II SA/Bk 841/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 23 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi N. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku z dnia 5 marca 2025 r. Nr 010070/680/3472775/2023 w przedmiocie świadczenia wychowawczego p o s t a n a w i a odrzucić skargę. , N.D. (dalej: "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę za decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 5 marca 2025 r., nr 010070/680/3472775/2023 (postępowanie nr [...]), utrzymującą w mocy decyzję ZUS z 13 maja 2024 r. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K.D. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Skarga została wniesiona za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych – PUE ZUS na formularzu "Pismo ogólne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych" (POG). Skarga została podpisana przy pomocy "podpisu profilem PUE". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi Sąd w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy zachodzą wszystkie przesłanki dopuszczalności zaskarżenia, czyli wszystkie warunki wymagane przez przepisy prawa do skutecznego złożenia skargi. W niniejszej sprawie, z uwagi na wniesienie skargi za pośrednictwem platformy PUE ZUS, kluczowe okazało się zbadanie dochowania przez skarżącą właściwego trybu wniesienia skargi złożonej w formie dokumentu elektronicznego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje możliwość wnoszenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jednakże w takim przypadku konieczne jest zachowanie przewidzianych przez ustawę wymogów procesowych. W myśl art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W § 1a zd. 1 powołanego przepisu wskazuje się zaś, że skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Definicję elektronicznej skrzynki podawczej zawiera art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1557 ze zm., dalej: "u.i.d.p."). Pod tym pojęciem ustawa o informatyzacji rozumie dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Nadto art. 3 pkt 13 u.i.d.p. stanowi, że elektroniczna platforma usług administracji publicznej (ePUAP) to system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet. Podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, która powinna spełniać standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę (art. 16 ust. 1a u.i.d.p.). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że elektroniczna skrzynka podawcza spełniająca standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji nie jest tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 7 marca 2025 r., sygn. akt III SAB/Wr 17/24). Jak już wspomniano, w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie złożyła skargi za pośrednictwem ePUAP, lecz Platformy Usług Elektronicznych – PUE ZUS. Zgodnie z informacją umieszczoną na stronie https://www.zus.pl/baza-wiedzy/o-platformie-uslug-elektronicznych-pue-/o-platformie-uslug-elektronicznych-pue-/informacje-dotyczace-pue PUE ZUS jest to narzędzie, które ułatwia dostęp do usług świadczonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Dzięki niemu osoba uprawniona może przejrzeć dane zgromadzone w ZUS, przekazać dokumenty ubezpieczeniowe, składać wnioski i otrzymywać na nie odpowiedzi, zadawać pytania i otrzymywać odpowiedzi z ZUS, umawiać się na wizyty w jednostce ZUS. PUE ZUS jest więc systemem teleinformatycznym funkcjonującym w ramach ZUS. Tym samym, w świetle wymogów wynikających z art. 54 § 1a zd. 1 p.p.s.a. w zw. z ww. przepisami u.i.d.p., brak jest podstaw do uznania, że skarżąca skutecznie wniosła skargę do sądu administracyjnego, skoro jej wniesienie nastąpiło za pośrednictwem platformy PUE ZUS, a nie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu udostępnionej na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP). Wskazać należy, że dobrowolnie wybrany przez stronę tryb (forma) wniesienia skargi determinuje wymogi, jakim powinien on odpowiadać oraz ocenę jego dopuszczalności. Obowiązkiem sądu jest zbadanie dochowania wszystkich reguł w tym zakresie. W sytuacji, gdy strona wybiera złożenie skargi w formie dokumentu elektronicznego, to - jak wynika z treści przytoczonych powyżej przepisów - może tego dokonać skutecznie tylko i wyłącznie wnosząc skargę do elektronicznej skrzynki podawczej organu na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP), za pośrednictwem którego składana jest skarga. Samo natomiast wniesienie skargi do elektronicznej skrzynki podawczej organu powinno zostać potwierdzone przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny. Sąd dostrzega, że z tożsamy problem zaistniał w przypadkach składania do sądu administracyjnego skarg za pośrednictwem platformy e-Urząd Skarbowy oraz systemu e-Doręczenia. W tych sprawach sądy również konsekwentnie uznają, że skorzystanie z kanału komunikacji elektronicznej innego niż ePUAP jest nieskuteczne (zob. np. postanowienia: WSA w Gliwicach z 31 marca 2025 r., I SAB/Gl 4/25, WSA w Bydgoszczy z 28 kwietnia 2025 r., I SA/Bd 125/25 czy też WSA w Białymstoku z 21 maja 2025 r., I SA/Bk 178/25). Sąd wskazuje ponadto, że "podpis profilem PUE", przy pomocy którego skarżąca podpisała skargę, nie może być uznany za podpis prawnie skuteczny. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. W myśl art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Zgodnie z art. 46 § 2a p.p.s.a. w przypadku, gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Za taki podpis nie sposób uznać "podpisu profilem PUE". Ten rodzaj autoryzacji dokumentów jest funkcjonalnością udostępnianą wyłącznie przez ZUS, dostępną dla niektórych wniosków generowanych na portalu PUE/eZUS i jedynie po zalogowaniu się do osobistego profilu na tejże platformie (https://www.zus.pl/baza-wiedzy/o-platformie-uslug-elektronicznych-pue-/o-platformie-uslug-elektronicznych-pue-/w-jaki-sposob-wysylac-do-zus-i-odbierac-pisma-#2). Nie budzi wątpliwości, że "podpis profilem PUE" nie jest kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym czy też podpisem osobistym, o których mowa w art. 46 § 2a p.p.s.a. Potwierdza to sam ZUS, który na portalu PUE/eZUS do podpisania dokumentów przewidział alternatywnie kwalifikowany podpis elektroniczny, podpis zaufany, podpis osobisty oraz właśnie "podpis profilem PUE". Nie zmienia to faktu, że wniesienie do sądu administracyjnego skargi na decyzję ZUS za pośrednictwem platformy PUE ZUS nie jest w ogóle możliwe, o czym była już mowa. Z powyższych względów Sąd nie mógł umorzyć postępowania na skutek cofnięcia skargi przez skarżącą (vide pismo z 12 maja 2025 r., k. 44). Cofnięcie skargi powoduje skutek w postaci umorzenia postępowania tylko wówczas, gdy nastąpi skuteczne wszczęcie postępowania sądowego, co jednak w niniejszej sprawie nie nastąpiło. W związku z powyższym na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.