II OZ 794/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K.1, D. K. i K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 585/24 utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 grudnia 2024 r. o odmowie przyznania D. K. prawa pomocy w sprawie ze skargi K. P., D. K. i D. K.1 na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 lipca 2024 r., nr 798/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odrzucić zażalenie D. K.1, D. K. i K. P.. Postanowieniem z 27 marca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 585/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprzeciwu D. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 31 grudnia 2024 r. o odmowie przyznania D. K. (dalej skarżąca) prawa pomocy w sprawie ze skargi K. P., D. K. i D. K.1 na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 lipca 2024 r., nr 798/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, na podstawie art. 257 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Odpis tego postanowienia wraz z pouczeniem, że nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia doręczono skarżącej 7 kwietnia 2025 r. W piśmie z 10 kwietnia 2025 r. (data nadania 14 kwietnia 2025 r.) skarżąca, D. K.1 i K. P. wnieśli skargę kasacyjną na postanowienie z 27.03.2025 r. w odniesieniu do odrzucenia sprzeciwu na postanowienie w sprawie pomocy". Wskazali na naruszenie prawa materialnego i błędną interpretację prawa. Ich zdaniem, naruszono zasady współżycia społecznego i doszło do utraty zaufania do organów Państwa. Sztucznie stworzono naruszenia prawa administracyjnego, które powinno być przypisane A. K. i A. K.1, a nie skarżącym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie D. K.1, D. K. i K. P., podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 1 P.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie określone bezpośrednio w art. 194 § 1 pkt 1-10 P.p.s.a. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu nie zostały ujęte w tym katalogu, brak jest też innego przepisu ustawy wskazującego na możliwość wniesienia zażalenia na takie postanowienie. W konsekwencji należy stwierdzić, że ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia wydanego na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o zmianie lub utrzymaniu w mocy postanowienia/zarządzenia referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy. Z racji tego każdy środek odwoławczy (zażalenie/skarga kasacyjna) nie odniesie zamierzonego skutku bowiem jest niedopuszczalny. Ustawodawca w art. 194 § 1 P.p.s.a. przedstawił katalog postanowień, które podlegają zaskarżeniu zażaleniem, a w art. 173 § 1 P.p.s.a. wskazał postanowienia, na które przysługuje skarga kasacyjna. Nie ma w tych regulacjach postanowienia Sądu wydanego w związku z rozpatrzeniem sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy z art. 260 § 2 P.p.s.a.. Uznać zatem należało je za niezaskarżalne. Potwierdza to też treść tego ostatniego przepisu wskazując, że Sąd orzeka jako Sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wydanie orzeczenia jako sąd drugiej instancji jest prawomocnym orzeczeniem w zakresie prawa pomocy a wobec tego niedopuszczalne jest kierowanie na takie orzeczenie jakichkolwiek środków odwoławczych. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. art. 178 P.p.s.a., z których wynika, że zażalenie, które jest niedopuszczalne podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie Sąd doręczając odpis postanowienia z dnia 27 marca 2025 r. prawidłowo pouczył skarżącą D. K. o tym, że na postanowienie to nie przysługują środki odwoławcze (k. 38 akt), a mimo to skarżąca wraz z innymi osobami wniosła zażalenie z dnia 10 kwietnia 2025 r. (data nadania 14.04.2025 r.), w którym kwestionuje to postanowienie zarzucając Sądowi łamanie przepisów prawa. Wobec treści doręczenia odpisu postanowienia pismem z 1 kwietnia 2025 r. skarżąca powinna uznać za ostateczne rozstrzygnięcie Sądu wydane jako postanowienie z art. 257 P.p.s.a. w zw. z art. 260 P.p.s.a. i przyjąć wynikający z tego skutek, że kwestia prawa pomocy została prawomocnie zakończona z negatywnym dla niej skutkiem. Wobec tego chcąc skarżyć decyzję MWINB musi pokrywać związane z tym postępowaniem koszty sądowe. Wobec powyższego wniesione przez skarżącą oraz inne osoby zażalenie, nie podlega merytorycznej ocenie lecz z powodów procesowych (jako niedopuszczalne – brak możliwości zaskarżenia), należy je odrzucić stosownie do art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 194 § 1 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca D. K. skorzystała z możliwości wniesienia sprzeciwu wnosząc ten środek odwoławczy od postanowienia referendarza sądowego z 31 grudnia 2024 r. Tym samym złożenie zażalenia, tym razem na postanowienie Sądu I instancji, utrzymujące w mocy postanowienie wydane przez referendarza sądowego, było niedopuszczalne i podlegało odrzuceniu stosownie do art. 178 P.p.s.a. Argumentacja skarżącej i pozostałych skarżących przedstawiona w zażaleniu nie wpływa na ocenę, że złożyła ona środek zaskarżenia, który był niedopuszczalny i podlegał odrzuceniu. Zażalenie wniesione przez K. P. i D. K.1 również podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne ale z innej przyczyny. Podstawą prawną odrzucenia będzie ta sama podstawa prawna z art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 178 P.p.s.a. Zażalenie tych osób złożone w niniejszej sprawie na postanowienie WSA w Warszawie z 27 marca 2025 r. jest niedopuszczalne, ponieważ osoby te nie były adresatami zaskarżonego postanowienia Sądu o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego, którym odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Adresatem tegoż postanowienia była wyłącznie D. K. bowiem to jej wniosek o prawo pomocy był przedmiotem oceny referendarza a następnie Sądu. Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie do zażalenia D. K.1 i K. P.. W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.