II SA/Rz 104/24

WyrokWSA w Rzeszowie2024-06-19

Skład orzekający: Maria Mikolik, Elżbieta Mazur - Selwa, Magdalena Józefczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy długotrwała nieobecność żołnierza na zwolnieniu lekarskim podczas dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej może stanowić podstawę do jego zwolnienia ze służby z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że długotrwała nieobecność żołnierza na zwolnieniu lekarskim (214 dni) podczas dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, skutkująca brakiem nabycia umiejętności przydatnych dla Sił Zbrojnych, stanowi uzasadnioną podstawę do zwolnienia ze służby z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych. Sąd podkreślił, że celowość realizacji zadań służbowych przez żołnierzy jest elementem potrzeb Sił Zbrojnych, a żołnierz niezdolny do ich realizacji nie jest celowo utrzymywany w strukturach wojska.
Stan faktyczny
Skarżąca została zwolniona z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej po 8 dniach służby z powodu 214-dniowego zwolnienia lekarskiego, które uniemożliwiło jej nabycie umiejętności wojskowych. Organy administracji uznały, że długotrwała niedyspozycyjność żołnierza stanowi podstawę do zwolnienia ze służby z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych. Skarżąca kwestionowała zasadność zwolnienia, wskazując m.in. na ciążę i macierzyństwo oraz nierówne traktowanie w porównaniu do żołnierzy zawodowych.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Magdalena Józefczyk Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dowódcy 21 Brygady Strzelców Podhalańskich z dnia 14 listopada 2023 r. nr 206 w przedmiocie zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej - skargę oddala – Przedmiotem skargi M.G.(wcześniej P.) (dalej jako: "Skarżąca") jest decyzja nr 206 Dowódcy 21 Brygady Strzelców Podhalańskich (dalej: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 14 listopada 2023 r. znak: 21.BSP-Rpr.0205.8.2023 utrzymująca w mocy decyzję nr 270 Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w N. (dalej zwany: "organem I instancji") z dnia 8 sierpnia 2023 r. w sprawie zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, wydana w następującym stanie faktycznym sprawy. Decyzją z dnia 8 sierpnia 2023 r., organ I instancji, orzekł o zwolnieniu Skarżącej z dniem 8 sierpnia 2023 r. z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej (szkolenia specjalistycznego) przed upływem czasu jej trwania i przeniesieniu Skarżącej do rezerwy pasywnej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że Skarżąca przybyła do Jednostki Wojskowej Nr [...] w N. w dniu 31 października 2022 r., celem pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Od dnia 8 listopada 2022 r. do dnia 10 czerwca 2023 r. przebywała nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim (214 dni kalendarzowych). W związku z powyższym nie uczestniczyła w szkoleniu specjalistycznym w jednostce wojskowej, co oznacza, że nie nabyła w tym czasie umiejętności przydatnych dla Sił Zbrojnych. Organ wskazał, że nie jest zatem zasadne dalsze utrzymywanie takiego żołnierza w strukturach jednostki wojskowej i wypłacanie mu uposażenia oraz innych należności pieniężnych, ponieważ naraża to Skarb Państwa na straty finansowe. Ponadto wyjaśnił, że Dobrowolna Zasadnicza Służba Wojskowa ma na celu przeszkolenie wojskowe jak największej ilości żołnierzy oraz zwiększenie liczebności Sił Zbrojnych, natomiast żołnierz przebywający na długotrwałym zwolnieniu nie realizuje wskazanych celów. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, co zostało uzasadnione ważnym interesem społecznym, jakim jest zapobiegnięcie dalszym stratom finansowym Skarbu Państwa i obniżaniu morale pozostałych żołnierzy. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca zarzuciła organowi I instancji: 1) naruszenie § 18 rozporządzenia, poprzez zwolnienie jej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych do wydania takiej decyzji i nieposiadania orzeczenia o niezdolności odwołującej się do pełnienia służby wojskowej; 2) naruszenie art. 104 § 1 oraz art. 108 § 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 3, art. 128 ust. 2 pkt 1 i ust 4, art. 146 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.o.o., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie; 3) naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez zwolnienie jej z pełnienia zasadniczej dobrowolnej służby wojskowej z powodu ciąży i macierzyństwa; 4) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktycznej przyczyny zwolnienia z pełnienia służby; 