III OSK 7187/21

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-02-21

Skład orzekający: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz, sędzia NSA Mirosław Wincenciak, sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, jeśli odpowiedź na wniosek została udzielona po upływie ustawowego terminu, ale przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zachodzi, gdy organ nie udzieli odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie 14 dni, nawet jeśli informacja zostanie udzielona później, w toku postępowania sądowego. Sąd uchylił wyrok WSA, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku (ponieważ został on już rozpoznany), stwierdził bezczynność organu, ale jednocześnie uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, co wykluczyło możliwość przyznania sumy pieniężnej.
Stan faktyczny
Fundacja złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej zasad zdawania ustnej matury w 2020 r. po poprawkach. Organ nie udzielił odpowiedzi w ustawowym 14-dniowym terminie. Po upływie terminu, ale przed wyrokiem WSA, organ udzielił odpowiedzi, powołując się na nowe rozporządzenie. WSA oddalił skargę Fundacji na bezczynność. Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdził bezczynność organu, ale uznał, że nie była ona rażąca.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra do rozpatrzenia wniosku, stwierdził bezczynność Ministra, ale uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oddalił wniosek o przyznanie sumy pieniężnej i orzekł o kosztach postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 21 lutego 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 331/20 w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1) uchyla zaskarżony wyrok; 2) umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Ministra Edukacji i Nauki do rozpatrzenia wniosku Fundacji [...] z siedzibą w [...] z dnia 3 maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej; 3) stwierdza, że Minister Edukacji i Nauki dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku Fundacji [...] z siedzibą w [...] z dnia 3 maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej; 4) stwierdza, że bezczynność Ministra Edukacji i Nauki nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 5) oddala wniosek Fundacji [...] z siedzibą w [...] o przyznanie sumy pieniężnej; 6) zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz Fundacji [...] z siedzibą w [...] kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie; 7) zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 560 (słownie: pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 331/20 oddalił skargę Fundacji [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 3 maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym. Fundacja [...] z siedzibą w [...] w dniu 28 maja 2020 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 3 maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wnioskiem tym, przesłanym za pomocą poczty elektronicznej, zwróciła się do Ministra Edukacji Narodowej w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej w skrócie "u.d.i.p."), z następującymi pytaniami: - co wydarzy się w sytuacji, gdy dana osoba miała w tym roku poprawiać maturę ustną? - czy ta poprawa odbędzie się? - czy ta osoba będzie miała możliwość podwyższenia swojego wyniku z matury ustnej? Skarżąca wskazała, że nie otrzymała od organu odpowiedzi na w/w pytania w ustawowym 14-dniowym terminie. W dniu złożenia skargi minęło 25 dni od dnia złożenia wniosku i do tego czasu nie został wydłużony termin do udostępnienia żądanej informacji publicznej. W konsekwencji Fundacja wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia jej wniosku o udostępnienie informacji publicznej, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 200 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Minister Edukacji Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o umorzenie postępowania. Podał, że pismem Departamentu Kształcenia Ogólnego Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 5 czerwca 2020 r. znak: DKO.WEK.4041.1.132.2020.UW. udzielono skarżącej Fundacji odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku z dnia 3 maja 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 marca 2021 sygn. akt II SAB/Wa 331/20 dopuścił Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku wskazał, że dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. Zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się zatem do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie dokonał powyższych działań. Z bezczynnością na gruncie u.d.i.p. mamy do czynienia wówczas, gdy podmiot do tego zobowiązany nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialnotechnicznej w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.), ani nie wydaje w powyższym terminie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). W niniejszej sprawie nie jest sporne, że Minister jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej objętej przedmiotowym wnioskiem, co wynika z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Stosownie do tresci art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Z akt sprawy wynika, iż objęty skargą na bezczynność wniosek Fundacja skierowała do organu w dniu 3 maja 2020 r. Minister udzielił odpowiedzi na ten wniosek dopiero pismem z dnia 5 czerwca 2020 r., a zatem już po upływie terminu wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Należy jednak zwrócić uwagę, że udzielona odpowiedź na pytania zawarte we wniosku z dnia 3 maja 2020 r. opierała się na uregulowaniach zawartych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 maja 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r., poz. 891). Rozporządzenie to zawiera szczegółowe regulacje prawne dotyczące przeprowadzenia egzaminu maturalnego w 2020 r. i weszło w życie z dniem ogłoszenia. Oznacza to, że w dniu 20 maja 2020 r. do publicznej wiadomości zostały podane szczegóły dotyczące m.in. sytuacji absolwentów, którzy w 2020 r. mieli zamiar przystąpić do części ustnej egzaminu maturalnego. Skoro żądana we wniosku Fundacji informacja publiczna stała się ogólnie dostępna jeszcze przed wniesieniem skargi, to okoliczność, że organ pismem z dnia 5 czerwca 2020 r. udzielił odpowiedzi na wniosek po upływie 14 dni od dnia jego złożenia, nie czyni skargi zasadnej. Nie może być więc mowy o bezczynności we wskazanym wyżej zakresie na dzień wniesienia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), orzekł, jak w sentencji wyroku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...]. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzuciło: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151, art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., poprzez niezasadne oddalenie skargi, pomimo udostępnienia przez organ informacji publicznej po upływie ustawowego terminu; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 10 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1461, dalej w skrócie "u.o.a.n."), poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż ogłoszenie we właściwym publikatorze aktu prawnego zawierającego unormowanie sytuacji, których dotyczył wniosek strony, stanowi formę udostępnienia informacji publicznej. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, poprzez stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o jej charakterze, umorzenie postępowania w przedmiocie nakazania rozpoznania wniosku Fundacji, przyznanie sumy pieniężnej zgodnie z wnioskiem Fundacji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez Fundację przed Sądem pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosło o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych przez Stowarzyszenie, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz oświadczyło, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiło argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Na gruncie u.d.i.p., w przypadku skierowania pisemnego wniosku o udzielenie informacji publicznej, można wyróżnić, w zależności od okoliczności faktycznych i prawnych, następujące działania podmiotu, do którego wniosek taki został skierowany. Podmiot ten może: - udzielić informacji publicznej, gdy jest jej dysponentem, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia; organ dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej (pisemnej odpowiedzi); - poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach u.d.i.p., gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udostępnienia żądanej przez nią informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); - odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2, stosownie do treści art. 16 u.d.i.p., czego dokonuje w formie decyzji administracyjnej; - odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 u.d.i.p. Zobowiązany podmiot działań tych winien dokonać w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy (art. 13 u.d.i.p.). Przepis art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że sprawy dostępu do informacji publicznej są załatwiane w krótkim terminie – co do zasady czternastodniowym – w formie czynności materialno-technicznej bądź w formie decyzji administracyjnej. Z kolei skorzystanie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej z możliwości przedłużenia terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.) wymaga spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie, tj. powiadomienia w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W rozpoznawanej sprawie Fundacja [...] z siedzibą w [...] w dniu 3 maja 2020 r., za pomocą poczty elektronicznej, skierowała do Ministra Edukacji Narodowej wniosek o udostępnienie stosownej informacji publicznej. Uwzględniając regulację zawartą w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., termin ustawowy na rozpoznanie w/w wniosku upływał w dniu 17 maja 2020 r. W sprawie niesporne jest, że odpowiedzi na zadane pytania udzielono dopiero w dniu 5 czerwca 2020 r. Udzielona odpowiedź na pytania zawarte we wniosku z dnia 3 maja 2020 r. opierała się na uregulowaniach zawartych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 maja 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Rozporządzenie to zawiera szczegółowe regulacje prawne dotyczące przeprowadzenia egzaminu maturalnego w 2020 r. i weszło w życie z dniem ogłoszenia, tj. 20 maja 2020 r. Wbrew jednak twierdzeniu skarżącego kasacyjnie Stowarzyszenia, w odpowiedzi organu z dnia 5 czerwca 2020 r. nie odesłano wnioskodawcy do samodzielnego poszukiwania żądanej informacji w przepisach w/w rozporządzenia, ale – cytując przyjęte przez prawodawcę rozwiązania w zakresie warunków przeprowadzenia ustnego egzaminu maturalnego w 2020 r. – wyjaśniono Fundacji w sposób wyczerpujący kwestię reguł zdawania matury ustnej w roku 2020 przez osoby, które zdały już maturę, ale chciałyby podwyższyć wynik z części ustnej tego egzaminu. W orzecznictwie i w doktrynie przyjmuje się jednolicie, że tryb określony w u.d.i.p. nie ma zastosowania do udzielania informacji o przepisach prawa lub informacji o przepisach prawa zastosowanych w indywidualnej sprawie. W kategorii informacji publicznej nie mieści się także ubieganie się o wyjaśnienie charakteru i istoty przepisów prawnych. W takim przypadku adresat wniosku udziela odpowiedzi pismem zawiadamiającym o tym fakcie (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wydanie 3, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., s. 137; wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Łd 122/17; wyroki WSA w Warszawie z dnia: 9 marca 2016 r. sygn. akt