąd pierwszej instancji, skarga kasacyjna kwestionuje zarzutami naruszenia przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te nie pozwalają na weryfikację stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku, bowiem co do zasady prawidłowo zastosowano w realiach tej sprawy konstrukcję prawną z art. 151 p.p.s.a. oddalenia wniesionej skargi, gdyż ta nie zasługiwała na uwzględnienie. Tym samym nie są usprawiedliwione zarzuty wniesionego środka odwoławczego dotyczące naruszenia prawa materialnego: tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane jak też art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie (zarzut nr 5 i 6 petitum skargi kasacyjnej). Zdaniem skarżących błędnie uznano w tej sprawie, iż nie są stroną postępowania nieważnościowego ponieważ nie mają interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności decyzji, a jedynie interes faktyczny i nie znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu objętego pozwoleniem na budowę. Nadto zdaniem wnoszących kasację wadliwie przyjęto, że stroną postępowania w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę może być wyłącznie właściciel nieruchomości podlegający oddziaływaniu obiektu opisanemu i przewidzianemu literalnie przez ustawodawcę w przepisach odrębnych materialnego prawa administracyjnego gdy tymczasem powołują się oni na wyziewy z obory na 40 krów, które ograniczają ich prawo własności –art. 140, 143 i 144 kodeksu cywilnego. W postępowaniu dotyczącym decyzji o pozwoleniu na budowę jak i w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności tejże decyzji o pozwoleniu na budowę interes prawny ustala się w oparciu o przepis 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, który jako przepis szczególny w stosunku do ogólnej zasady wynikającej z art. 28 k.p.a., ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu zostało zdefiniowane w art 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z treścią tej regulacji (w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 września 2020 r.) przez obszar oddziaływania obiektu - należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Przed powyższą zmianą przez obszar oddziaływania obiektu - rozumiano teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Niezależnie jednak od doprecyzowania pojęcia obszaru odziaływania obiektu ww. normą zarówno po zmianie przepisów Prawa budowlanego po 19 września 2020 r. jak i wcześniej, dopiero wprowadzenie na terenie wyznaczonym w otoczeniu obiektu budowlanego ograniczeń w zagospodarowaniu terenu oznacza przynależność tego terenu do obszaru oddziaływania obiektu. Wobec powyższego osoby trzecie mogą skutecznie kwestionować zamierzenie inwestycyjne jedynie wówczas, gdy mają w sprawie interes prawny. Nabycie statusu strony nie następuje bowiem wskutek faktycznego dopuszczenia przez organ tej osoby do udziału w postępowaniu, lecz musi być oparte na przepisie prawa materialnego. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż ograniczenia w zagospodarowaniu terenu, jego zabudowy, muszą wynikać z konkretnego przepisu prawa (patrz wyrok NSA z 29 października 2024 r. sygn. akt II OSK 45/22). Przymiot strony nie przysługuje z samej racji posiadania prawa własności sąsiedniej nieruchomości czy oddziaływania inwestycji w sposób inny niż zdefiniowany w art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane. Znaczenie ma tylko to, czy w oparciu o obwiązujące przepisy prawa materialnego, można ustalić, że dojdzie do oddziaływania przez inwestycję na inne nieruchomości w sposób ograniczający ich zagospodarowanie w tym zabudowę. W orzecznictwie NSA przyjmuje się, iż przepis art. 140 k.c. nie może stanowić samoistnej podstawy wyznaczenia obszaru oddziaływania obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego - patrz wyrok NSA z dnia 28 listopada 2023r. sygn. akt II OSK 2234/23. Skoro przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę prowadzonej w trybie zwykłym lub nadzwyczajnym nie daje, co wyżej zaznaczono, jakiekolwiek oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie, a wyłącznie oddziaływanie określone w art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowalne, a więc powodujące ograniczenia w zagospodarowaniu otoczenia wynikające z odrębnych przepisów, to z przepisu art. 144 k.c. tego rodzaju ograniczenie w kontekście Prawa budowlanego nie wynika- patrz wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1126/19. Ogólne normy dotyczące własności, takie jak art. 143 k.c. (dotyczący granic przestrzennych prawa własności gruntu) czy art. 64 Konstytucji RP, zasadniczo nie stanowią takich przepisów odrębnych w rozumieniu ustawy Prawo budowlane. Ewentualne przekroczenie poziomu immisji pośrednich rodzi natomiast wyłącznie określone roszczenie o charakterze cywilnoprawnym, lecz nie daje praw strony w rozumieniu unormowań Prawa budowlanego. Z brzmienia art. 28 ust. 2 cytowanej ustawy wynika, że w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę pojęcie interesu prawnego opiera się na przepisach materialnego prawa administracyjnego, nie zaś na regulacjach prawa cywilnego dotyczących ochrony własności. Roszczenia cywilnoprawne związane z ewentualnie nadmiernymi immisjami dochodzone są przed sądami powszechnymi. Również art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, nakazujący poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego, uzasadnionych interesów osób trzecich, jest ogólną zasadą Prawa budowlanego, ale nie definiuje samodzielnie obszaru oddziaływania w sposób kreujący status strony dla właścicieli, użytkowników wieczystych bądź zarządców nieruchomości sąsiednich, jeśli brak jest konkretnych ograniczeń wynikających z innych przepisów bezpośrednio je statuujących – patrz wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt II OSK 2112/22. Uwagi powyższe zostały poczynione albowiem skarżący wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Lubelskiego z dnia 24 maja 2018 r. powoływali się na prawo własności i współwłasności swoich działek, w tym prawo współwłasności działki nr ew. [...], B. B. ponadto na prawo własności działki nr ew. [...], a A. K. na prawo własności działki nr ew. [...] oraz działek nr ew. [...], [...], [...], a nadto na występujące immisje, uciążliwe ich zdaniem wyziewy emitowane przez oborę oraz na fakt nie zapewnienia im w żadnym stadium postępowania czynnego udziału. W złożonym w dniu 13 maja 2021 r. wniosku o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji jak i w toku przedmiotowego postępowania nie wskazali jakiejkolwiek normy prawa materialnego (konkretnego przepisu prawa), która na spornym terenie dopuszczającym lokalizowanie hodowlanych ferm produkcyjnych (tereny rolne) powodowałby ograniczenia w zagospodarowaniu terenu działek skarżących stanowiących ich współwłasność czy własność. Natomiast, co wyżej wykazano, powoływanie się na normy kodeksu cywilnego art. 140, 143 i 144 k.c. nie może odnieść zamierzonego skutku. Wskazywanie bowiem przez skarżących na potencjalne przekroczenie poziomów immisji może stanowić podstawę do dochodzenia roszczeń w innym trybie, m.in. na drodze postępowań cywilnych. W polskich przepisach prawa brak jest norm regulujących uciążliwość zapachową. Jednocześnie przypomnieć trzeba, że sporny obiekt powstaje w ramach zabudowy zagrodowej inwestora znajdującej się we wsi zamieszkałej przez rolników, których podstawową działalnością jest prowadzenie gospodarstw rolnych. Zatem sama możliwość wystąpienia immisji nie stanowi przesłanki do uznania za stronę. Ubocznie organ zwrócił nadto uwagę, że otoczenie inwestycji stanowią tereny wiejskie (grunty orne, łąki, zabudowa zagrodowa), które ze swej istoty mogą stanowić źródło oddziaływań zapachowych. Dlatego też ewentualne przekroczenie poziomu immisji pośrednich rodzi roszczenia cywilnoprawne i świadczy o istnieniu co najwyżej interesu faktycznego, lecz nie daje praw strony w rozumieniu ustawy Prawo budowlane. Zarzuty dotyczące występowania potencjalnych immisji (hałas, odór) nie stanowią o interesie prawnym. Okoliczności te nie mogą być brane pod uwagę przy wyznaczaniu obszaru oddziaływania inwestycji, a tym samym - nie mogą uzasadniać przyznania statusu strony w postępowaniu (podobnie w wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 3753/18). Nie jest kwestionowane w sprawie, iż z projektu zagospodarowania terenu i mapy do celów projektowych wynika, że sporna inwestycja na terenie działki [...] w miejscowości [...] nie graniczy z działkami nr ew. [...], [...] i [...], gdyż oddziela je od działki inwestycyjnej działka nr ew. [...]. Pozostałe działki leżą w dalszej odległości. Natomiast sporna obora wolnostanowiskowa dla krów mlecznych o wysokości kalenicy 9,81 m na działce nr ew. [...] jest oddalona o ok. 14 m od granicy działki nr ew. [...], ok. 47 m od granicy działki nr ew. [...] i ok. 77 m od granicy działki nr ew. [...]. Obszar oddziaływania inwestycji nie obejmuje zatem ww. działek, bowiem nie ogranicza możliwości ich zagospodarowania w tym zabudowy. Definicja obszaru oddziaływania obiektu z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane kluczowa dla ustalenia kręgu stron zgodnie z art. 28 ust. 2 tej ustawy, wymaga istnienia identyfikowalnych ograniczeń w zagospodarowaniu terenu sąsiedniego, wynikających z "przepisów odrębnych". Należy przypomnieć, iż do tego rodzaju przepisów, które ograniczają zagospodarowanie działek sąsiednich należą między innymi przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W tej sprawie kwestie te zostały szczegółowo omówione w zaskarżonej decyzji i brak jest uzasadnionych podstaw do kwestionowania tych ustaleń albowiem nie są one skutecznie podważone we wniesionym środku odwoławczym. Tym samym w realiach tej sprawy zasadnie przyjęto, iż skarżący bez przeszkód mogą zagospodarować należące do nich nieruchomości zaś projektowana inwestycja nie ogranicza ich w tym w najmniejszym stopniu. Uznano, iż sporna inwestycja objęta pozwoleniem na budowę zamyka się w granicach terenu zainwestowania. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się z urzędu jak i na żądanie strony. Uprawnionym do złożenia wniosku w takim trybie jest więc osoba mająca status strony w postępowaniu, a status ten wyznaczają właściwe przepisy. W przypadku pozwolenia na budowę czy też w postępowaniu nieważnościowym dot. tej decyzji stronami są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu (art. 28 ust. 2 ustawa Prawo budowlane). Nieruchomości należące do skarżących, co wyżej wykazano, nie znajdują się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji na działce [...], stąd oboje skarżący nie byli uprawnieni do skutecznego żądania przeprowadzenia postępowania nieważnościowego. W tej sprawie zatem w ramach postępowania rozpoznawczego organy ustaliły ten fakt, dlatego też zasadnie w tym stanie faktycznym umorzyły postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Lubelskiego z 24 maja 2018 r., Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A.G. pozwolenia na budowę budynku obory wolnostanowiskowej dla krów mlecznych z instalacjami zewnętrznymi: energetyczną, wodociągową i kanalizacji sanitarnej z bezodpływowym zbiornikiem na ścieki, na działce nr ew. [...] położonej w miejscowości [...], gm. [...], skoro wnioskodawcy wykazali się jedynie interesem faktycznym w żądaniu przeprowadzenia postępowania nadzwyczajnego. Powyższa konkluzja prowadzi do wniosku, iż również i pozostała zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie. Nie są zasadne zarzuty obrazy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., 77 k.p.a. i 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. (zarzut nr 3 i 4 w petitum kasacji) dotyczące kwestii immisji związanych z realizowanym obiektem. Zarzuty te dotyczą zaniechania przez organ przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia skali i zakresu immisji uzasadniających interes prawny skarżących a także pominięcia przez organ oddziaływania inwestycji polegającego na wyziewie trujących związków chemicznych na nieruchomość skarżących. Wbrew stanowisku skarżących kwestie wskazywanych immisji, co już wyżej zaznaczono w tym uzasadnieniu, nie stanowią o interesie prawnym, bowiem okoliczności te nie mogą być brane pod uwagę przy wyznaczaniu obszaru oddziaływania inwestycji, a tym samym - nie mogą uzasadniać przyznania statusu strony w postępowaniu nieważnościowym. Stąd nie podejmowanie działań, o których mowa w skardze kasacyjnej nie stanowi o naruszeniu przepisów postępowania i do tego mających istotny wpływ na wynik sprawy. Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 i 2 k.p.a., który odniesiono do braku uchylenia przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji o umorzeniu postępowania, podczas gdy w sprawie należało uchylić skarżoną decyzję i stwierdzić nieważność decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla A. G. z uwagi na rażące naruszenie prawa polegające na niezapewnieniu skarżącym czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, uniemożliwienie skarżącym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji (Starosta Lubelski zupełnie pominął obowiązek zawiadomienia skarżących o postępowaniu, rażąco naruszając ich prawa strony). Przed wszystkim zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie albowiem kwestia ewentualnego pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę nie mogła stanowić podstawy do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Lubelskiego z 24 maja 2018 r. gdyż w istocie pozwala w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. domagać się, w stosownym czasie, żądania wznowienia postępowania administracyjnego. Nie jest to wada kwalifikowana pozwalająca na zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Uzasadnienie skargi kasacyjnej wyjaśniające podstawę tego zarzutu przyjmuje w sposób nieuprawniony tezę, iż skarżącym przysługiwał status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę a pozbawienie ich w tym postępowaniu czynnego udziału stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. gdy tymczasem skarżącym ani w postępowaniu zwykłym ani postępowaniu nadzwyczajmym taki status strony nie przysługiwał, stąd też w realiach tej sprawy taki zarzut pozostaje całkowicie chybiony. Podobnie należy ocenić zarzut obrazy przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji mimo błędnego umorzenia postępowania w wyniku uznania, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji, podczas gdy przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na odmówieniu skarżącym prawa strony w postępowaniu i niezapewnieniu skarżącym czynnego udziału w toku postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z wystąpienia przesłanki podmiotowej bądź przesłanki przedmiotowej. Przesłankę podmiotową stanowi brak legitymacji strony postępowania administracyjnego. Natomiast przesłanką przedmiotową jest brak - w znaczeniu prawnym - przedmiotu postępowania. Wbrew stanowisku skarżących trafnie uznano, iż nie mają oni przymiotu strony w tym postępowaniu nieważnościowym, zatem stanowi to podstawę do umorzenia przedmiotowego postępowania w uwagi na wystąpienie przesłanki podmiotowej. Odmienne stanowisko skarżących w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Tym samym podniesione zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione nie mogły doprowadzić do uwzględnienia wniosków wniesionego środka odwoławczego. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.