VIII SA/Wa 27/24
WyrokWSA w Warszawie2024-02-22
Skład orzekający: Renata Nawrot, Justyna Mazur, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane od daty złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca w momencie składania wniosku pobierał już specjalny zasiłek opiekuńczy, a rezygnacja z tego zasiłku była warunkowa i uzależniona od przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane od daty złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca w momencie składania wniosku pobierał już specjalny zasiłek opiekuńczy, a rezygnacja z tego zasiłku była warunkowa i uzależniona od przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z pobieranego świadczenia, a nie warunkowe uzależnienie tej rezygnacji od przyznania nowego świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak daty powstania niepełnosprawności matki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało świadczenie pielęgnacyjne od 1 sierpnia 2023 r. Skarżąca wniosła skargę do WSA, domagając się przyznania świadczenia od 1 marca 2023 r., zarzucając naruszenie przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 6 listopada 2023 r., znak [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.
Przedmiotem rozpoznania Sądu jest decyzja z 6 listopada 2023r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy lub SKO), wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.), którą Kolegium uchyliło w całości decyzję Burmistrza Gminy i Miasta P. (dalej: organ I instancji lub Burmistrz) z 19 września 2023 r. w sprawie odmowy przyznania A. P. (dalej: skarżąca lub strona) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką M. K. i przyznało stronie wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne bezterminowo poczynając od dnia 1.08.2023r. w kwocie 2 458,00 złotych miesięcznie.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy:
Decyzją Burmistrza odmówiono skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką M. K.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż nie została w sprawie spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem brak jest daty powstania niepełnosprawności.
W odwołaniu od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z wnioskiem, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osoba niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.
Kolegium, zaskarżoną w niniejszej sprawie i powołaną na wstępie decyzją uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, spowodowanej koniecznością opieki nad matką M. K. od dnia 1 sierpnia 2023 r. bezterminowo w kwocie 2 458,00 zł.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przedstawiło na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania. Podało, że 2.03.2023r. strona reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. K. (ur. 20.04.1945., wdowa), która orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Orzeczeniem z 15.01.2021r. zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności. W orzeczeniu wskazano jednocześnie, że data powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności to 1.03.2020 r.
Z przeprowadzonego przez Pracownika Socjalnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca sprawuje stałą, całodzienną opiekę nad matką. Pomaga jej w codziennych czynnościach, przygotowuje posiłki, podaje leki, wykonuje wszelkie prace w domu. Zdaniem Kolegium, materiał dowodowy daje jednocześnie podstawy do uznania, iż spełnione zostały również przesłanki wskazane w cytowanym wyżej art. 17 ust. 1 ustawy, co potwierdzają zarówno ustalenia poczynione przez pracownika socjalnego
w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 15.03.2023., jak również oświadczenie strony z 15.03.2023r. złożone pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych oświadczeń. Skarżąca wykonuje przy matce wszelkie czynności niezbędne dla niej, a mianowicie: przygotowuje posiłki, wykonuje codzienną toaletę, w tym myje matkę, podaje leki, zmienia pościel, sprząta. W ocenie Kolegium, sprawuje więc opiekę nad matką w zakresie szeroko rozumianej opieki niezbędnej dla codziennego funkcjonowania. Skarżąca, jak podała w oświadczeniu nie posiada gospodarstwa rolnego oraz orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z powyższego wynika zatem, że spełnione zostały przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., także jako: ustawa, ustawa o świadczeniach rodzinnych, u.ś.r.) niezbędne do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego.
SKO wskazało następnie na art. 17 ust. 1 ustawy. Podniosło następnie,
iż niezasadna była orzeczona przez organ I instancji odmowa przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy z powodu kryterium momentu powstania niepełnosprawności uniemożliwiającego uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, które utraciło przymiot konstytucyjności w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13. Dodało, że na płaszczyźnie tego wyroku w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliło się stanowisko, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18. roku życia lub po ukończeniu 25. roku życia, kryterium momentu powstania niepełnosprawności utraciło przymiot konstytucyjności i wobec tego w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Sądy podkreślają, że bezczynność ustawodawcy niewykonującego zaleceń Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyżej powołanym wyroku, tj. brak nowelizacji lub uchylenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, wywołała skutek w postaci braku ochrony jednostek, których prawa zostały naruszone treścią tego przepisu. W tej sytuacji, jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Podzielając w konsekwencji stanowisko sądów w ww. zakresie uznało, że organ
I instancji w przedmiotowej sprawie niezasadnie zastosował art. 17 ust. 1b ustawy wobec skarżącej.
Zgodnie ze stanem faktycznym skarżącą należy uznać za osobę, która nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z uwagi na fakt, że sprawuje opiekę nad matką. Materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji, w postaci oświadczenia skarżącej złożonego pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań, wywiad środowiskowy przeprowadzony przez specjalistę pracy socjalnej, orzeczenie o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji daje podstawy do uznania, że skarżąca spełnia przesłanki uprawniające do świadczenia pielęgnacyjnego albowiem sprawuje opiekę nad matką. Zakres opieki jakiej wymaga matka skarżącej powoduje
w konsekwencji, że nie może on podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Skarżąca jako córka jest osobą, na której w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. Nie zachodzą zatem sytuacje wykluczające prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką - określone w art. 17 ust. 5 ustawy.
W świetle ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego i prawnego Kolegium stwierdziło, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Powołało następnie, że w świetle art. 24 ust. 4 ustawy, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie
o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostały wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego 2.03.2023r., orzeczenie zostało wydane 15.01.2021r. na stałe, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na 1.03.2020r., z dniem 1.08.2023r. uchylono decyzję
w sprawie przyznania zasiłku dla opiekunów, ostatnia wypłata specjalnego zasiłku opiekuńczego nastąpiła w lipcu 2023 r., zatem w ocenie Kolegium świadczenie pielęgnacyjne przysługuje od 1.08.2023r. do bezterminowo zgodnie z orzeczeniem
o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Świadczenie pielęgnacyjne od 1.01.2023r. wynosi 2458,00 zł miesięcznie.
Z powyższych względów Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i orzekło
o przyznaniu skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie poinformowało skarżącą o treści art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie na powołaną decyzję SKO, w części w jakiej nie przyznano skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 marca 2023 r do 31 lipca 2023 roku, pełnomocnik strony zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy
o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;
- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce,
Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 marca 2023 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, SKO wystąpiło o oddalenie skargi wywodząc, jak
w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. W myśl art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast
w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo
w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy wskazanej wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym (niż wymienione w punktach od 1 do 3 tego ustępu) osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny
i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W rozpoznawanej sprawie Kolegium prawidłowo zastosowało w sprawie treść art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylając decyzję organu I instancji i orzekając co do istoty sprawy. Prawidłowo przyjęło, że podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia (jak przyjął Burmistrz) nie może stanowić treść art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach, gdyż nie budzi wątpliwości wykładnia tego przepisu w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wypracowanego w związku z wyrokiem TK 38/13, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje.
SKO zasadnie także przyjęło, że skarżącej świadczenie pielęgnacyjne wnioskowane na matkę może być przyznane od dnia 1.08.2023r.
W tym miejscu przypomnienia wymaga, że zgodnie z treścią art. 27 § 5 ustawy
o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:
1) świadczenia rodzicielskiego lub
2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub
3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub
4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub
5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r.
o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także
w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Z powołanego przepisu wynika zatem, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń. Powyższe wyklucza możliwość równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może bowiem otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania. Z art. 24 ust. 2 ustawy
o świadczeniach rodzinnych wynika, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zauważyć jednak należy, iż zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne/komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane).
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy zauważyć trzeba, że jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń oraz dołączonych do akt sądowych akt administracyjnych, Burmistrz Gminy i Miasta P. decyzją [...] z dnia 14 listopada 2022 r. przyznał skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy na M. K. na okres od dnia 1.11.2022 r. do 31.10.2023 r. Decyzja ta została uchylona decyzją z dnia 9.08.2023 r., w związku ze złożeniem przez skarżącą z dniem 28.07.2023 r. oświadczenia o rezygnacji z pobieranego zasiłku opiekuńczego. Jak wynika z adnotacji zawartej na tej decyzji jest ona ostateczna od dnia 1 września 2023 r. Z powyższego wynika zatem, iż decyzja ta nie była przez skarżącą kwestionowana. Nie jest także sporne, że świadczenie realizowane na podstawie decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego było realizowane do lipca 2023r. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu Kolegium prawidłowo przyjęło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje skarżącej od 1.08.2023r., a nie od miesiąca złożenia wniosku, to jest od marca 2023 r.
Z podanych przyczyn wszystkie zarzuty skargi są niezasadne.
Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. zasiłek dla opiekuna, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest bowiem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego zasiłku dla opiekuna. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2023 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2348/22, LEX nr 3662557). Oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego z dnia 28 lutego 2023 r., złożone przy wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jest w istocie rezygnacją o charakterze warunkowym. Wskazuje bowiem na rezygnację z pobieranego świadczenia z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe oznacza uzależnienie rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego od przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W sytuacji zatem, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, iż określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna,
a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyrok NSA z 14.12.23r., sygn. akt I OSK 2348/22).
Z podanych przyczyn, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło