II SAB/Go 50/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi P.M. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do rozpoznania wniosku skarżącego P.M. z dnia [...] o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, II. stwierdza, że Wójt Gminy [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego P.M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] r. P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie: 1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji, 2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji na wniosek, 3) art. [...] ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji wskutek nieudostępnienia informacji objętych zakresem wniosku. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, w zakresie nieudostępnionych informacji tj. wglądu do kopii/oryginału pisma Wójta Gminy[...] z dnia [...] października 2024 r. nr [...] skierowanego do Starosty [...] , a także zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając skargę wyjaśnił, że w dniach [...] r. oraz [...] r. złożył do organu wniosek następującej treści: "w związku z toczącym się postępowaniem (nr [...] z dnia [...] .08.2024 r. w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania na rzecz P. M. za prawo własności nieruchomości nr: [...] oraz nr: [...] położonych w obrębie [...] [...] ) wnoszę o udostępnienie informacji publicznej (zgodnie z zapisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej) – w tym udostępnienie/przekazanie kopii pisma nr [...] z dnia [...] .[...] .2024r. skierowanego do Starosty [...] jako odpowiedź na pismo Starosty [...] z dnia [...] .[...] .2024r. skierowane do Wójta Gminy[...] ." Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanej informacji skarżący wskazał bezzwłoczne udostępnienie w siedzibie Urzędu Gminy[...] lub przekazanie kopii za pomocą operatora pocztowego "za potwierdzeniem odbioru" z adnotacją urzędu wykonaną na kopii pisma "stwierdzam zgodność z oryginałem". Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie przekazał informacji, o której udostępnienie skarżący się zwrócił. W związku z tym w ocenie skarżącego organ nie zrealizował w sposób prawidłowy wniosku o udostępnienie informacji, co sprawia, że pozostaje on w bezczynności w tym przedmiocie. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy[...] wniósł o jej oddalenie oraz stwierdzenie, że nie dopuścił się bezczynności, w tym, że wobec treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz udzielonej odpowiedzi, że nie miała miejsca bezczynność z rażącym naruszeniem prawa. Organ wyjaśnił, iż na powyższy wniosek z dnia [...] r. udzielił odpowiedzi pismem z dnia [...] r. nr [...], w którym wskazane zostało, że P. M. uzyskał informację i odpowiedź na swój wniosek, który nie został uznany za informację publiczną, ponieważ poprzednia korespondencja zabezpieczyła potrzeby informacyjnego skarżącego. Obecnie Prokuratura Rejonowa w [...] prowadzi postępowanie z art. 270 k.k. o sfałszowanie dokumentów, które odnoszą się do przedmiotowej sprawy. Skarżący kierował do organu wnioski o udzielenie mu informacji i udostępnienie dokumentacji, które miały służyć w jego własnej sprawie prowadzonej przez Starostę [...] . Celem natomiast ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest zaspokajanie prywatnych potrzeb w postaci uzyskiwania informacji co prawda publicznych, ale przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych, czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych wskazuje, że potrzeba zaspokojenia własnych potrzeb i interesu prywatnego świadczy o "nadużywaniu" prawa do informacji. Z żądania udostępnienia informacji publicznej musi wynikać interes obiektywny a nie subiektywny. Skoro treść wniosku o udostępnienie informacji publicznej wprost odnosi się do informacji, które mają posłużyć do załatwiania indywidualnych spraw osób składających wniosek, nie zaś do istotnej kontroli społeczeństwa nad organami władzy publicznej i podmiotami wykonującymi zadania publiczne, to prawidłowym sposobem rozpoznania tego wniosku jest odmowa udostępnienia żądanych informacji, w formie pisma. Skarżący natomiast był przez organ informowany o właściwym podmiocie prowadzącym sprawę i posiadającym wszelką oczekiwaną przez niego dokumentację. W takim stanie faktycznym w ocenie organu nie ma podstaw do formułowania jakichkolwiek zarzutów, w szczególności zarzutu braku udzielenia informacji publicznej w terminie 14 dni oraz naruszenia praw skarżącego w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. [...] 9 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a. Skarżący kierując pod adresem Wójta Gminy[...] wniosek datowany na [...] marca 20[...] r., wniósł o udostępnienie informacji w trybie u.d.i.p. Ustawa ta reguluje zakres podmiotowy, przedmiotowy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek (art. [...] u.d.i.p.). Tytułem wstępu należy zaznaczyć, iż dla dopuszczalności skargi w opisywanym przedmiocie nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, tzn. nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Ustawa o dostępie do informacji publicznej, stanowiąca rozwinięcie prawa określonego w art. 61 Konstytucji RP, reguluje zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, procedurę oraz tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Udostępnieniu podlega więc informacja o podmiotach zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej i zasadach ich funkcjonowania (art. 6 ust. 1 pkt 2 i 3 u.d.i.p.), a także informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść m.in. orzeczeń sądów powszechnych (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na podstawie powyższych przepisów przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego przez kogo zostały wytworzone. Z kolei podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji w świetle u.d.i.p. są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. W sprawie niesporne pozostaje, że Wójt Gminy[...] jest organem administracji publicznej wykonującym zadania publiczne, a tym samym jest co do zasady podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W przypadku skierowania do danego podmiotu pisemnego wniosku o udostępnienie informacji publicznej można wyróżnić, w zależności od okoliczności faktycznych i prawnych, następujące możliwe sposoby reakcji adresata. Podmiot ten może udostępnić objętą żądaniem informację publiczną, gdy jest jej dysponentem, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udostępnienia. Dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej (pisemnej odpowiedzi). Może też poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach u.d.i.p., gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej lub też wskazać, że nie jest dysponentem informacji, o których udostępnienie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też poinformować wnioskodawcę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udostępnienia żądanej przez niego informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Może także odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., stosownie do treści art. 16 u.d.i.p., czego dokonuje się w formie decyzji administracyjnej. Wreszcie może odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez wnioskodawcę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej powinien dokonać powyższych działań w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W myśl zaś art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (por. wyrok NSA z 21 lutego 2023 r., III OSK 7187/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznając sprawę ze skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej bada czy zachowanie adresata wniosku stanowi adekwatną do okoliczności kontrolowanego przypadku formę jego załatwienia. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy właściwych sposobów rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej niewątpliwie na dzień orzekania zabrakło. Wskazać bowiem należy, że we wniosku datowanym na [...] r. skarżący, w odróżnieniu od wcześniejszego pisma z dnia [...] r., jako podstawę swojego żądania – udostępnienia kopii pisma nr [...] z dnia [...] października 2024 r., skierowanego do Starosty [...] jako odpowiedź na pismo Starosty z dnia [...] października 2024 r., skierowane do Wójta Gminy[...] – powołał przepisy u.d.i.p. Wniosek skarżącego powinien być zatem załatwiony w oparciu o przepisy tej ustawy, tym bardziej że zarówno treść pisma organu z dnia [...] r., nr [...], (będącego odpowiedzią na wcześniejsze pismo skarżącego z [...] r.), jak i pisma organu z dnia [...] r., nr [...], (w którym to piśmie organ "informuje, iż udzielał już informacji we wnioskowanej przez Pana sprawie...", tj. w piśmie z [...] r.) potwierdza, że nie stanowią one prawidłowego załatwienia wniosku, złożonego z powołaniem się na przepisy u.d.i.p. Powyższe uprawnia do przyjęcia, że do dnia orzekania organ nie załatwił wniosku skarżącego datowanego na [...] r., zatem w pkt I sentencji wyroku należało zawrzeć zobowiązanie, o którym mowa w 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd stwierdził bezczynność organu, jednakże stan ten nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Określenie to oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wnioskodawcy, jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Innymi słowy, rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. W rozpatrywanej sprawie zwłoka w załatwieniu żądania skarżącego nie nosiła cech lekceważącego traktowania przez Wójta swych ustawowych obowiązków, tym bardziej że organ ten odpowiedział na pismo strony z dnia [...] r., jednakże nie w wymaganym przepisami prawa trybie. Stwierdzona przez Sąd bezczynność w zakresie zastosowania u.d.i.p. wynikała przede wszystkim z błędnej interpretacji przez organ przepisów tej ustawy. W tej sytuacji nie było podstaw do przyjęcia, aby bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku. Zawarte w pkt III sentencji rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., a także § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 535). Zasądzona kwota stanowi równowartość uiszczonego wpisu od skargi ([...] 0 zł).