II OSK 434/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-06-12
Skład orzekający: Leszek Kiermaszek, Marzenna Linska-Wawrzon, Grzegorz Antas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów postępowania, w tym brak zdolności sądowej jednej ze stron, może skutkować nieważnością postępowania administracyjnego i sądowego, a także czy błędna wykładnia przepisów prawa materialnego dotyczących obiektów budowlanych może prowadzić do uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Sąd I instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego ani postępowania. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące braku zdolności sądowej strony były nieuzasadnione, ponieważ osoba wskazana przez skarżącego nie była stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponadto, Sąd nie dopatrzył się rażących naruszeń przepisów postępowania, które skutkowałyby nieważnością decyzji, ani błędnej wykładni przepisów prawa budowlanego, które uzasadniałyby uchylenie decyzji nakazującej rozbiórkę częściowo zawalonego budynku inwentarskiego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. B. od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił skargę na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB). PWINB utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą J. B. rozbiórkę częściowo zawalonego budynku inwentarskiego. Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym brak zdolności sądowej jednej ze stron oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Sylwia Misztal po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 650/22 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2022 r. nr WOP.7721.58.2022.MM w przedmiocie nakazu dokonania rozbiórki częściowo zawalonego budynku inwentarskiego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 1 grudnia 2022 r., II SA/Bk 650/22, sprostowanym postanowieniem z 30 stycznia 2023 r., oddalił skargę J. B. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PWINB) z 23 czerwca 2022 r., nr WOP.7721.58.2022.MM, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sokółce (dalej: PINB) z 6 kwietnia 2022 r., nr NB.5140.47.2021.JJ, którą wskazany organ, działając na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), dalej: p.b., nakazał J. B. dokonanie rozbiórki częściowo zawalonego budynku inwentarskiego o konstrukcji drewnianej o wymiarach 6,00 x 8,00 m, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w [...], nadając na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej k.p.a., ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
J. B. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 25 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 67 ust. 1 p.b., skutkujące nieważnością postępowania, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 2 i 5 p.p.s.a., albowiem ujawniona w postępowaniu sądowym jedna ze stron - tj. właścicielka spornego budynku i działki w świetle Wykazu Zmian Gruntowych (M. G.) nie miała zdolności sądowej ponieważ nie żyje, a gdyby żyła jej imienniczka - to jako osoba niezawiadomiona o rozprawie była pozbawiona możności obrony swych praw;
2) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 4 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10, art. 28, art. 74 § 2 i art. 108 § 1 k.p.a. poprzez brak zastosowania, tj. nieuwzględnienie skargi strony skarżącej w całości, zawierającej żądanie stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji, które to decyzje naruszały zasadę toczenia postępowania administracyjnego w sposób umożliwiający stronom czynny udział w każdym stadium postępowania (art. 10 k.p.a.), podczas gdy zasada ta doznała nieusprawiedliwionego ograniczenia z rażącym naruszeniem art. 10 § 2, art. 28, art. 74 § 2 i art. 108 § 1 k.p.a., a skarżący został ponownie obciążony obowiązkiem rozbiórki budynku, tym razem nie stanowiącego jego własności w świetle treści księgi wieczystej KW [...] (prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Sokółce na rzecz Gminy [...]);
3) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez brak zastosowania, tj. nieuwzględnienie skargi strony skarżącej w całości, zawierającej żądanie stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji, które to decyzje naruszały zasadę toczenia postępowania administracyjnego przez bezstronny organ, właściwy do orzekania o jego prawach i obowiązkach oraz uprawnionego pracownika organu, to jest niepodlegającego wyłączeniu z urzędu lub na wniosek strony - co spowodowało, że w obrocie prawnym pozostała decyzja wewnętrznie sprzeczna, nie nadająca się do odnotowania (po wykonaniu nakazu rozbiórki) w dokumentach urzędowych: Księga Wieczysta, Ewidencja Gruntów i Budynków, Ewidencja Podatkowa, ponieważ istnieje niezgodność pomiędzy stanem prawnym nieruchomości nr [...] i budynku na niej znajdującego się ujawnionym w księdze wieczystej KW [...] (prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Sokółce na rzecz Gminy [...]) a rzeczywistym stanem prawnym działki nr [...], [...] i budynków na nich znajdujących się;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. poprzez brak zastosowania, tj. nieuwzględnienie skargi strony skarżącej w całości i nieuchylenie decyzji, która naruszała zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej poprzez rozstrzygnięcie o tym samym stanie faktycznym i przesłankach prawnych (zaistniałych w sprawie II SA/Bk 270/14 i mojego mandanta) w odmienny sposób;
5) art. 3 pkt 2 p.b. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni, gdy przy właściwej wykładni i prawidłowym zastosowaniu wyrok należało oprzeć na treści art. 3 pkt 1 p.b. - co nie doprowadziłoby do niezgodności wyroku z treścią dokumentu urzędowego jakim jest Ewidencja Gruntów i Budynków, w której brak jest odnotowania faktu istnienia spornego budynku;
6) art. 67 ust. 1 p.b. przez błędne jego zastosowanie, polegające na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny częściowego zawalenia się budynku odpowiada hipotezie ogólnej normy prawnej określonej w naruszonym przepisie, gdy miały tu zastosowanie normy prawne szczególne w postaci przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (Dz.U. z 2020 r. poz.764), dalej: u.s.z.o.r.r., a przede wszystkim art. 8 ust. 2;
7) art. 67 ust. 1 p.b. przez błędną wykładnię pojęcia "nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do odbudowy", jako odnoszącego się do obiektywnej niemożności przeprowadzenia odbudowy, gdy przy prawidłowej wykładni termin ten odnosi się do niemożności prawnej, wynikłej ewentualnie - w tym przypadku - z treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zniesienie postępowania objętego nieważnością, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego kasacyjnie na uzasadnionych podstawach.
Nieusprawiedliwiony charakter ma zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 25 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 67 ust. 1 p.b. Skarżący kasacyjnie wyjaśnił, że wskazana przez niego osoba (M. G.), jako zmarła, nie miała zdolności sądowej, a gdyby żyła, "jej imienniczka" - wobec niezawiadomienia o rozprawie - pozbawiona byłaby możności obrony swych praw, co stanowi o nieważności postępowania z uwagi na wystąpienie przesłanek określonych w art. 183 § 2 pkt 2 i 5 p.p.s.a. Tak sformułowanego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny jednakże nie podziela, albowiem nie jest możliwe przypisanie Sądowi I instancji wskazywanego przez skarżącego uchybienia procesowego, a w konsekwencji wiązanie z jego zaistnieniem wadliwości oddziałującej na wynik kontroli legalności zaskarżonej decyzji PWINB.
Założenie, na którym zostało oparte stanowisko skarżącego kasacyjnie, ma związek z uznawaniem, że to nie on, ale wskazana w skardze kasacyjnej osoba (ewentualnie jej następcy prawni) powinna pozostawać adresatem wydanego przez organ nadzoru budowlanego nakazu. Powyższa kwestia nie pozostaje jednakże w merytorycznym związku z zagadnieniem odnoszącym się do braków w zakresie zdolności sądowej strony postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego wyroku. Skarżący pominął bowiem, że jakkolwiek zdolność sądową (art. 25 § 1 p.p.s.a.), odpowiadającą pełnej zdolności prawnej w znaczeniu opisanym w art. 8 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360), faktycznie mogą posiadać jedynie osoby fizyczne od chwili urodzenia do chwili śmierci, jednakże zdolność występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze strony w przyjętym w p.p.s.a. modelu sądowej kontroli administracji może być przypisana jedynie podmiotom, którym przepisy umożliwiają udział w danym postępowaniu prowadzonym przed sądem administracyjnym.
M. G., do której odnoszą się uwagi skarżącego zamieszczone w skardze kasacyjnej, nie pozostawała stroną w sprawie sądowoadministracyjnej rozpatrywanej przez Sąd I instancji jako skarżąca (art. 32 p.p.s.a.), nie była również uczestnikiem postępowania, którego zawiadomienie o rozprawie było konieczne w celu umożliwienia obrony jego praw, uwzględniając, że nie brała ona udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją z 23 czerwca 2022 r. (art. 33 § 1 p.p.s.a.), ani nie zgłosiła swojego udziału w sprawie jako uczestnik, wobec tego, że wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego (art. 33 § 3 p.p.s.a.). Twierdzenie przez skarżącego kasacyjnie, że "sprawa administracyjna została wszczęta z urzędu przeciwko osobie nieżyjącej" (s. 5 skargi kasacyjnej) jest stanowiskiem pozbawionym doniosłości procesowej, albowiem błędnie odwołuje się ono do zaistnienia "nieusuwalnej przesłanki procesowej", którą "Sąd miał obowiązek brać pod uwagę z urzędu w każdym stadium postępowania", gdy układ podmiotowy postępowania administracyjnego, a następczo - postępowania sądowego był zależny od stanu prawnego sprawy i ustaleń przyjętych w niej przez organy nadzoru budowlanego, które Sąd uznał za odpowiadające prawu.
Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 4 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10, art. 28, art. 74 § 2 i art. 108 § 1 k.p.a., ponieważ – wbrew odmiennej ocenie skarżącego kasacyjnie - nie zachodzą w sprawie podstawy, by uznać, że Sąd poddając kontroli zaskarżoną decyzję PWINB, zamiast orzec o jej oddaleniu, powinien stwierdzić jej nieważność z uwagi na, po pierwsze, jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa, po drugie, wydanie decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną i, po trzecie, skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie.
Nieuzasadniony charakter mają twierdzenia skarżącego kasacyjnie wskazujące na zaistnienie rażących wad postępowania, ponieważ organy nadzoru budowlanego, jak trafnie stwierdził Sąd I instancji, zgromadziły materiał dowodowy umożliwiający podjęcie rozstrzygnięcia wymienionego w art. 67 ust. 1 p.b., odnośnie do którego skarżący miał możliwość zajęcia merytorycznego stanowiska. Niezapewnienie stronie przed wydaniem decyzji PINB możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań znajdowało swoje uzasadnienie w treści art. 10 § 2 k.p.a. Powyższe działanie nie stanowi wadliwości, a tym bardziej wadliwości procesowej o charakterze kwalifikowanym, mając na uwadze, że z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Przy kwalifikowaniu naruszenia prawa do kategorii naruszenia rażącego chodzi bowiem nie tylko o sam fakt zachowania się organu niezgodnie z normą prawną, lecz również o skutki tego zachowania, których niczym nie da się usprawiedliwić (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2019 r., II OSK 1444/17). Podobnie, wskazanego charakteru nie można nadać przypisywanemu organowi nadzoru budowlanego naruszeniu art. 28 k.p.a., wiązanemu przez skarżącego z nieprzyznaniem statusu strony postępowania prokuratorowi jako organowi, w którego kompetencjach ma leżeć ściganie sprawców przestępstw wymienionych w rozdziale 9 p.b. Analogiczny wniosek odnieść trzeba również do art. 74 § 2 k.p.a., którego rażące naruszenie miało wynikać, jak wyjaśnia to skarga kasacyjna, z odmówienia skarżącemu zapoznania się z treścią zwróconej (niepodjętej przez stronę) przesyłki zawierającej decyzję odwoławczą, jeżeli PWINB nie wydając skarżącemu wpiętej do akt koperty, faktycznie umożliwił mu zapoznanie się z aktami sprawy, w tym z treścią wydanej decyzji z 23 czerwca 2022 r. (notatka służbowa z 19 lipca 2022 r., k. 61 akt adm.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja skargi kasacyjnej nie doprowadziła do podważenia zasadności nadania decyzji PINB z 6 kwietnia 2022 r. rygoru natychmiastowej wykonalności, uwzględniając stan techniczny budynku, którego ściany odchylone od pionu stwarzać mają niebezpieczeństwo całkowitego zawalenia się obiektu, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla skarżącego i innych osób znajdujący się w jego pobliżu. Ocena, że nie zachodziła potrzeba zastosowania art. 108 § 1 k.p.a., ponieważ stan budynku stwarzał zagrożenie przede wszystkim dla zwierząt znajdujących się w jego wnętrzu, niemniej, jak wyjaśnił skarżący, doszło do ich wyprowadzenia jeszcze przed wydaniem decyzji z 16 lipca 2021 r., a następczo również przymusowego ich odebrania skarżącemu, musi być traktowana jako oparta na niepełnym określeniu w treści skargi kasacyjnej dóbr chronionych spornym rozstrzygnięciem, powiązanym z niedostatecznym rozważeniem przez stronę konsekwencji zwłoki w wykonaniu nałożonego na niego nakazu.
Również uwaga skarżącego, że Sąd I instancji błędnie zaaprobował prawidłowość decyzji PINB w sytuacji, gdy pomimo nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, nie podlegała ona jako decyzja nieostateczna wykonaniu, nie stanowi o rażącej wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia, albowiem nawet, jeżeli skarżący treść pouczenia zamieszczonego w decyzji PINB z 6 kwietnia 2022 r., obejmującego m.in. ogólne przytoczenie zasady wyrażonej w art. 130 § 1 k.p.a., uznaje za sprzeczne z brzmieniem rozstrzygnięcia nakazującego (niezwłoczne) przystąpienie do rozbiórki częściowo zawalonego budynku, traktowanie pouczenia w decyzji jako częściowo błędnego w aspekcie dotyczącym "prawa odwołania" wywołuje skutki opisane w art. 112 k.p.a., nie prowadzi natomiast do konieczności jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Obszerne uwagi skarżącego kasacyjnie dotyczące przypadku rei iudicatae wskazują na wydanie zaskarżonej decyzji w sprawie, która została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw, by tenże wniosek mógł zostać zaaprobowany, odwołuje się on bowiem bezpodstawnie do utożsamiania spornego obiektu (drewniany budynek inwentarski o pow. 48 m2) ze zlokalizowanym na działce nr ew. [...] innym obiektem budowlanym - budynkiem murowanym o wymiarach 10,00 m x 7,00 m, objętym nakazem rozbiórki na podstawie ostatecznej decyzji PWINB z 3 lutego 2014 r., nr WOP.7721.4.2014.PB, od której skargę skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił prawomocnym wyrokiem z 13 listopada 2014 r., II SA/Bk 270/14.
Pogląd, że budynek inwentarski określany w skardze kasacyjnej mianem "budynku wewnętrznego" jest częścią "budynku zewnętrznego" jako rodzaj jego "pomieszczenia" stanowi ujawnioną przez skarżącego subiektywną ocenę jego charakterystyki techniczno-budowlanej, nie znajduje jednakże potwierdzenia w stanowisku, na którym oparł się organ nadzoru budowlanego, wydając ww. decyzję, a także w ocenie prawnej Sądu w toku kontroli jej legalności. W powołanej sprawie, w której wypowiadał się również Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając wyrokiem z 23 listopada 2016 r., II OSK 413/15 skargę kasacyjną skarżącego od wskazanego orzeczenia z 13 listopada 2014 r., nie budziło wątpliwości, po pierwsze, że wewnątrz obrysu wybudowanego przez skarżącego bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę budynku murowanego istnieje (w odległości 0,45 m) stary drewniany budynek inwentarski, w którym znajduje się bydło domowe, a po drugie, że nałożony na skarżącego nakaz ogranicza się do obowiązku rozbiórki nowo wybudowanego budynku murowanego, którego legalizacja nie mogła zostać zakończona w sposób zgodny z wolą strony, co powoduje, że w okolicznościach faktycznych sprawy nie można mówić o multiplikowaniu tego samego obowiązku nakładanego na skarżącego kolejnymi ostatecznymi decyzjami administracyjnymi.
Wymóg stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji PWINB, wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, nie zachodzi również z uwagi na dyspozycję art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem Sąd I instancji trafnie ocenił, że obowiązek rozbiórki nieużytkowanego obiektu budowlanego, który nie nadaje się do remontu lub odbudowy, nakładany, jak wskazuje treść art. 67 ust. 1 p.b., na jego właściciela lub zarządcę, mógł obciążać skarżącego, wobec czego kontrolowana decyzja nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie w rozumieniu ww. przepisu k.p.a.
Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej, adresata obowiązku przepis art. 67 ust. 1 p.b. określa w podobny sposób, jak art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 p.b., który również odnosi go do właściciela, jak i zarządcy obiektu. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd szczegółowo wyjaśnił powody, które nakazywały sporny obowiązek nałożyć na skarżącego i nie zostały one w skardze kasacyjnej podważone przez skarżącego, którego oświadczenia składane w toku prowadzonego postępowania cechowały się zresztą niekonsekwencją wynikającą z powoływania się na przysługujące skarżącemu konstytucyjne prawo własności budynku, gdy w swoich żądaniach domagał się on umożliwienia jego odbudowy, przy równoczesnym kwestionowaniu posiadania tytułu prawnego do tego obiektu, gdy oświadczenia te miały na celu zwalczanie wydanego nakazu rozbiórki. Zauważyć trzeba, że z dołączonej do akt sądowych przez skarżącego kopii prawomocnego wyroku z 20 listopada 2023 r., [...] wynika, iż Sąd Rejonowy w [...] uznając, że skarżący jako właściciel budynku inwentarskiego nie spełnił obowiązku utrzymania tego obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym, dopuszczając przez to do nadmiernego pogorszenia właściwości użytkowych i sprawności technicznej budynku, co skutkowało jego zawaleniem się, tj. czynu z art. 91a p.b., warunkowo umorzył postępowanie karne wobec niego na okres próby oznaczony na 1 rok.
Niezależnie od tego, że uchybienie polegające na wydaniu decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a., jest wadliwością prowadzącą do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.), która jako postać naruszenia prawa powinna skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., a nie prowadzić do stwierdzenia jej nieważności przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie powołanej w skardze kasacyjnej regulacji art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skarżący kasacyjnie mylnie przypisuje wydanie kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
Przepis ten stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przyjęta w k.p.a. przez ustawodawcę ocena różnicująca przesłanki wyłączenia pracownika organu oraz sytuację, w której wyłączeniu podlega sam organ administracji publicznej (art. 25 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.), nakazuje odrzucić te zarzuty skarżącego, które zastrzeżeniami obejmują działanie w postępowaniu J. J. piastującego funkcję monokratycznego organu załatwiającego sprawę (Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sokółce). Pracownikiem organu administracji publicznej (PWINB) pozostawała M. M., niemniej powołany jako naruszony przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wymóg wyłączenia pracownika wiąże wyłącznie z przypadkiem brania przez niego udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji, co wobec niezaistnienia okoliczności potwierdzających podejmowanie przez wskazaną osobę czynności składających się na stosowanie prawa przy wydawaniu kontrolowanej w toku instancji przez PWINB decyzji z 6 kwietnia 2022 r. uniemożliwia dowodzenie, że powołana w skardze kasacyjnej przyczyna wyłączenia wystąpiła.
Odwoływanie się w skardze kasacyjnej do wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyroku z 18 stycznia 2022 r., II SA/Bk 818/21 uchylającego decyzję PWINB z 17 września 2021 r., nr WOP.7721.103.2021.MM pomija, że nie podlega wyłączeniu pracownik organu ponownie biorący udział w załatwieniu sprawy, kiedy wcześniej wydana przy jego udziale decyzja, została uchylona orzeczeniem sądu administracyjnego. Z kolei odwoływanie się do faktu wystąpienia przez skarżącego z żądaniem wszczęcia postępowania nadzwyczajnego (wznowienia postępowania) abstrahuje, że nie zostało ono zakończone merytorycznym rozstrzygnięciem, a przy tym jego przedmiotem nie było postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją objętą kontrolą Sądu I instancji, ale postępowanie zakończone decyzją PWINB z 17 września 2021 r. jako "decyzją ostateczną", wobec czego czynniki, do których nawiązał skarżący kasacyjnie, mogące wpływać na bezstronność pracownika biorącego udział w wydaniu decyzji w trybie zwykłym a następnie w wydaniu po przeprowadzeniu wznowionego postępowania decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 p.p.s.a., pozbawione są znaczenia w kontrolowanej sprawie.
Mając na uwadze, że uchybienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. Sąd I instancji miał się dopuścić, zdaniem skarżącego kasacyjnie, wskutek wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego istnienie dwóch budynków, a nie jednego (którego budowa miała zostać zakończona w 1960 r.) oraz jego "pomieszczeń" podlegających zawaleniu, nieuchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji nie narusza zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej, skoro podstawą przyjętego wyniku kontroli tego aktu były wnioski wyprowadzone z prawidłowo rozważonych okoliczności faktycznych, pozostające w zgodności z treścią prawomocnych orzeczeń sądowych kształtujących sytuację prawną skarżącego.
Tak trzeba również postrzegać ocenę określającą kwalifikację obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki (budynek - art. 3 pkt 2 p.b.). Odmienna ocena skarżącego kasacyjnie akcentująca, że budynek inwentarski "nie został wydzielony z publicznej przestrzeni (krajobrazu), tylko z przestrzeni innego budynku" (s. 15 skargi kasacyjnej) odwołuje się, jak pozostałe uwagi skarżącego, których przedmiotem jest konstrukcja tego obiektu, do subiektywnych przekonań strony, którymi Sąd I instancji nie mógł się kierować z uwagi na ich niewystarczające skorelowanie z przepisami prawa budowlanego. Zauważenia wymaga, że nawet, gdyby chcieć podzielić pogląd skarżącego kasacyjnie, że kwalifikację spornego obiektu w wyroku należało odnieść do treści art. 3 pkt 1 p.b., ocena ta nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ zakresem zastosowania art. 67 ust. 1 p.b. są objęte tak budynki, jak i budowle.
Skarżący nie podważył w skardze kasacyjnej oceny Sądu I instancji, że zakresem związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 18 stycznia 2022 r., II SA/Bk 818/21) na zasadzie art. 153 p.p.s.a. jest objęte znaczenie nadawane pojęciu nieużytkowanego obiektu budowlanego w rozumieniu art. 67 ust. 1 p.b., co powoduje, że oparcie się na nim przez PWINB nie może stanowić błędu wynikającego z dokonania nieprawidłowej wykładni ww. przepisu. Uwzględniając, że w skardze kasacyjnej skarżący odstąpił od sformułowania zarzutu przeprowadzenia przez Sąd I instancji wadliwej kontroli podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w odniesieniu do przyjętej w postępowaniu oceny stanu technicznego budynku inwentarskiego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), sformułowany przez organy nadzoru budowlanego wniosek, że nie nadaje się on do remontu, nie pozwala mówić o błędnym zastosowaniu art. 67 ust. 1 p.b.
Odmiennej oceny nie uzasadniają przepisy u.s.z.o.r.r. Ustawa ta określa szczególne zasady odbudowy, remontów, przebudowy i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku powodzi, wiatru, osunięcia ziemi lub działania innego żywiołu (art. 1 pkt 1). Częściowe zawalenie się należącego do skarżącego budynku nie ma związku z przedmiotem ww. regulacji, albowiem ustalenia przyjęte w sprawie nie wskazują, by stwierdzony jego stan był wynikiem działania żywiołu. Wątpliwości budzi równocześnie powód odwołania się przez skarżącego kasacyjnie w treści zarzutu do normy art. 8 ust. 2 u.s.z.o.r.r. w sytuacji, gdy przepis ten normuje kompetencję organu administracji architektoniczno-budowlanej do nałożenia, w drodze decyzji, obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę określonego obiektu budowlanego lub wykonanie określonych robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w art. 7 ust. 2 u.s.z.o.r.r. (odbudowa obiektów liniowych, z wyjątkiem linii kolejowych o znaczeniu państwowym, określonych na podstawie ustawy o transporcie kolejowym oraz obiektów budowlanych o kubaturze mniejszej niż 1000 m3 i nie wyższych niż 12 m nad poziomem terenu, z wyjątkiem obiektów gospodarczych i składowych, usytuowanych na działkach siedliskowych), a więc kwestie prawne nie pozostające w żadnym uchwytnym związku z problemem zaistniałym w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją PWINB.
Przepisy u.s.z.o.r.r. stanowią podstawę prawną do stosowania uproszczonego trybu postępowania przed organami administracji architektoniczno-budowlanej oraz organami nadzoru budowlanego w sytuacji zaistnienia żywiołu, z czym powiązana jest potrzeba odróżnienia regulacji szczególnej zwalniającej właścicieli zniszczonych obiektów przy prowadzeniu ich odbudowy, czy też dokonywaniu rozbiórki z szeregu wymagań wynikających ze sposobu reglamentacji robót budowlanych w przepisach p.b., od przepisów sankcjonujących nieodpowiedni stan nieużytkowanej zabudowy, nie nadającej się do remontu (odbudowy). Zgodnie z art. 3 u.s.z.o.r.r., do odbudowy, remontów, przebudowy i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku powodzi, wiatru, osunięcia ziemi lub działania innego żywiołu w zakresie nieuregulowanym w tejże ustawie stosuje się przepisy p.b., co oznacza, że ustalenia przyjęte przez organy nadzoru budowlanego w kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie, także, gdyby ich elementem było stwierdzenie, że należący do skarżącego budynek inwentarski został zniszczony w wyniku działania żywiołu w sposób uniemożliwiający jego remont lub odbudowę, pozwalałyby na nałożenie na skarżącego nakazu jego rozbiórki na podstawie art. 67 ust. 1 p.b.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło