III OZ 317/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 1729/24 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P.G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 18 stycznia 2023 r., nr 7/EU-O/2023 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe za lata 2008-2011 postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 13 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 1729/24, odrzucił wniosek P.G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 18 stycznia 2023 r., nr 7/EU-O/2023 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe za lata 2008-2011. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że P.G., pismem z dnia 30 września 2024 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 18 stycznia 2023 r., nr 7/EU-O/2023 w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe za lata 2008-2011. Wraz ze skargą złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W motywach wniosku podał, że "listonosz nie zostawił w skrzynce pocztowej awiza przez co do momentu doręczenia pisma z 12.09.2024 r. nie wiedział - bez swojej winy - o fakcie wydania decyzji z 18.01.2023 r." Skarżący wskazał też na fakt "dużej rotacji listonoszy doręczających przesyłki w czasie kiedy miało dojść do doręczenia zaskarżonej decyzji". Na kopercie zawierającej decyzję inna osoba podpisała się przy adnotacji pierwszej awizacji, a inna o pozostawieniu drugiego awiza. Wszystkie przesyłki awizowane w trakcie tego postępowania, które trwa od 2018 r. skarżący odbierał. Wskazał również, że złożył reklamację w placówce pocztowej, która nie została rozpoznana w terminie do złożenia wniosku. Zobowiązał się przy tym, że niezwłocznie po uzyskaniu odpowiedzi przedstawi sądowi stanowisko poczty polskiej. Następnie WSA w Krakowie ustalił, że w aktach administracyjnych znajduje się koperta, w której nadano do skarżącego decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 18 stycznia 2023 r. oraz dokument EPO. Z koperty oraz EPO wynika, że przesyłka była awizowana pod adresem zamieszkania skarżącego w dniu 24 stycznia 2023 r. a następnie powtórnie w dniu 1 lutego 2023 r. Ostatecznie wobec nieodebrania przesyłki do dnia 7 lutego 2023 r. została zwrócona nadawcy. Koperta zwrotnie przekazana nadawcy pisma jest wskazanym w art. 76 § 1 k.p.a. dokumentem urzędowym wywołującym określone skutki procesowe dla adresata przesyłki. Stosownie do treści tego przepisu taki dokument korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawem. Domniemanie to nie zostało skutecznie obalone, gdyż skarżący nie przedstawił żadnego przeciwdowodu świadczącego o nierzetelności opisanych wyżej dokumentów. W tej sytuacji należało dać wiarę treści adnotacji dokonanych przez pracowników Poczty Polskiej, które potwierdzają dokonanie doręczenia przesyłki zawierającej decyzję w trybie zastępczym. Zatem termin do wniesienia skargi upływał 9 marca 2023 r. (czwartek), jako że do doręczenia decyzji w trybie tzw. fikcji doręczenia po dwukrotnym awizowaniu przesyłki doszło 7 lutego 2023 r. (wtorek). Skarżący wniósł zaś skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w dniu 1 października 2024 r.. Zgodnie z art. 87 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej "P.p.s.a.") po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. WSA w Krakowie podkreślił, że przepisy P.p.s.a. nie precyzują, jak należy interpretować pojęcie "wyjątkowego przypadku". W orzecznictwie przyjmuje się, że chodzi o nadzwyczajną sytuację uniemożliwiającą działanie strony w normalnym trybie, tj. z zachowaniem terminów do dokonywania czynności procesowych. W szczególności może to dotyczyć nieprzewidywalnych okoliczności takich jak: długotrwała poważna klęska żywiołowa, czy inne niedające się przewidzieć wydarzenia. Za wyjątkowy przypadek należy więc uznać taką sytuację życiową, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że określone zdarzenia – tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe – nie należą do zdarzeń codziennych. Za nadzwyczajne okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od uchybionej czynności nie są uznawane okoliczności zależne od strony. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia bez zaistnienia wyjątkowego przypadku powoduje, że wniosek taki podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny na podstawie art. 88 P.p.s.a., a nie oddaleniu W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony po upływie roku od uchybienia temu terminowi. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazał, że uchybienie terminowi było niezawinione, a wynikało z nieprawidłowego wykonania obowiązków przez doręczyciela – Pocztę Polską S.A. WSA w Krakowie podkreślił, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby uprawdopodobnić podnoszoną przez niego argumentację (tj. np. oświadczenia sąsiadów o ewentualnych nieprawidłowościach przy doręczaniu przesyłek przez Pocztę Polską S.A.). Ponadto skarżący w żaden sposób nie wykazał, że złożył reklamację, nie przedłożył również odpowiedzi na reklamację udzielonej przez doręczyciela. Przywrócenie terminu tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej, gdy z adnotacji znajdujących się na przesyłce oraz na wydruku wynika, że była ona dwukrotnie, prawidłowo awizowana. W każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. Zgodnie zaś z art. 88 zdanie pierwsze P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W sytuacji zatem, gdy złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od uchybionego terminu, nie miało miejsca w okolicznościach wskazujących na wyjątkowy przypadek, to wniosek strony należy uznać za niedopuszczalny w świetle art. 87 § 5 P.p.s.a. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 87 § 5 P.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zachodzi w niniejszej sprawie wyjątkowy przypadek, podczas gdy skarżący złożył skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu niezwłocznie po uzyskaniu informacji, iż w jego sprawie została wydana decyzja, a o upływie pierwotnego terminu do złożenia skargi nie wiedział wobec braku pozostawienia przez listonosza awiza, natomiast o wyjątkowym wypadku pozwalającym na merytoryczne rozpoznanie wniosku po upływie roku od upływu uchybionego terminu świadczy także przedmiot sprawy i fakt, iż wskutek wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie po stronie skarżącego powstała szkoda majątkowa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. W myśl przepisu art. 88 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z przywołanych powyżej regulacji, sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym m.in. wniosek o przywrócenie terminu złożony po upływie roku od uchybionego terminu, w sytuacji gdy nie zachodziły przypadki wyjątkowe. Regulacja ta stanowi odstępstwo od normy wyrażonej w art. 86 § 1 P.p.s.a., w myśl której, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Prawidłowe zastosowanie art. 87 § 5 P.p.s.a. jest uwarunkowane wykazaniem łącznego zaistnienia dwóch przesłanek, tj. tego, że od uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej upłynął okres dłuższy niż rok oraz że zaistniały okoliczności wyjątkowe, które spowodowały uchybienie. Dokonanie ustaleń w zakresie pierwszej z przesłanek, co do zasady, nie przysparza trudności (tak też było w niniejszej sprawie). Jeśli natomiast chodzi o przesłankę drugą, ustawodawca posłużył się w tym zakresie pojęciem nieostrym: "przypadki wyjątkowe". Oznacza to konieczność każdorazowego zdefiniowania tego pojęcia przez sąd w odniesieniu do indywidualnych okoliczności danej sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że pod pojęciem "przypadków wyjątkowych" należy rozumieć nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiały złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie. Rozpoznając taki wniosek o przywrócenie terminu, sąd administracyjny powinien wyważyć argumenty wspierające wniosek i argumenty przemawiające za stabilizacją sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w terminie oraz ustalić, czy przedstawione we wniosku argumenty uzasadniają, że w sprawie zachodzi przypadek, który można uznać za wyjątkowy. Pojęcie wyjątkowego przypadku podlega więc ocenie sądu, jednakże zgodnie z intencją ustawodawcy należy interpretować je ściśle. Za wyjątkowy przypadek należy uznać taką sytuację życiową, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że określone zdarzenia - tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe - nie należą do zdarzeń codziennych. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie uznawał, że podstawą do przywrócenia terminu na wniosek oparty o art. 87 § 5 P.p.s.a. nie może być np. sam fakt choroby, choćby ciężkiej, czy podeszły wiek, nie są one bowiem równoznaczne z całkowitą niemożnością dokonania czynności procesowej (por. postanowienia m.in.: z 2 lipca 2013 r., sygn. akt I OZ 444/13; z 15 września 2017 r., sygn. akt I OZ 1304/17; z 21 września 2017 r., sygn. akt I OZ 1301/17). Za Sądem pierwszej instancji przyjąć należy, że za przypadek wyjątkowy, o którym mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a. nie można uznać twierdzenia dotyczącego nieprawidłowości w wykonaniu usługi w zakresie awizacji przesyłki pocztowej zawierającej decyzję organu. Tym bardziej, że po analizie akt administracyjnych i sądowych wynika, że inne przesyłki przesłane do skarżącego, zostały przez niego odebrane. Powyższa okoliczność przeczyłaby temu, że stan rzeczy, na jaki powołuje się we wniosku i zażaleniu, ma charakter trwały. Ponadto nadesłana przez skarżącego odpowiedź na reklamację również nie potwierdziła nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki zawierającej decyzję. Skarżący nie wykazał zatem żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które uniemożliwiały mu podjęcie przez ponad rok jakichkolwiek działań zmierzających do uzyskania od organu informacji o rozpoznaniu przez organ wniosku o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego, tym bardziej, że procedura administracyjna wprost wskazuje w jakim terminie sprawa administracyjna powinna być rozpoznana (art. 35 k.p.a.) W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie wystąpił wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a. Skoro nie zachodził wyjątkowy przypadek uzasadniający złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od uchybionej czynności, to słusznie Sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek skarżącego jako niedopuszczalny (art. 88 P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.