II SA/Rz 537/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-07-01

Skład orzekający: Piotr Godlewski, Paweł Zaborniak, Maria Mikolik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba sprawująca faktyczną opiekę nad ojcem, który jest w związku małżeńskim, może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, jeśli jego współmałżonka nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a prawo do świadczenia zostało nabyte przed 1 stycznia 2024 r. i jest kontynuowane?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że zasada ochrony praw nabytych, wynikająca z art. 63 ust. 1, 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, chroni wnioskodawcę przed skutkami uchwały NSA z dnia 14 listopada 2022 r. (sygn. akt I OPS 2/22). W przypadku kontynuacji świadczenia pielęgnacyjnego, nabytego przed 1 stycznia 2024 r., kluczowe jest ustalenie, czy złożono wniosek o nowe orzeczenie o niepełnosprawności w terminie określonym w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, a nie czy współmałżonek osoby niepełnosprawnej posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Stan faktyczny
Skarżący T. N. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem A. N., który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanek z art. 17 ust. 1b i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (niepełnosprawność nie powstała do 18 r.ż. lub w trakcie nauki, a współmałżonka osoby wymagającej opieki nie posiadała orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, powołując się na uchwałę NSA z dnia 14 listopada 2022 r. (sygn. akt I OPS 2/22). Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ WSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2025 r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 28 lutego 2025 r. nr SKO.4115.47.2025 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi T. N., dalej "Skarżący" jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu, dalej SKO lub "Kolegium", z 28 lutego 2025 r., nr SKO.4115.47.2025, wydana w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenie pielęgnacyjnego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z 13 grudnia 2024 r. T. N. zwrócił się do Burmistrza Miasta [...], dalej "Burmistrz" o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem A. N. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej PZdSON) w dniu [...] października 2024 r. nr [...], na czas określony do 30 kwietnia 2026 r. Decyzją z 28 stycznia 2025 r., nr MOPS-ŚR.5232.520.MK.2025.odm, Burmistrz odmówił ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego dla wnioskodawcy z uwagi na niespełnienie przesłanek warunkujących jego przyznanie. Brak podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wywiódł z faktu, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie trwania nauki w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323, dalej "u.ś.r.")). Ponadto, pozostawianie podopiecznego w związku małżeńskim z E. N., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności po myśli art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wykluczyło możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ pierwszej instancji ustalił, że w okresie od 1 sierpnia 2021 r. do 30 listopada 2024 r. wnioskodawca pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem na podstawie decyzji Kolegium z [...] września 2021 r., nr [...]. W odwołaniu A. N. zarzucił błędne zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim limituje dostęp do świadczenia pielęgnacyjnego mimo stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny (TK) wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt. K 38/13, niekonstytucyjności tego przepisu. Podał, że sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. Mama z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad ojcem. Zaskarżoną decyzją, Kolegium działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz.572 ze zm., dalej "k.p.a.") i art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. Z 2023r., poz. 1429, dalej "u.ś.w.") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z 28 stycznia 2025 r. Kolegium wyjaśniło, że w sprawie ma zastosowanie art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., co wynika z brzmienia art. 63 ust 1 u.ś.w., zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Kolegium przytoczyło regulacje określające warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, okoliczności wyłączające jego przyznanie oraz krąg osób uprawnionych do jego pobierania - art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r.. Według Organu, kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy okazał się art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., z którego wynika, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Pierwotnie, kwestia przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego podopiecznemu pozostającemu w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności była rozstrzygana niejednorodnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, co rodziło wątpliwości interpretacyjne. Spór ten został definitywnie rozstrzygnięty przez uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22, w której przesądzono, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego "innym osobom" w przypadku sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim jest posiadanie przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Zatem, jeżeli współmałżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, organ administracji publicznej nie może przyznać świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom, nawet jeśli sprawują opiekę nad osobą wymagającą opieki. A. N. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, pozostaje w związku małżeńskim, przy czym żona nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem to na niej w pierwszej kolejności ciąży obowiązek opieki nad mężem mimo, że faktyczną opiekę nad ojcem sprawuje skarżący. Z tego względu bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje zarzut niezastosowania przez organ przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., w sytuacji, gdy wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie T. N. zarzucił naruszenie przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: - obrazę prawa materialnego, art. 17 u.