II GSK 1889/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. A.S. w I., Turcja od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Go 112/24 w sprawie ze skargi G. A.S. w I., Turcja na postanowienie Komendanta Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim z dnia 22 grudnia 2023 r. nr NO-OŚ-V-1.440.3.2023 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. A.S. w I., Turcja na rzecz Komendanta Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 23 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Go 112/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę G. S.A. w S. (dalej powoływana jako strona, skarżąca spółka) na postanowienie Komendanta Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej z dnia 22 grudnia 2023 r. nr NO-OŚ-V-1.440.3.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Komendant Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej (dalej: organ), w dniu 20 marca 2023 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w związku z niedopełnieniem przez przewoźnika lotniczego G. A.S. w S. (dalej: przewoźnik, strona, skarżąca) obowiązków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (Dz. U. z 2022 r., poz. 1441, dalej: u.p.d.p.). Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 30 marca 2023 r. W wyniku prowadzonego postępowania organ decyzją z dnia 3 sierpnia 2023 r., nr NO-OŚ-V-1.440.3.2023 za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 2 u.p.d.p. nałożył na stronę administracyjną karę pieniężną w łącznej wysokości 40 000 zł. Powyższa decyzja została pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia na podstawie art. 40 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz wysłana spółce w trybie art. 71 u.p.d.p. W dniu 28 września 2023 r. wpłynął do organu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nakładającą karę. Spółka wskazała, że uchybie terminowi nastąpiło bez jej winy, z uwagi iż jest tureckim przewoźnikiem lotniczym, zajmującym się w szczególności czarterowaniem prywatnych odrzutowców i realizowaniem lotów komercyjnych. Skarżąca nie posługuje się językiem polskim i nie posiada wiedzy prawnej w zakresie terminów i czynności podejmowanych w ramach polskiego postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2023 r., organ odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nakładającą karę. Zdaniem organu skarżąca nie uprawdopodobniła przesłanek uchybienia terminowi bez jej winy (art. 58 § 1 k.p.a.) jak również złożyła wniosek o przywrócenie terminu po upływie 7 dniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 58 § 2 k.p.a.). W ocenie organu, skarżąca była wielokrotnie pouczana o konieczności ustanowienia pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Polsce lub ustanowienia pełnomocnika do doręczeń, dlatego też prawidłowo decyzja została doręczona spółce w trybie art. 40 § 5 k.p.a. Jednoczenie nieznajomość języka polskiego przez stronę nie stanowiła obiektywnie trudnej do przezwyciężenia przeszkody, zwłaszcza o charakterze nagłym. Brak znajomości języka polskiego nie pozbawił skarżącej prawa do czynnego udziału w postępowaniu, tym bardziej, że na skutek prawidłowego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania miała ona świadomość toczącego się wobec niej postępowania administracyjnego. Przewoźnik lotniczy, jako profesjonalista, powinien zapewnić wszelkie środki które pozwolą na przewidzenie, uniknięcie bądź wyeliminowanie sytuacji mogących wpłynąć na nienależyte wykonanie działalności gospodarczej z zakresu przewozu pasażerów drogą lotniczą. Zawodowy charakter przedmiotowych usług należy wiązać również z posiadaniem odpowiednich procedur na wypadek pojawienia się przeszkód np. związanych z tłumaczeniem urzędowych pism. Jednocześnie organ zauważył, że brak winy w uchybieniu terminu występuje tylko w przypadku stwierdzenia przeszkody nie do przezwyciężenia, która powodowała, że podjęcie czynności było niemożliwe. W sprawie nie można wywieść przeszkody o takim charakterze, ponieważ w dniu 18 maja 2023 r. przewoźnik lotniczy udzielił na wezwanie odpowiedzi drogą e-mailową w języku angielskim. Stąd należy wnioskować, że trudność przetłumaczenia pism urzędowych kierowanych w języku polskim była do przezwyciężenia. Wskazanym na wstępie wyrokiem, WSA w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę spółki, uznając że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Podzielił rozważania organu odnoszące się do przesłanek przywrócenia terminu oraz konieczności posługiwania się przez organy, zgodnie z art. 4 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2021 r., poz. 672) językiem polskim w prowadzonych postępowaniach, w tym wszelkich czynnościach procesowych skierowanych do stron jak i pism składanych przez strony organom. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył pełnomocnik skarżącej spółki, zaskarżając go w całości. Wskazując w podstawie art. 173 § 1 w zw. z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, ze zm., dalej: p.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, mogących mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w momencie, gdy postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania, polegającym na dowolnym, a nie swobodnym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Mając na uwadze powyższe, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z 22 grudnia 2023 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Ponadto spółka wniosła o nieprzeprowadzanie rozprawy oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie na jego rzecz od skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, zatem nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie można dopatrzeć się żadnej z wad, która świadczyłaby o tym, że postępowanie sądowoadministracyjne zakończone zaskarżonym wyrokiem dotknięte było nieważnością w rozumieniu § 2 powołanego artykułu. Dlatego też, Naczelny Sąd Administracyjny, kontrolując zaskarżony wyrok, zobowiązany jest ograniczyć się do zbadania, czy wyrok ten uchybia przepisom wskazanym w skardze kasacyjnej w ramach podstaw z art. 174 p.p.s.a. Stosownie do ostatniego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.) przepisów, które zdaniem strony naruszył Sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, itd. oraz oznaczeniem aktu prawnego, w którym są zawarte, a także wyjaśnienie na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. postanowienie NSA z 8 marca 2004 r., FSK 41/04; postanowienie NSA z 1 września 2004 r., FSK 161/04; postanowienie NSA z 24 maja 2005 r., FSK 2302/04; a także wyrok NSA z 25 marca 2014 r., I GSK 705/12 oraz wyrok NSA z 21 listopada 2014 r., II FSK 2602/14). Natomiast uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo wskazywać do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie. Autor skargi kasacyjnej zarzucił jedynie naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy postanowienie organu zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut skargi kasacyjnej został zatem oparty na naruszeniu przepisu wynikowego, który przyznaje sądowi pierwszej instancji kompetencję do uwzględnienia skargi w sytuacji stwierdzenia ww. przesłanki. Tak sformułowany zarzut nie może być uznany jest skuteczny. Istotnym jest przy tym również wskazanie, że skoro sąd pierwszej instancji oddalił skargę orzekając na podstawie art. 151 p.p.s.a, to nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a więc nie mógł go naruszyć. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano wielokrotnie, że przepisy określające kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania, takie jak m.in. art. 145 § 1 p.p.s.a. czy 151 p.p.s.a. mają charakter ogólny (blankietowy). Są przepisami procesowymi normującymi sposób rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ administracji odpowiednio prawa materialnego i przepisów postępowania, o ile naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Przeto w "czystej" postaci zarzuty naruszenia ww. przepisów są zasadne wówczas, gdy sąd wyda innej treści rozstrzygnięcie, nieznane normie prawnej w nich zawartej. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia któregoś z powyższych przepisów zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy (por. wyroki NSA: z 9 kwietnia 2015 r., II GSK 379/14; z 28 maja 2014 r., II GSK 229/13; z 14 maja 2014 r., II GSK 384/13; z 24 maja 2012 r., II GSK 563/11). Takich powiązań w postawionym zarzucie nie wskazano, ograniczając się ogólnie do wskazania, że postanowienie organu zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania. Brak takich powiązań oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu naruszenia omawianego przepisu. Jeśli z wyroku wynika, że sąd pierwszej instancji ocenił, że nie zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonego aktu, to nie można sądowi oddalającemu skargę zarzucić naruszenia przepisu, który dawał podstawę do takiego działania, gdyż takie rozstrzygnięcie jest właśnie zgodne z dyspozycją mającej zastosowanie w sprawie normy prawnej (por. wyroki NSA z: 1 września 2011 r., I OSK 1499/10; 12 czerwca 2015 r., I OSK 2409/14). Naruszenie wymienionych wyżej przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym. W rozpoznawanej sprawie ten wymóg nie został zrealizowany, a to znajduje przełożenie na nieskuteczność zarzutu naruszenia art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Nie można dopatrywać się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w tym, że sąd wydał orzeczenie o treści niezgodnej z oczekiwaniami strony. Jeżeli sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie, zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla skarżącej strony, jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej. W takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu regulacji z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej, jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw, na zasadzie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 240 zł obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego organ za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).