II SAB/Wa 1064/15 i 11 października 2016 r. sygn. akt II SAB/Wa 344/16; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt II SAB/Sz 31/13). Ponadto informacją publiczną jest informacja o istniejących już danych i faktach dotyczących sfery publicznej. Obowiązek udostępnienia danych publicznych odnosi się jedynie do tych ocen, którymi organ dysponuje w dniu załatwiania sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, że wniosek Fundacji dotyczył udzielenia informacji o przepisach prawa. W dacie składania wniosku przez Fundację nie było regulacji w zakresie w nim wskazanym. Ponadto, przedmiotowy wniosek dotyczył reguł zdawania matury ustnej w roku 2020 przez osoby, które zdały już maturę, ale chciały podwyższyć wynik z matury ustnej. Jak wynika z akt sprawy, wniosek ten został złożony właśnie dlatego, że nie było jasności co do możliwości zdawania matury ustnej, co wynikało z zagrożenia epidemicznego w kraju oraz nieprecyzyjnych enuncjacji prasowych Ministerstwa Edukacji Narodowej w tym zakresie. Skoro jednak odpowiedzi na wniosek Fundacji udzielono z przekroczeniem terminu 14 dni, to trafnie podnosi skarga kasacyjna, że informacji publicznej udzielono po upływie ustawowego terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Zauważyć również należy, iż jeśli Minister w w/w terminie nie mógł udzielić wnioskodawcy jednoznacznej odpowiedzi, z uwagi na prowadzone przez siebie prace nad rozporządzeniem, które miało te kwestie finalnie uregulować, to mając świadomość tego, na jakim etapie znajdują się prace nad tym rozporządzeniem (ostatecznie weszło ono w życie w dniu 20 maja 2020 r., a więc 3 dni po terminie, jaki organ miał na udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej), mógł on skorzystać z rozwiązania określonego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. i powiadomić w terminie określonym w art. 13 ust. 1 o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W realiach niniejszej sprawy bezczynność organu zaistniała zatem na skutek niedochowania przez organ terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i – tym samym – niespełnienia również warunków wynikających z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym Minister błędnie wskazuje, że w tej sprawie zastosowanie miał przepis art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). W orzecznictwie przyjmuje się, że według art. 21 u.d.i.p., dla spraw z zakresu informacji publicznej wyznaczone są inne, krótsze terminy rozpoznawania ich przed sądami administracyjnymi, a zatem należą one do kategorii "spraw pilnych", o której mowa w art. 14a ust. 5 w/w ustawy. W konsekwencji bieg terminów dla rozpoznania wniosków o udostępnienie informacji publicznej nie podlega zawieszeniu na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 10 tej ustawy (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2022 r. sygn. III OSK 4923/21, LEX nr 3368419). Powyższe czyni pierwszy zarzut skargi kasacyjnej zasadnym. Zauważyć bowiem należy, iż fakt przekroczenia terminu, powodujący stan bezczynności organu, ma charakter obiektywny. Istota bezczynności sprowadza się do niezałatwienia wniosku w ustawowo określonym terminie. W obecnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność organu na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, nawet jeżeli wniosek strony został załatwiony przez organ w toku postępowania sądowego, a więc już po wniesieniu skargi (co miało miejsce w niniejszej sprawie), obliguje sąd administracyjny do oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), a także stwarza możliwość wymierzenia organowi grzywny lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Wadliwie sformułowano natomiast zarzut drugi skargi kasacyjnej, podnoszący błąd wykładni powołanych w nim przepisów prawa materialnego. Zauważyć należy, iż Sąd pierwszej instancji nie dokonywał wykładni żadnego z powyższych przepisów. Czyni to stawiany zarzut w aspekcie błędnej wykładni przepisów chybionym. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok. Uznał, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona i rozpoznał skargę. W oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie żądania zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku Fundacji z dnia 3 maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej – z uwagi na jego rozpoznanie po wniesieniu skargi, tj. udostępnienie stronie skarżącej żądanej informacji publicznej przy piśmie z dnia 5 czerwca 2020 r., a więc na skutek braku możliwości zastosowania w sprawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności tej sprawy, a zwłaszcza brak intencjonalnego działania ze strony Ministra, czy też jego lekceważącego podejścia do obowiązków informacyjnych wynikających z przepisów u.d.i.p., uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie taka szczególna sytuacja nie zaistniała. Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził również podstaw do przyznania sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 in fine p.p.s.a., czego domagała się Fundacja w skardze do Sądu pierwszej instancji i orzekł o oddaleniu wniosku w tym zakresie. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny, a w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do zastosowania tej instytucji. O powyższym orzeczono w pkt 1-5 sentencji wyroku. O kosztach postępowania poniesionych przez Fundację przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, obejmujących wpis od skargi (100 zł), orzeczono w pkt 6 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania kasacyjnego poniesionych przez skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie orzeczono w pkt 7 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był art. 182 § 2 i 3 in fine p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło