III OZ 250/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia O.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2025 r. sygn. akt VII SO/Wa 1/25 w sprawie z wniosku O. B. o wymierzenie grzywny Uczelni [...] w Warszawie za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi (dot. skargi na bezczynność Uczelni [...] w Warszawie w sprawie wydania karty przebiegu studiów) postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 marca 2025 r., sygn. akt VII SO/Wa 1/25, wydanym po rozpoznaniu sprawy z wniosku O. B. (dalej jako "skarżąca") w przedmiocie wymierzenia Uczelni [...] w Warszawie grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 64 § 3 oraz art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej zwanej "p.p.s.a."), oddalił wniosek o wymierzenie grzywny. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wnioskiem z dnia 8 stycznia 2025 r. skarżąca wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie grzywny Uczelni [...] w Warszawie (zwanej dalej "Uczelnią") za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi, zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz w przypadku, gdy organ nie przekaże sądowi skargi, o rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi, jeśli sąd oceni, że stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Skarżąca wskazała, że w dniu 4 listopada 2024 r. złożyła skargę na bezczynność i przewlekłość Uczelni w przedmiocie wydania karty przebiegu studiów, której wydanie powinno nastąpić w terminie 7 dni od daty złożenia wniosku. Karta nie została wydana, a jest niezbędna na nowej uczelni. W odpowiedzi na wniosek Uczelnia wniosła o jego oddalenie, przeprowadzenie dowodu z dokumentów, a to: zarządzenia założyciela Uczelni z 26 września 2024 r. w sprawie powołania do pełnienia funkcji Rektora Uczelni, odpisu postanowienia [...], karty przebiegu studiów, postanowienia o odmowie wydania karty przebiegu studiów w żądanym zakresie, wydruku z korespondencji mailowej, dowodu nadania karty przebiegu studiów oraz postanowienia o odmowie wydania karty przebiegu studiów w żądanym zakresie W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek Uczelnia podniosła, że w wyniku błędu pracownika sekretariatu mimo odebrania przesyłki zawierającej skargę w systemie ePUAP nie przekazano jej do odpowiedzialnych za przygotowanie odpowiedzi osób, a w konsekwencji nie nadano dalszego biegu. Informacji o wniesieniu skargi nie przekazano ani Rektorowi Uczelni, ani zarządcy. O wniesieniu skargi na bezczynność organu Rektor i zarządca dowiedzieli się z pisma Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 stycznia 2025 r., który zobowiązał Uczelnię do złożenia odpowiedzi na skargę O. B. o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi z odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie. Jednocześnie organ zaznaczył, że mimo nieprzekazania skargi, organ dokonał czynności, w odniesieniu do której skarga została wniesiona, tj. w dniu 2 grudnia 2024 r. Karta Przebiegu Studiów została wydana w zakresie, w którym brak było wątpliwości co do wystawionych i ujawnionych w systemach Uczelni ocen, natomiast w odniesieniu do pozostałych ocen w tym samym dniu wydane zostało postanowienie o odmowie wydania karty przebiegu studiów w żądanym zakresie. Dokumenty te zostały przekazane na indywidualny uczelniany adres e-mail O. B. w dniu 3 grudnia 2024 r. Wobec żądania doręczenia dodatkowo w wersji papierowej dokumentów przesłano je w korespondencją tradycyjną. Skarga na bezczynność organu z 4 listopada 2024 r. wraz z odpowiedzią na nią oraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia została nadana do tut. Sądu wraz z odpowiedzią na wniosek o wymierzenie grzywny, tj. w dniu 7 lutego 2025 r. Wobec powyższego Uczelnia wystąpiła o oddaleniu wniosku o wymierzenie jej grzywny. Sąd I instancji uznał, że wniosek o wymierzenie grzywny nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnił, że grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny. Jej celem jest nie tylko doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami sprawy i swoim stanowiskiem, ale także ma ona być sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto ma ona również funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości. Uzasadniając taki kierunek rozstrzygnięcia sprawy, Sąd stwierdził, że z akt sprawy z wniosku o wymierzenie Uczelni grzywny oraz z akt sprawy ze skargi O.B. na bezczynność Uczelni (sygn. VII SAB/Wa 119/25) wynika, że skarżąca złożyła skargę na bezczynność 4 listopada 2024 r. Tym samym trzydziestodniowy termin, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. na przekazanie do Sądu skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, upłynął 4 grudnia 2024 r. W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny organ poinformował, że dokonał czynności, w odniesieniu do której skarga została wniesiona, tj. w dniu 2 grudnia 2024 r. Karta Przebiegu Studiów została wydana w zakresie, w którym brak było wątpliwości co do wystawionych i ujawnionych w systemach Uczelni ocen, natomiast w odniesieniu do pozostałych ocen w tym samym dniu wydane zostało postanowienie o odmowie wydania karty przebiegu studiów w żądanym zakresie. Dokumenty te zostały przekazane na indywidualny uczelniany adres e-mail O.B. w dniu 3 grudnia 2024 r. Wobec żądania doręczenia dodatkowo w wersji papierowej dokumentów przesłano je korespondencją tradycyjną (data nadania: 5 lutego 2025 r.). Tym samym, w ocenie WSA w Warszawie, Uczelnia wykonała ciążący na niej obowiązek wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. w dniu 7 lutego 2025 r., z nieco ponad dwumiesięcznym opóźnieniem. W rezultacie podstawowy cel – przekazanie dokumentów do Sądu – mimo, że z opóźnieniem (z uwagi na błąd pracownika sekretariatu Uczelni) został osiagniety. Dalej zaś Sąd stwierdził, że wymierzenie Uczelni grzywny jest nieuzasadnione, zwłaszcza, że przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny, organ wypełnił obowiązek przekazania dokumentów, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zaskarżając je w całości. Wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu zażalenia podniosła m.in., że pomimo złożenia skargi w dniu 4 listopada 2024 roku. organ w dalszym ciągu nie wywiązał się ze swoich obowiązków. Podkreśliła, że jej skarga mimo wezwań Sądu nie została przesłana prawidłowo, nie został jej też wydany wnioskowany dokument. Z kolei Uczelnia wykonała szereg pozornych czynności i przedstawiła nieprawdziwe twierdzenia, które miały na celu stworzenie wrażenia, jakoby obowiązki procesowe zostały przez nią wypełnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Uprawnienie sądu do nałożenia na organ grzywny aktualizuje się zatem w razie łącznego spełnienia dwóch warunków: naruszenia obowiązku przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez skarżącego. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Sąd I instancji oddalił wniosek o wymierzenie grzywny, dopatrując się jego niezasadności w następujących okolicznościach: 1. Uczelnia dokonała czynności, w odniesieniu do której skarga została wniesiona, w dniu 2 grudnia 2024 r., a następnie powtórzyła ją (poprzez nadanie żądanego przez skarżąca dokumentu w dniu 5 lutego 2025 r.), 2. Uczelnia wykonała ciążący na niej obowiązek wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. w dniu 7 lutego 2025 r., z nieco ponad dwumiesięcznym opóźnieniem, a powstałe opóźnienie było wynikiem błędu pracownika sekretariatu Uczelni, 3. przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny, organ wypełnił obowiązek przekazania dokumentów, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Z takim stanowiskiem Sądu I instancji nie można się zgodzić. Po pierwsze, Sąd I instancji, uzasadniając jedną z przyczyn oddalenia wniosku o wymierzenie grzywny, przywołał okoliczność wykonania przez Uczelnię czynności, co do której skarżąca sformułowała w skardze zarzut bezczynności. Sąd I instancji posłużył się zatem okolicznością, która podlega ocenie w sprawie zainicjowanej skargą na bezczynność, a nie wszczętą wskutek wniosku o wymierzenie grzywny. W tej ostatniej Sąd zobowiązany jest ocenić tylko i wyłącznie kwestie wykonania i sposobu wykonania przez organ (Uczelnię) obowiązku procesowego określonego w przepisie art. 54 § 2 p.p.s.a. Są to bowiem dwie różne, odmienne rodzajowo sprawy. Z kolei kwestię ustania własnej bezczynności organ winien podnosić w odpowiedzi na skargę, a ta, jak wynika z akt sprawy, została przekazania Sądowi z ponad dwumiesięcznym opóźnieniem. Po drugie, z akt sprawy o sygn. VII SO/Wa 1/25 oraz z akt sprawy (ze skargi skarżącej na bezczynności Uczelni) o sygn. akt VII SAB/Wa 119/25, które Sąd I instancji przesłał Naczelnemu Sądowi Administracyjnymi, na wezwanie, w dniu 2 czerwca 2025 r. (z datą wpływu do NSA w dniu 3 czerwca 2025 r.), wynika, że dokumenty, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., zostały częściowo przekazane (nadane) Sądowi I instancji w dniu 7 lutego 2024 r., czyli w konsekwencji doszło do wielokrotnego – aż ponad dwumiesięcznego -przekroczenia tego terminu, co w sposób bezsporny i obiektywny uniemożliwiło Sądowi I instancji rozpoznanie sprawy ze skargi na bezczynność organu (Uczelni). Natomiast, wbrew stanowisku Sądu I instancji, zaniedbania (zaniechania) pracownika Uczelni i brak nadania przez niego dalszego biegu skardze, w okolicznościach faktycznych sprawy, nie może stanowić stanowić przesłanki do odstąpienia od wymierzenia grzywny, a tym samym podważać gwarancji procesowych strony do rozpoznania wniesionej przez nią skargi do Sądu. Należy przypomnieć, że bezwzględność nakazu działania organu wynikająca z dyspozycji normy wynikającej z art. 54 § 2 p.p.s.a. czyni dopuszczalnym wniosek o wymierzenie grzywny także w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna (tak w uchwale NSA z dnia 16 kwietnia 2024 r. , sygn. III OPS 1/23, opubl. ONSAiWSA 2024/4/41, Legalis nr 3070360). Co więcej, po trzecie, z przywołanych akt sprawy o sygn. VII SAB/Wa 119/25, wynika, że Uczelnia nie wykonała w całości obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych w dniu 7 lutego 2025 r. Oto bowiem już w zarządzeniu rejestrującym sprawę z dnia 11 lutego 2025 r., jego pkt. VI., WSA w Warszawie zarządził, aby wezwać organ (Uczelnię) do nadesłania za pośrednictwem platformy elektronicznej ePUAP skargi O. B., wniesionej elektronicznie, w terminie 7 dni pod rygorem uruchomienia procedury określonej w art. 112 p.p.s.a. (vide k. 1 i k. 44 ww. akt sprawy). Wezwanie to zostało następnie ponowione (vide k. 98 i 99 tychże) i ostatecznie wykonane przez Uczelnię dopiero w dniu 9 kwietnia 2025 r. (k. 136 i n. ww. akt sprawy). Dopiero wykonanie tego ostatniego wezwania pozwoliło Sądowi I instancji wydanie zarządzenia (z dnia 23 kwietnia 2025 r.) o wyznaczeniu terminu posiedzenia niejawnego na dzień 13 czerwca 2025 r. (k. 160 akt o sygn. VII SAB/Wa 119/25). W konsekwencji oznacza to, że WSA w Warszawie nie tylko błędnie, ale jedynie częściowo rozpoznał okoliczności sprawy w świetle hipotezy normy wynikającej z art. 55 § 1 p.p.s.a. i nieprawidłowo oddalił wniosek o wymierzenie Uczelni grzywny. Sąd I instancji nie dokonał w istocie analizy sprawy co do jej istoty, a więc kwestii istnienia podstaw do wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie kompletnych akt sprawy. Nie zweryfikował bowiem, czy nadesłane akta były - czy nie - kompletne, tj. czy zawierały wszystkie dokumenty niezbędne do rozpoznania sprawy, a zatem czy w sprawie zachodziły podstawy do wymierzenia organowi grzywny w związku z niezastosowaniem się do dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. Nie wziął również pod uwagę rzeczywistego okresu opóźnienia w wykonaniu obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., mimo że jeszcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia wzywał Uczelnię do złożenia skargi, w sytuacji gdy opóźnienie w wykonaniu obowiązków przekroczyło już 2 miesiące. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.