5) naruszenie art. 32 Konstytucji, przez pogwałcenie wobec Skarżącej zasady równego traktowania, polegające na tym, że faktyczną przyczyną zwolnienia była ciąża i macierzyństwo, co jest działaniem dyskryminującym Skarżącą. W uzasadnieniu odwołania Skarżąca podniosła, że niezwłocznie po powzięciu wiadomości o ciąży, mając na uwadze zalecenia lekarskie unikania nadmiernego wysiłku fizycznego, poinformowała o tym fakcie przełożonego. Zgłosiła również chęć kontynuowania służby na innym stanowisku, a także gotowość od podjęcia pracy biurowej. Nie zaproponowano jej jednak stanowiska adekwatnego do jej stanu zdrowia, lecz zażądano, aby sama zwolniła się ze służby. Jak wyjaśniła, została następnie wezwana do stawienia się przed komisją lekarską w L., co nie było możliwe do zrealizowania ze względu na jej stan zdrowia i niemożność odbywania długich podróży. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w L. - bez przebadania Skarżącej i zebrania wywiadu - w dniu 25 kwietnia 2023 r. wydała orzeczenie nr [...] o czasowej niezdolności do pełnienia służby na okres 12 miesięcy. Orzeczenie to zostało następnie uchylone przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w Warszawie, która zaleciła ponowne przebadanie Skarżącej i ustalenie czy pozostaje niezdolna do pracy. Organ I instancji posiadał informację o treści powyższego orzeczenia, jednak przemilczał ten fakt wydając decyzję o zwolnieniu Skarżącej z pełnienia służby w trybie natychmiastowym. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 14 listopada 2023 r., organ odwoławczy, działając w oparciu o art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 128 ust. 2 pkt 1 i ust. 4, art. 146 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 2305 z późn. zm. dalej: "u.o.o.") oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 maja 2022 r. w sprawie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej (Dz.U. z 2022 r. poz. 1078; dalej: "rozporządzenie"), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji wskazał, że Skarżąca po rozpoczęciu służby w Jednostce Wojskowej w N. w dniu 31 października 2022 r. po zaledwie ośmiu dniach udała się na długotrwałe zwolnienie lekarskie (tj. 214 dni kalendarzowe), przez co nie realizowała szkolenia specjalistycznego i była niedyspozycyjna. Organ wskazał, że zgodnie z art. 128 ust. 2 pkt 1 u.o.o., żołnierza, o którym mowa w ust. 1, można zwolnić ze służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania w przypadku zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych. Z kolei w myśl art. 146 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.o.o., dobrowolna zasadnicza służba wojskowa może zostać przerwana w każdym czasie z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych. W ocenie organu odwoławczego, z przepisów tych wprost wynika, że dowódca jednostki wojskowej, w której pełni służbę żołnierz dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, może zwolnić go ze służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania w przypadku zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych oraz przerwać dobrowolną zasadniczą służbę wojskową w każdym czasie z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych. Organ zaznaczył, że w cytowanych przepisach nie wskazano kryteriów jakimi powinien się kierować dowódca jednostki wojskowej przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu żołnierza z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Ustawodawca pozostawia to ocenie Dowódcy, który dokonuje oceny na podstawie stanu faktycznego w konkretnym indywidualnym przypadku. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że ustawa o obronie Ojczyzny zawiera w art. 2 pkt 22 definicję legalną "potrzeb Sił Zbrojnych", przez którą należy rozumieć celowość m.in. realizacji zadań służbowych przez żołnierzy. Podkreślił, że Skarżąca przebywała nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim przez 214 dni kalendarzowych, zaś w trakcie zwolnienia lekarskiego nie realizowała zadań służbowych, czym wypełniła przesłankę do zwolnienia ze służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania w przypadku zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych. Końcowo organ II instancji wyjaśnił, że dobrowolna zasadnicza służba wojskowa, jak sama nazwa wskazuje, jest służbą pełnioną w trybie ochotniczym. Żołnierz może w każdym momencie złożyć pisemny wniosek uzasadniony szczególnymi ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi o przerwanie odbywania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Ponadto zaznaczył, że Dowódca jednostki wojskowej nie ma obowiązku dostosowywać stanowiska służbowego do potrzeb żołnierza - kobiety, która pełni dobrowolną zasadniczą służbę wojskową. Jak wyjaśnił, służba wojskowa w przeciwieństwie do stosunku pracy charakteryzuje się tym, że jest szczególnym rodzajem służby publicznej, która polega określonym rygorom i ograniczeniom. Dyspozycyjność w wojsku jest jednym z podstawowych elementów stosunku prawnego i jako ściśle powiązana z charakterem zadań powierzonych tej formacji, nie może być od nich rozdzielona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: 1) art. 7, art. 7a, art. 8 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie interesów Skarżącej przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, a przede wszystkim pozbawienie Skarżącej możliwości zarobkowania oraz należnych jej świadczeń z tytułu ciąży i macierzyństwa; 1) art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego zebrania oraz rozpoznania materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji medycznej Skarżącej oraz zaniechanie wysłuchania jej; 2) art. art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP, poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego zebrania oraz rozpoznania materiału dowodowego; 3) art. 10 k.p.a., poprzez niezapewnienie Skarżącej możliwości czynnego udziału poprzez bezpośrednie przesłuchanie; 4) § 18 rozporządzenia, poprzez zwolnienie Skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych do wydania takiej decyzji i nieposiadania orzeczenia o niezdolności Skarżącej do pełnienia służby wojskowej; 5) art. 104 § 1 oraz art. 108 § 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 3, art. 128 ust. 2 pkt 1 i ust 4, art. 146 ust. 1 pkt 1 i ust 2 u.o.o., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Ponadto Skarżąca zarzuciła wydanej decyzji nieważność, wskazując, że została podpisana przez osobę do tego nieuprawnioną. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak również o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżąca ponowiła w całości argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto dodała, że kobiety – żołnierze, zatrudnione w wojsku na kontraktach/umowach o pracę, będące w ciąży oraz jako matki, posiadają pełna ochronę prawną z kodeksu pracy, w tym prawo do ochrony przed zwolnieniem, jak też prawo do korzystania ze zwolnienia chorobowego i świadczeń z tym związanych w trakcie ciąży oraz do przebywania po porodzie na urlopie macierzyńskim i pobierania w tym czasie stosownego zasiłku macierzyńskiego. W tym kontekście, w ocenie Skarżącej nie do przyjęcia jest argumentacja, jakoby konieczność zwolnienia jej i nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, podyktowane były koniecznością zapobieżenia stratom finansowym Skarbu Państwa oraz zapobieżenia obniżaniu morale pozostałych żołnierzy, podczas gdy fakt zajścia w ciążę i urodzenia dziecka w stosunku do kobiet żołnierzy zatrudnionych w wojsku na umowach o pracę/kontraktach, nie naraża skarbu Państwa na straty finansowe i nie obniża morale pozostałych żołnierzy. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji a uprzednio decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej z 8 sierpnia 2023r. stanowił przepis art. 128 ust. 2 pkt 1 i ust. 4, art. 146 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 2305, ze zm., dalej: u.o.o.) oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 maja 2022 r. w sprawie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1078). Art. 128 ustawy o obronie Ojczyzny określa przypadki, w których dopuszczalne jest zwolnienie ze służby wojskowej żołnierza pełniącego służbę wojskową, z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej, obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej oraz służby pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Skarżąca pełniła dobrowolną zasadniczą służbę wojskową a zatem zastosowanie wobec niej miał wskazany przepis. W art. 128 u.o.o. wyróżniono przypadki obligatoryjnego zwolnienia ze służby wojskowej (ust. 1) oraz fakultatywnego (ust. 2), w których żołnierza można zwolnić ze służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie: "można zwolnić ze służby wojskowej" oznacza, że pozostawiono właściwemu organowi pewien luz decyzyjny w zakresie uznania, czy w zaistniałym przypadku należy żołnierza zwolnić ze służby. Art. 128 ust. 2 u.o.o. określa następujące przypadki fakultatywnego zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej: 1) zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych; 2) odmowy wydania lub cofnięcia żołnierzowi poświadczenia bezpieczeństwa, lub niewyrażenia przez żołnierza zgody na przeprowadzenie postępowania sprawdzającego; 3) braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe w tej samej lub innej jednostce wojskowej, odpowiadające jego przygotowaniu zawodowemu oraz kwalifikacjom i umiejętnościom przydatnym w Siłach Zbrojnych; 4) otrzymania w opinii służbowej ogólnej oceny dostatecznej; 5) złożenia przez niego, drogą służbową, pisemnego wniosku uzasadnionego szczególnie ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi; 6) zachowania naruszającego godność i honor żołnierza lub nielicującego z powagą służby; 7) zachowania godzącego w dobre imię lub interes Sił Zbrojnych. W niniejszej sprawie uznano, że postawą zwolnienia Skarżącej ze służby wojskowej jest przypadek wymieniony w art. 128 ust. 2 pkt 1 u.o.o. – tj. potrzeba Sił Zbrojnych. Jednocześnie ustawodawca zdefiniował w art. 2 pkt 22 u.o.o. pojęcie potrzeb Sił Zbrojnych, przez które należy rozumieć celowość: a) powołania do służby wojskowej, b) wyznaczenia na stanowisko służbowe, c) zwolnienia ze stanowiska służbowego, d) przeniesienia do dyspozycji albo do innego korpusu osobowego, e) zwolnienia ze służby wojskowej, f) realizacji zadań służbowych przez żołnierzy, g) realizacji innych zadań zabezpieczających interes bezpieczeństwa państwa; Należy więc zauważyć, że pojęcie potrzeb Sił Zbrojnych odnoszone jest do celowości pełnienia lub też zwolnienia ze służby żołnierza a przesłanka zwolnienia ze służby wojskowej z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych wymaga od Organu właściwego wykazania, że nie jest celowe, aby dany żołnierz pełnił nadal służbę wojskową. W ocenie Sądu przesłanka tego rodzaju została w niniejszej sprawie wykazana. Sąd podziela zaprezentowane przez Organy stanowisko, że dalsze pozostawanie Skarżącej w dobrowolnej zasadniczej służbie wojskowej nie jest celowe z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych. W ramach potrzeb Sił Zbrojnych uwzględnia się celowość m.in. realizacji zadań służbowych przez żołnierzy i zwolnienia ze stanowiska służbowego. W realiach niniejszej sprawy Skarżąca przybyła do Jednostki Wojskowej w N. 31 października 2022 r. celem pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Od 8 listopada 2022 r. do 10 czerwca 2023 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim (214 dni kalendarzowych). Skarżąca pełniła więc dobrowolną zasadniczą służbę wojskową przez 8 dni a przez kolejne 214 dni kalendarzowych przebywała na zwolnieniu lekarskim. W związku z powyższym nie uczestniczyła w szkoleniu specjalistycznym w jednostce wojskowej, nie nabyła w tym czasie umiejętności przydatnych dla Sił Zbrojnych. W związku z powyższym Dowódca Jednostki uznał, że nie jest zasadne dalsze utrzymywanie takiego żołnierza w strukturach jednostki wojskowej i wypłacanie mu uposażenia oraz innych należności pieniężnych, gdyż naraża to Skarb Państwa na straty finansowe. Dobrowolna zasadnicza służba wojskowa ma na celu przeszkolenie wojskowe jak największej ilości żołnierzy oraz zwiększenie liczebności Sił Zbrojnych. Żołnierz przebywający na długotrwałym zwolnieniu nie realizuje wskazanych wyżej celów. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że podany przez Organ powód zwolnienia mieści się w zakresie przesłanki potrzeb Sił Zbrojnych w ramach której ocenia się celowość powołania do służby, realizacji zadań służbowych przez żołnierzy, czy też zwolnienia ze stanowiska służbowego. Sąd podziela ocenę Organów, że utrzymywanie w strukturach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej żołnierza, który pełnił służbę jedynie przez 8 dni a tym samym nie został przeszkolony i nie nabył umiejętności wymaganych w strukturach Sił Zbrojnych nie jest celowe z punktu widzenia potrzeb Sił Zbrojnych w rozumieniu art. 2 pkt 2 u.o.o. Tym samym w ocenie Sądu Organy wykazały przesłankę do zwolnienia Skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służy wojskowej, o której mowa w art. 128 ust. 2 pkt 1 u.o.o. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że kwestia dotycząca niezakończonego postępowania przed wojskową komisją lekarską nie miała wpływu na wynik sprawy. Jak podnosiła Skarżąca, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w L., orzeczeniem z [...] kwietnia 2023 r. nr [...] orzekła o czasowej niezdolności Skarżącej do pełnienia służby na okres 12 miesięcy. W wyniku odwołania Skarżącej, ww. orzeczenie RWKL uchylono orzeczeniem CWKL w Warszawie nr [...]. Organ uchylający orzeczenie zalecił ponowne przebadanie Skarżącej i ocenę czy pozostaje niezdolna do pracy i dopiero wówczas podjęcie stosownych kroków. Zdaniem Skarżącej organ wydał decyzję o zwolnieniu ze służby mimo, że nie zostało zakończone prawomocnie postępowanie przez wojskową komisją lekarską. Odnosząc się do powyższego zarzutu należy wskazać, że zgodnie z art. 128 ust. 1 pkt 4 u.o.o. ustalenie przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej stanowi podstawę do obligatoryjnego zwolnienia ze służby wojskowej. Jest to odrębna przesłanka do zwolnienia ze służby wojskowej niezależnie od podstawy, wymienionej w art. 128 ust. 2 pkt 1 u.o.o., dotyczącej potrzeb Sił Zbrojnych. Ustawodawca w art. 128 ust. 1 u.o.o. wskazał 14 przypadków obligatoryjnego zwolnienia ze służby wojskowej, w tym przypadek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej. Niezależnie od tego w art. 128 ust. 2 u.o.o. określił 7 przypadków, uprawniających Organ do zwolnienia ze służby wojskowej. Każda z przesłanek wymienionych w art. 128 ust. 1 pkt 1-14 oraz w art. 128 ust. 1 pkt 1-7 jest przesłanką samodzielną w tym znaczeniu, że jej wykazanie stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej. Powyższe potwierdza również treść § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, zgodnie z którym, dowódca jednostki wojskowej zwalnia żołnierza z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej z dniem uprawomocnienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej określającego niezdolność do pełnienia czynnej służby wojskowej lub z dniem, w którym decyzja stanowiąca podstawę zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę zwolnienia, określając dzień zwolnienia z tej służby. Okolicznościami stanowiącymi podstawę zwolnienia są przypadki, wymienione w art. 128 ust. 1 i ust. 2 u.o.o. Zatem również § 18 ww. rozporządzenia wskazuje, że zwolnienie z dobrowolnej zasadniczej służby następuje w razie uprawomocnienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej określającego niezdolność do pełnienia czynnej służby wojskowej lub min. zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę zwolnienia. Zdaniem Sądu użycie w § 18 ww. rozporządzenia spójnika "lub" oznacza, że okoliczności stanowiące podstawę zwolnienia stanowią przesłankę samodzielną zwolnienia ze służby, niezależnie od uprawomocnienia się orzeczenia komisji lekarskiej. Sąd ocenił również, że argumentacja skargi dotycząca naruszenia zasady równości poprzez nierówne traktowanie kobiet żołnierzy, znajdujących się na kontraktach/umowach oraz kobiet pełniących dobrowolną zasadniczą służbę wojskową nie jest zasadna. Należy zauważyć, że ustawodawca w ustawie o obronie Ojczyzny przewidział różne rodzaje służby wojskowej, w tym w ramach czynnej służby wojskowej w art. 130 ust. 1 u.o.o. wyróżnił: 1) zasadniczą służbę wojskową (dobrowolną oraz obowiązkową – art. 130 ust. 2 u.o.o.); 2) terytorialną służbę wojskową; 3) służbę w aktywnej rezerwie w dniach tej służby oraz odbywanie ćwiczeń wojskowych w ramach pasywnej rezerwy; 4) zawodową służbę wojskową; 5) służbę w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Jeżeli chodzi o ochronę związaną z ciążą została ona przewidziana wobec kobiet będących żołnierzami zawodowymi, w szczególności w art. 284 u.o.o., które są związane z wojskiem stosunkiem służbowym, rodzącym z tego tytułu określone prawa i obowiązki. Ustawodawca miał pełne uprawnienie do odmiennego uregulowana statusu żołnierzy zawodowych i żołnierzy pełniących zasadniczą służbę wojskową w tym dobrowolną, mając na uwadze odmienne warunki pełnienia służby wojskowej. Należy bowiem pamiętać, że do zawodowej służby wojskowej można powołać osoby spełniające określone w art. 187 u.o.o. warunki. Z kolei powołanie żołnierza, który pełni dobrowolną zasadniczą służbę wojskową na stanowisko etatowe do zawodowej służby wojskowej, które wiązałoby się z uzyskaniem ochrony związanej z rodzicielstwem jest możliwe w przypadku gdy przebieg tej służby wskazuje na szczególne zaangażowanie tego żołnierza, uwzględniając jego wniosek i potrzeby Sił Zbrojnych (tak art. 147 u.o.o.). W przypadku Skarżącej nie budzi wątpliwości, że nie została spełniona przesłanka przebiegu służby wskazującego na szczególne zaangażowanie żołnierza, o której mowa w art. 147 u.o.o. Skarżąca zasadniczą służbę wojskową pełniła w rzeczywistości przez 8 dni, tym samym nie odbyła szkolenia specjalistycznego, połączonego z wykonywaniem obowiązków na stanowisku służbowym, które jest podstawowym celem pełnienia dobrowolnej służby wojskowej, wymienionym w art. 143 ust. 2 pkt 2 u.o.o. Tym samym postulowanie przez Skarżącą, że winna była zostać objęta ochroną prawną związaną z rodzicielstwem, która przewidziana jest dla żołnierzy zawodowych w okolicznościach niniejszej sprawy jest niezasadne. Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło