I SA/Gd 527/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska, Sędzia WSA Marek Kraus, , po rozpoznaniu w Wydziale w trybie uproszczonym w dniu 16 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 marca 2023 r., nr 2201-IEW.4123.5.2023/BK w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku (dalej w skrócie zwany Naczelnikiem lub organem pierwszej instancji) decyzją z 4 listopada 2022 r. orzekł o odpowiedzialności A. J. za zaległości G. S.A. w podatku od towarów i usług za listopad 2017 r. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona pełnomocnikowi w dniu 19 listopada 2022 r. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało złożone osobiście przez A. J.w dniu 12 stycznia 2023 r. Postanowieniem z dnia 27 marca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej w skrócie zwany Dyrektorem lub organem odwoławczym) odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor wskazał, że w ustalonych okolicznościach sprawy, do chwili zakończenia postępowania w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności A. J. za zaległości spółki, organ pierwszej instancji nie był w posiadaniu dokumentu dotyczącego wycofania pełnomocnictwa udzielonego D. Ł. Powyższe, zdaniem organu oznacza, że decyzja z 4 listopada 2022 r. została prawidłowo wysłana elektronicznie do ówczesnego pełnomocnika. Zdaniem Dyrektora odwołanie pełnomocnictwa oraz późniejsze poinformowanie o tym organu podatkowego nie powoduje bezskuteczności doręczenia a twierdzenie, że strona nie otrzymała decyzji pozostaje bez znaczenia dla sprawy. Negatywne skutki wynikłe z zaniedbania przez pełnomocnika swoich obowiązków obciążają bowiem stronę reprezentowaną przez tego pełnomocnika. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jakie są wymagane zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, a w szczególności A. J. nie wykazał, aby uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Na rozstrzygnięcie organu odwoławczego A. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu strona zarzuciła naruszenie: 1) art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 § 1a, art. 144a § 1 pkt 1 i § 2 Ordynacji podatkowej oraz w zw. z art. 42 w zw. z art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o doręczeniach elektronicznych z 18 listopada 2020 r. (Dz. U. 2020, poz. 2320 dalej DE), polegające na bezpodstawnym wydaniu zaskarżonego postanowienia odmawiającego przywrócenie terminu do złożenia odwołania, mimo braku podstaw do uznania, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z 4 listopada 2022 roku nr 2271-SEW.4123.8.2022.01, 2271-SEW.4123.1.2022.01/SZD (dalej PUS) poprzez pozostawienie jej jako nieodebranej na portalu ePuap przez byłego pełnomocnika – D. Ł. - pomimo: a) cofnięcia ww. pełnomocnictwa przez Skarżącego pełnomocnictwa, zwolnienia pełnomocnika z obowiązku działania w tej sprawie na podstawie art. 138i § 3 OP jeszcze przed terminem uznania przesyłki za doręczoną w myśl art. 41 i 42 DE, b) że w tym samym czasie tj. od 17 sierpnia 2022 r. do 1 grudnia 2022 r. Skarżący miał jeszcze jednego pełnomocnika r. rp. M. W., c) braku technicznych możliwości odebrania przesyłki przez drugiego pełnomocnika M. W., znajdującej się na skrzynce elektronicznej byłego pełnomocnika D. Ł., który został odwołany, d) powiadomienia PUS o odwołaniu pełnomocnictwa D. Ł., jeszcze przed upływem terminu, w którym przesyłkę elektroniczną uznaje się za odebraną w świetle art. 42 w zw. z art. 41 ust. 3 DE, - a konsekwencji naruszenie ogólnych zasad postępowania podatkowego tj. art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej (naruszenie działania w sposób budzący zaufanie), art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej (zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania); 2) błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 42 DE w zw. z art. 41 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 DE w zw. art. 138a § 1, 138i § 2 i 3 Ordynacji podatkowej, polegających na uznaniu, że decyzję można uznać za doręczoną elektronicznie po upływie 14 dni od wskazanego w dowodzie otrzymania wpłynięcia korespondencji na adres doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego, mimo: a) odwołania pełnomocnictwa ze zwolnieniem, z obowiązku działania w trybie art. 138i § 3 Ordynacji podatkowej jeszcze przed upływem ww. 14dniowego terminu, b) powiadomienia organu od odwołaniu pełnomocnika jeszcze przed upływem ww. 14 dniowego terminu, c) posiadania przez podatnika drugiego pełnomocnika w całym okresie procesu doręczenia przesyłki, d) braku zaistnienia warunków technicznych odbioru przesyłki przed drugiego pełnomocnika w okresie od odwołania pierwszego pełnomocnika do upływu ww. 14 dniowego terminu (art. 41 ust. 3 DE). W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że nie zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa, a zatem nie istniały podstawy do jego uchylenia. Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika z dnia 4 listopada 2022 r. W tym miejscu wskazać należy, że argumentacja strony wnoszącej skargę ogranicza się do kwestii związanych z oceną skuteczności doręczenia decyzji Naczelnika, orzekającej o odpowiedzialności A. J. za zaległości podatkowe spółki. Sąd rozpoznający skargę stoi na stanowisku, że okoliczności towarzyszące doręczeniu decyzji nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu o przywrócenie terminu, tylko w ramach postępowania dotyczącego stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2023 r. I FSK 761/20). Kwestię skutecznego doręczenia decyzji Naczelnika z 4 listopada 2022 r. rozstrzygnięto już w postanowieniu Dyrektora stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a skargę na to postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wyrokiem z dnia 16 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 526/23. Stosownie do treści art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, jeżeli łącznie występują następujące przesłanki: został złożony wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełnienie (wraz z wnioskiem) czynności, dla której był ustanowiony termin oraz brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się, jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego, obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Należy przy tym mieć na względzie tę okoliczność, że strona wnosząca skargę, była na etapie postepowania podatkowego reprezentowana przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym. W orzecznictwie sądowym powszechnie uważa się, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Profesjonalny pełnomocnik posiada stosowną wiedzę i umiejętności by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Zatem profesjonalny pełnomocnik wie, że wskazane procedurą czynności należy dokonywać w przepisanych do tego terminach. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest doradca podatkowy, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że nie zaistniały okoliczności, które mogłyby wskazywać na brak winy w uchybieniu przez pełnomocnika terminowi do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika, że w dniu 6 lipca 2022 r. A. J. wraz z pełnomocnikiem stawił się w siedzibie Pomorskiego Urzędzie Skarbowym w Gdańsku celem zapoznania się z aktami sprawy. W tym dniu do akt sprawy zostało złożone pełnomocnictwo szczególne, udzielone przez stronę D. Ł. W dniu 17 sierpnia 2022 r. w siedzibie organu pierwszej instancji stawiła się M. W., która złożyła pełnomocnictwo szczególne do niniejszej sprawy, zapoznała się z aktami postępowania oraz wskazała, że pełnomocnikiem do doręczeń pozostaje D. Ł. W dniu 4 listopada 2022 r. Naczelnik wydał decyzję orzekającą o odpowiedzialności A. J. za zaległości podatkowe spółki. W tym samym dniu wskazana decyzja została wysłana na elektroniczną skrytkę podawczą pełnomocnika D. Ł. i uznana za doręczoną z dniem 19 listopada 2022 r. W dniu 16 listopada 2022 r. organ podatkowy pierwszej instancji został powiadomiony o odwołaniu przez A. J., z dniem 14 listopada 2022 r., pełnomocnictwa udzielonego D. Ł. Należy stwierdzić, że żadne z ustalonych przez organ okoliczności stanu faktycznego nie wskazują na to, aby do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania doszło w niezawiniony sposób. Decyzja Naczelnika z 4 listopada 2022 r. została prawidłowo uznana za doręczoną, a strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła okoliczności, które świadczyłyby o niezawinionym zaniechaniu wniesienia środka odwoławczego, zarówno przez samego skarżącego jak i przez jego pełnomocnika. Niedopełnienie przez pełnomocnika obowiązku poinformowania strony o korespondencji przesłanej przez organ podatkowy, rodzi negatywne skutki dla samego skarżącego. Sąd zwraca uwagę, że na pełnomocniku, w stosunku do mocodawcy, ciążą określone obowiązki w przypadku wypowiedzenia dokonanego zarówno przez mocodawcę, jak i przez pełnomocnika. Nie można bowiem pominąć regulacji z art. 740 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm. – dalej: k.c.), który wprowadza trzy obowiązki przyjmującego zlecenie. Są to: obowiązek przekazywania potrzebnych informacji o przebiegu sprawy, obowiązek złożenia sprawozdania oraz obowiązek wydania wszystkiego, co przyjmujący zlecenie uzyskał przy wykonaniu zlecenia dla dającego zlecenie. O ile pierwszy z nich dotyczy etapu wykonywania zlecenia, to dwa pozostałe, a zwłaszcza obowiązek złożenia sprawozdania odnosi się do wygaśnięcia stosunku prawnego zlecenia. W rezultacie o ile po doręczeniu pełnomocnikowi oświadczenia mocodawcy o wypowiedzeniu pełnomocnictwa wygasa jego tytuł prawny do dalszego działania w sprawie, to ma on nadal obowiązek informowania mocodawcy o jakichkolwiek czynnościach podjętych w sprawie po doręczeniu mu wypowiedzenia i powinien podejmować niezbędne czynności, zmierzające do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych wynikających z czynności mających miejsce po wygaśnięciu stosunku pełnomocnictwa, lecz bezpośrednio z nim związanych. Obowiązkiem pełnomocnika reprezentującego A. J. w postępowaniu podatkowym, było odebranie korespondencji skierowanej na adres elektroniczny i następnie przekazanie jej skarżącemu, skoro pełnomocnictwo zostało wypowiedziane. Samo odebranie korespondencji jest czynnością techniczną i nie jest ona wykonywana w stosunku do organu podatkowego przed którym pełnomocnik nie mógłby już działać. Nie było zatem żadnych przeszkód prawnych do odebrania skierowanej do pełnomocnika korespondencji. Co więcej, ciążące na nim obowiązki wynikające ze stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa nakładały na byłego pełnomocnika konieczność dokonania takiej czynności. Wygaśnięcie stosunku pełnomocnictwa nie oznacza, że odwołany pełnomocnik nie ma już obowiązku podejmowania jakichkolwiek czynności wobec mocodawcy. Nie może on jedynie zastępować go przed organami podatkowymi. Odwołany pełnomocnik powinien przede wszystkim poinformować mocodawcę o etapie na którym w momencie odwołania pełnomocnictwa znajduje się postępowanie podatkowe oraz wydać mocodawcy wszelkie dokumenty, które pozwolą mu na obronę swoich praw w toczącym się postępowaniu. Reasumując, strona wnosząca skargę nie przedstawiła żadnych okoliczności, które uprawdopodobniłyby brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie podnoszona w skardze argumentacja, ukierunkowana na podważenie prawidłowości samego doręczenia decyzji, nie mogła odnieść oczekiwanego skutku, albowiem kwestia ta nie podlegała badaniu w ramach rozpatrywania skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) skargę oddalił nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.