ś.r. przez jego niewłaściwe zastosowanie i nieprzyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy były ku temu ustawowe przesłanki, - dokonaniu przez organ dowolnej, a nie swobodnej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego, a w szczególności uznanie, że wnioskodawcy jako synowi nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez zaniechanie ustalenia czy żona osoby wymagającej opieki mogła z uwagi na stan zdrowia czy inne przeciwskazania sprawować opiekę nad mężem. Z uwagi na podniesione zarzuty wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Burmistrza oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu podał, że należy do kręgu osób uprawnionych do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem przysługuje także innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r.). Ponadto wnioskodawca wcześniej pobierał świadczenie pielęgnacyjne i prawo do ustalenia tego świadczenia nie było kwestionowane przez organ. Organ dokonał błędnej wykładni przepisów stanowiących podstawę odmownego załatwienia wniosku. Świadczenie pielęgnacyjne ustalane w oparciu o przepisy obowiązujące do dnia 31 grudnia 2023 r. jest adresowane do osób, które w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad taką osobą rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie przepisami, które weszły w życie 1 stycznia 2024 r., zmieniły się niektóre zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku wniosków złożonych przed 31 grudnia 2023 r., organ administracyjny nadal jednak ocenia, czy wnioskodawca spełnia warunki przewidziane przez przepisy obowiązujące przed tą datą. Zmiany te dotyczą także kwestii intertemporalnych, czyli sytuacji, w których wnioski o przyznanie świadczenia są rozpatrywane po 1 stycznia 2024 r., ale odnoszą się do stanu prawnego sprzed tej daty. Powołał sygnatury spraw rozpatrywanych przez wojewódzkie sądy administracyjne, z których wynika, że w przypadku wniosków złożonych przed 31 grudnia 2023 r., organ administracyjny powinien stosować przepisy w brzmieniu obowiązującym do końca 2023 r. Jednakże w przypadku spraw wszczętych po tej dacie należy stosować przepisy nowelizacyjne, które zmieniają zasady przyznawania świadczeń. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona z przyczyn dostrzeżonych przez Sąd z urzędu. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 2493; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi w niniejszej sprawie nastąpiło z uwagi na fakt naruszenia przez Organ przepisów o postępowaniu administracyjnym (art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.) oraz przepisów prawa materialnego (art. 63 ust. 1, 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym), poprzez ich błędną wykładnię i następnie zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci rozstrzygnięcia SKO o utrzymaniu w mocy decyzji Organu I instancji o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego – art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c P.p.s.a. Wniosek w tej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przez Skarżącego w czasie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.), której unormowania istotnie zmieniły dotychczasowe zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Aktualnie nie jest możliwe uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego poprzez rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowanie opieki nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną. Ustawa o świadczeniu wspierającym zawiera przepisy intertemporalne, na których podstawie rozstrzygać należy o uprawnieniach osób, które nabyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 31 grudnia 2023 r. Otóż jak stanowi art. 63 ust. 1 w/w ustawy w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (czyli w ustawie o świadczeniach rodzinnych), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Strony skarżącej dotyczą też skutki przepisu art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, które kształtują zasadę zachowania reguł dotychczasowych względem tych opiekunów, którzy na podstawie decyzji administracyjnej nabyli prawo do świadczenia na okres czasu przypadający po wprowadzeniu zmian ustawodawczych, czyli po 1 stycznia 2024 r. Według art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Ustawodawca nakazuje organom właściwym w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego kierowanie się w przypadkach dotyczących okoliczności zbliżonych do niniejszych także treścią art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierający, czyli przepisem który stanowi: Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Strona skarżąca opiekuje się ojcem A. N., który na czas rozstrzygania sprawy przez SKO legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] dnia [...] października 2024 r., nr [...]. Orzeczenie to zostało wydane na czas określony do 30 kwietnia 2026 r. i na podstawie wniosku złożonego w PZdSON dnia 20 sierpnia 2024 r. Z akt sprawy wynika także, iż Organy nie kwestionują faktu sprawowania opieki nad Ojcem, natomiast przyjętą przez SKO przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wskazuje że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Prawdą jest, że niepełnosprawny Ojciec skarżącego pozostaje w związku małżeńskim z E. N., która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżący w treści swej skargi podkreśla, że w jego przypadku prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia wniosku w MOPS – 13 grudnia 2024 r. - bowiem otrzymywał on świadczenie pielęgnacyjne w okresie od 1 sierpnia 2021 r. do 30 listopada 2024 r. Świadczenie to przysługiwało Stronie na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia [...] września 2021 r., znak [...]. W uzasadnieniu w/w decyzji Kolegium stwierdziło brak możliwości sprawowania realnej opieki nad ojcem skarżącego przez jego żonę E. N., która sama leczy się i wymaga pomocy. Faktyczną opiekę sprawuje skarżący i to on powinien otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne. W zakończonym zaskarżoną do WSA decyzją postępowaniu Kolegium rozpoznając sprawę Skarżącego powołało się na skutki uchwały NSA z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. I OPS 2/22, LEX. Organ kierując się treścią tego orzeczenia stwierdził na stronie 3 uzasadnienia, że w przypadku gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, to Organ administracji z uwagi na przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może przyznać świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom i nie może badać innych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na ustalenie możliwości sprawowania opieki przez małżonka, gdyż sam brak możliwości sprawowania opieki przez małżonka nie legitymującego się orzeczeniem o znacznym niepełnosprawności nie jest przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd dostrzegając fakt podjęcia w/w uchwały NSA, na której skutki powołuje się SKO, podziela aktualnie wyrażane stanowisko wypracowane w orzecznictwie sądów pierwszej instancji, w myśl którego wynikająca z art. 63 ust. 3 u.ś.w. zasada praw nabytych wyłącza w sytuacji kontynuacji świadczenia możliwość stosowania warunków wynikających z uchwały NSA z 14 listopada 2022 r., o sygn. akt I OPS 2/22, LEX, zgodnie z którą warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Wymóg posiadania przez małżonka osoby niepełnosprawnej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności obowiązywałby w sytuacji ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. po raz pierwszy. Natomiast w sytuacji kolejnego wniosku dotyczącego kontynuacji wcześniej przyznanego świadczenia, zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 63 ust. 3 u.ś.w., badaniu podlega spełnienie wymogów formalnych wniosku (tj. złożenie wymaganych dokumentów we wskazanych w przepisie terminach) oraz ustalenie faktycznego sprawowania przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca wskazał bowiem, że osoby, którym wcześniej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego "zachowują" to prawo na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., po spełnieniu warunków wynikających z art. 63 ust. 3 u.ś.w. – zob. wyrok WSA w Olsztynie z 30 stycznia 2025 r., sygn. II SA/Ol 896/24, LEX nr 3827330, wyrok WSA w Szczecinie z 30 października 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 649/24, LEX. Adaptując powyższy pogląd na realia niniejszej sprawy Sąd zobowiązany był dostrzec, iż Skarżący na dzień 31 grudnia 2023 r. posiadał na mocy decyzji SKO z dnia [...] września 2021 r., znak: [...], prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych, która znalazła odbicie w art. 63 ust. 1, 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, chroniła go przed skutkami uchwały NSA, do której treści odwołuje się w swym uzasadnieniu SKO. Jednocześnie Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] dnia 13 grudnia 2024 r. Natomiast orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dla Ojca skarżącego A. N. zostało wydane dnia [...] października 2024 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], na wniosek złożony dnia 20 sierpnia 2024 r. Na podstawie przekazanych do Sądu akt administracyjnych nie można natomiast ustalić daty upływu terminu ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności; z takim dokumentem Organy się nie zapoznawały oraz nie ustaliły w inny sposób daty upływu w/w terminu. Tymczasem ta okoliczność ma istotne znaczenie dla wyniku sprawy, bowiem według reguł wyznaczonych treścią art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest: - złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie - złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Resumując, Organy nie kwestionują twierdzeń wnioskodawcy o sprawowaniu nad Ojcem opieki w wymiarze i intensywności wymaganej treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kwestią otwartą, a konieczną do wyjaśnienia, jest natomiast to czy skarżący zachował przewidziany w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym termin na złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności. Nie stanowi zaś kwestii, że wniosek o wydanie decyzji o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wpłynął do MOPS w terminie 3 miesięcy licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności dla Ojca Skarżącego (7 październik 2024 r. i 13 grudnia 2024 r.). Dlatego SKO ponownie rozpatrując odwołanie strony zobowiązane będzie ustalić, czy w niniejszej sprawie wniosek o wydanie orzeczenia o ustalenie stopnia niepełnosprawności został złożony zgodnie z tym warunkiem z art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, co umożliwi ostateczne załatwienie sprawy, w myśl zasady ochrony praw nabytych wywodzonej z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Rozpatrując tą okoliczność należy dostrzec fakt obowiązywania ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2023 r. poz. 2768), a w szczególności przepisu art. 1 tej ustawy, który stanowi : Orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, 173, 240, 852, 1234 i 1429), które zachowało ważność na podstawie art. 23 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 852 i 1429) w brzmieniu dotychczasowym, albo którego okres ważności upłynął po dniu 5 sierpnia 2023 r. i przed dniem 30 września 2024 r., zachowuje ważność do dnia 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne. Sąd jednocześnie przychyla się do wyrażanego konsekwentnie poglądu o tym, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić podstawy decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014, Nr 9, poz. 104), moment powstania niepełnosprawności, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie stanowi relewantnej przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Oznacza to, że kryterium czasu wystąpienia niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie ma jakiegokolwiek wpływu na prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Tą oceną prawną będzie związany Organ w przypadku uprawomocnienia się niniejszego wyroku na podstawie art. 153 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło