II SA/Łd 303/25
WyrokWSA w Łodzi2025-07-10
Skład orzekający: Jarosław Czerw, Agata Sobieszek-Krzywicka, Beata Czyżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów budowlanych i rozbiórkowych została nałożona z naruszeniem przepisów o przedawnieniu, w szczególności czy korekta sprawozdania przez przedsiębiorcę wydłuża 3-letni termin przedawnienia do 5 lat?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób wystarczający, czy korekta sprawozdania przez przedsiębiorcę spełnia przesłanki do zastosowania 5-letniego terminu przedawnienia nałożenia kary pieniężnej zgodnie z art. 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Brak precyzyjnych ustaleń w tym zakresie narusza przepisy postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.Stan faktyczny
Spółka F. Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za nieosiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów budowlanych i rozbiórkowych. Organ I instancji nałożył karę, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało ją w mocy. Spółka zarzuciła m.in. naruszenie przepisów o przedawnieniu, twierdząc, że kara została nałożona po upływie 3-letniego terminu. Kolegium argumentowało, że złożenie korekty sprawozdania wydłużyło termin do 5 lat. Spółka kwestionowała tę interpretację, wskazując, że korekta nie dotyczyła danych kluczowych dla obliczenia poziomu recyklingu i że termin przedawnienia upłynął.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 10 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.), Asesor WSA Beata Czyżewska, , Protokolant Starszy asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 roku sprawy ze skargi F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 3 marca 2025 roku znak: SKO.4163.7.25 w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu na rzecz strony skarżącej F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. kwotę 1034 (jeden tysiąc trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc
Decyzją z dnia 3 marca 2025 r., znak: SKO.4163.7.25 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej w skrócie jako: "k.p.a") oraz art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (w chwili wydawania zaskarżonej decyzji t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 399 ze zm., dalej również jako: "u.c.p.g.") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia 23 grudnia 2024 r., znak: RIT.6232.1.3.2024, wymierzającą F. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. karę pieniężną w wysokości 2.916 zł za nieosiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w wysokości co najmniej 70%.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:
Firma F. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. w dniu 29 stycznia 2021 r. złożyła sprawozdanie podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za 2020 rok nr [...], zaś w dniu 30 marca 2021 r. złożyła korektę sprawozdania. Z zawartych w nim danych wynikało, iż poziom przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne wyniósł 7,35 %.
Pismem z dnia 5 listopada 2024 r. Wójt Gminy W. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary finansowej. Pismem z dnia 21 listopada 2024 r. w trybie art. 10 k.p.a. zawiadomiono stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, natomiast w dniu organ zawiadomił stronę, że załatwienie sprawy w terminie nie jest możliwe z uwagi na jej skomplikowany charakter oraz konieczność dokładnego przeanalizowania całego materiału dowodowego. Wyznaczono nowy termin rozpatrzenia sprawy do dnia 31 grudnia 2024 r.
W odpowiedzi na możliwość wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego działający w imieniu spółki F. sp. z o.o. pełnomocnik pismem z dnia 13 grudnia 2024 r. zawnioskował o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wydruków strony internetowej spółki F. na okoliczność wskazania, że strona prowadziła kampanię edukacyjną zachęcającą właścicieli nieruchomości m.in. na terenie Gminy W. do selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Pełnomocnik wskazał, że akcja edukacyjna stanowi jedyne narzędzie dostępne dla spółki, aby wypełnić obowiązek osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu. Mimo złożonych wyjaśnień oraz powoływania się na przeprowadzenie dowodu w postaci wydruków strony internetowej, pełnomocnik nie załączył do przedmiotowego pisma żadnych załączników w postaci wydruku ze strony internetowej wskazującej na okoliczność prowadzenia kampanii edukacyjnej. W związku z powyższym organ nie mógł podjąć działań wnoszonych przez pełnomocnika.
Wskazaną powyżej decyzją z dnia 23 grudnia 2024 r. Wójt Gminy W. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 2.916 zł za nieosiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w wysokości co najmniej 70%.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w art. 9g u.c.p.g. ustawodawca wyraźnie podkreślił, że odbiór odpadów odbywa się na podstawie umowy przedsiębiorcy z właścicielem nieruchomości. To zatem przedsiębiorca powinien wskazać w przedmiotowej umowie warunki i zasady odbioru konkretnych odpadów, tj. w tym przypadku odpadów budowlanych i rozbiórkowych, które umożliwiłyby wywiązanie się z ustawowych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia.
Dalej organ wskazał, iż ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach reguluje kwestię przedawnienia kar pieniężnych poprzez odesłanie do przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 111, dalej również jako: "o.p."), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Niewątpliwie wskazane odesłanie dotyczy nie tylko etapu egzekwowania wymagalnych kar pieniężnych, lecz również postępowania administracyjnego o ich wymierzenie. Tym samym do kar pieniężnych znajduje zastosowanie instytucja przedawnienia prawa do wydania decyzji administracyjnej. Natomiast terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych zależą od sposobu ich powstania. W niniejszej sprawie dopiero z datą doręczenia stronie decyzji nakładającej karę pieniężną powstaje konkretne "zobowiązanie podatkowe" (zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 o.p.). Jest to zobowiązanie do zapłaty na rzecz gminy kary pieniężnej (pieniężnej sankcji za zaistnienie stanu niezgodnego z przepisami ustawy), w wysokości określonej w decyzji i w terminie wskazanym w przepisach ustawy. Źródłem jego powstania jest decyzja administracyjna. Nie powstaje ono zatem z mocy prawa. Nie ulega jednak wątpliwości, że wybrane jego elementy kształtują także przepisy prawa (sposób ustalenia wysokości kary i termin uiszczenia), to jednak bez wydania takiej decyzji administracyjnej, obowiązek zapłaty w ogóle nie istnieje.
Zdaniem Wójta Gminy W. zastosowany trzyletni termin przedawnienia do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 68 § 1 o.p. rozpoczyna swój bieg od daty, gdy organ dowiedział się o naruszeniu prawa albo - przy prawidłowym działaniu - mógł się dowiedzieć i miał rzeczywisty trzyletni termin do ich wymiaru. W konsekwencji odpowiednie stosowanie art. 68 § 1 o.p., na gruncie 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., ograniczyć należy do sytuacji, w której organ dowiedział się o naruszeniu prawa albo - przy prawidłowym działaniu - mógł się dowiedzieć i miał trzyletni termin do wymiaru kary, ale przed upływem tego terminu nie doręczył stronie decyzji. W niniejszej sprawie organ dowiedział się o naruszeniu prawa z chwilą złożenia przez spółkę sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za 2020 r., tj. w dniu 30 marca 2021 r., co oznacza, że trzyletni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § 1 o.p. rozpoczął swój bieg od końca 2021 r. i upływa z dniem 31 grudnia 2024 r.
W związku z tym organ wymierzył karę pieniężną w kwocie 2.916 zł za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g u.c.p.g. w zakresie osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne za rok 2020. Wysokość kary obliczono jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Organ, posiłkując się rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2167), wskazał, iż łączna masa innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne poddanych recyklingowi i przygotowanych do ponownego użycia wyniosła 1,2678 Mg, natomiast łączna masa odebranych innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych od właścicieli nieruchomości wyniosła 17,2400 Mg. Zatem w przypadku firmy F. Sp. z o.o. w Z. do osiągnięcia wymaganego poziomu powinny zostać poddane recyklingowi i przygotowane do ponownego użycia odpady ww. frakcji w ilości 12,0680 Mg. Wobec tego brakująca masa odpadów frakcji materiałowych poddanych recyklingowi i przygotowanych do ponownego użycia, pochodzących ze strumienia odpadów komunalnych z gospodarstw domowych oraz od innych wytwórców odpadów komunalnych, niezbędna do osiągnięcia przez firmę F. Sp. z o.o. w Z. wymaganego w 2020 r. poziomu 70% wyniosła 10,8002 Mg.
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 2490) jednostkowe stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku wynosi 270 zł / Mg. Wysokość kary pieniężnej wynosi zatem 2.916,05 zł (270 x 10,8002 Mg). Kwotę tę zaokrąglono do pełnych złotych, stosownie do treści art. 63 § 1 o.p.
W toku prowadzonego postępowania organ rozważył zastosowanie przepisów art. 189f § 1 k.p.a., jednak stwierdził, że w sprawie nie zaszły przesłanki, o których mowa w powyższym przepisie. Ustalenia poczynione w toku postępowania administracyjnego nie dały podstaw do odstąpienia od nałożonej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu. W ocenie organu waga stwierdzonego naruszenia nie jest znikoma. Strona, zaniedbując obowiązki wynikające z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie przeprowadziła właściwych działań mających na celu wdrożenie prawidłowo funkcjonującego systemu gospodarki odpadami komunalnymi, doprowadzając do sytuacji, że nie funkcjonuje on właściwie i 10,8002 Mg odpadów nie zostało przygotowanych do ponownego użycia lub przekazanych do recyklingu, co należy uznać za istotne naruszenie. Nieosiągnięcie wymaganego poziomu jest skutkiem naruszeń popełnionych przez stronę przy wywiązywaniu się z obowiązków wynikających z przedmiotowej ustawy i świadczy o nienależytej realizacji nadzoru nad odbiorem odpadów komunalnych odbieranych od właścicieli nieruchomości. Strona nie była również uprzednio karana za to naruszenie przez inny organ, bowiem uprawnienia do wymierzenia przedmiotowej kary przysługują Wójtowi Gminy W.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła F. Sp. z o.o. z siedzibą w Z., jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu nie znalazło podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymało je w mocy.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i doktrynie wskazuje się, że adresatem obowiązków wynikających z art. 9g u.c.p.g. jest podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości. Przedsiębiorca działający poza gminnym systemem gospodarowania odpadami jest zobowiązany do osiągnięcia tych samych wskaźników jak gmina. Taka regulacja wynika stąd, że na gminie spoczywa obowiązek osiągania określonych poziomów, natomiast w zakresie określonym w art. 9g nie jest ona odbiorcą odpadów i nie ona organizuje ich odbiór. Jednocześnie dzięki tym obowiązkom gminy mogą w sposób kompleksowy monitorować działania podejmowane zarówno przez właścicieli nieruchomości, jak i przez przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, co w efekcie ma przyczyniać się do zwiększenia osiąganych poziomów wyznaczonych przepisami Unii Europejskiej. Mają też na celu motywowanie przedsiębiorców i podmioty wytwarzające odpady do podejmowania na szeroką skalę działań służących zmniejszeniu ilości ich wytwarzania w zakresie, w jakim nie jest możliwy ich recykling. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Przedsiębiorca prowadzący tego rodzaju działalność musi się liczyć z ustawowymi wymaganiami. Do niego należy takie zorganizowanie przedsiębiorstwa, które zapewni spełnienie wskazanych wymagań. Powinien dołożyć wszelkiej staranności, żeby osiągnąć wielkości wynikające z ustaw. W szczególności może wpływać na odpowiednie kształtowanie treści postanowień umowy, które zapewnią możliwość osiągnięcia wielkości wskazanych w ustawie i rozporządzeniach. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy. W razie potrzeby może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu. Jego odpowiedzialność, ewentualne odstąpienie od wymierzenia kary, zależy bowiem od tego, czy naruszenie prawa było incydentalne, czy też powtarzało się w dłuższym okresie czasu. Zaprzestanie naruszeń powinno nastąpić bądź w roku rozliczeniowym, bądź ewentualnie w kolejnym najbliższym okresie. Natomiast gdy przedsiębiorca zagrożony karą podnosi, że nie mógł osiągnąć danego poziomu recyklingu bądź spełnienia pozostałych wymagań określonych w art. 9g z powodów, za które nie ponosi odpowiedzialności, może dojść do odstąpienia od wymierzenia kary. Odpowiedzialność obiektywna na gruncie art. 9g u.c.p.g. nie jest i być nie może odpowiedzialnością absolutną. Oznacza to w tym przypadku tyle, iż organ nie zajmuje się badaniem strony subiektywnej z urzędu, zatem istnieje tu swoiste domniemanie winy. Jednakże domniemanie to może być obalone przez podmiot zainteresowany. Obalenie tego domniemania nie może nastąpić tylko w wyniku gołosłownych twierdzeń ukaranego podmiotu.
Kara pieniężna za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g, przewidziana w art. 9x ust. 2 u.c.p.g. należy do kategorii bezwzględnie określanych, a jej wysokość zależy m.in. od brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Ustawodawca nie pozostawił podmiotom odbierającym odpady jakiejkolwiek swobody w podjęciu decyzji, czy taki poziom zechcą osiągnąć, czy też nie, nie przewidział również jakichkolwiek okoliczności, w świetle których ów podmiot mógłby się uwolnić od konieczności realizacji nałożonego ustawą obowiązku. Przepis ten nie przewiduje badania zawinienia, jako przesłanki odpowiedzialności. Powyższe powoduje, że organ zwolniony jest od badania tej okoliczności z urzędu. Zgodnie z art. 6ka u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Przedsiębiorca, jako podmiot profesjonalny ma obowiązek znać przepisy prawne oraz wykonywać ciążące na nim obowiązki związane z odbieraniem odpadów. Podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności podmiot ten powinien liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Przedsiębiorca jako profesjonalista w branży, powinien być świadomy konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu. W celu zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów, powinien w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania poziomu recyklingu.
W ocenie Kolegium materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala na stwierdzenie, że nałożenie na spółkę administracyjnej kary pieniężnej było zasadne. Ze złożonego sprawozdania wynika bowiem, że w 2020 r. z wymaganych 70% Spółka osiągnęła poziom 7,35% (1,2678 Mg odpadów poddano recyklingowi, odebranych zostało łącznie 17,2400 Mg odpadów). Okolicznością bezsporną jest spełnienie przesłanek nałożenia kary. Spółka nie kwestionuje nieosiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w 2020 r. w wysokości co najmniej 70%. Zastrzeżeń nie budzi także sposób ustalenia wysokości nałożonej kary (iloczyn brakującej masy odpadów komunalnych wymaganej do osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów - 10,8002 Mg i jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie na składowisku niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych - 270,00 zł = 2.916,05 zł). Kwota kary podlega zaokrągleniu na podstawie art. 9zf u.c.p.g. w zw. z art. 63 ust. 1 o.p. i stanowi sumę 2.916,00 zł.
Kolegium zgodziło się również ze stanowiskiem organu I instancji co do braku podstaw do stwierdzenia przedawnienia. Skoro organ dowiedział się o naruszeniu prawa z chwilą złożenia przez Spółkę sprawozdania w 2021 r., to trzyletni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § 1 o.p., do wydania decyzji na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., ale także do jej doręczenia (czego organ nie dostrzegł), rozpoczął swój bieg od końca 2021 r. i upływał z dniem 31 grudnia 2024 r. Pomimo tego, że zaskarżona decyzja została wydana w dniu 23 grudnia 2024 r., a jej doręczenie nastąpiło po upływie ww. trzyletniego terminu, tj. w dniu 10 stycznia 2025 r., zdaniem Kolegium przedawnienie nie nastąpiło. Należało bowiem przyjąć, że w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie znajduje pięcioletni termin przedawnienia, a to z uwagi na przesłankę, o której mowa w art. 68 § 2 pkt 2 o.p. W dniu 30 marca 2021 r. spółka złożyła korektę sprawozdania złożonego w styczniu 2021 r. Skoro zatem sprawozdanie zostało skorygowane, tym samym w pierwotnym sprawozdaniu nie zostały ujawnione wszystkie niezbędne dane, co skutkuje wydłużeniem terminu przedawnienia do wydania i doręczenia decyzji wymierzającej karę na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania, organ uznał je za bezzasadne. Przepisy art. 9g pkt 1 w zw. z art. 3aa pkt 2 u.c.p.g. mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że podmiot odbierający odpady komunalne został zobligowany przez ustawodawcę do osiągnięcia w konkretnym roku kalendarzowym określonego przepisem ustawy poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Ustawodawca nie pozostawił podmiotom odbierającym odpady jakiejkolwiek swobody w podjęciu decyzji, czy taki poziom zechcą osiągnąć, czy też nie. Nie przewidział również jakichkolwiek okoliczności, w świetle których ów podmiot mógłby się uwolnić od konieczności realizacji nałożonego ustawą obowiązku. Uznanie za słuszne prezentowanego przez spółkę stanowiska co do braku obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych, prowadziłoby do tego, iż w praktyce przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. byłby "martwy". Przedsiębiorca bowiem mógłby zawsze powoływać się na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, uzasadniając to brakiem możliwości oddziaływania na to jakie frakcje odpadów odbiera od właścicieli nieruchomości czy też nieskutecznym podejmowaniem różnych dostępnych mu działań, ukierunkowanych na realizację tego celu. Tymczasem podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Spółka jako profesjonalista w branży, działająca od kilkudziesięciu lat, powinna być świadoma konsekwencji wynikających z u.c.p.g. za niedochowanie poziomów recyklingu. Obowiązki wynikające z art. 9g u.c.p.g. mają na celu motywowanie przedsiębiorców i podmioty wytwarzające odpady do podejmowania na szeroką skalę działań służących zmniejszeniu ilości ich wytwarzania w zakresie, w jakim nie jest możliwy ich recykling. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Przedsiębiorca prowadzący tego rodzaju działalność musi się liczyć z ustawowymi wymaganiami. Do niego należy takie zorganizowanie przedsiębiorstwa, które zapewni spełnienie wskazanych wymagań. Powinien dołożyć wszelkiej staranności, żeby osiągnąć wielkości wynikające z ustaw. W szczególności może wpływać na odpowiednie kształtowanie treści postanowień umowy, które zapewnią możliwość osiągnięcia wielkości wskazanych w ustawie i rozporządzeniach. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy. W razie potrzeby może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu. Ponadto ustawodawca przewidział instrumenty pozwalające na podjęcie przedsiębiorcy zajmującemu się odbieraniem odpadów komunalnych działań przewidzianych w art. 6ka u.c.p.g., umożliwiających złagodzenie skutków niewykonania obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. Zgodnie z tym przepisem w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Z akt sprawy, jak i odwołania, nie wynika, aby spółka w spornym okresie podjęła czynności, których zasadniczym celem byłoby osiągnięcie wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Nie sposób przyjąć, aby ogólne informacje zawarte na stronie internetowej spółki w kwestii recyklingu zwalniały skarżącą z odpowiedzialności za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne.
Zdaniem Kolegium w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Materiał dowodowy został zebrany oraz oceniony w prawidłowy sposób. Ustalony stan faktyczny sprawy nie budzi jakichkolwiek wątpliwości. Organ w uzasadnieniu w sposób właściwy powołał stan faktyczny i prawny, który stał się podstawą wydania decyzji. Fakt, że kwestionowane skargą rozstrzygnięcie nie odpowiada oczekiwaniom skarżącej nie świadczy automatycznie o jej wadliwości. Również brak wezwania organu do załączenia przez spółkę dokumentów wymienionych w piśmie z dnia 13 grudnia 2024 r. (wydruk ze strony internetowej spółki mający potwierdzać prowadzenie przez ww. kampanii edukacyjnej w zakresie selektywnej zbiórki odpadów) nie stanowi o wystąpieniu braku formalnego. Organ odwoławczy uznał, że niezałączenie do pisma skarżącej powołanego dokumentu było wyłącznie rezultatem zaniedbania spółki, a nie naruszenia wymogów ustawowych podania. Strona działająca przez profesjonalnego pełnomocnika powinna oczekiwać od niego dbałości w prowadzeniu jej spraw. Tożsama sytuacja (i w konsekwencji zarzut) miała także miejsce w sprawie dotyczącej wymierzenia Spółce przedmiotowej kary przez inny organ, co jest wiadome Kolegium z urzędu (sprawa znak: SKO.4163.6.25).
Za nieuzasadniony organ uznał także zarzut naruszenia art. 189c w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. W sytuacji, gdy w ustawie nowelizującej brak jest przepisów przejściowych, przyjąć należy, że nowa ustawa ma zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po dniu jej wejścia w życie oraz do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej lecz trwają dalej, po wejściu w życie nowej ustawy. Zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, że nowe przepisy należy stosować do wszelkich stosunków prawnych i zdarzeń, które powstaną po ich wejściu w życie, jak również tych, które powstały wcześniej, ale nadal pod ich rządami trwają. Na gruncie rozpatrywanej sprawy zasada ta nie ma zastosowania. Zdarzeniem stanowiącym podstawę wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej był niedopełniony przez skarżącą spółkę obowiązek osiągnięcia w 2020 r. wymaganego przepisem art. 9g u.c.p.g. poziomu w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych. Na gruncie rozpatrywanej sprawy miały więc zastosowanie przepisy obowiązujące z czasie wskazanego wyżej zdarzenia.
Do dnia 31 grudnia 2020 r. poziom recyklingu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w wysokości co najmniej 70% był określony w art. 3b ust. 2 u.c.p.g. Od ww. daty wskazany poziom został określony w dodanym art. 3aa pkt 2 u.c.p.g. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 2361) do obliczania poziomów, o których mowa w art. 3aa ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się sposób określony w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579 oraz z 2020 r. poz. 568, 695 i 875). W przepisie jest zatem mowa o powołanym w decyzji rozporządzeniu z dnia 14 grudnia 2016 r. Nowelizacje przepisów stanowiących podstawę nałożenia kary pieniężnej, tj. art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g pkt 1 i art. 9zb ust. 1 u.c.p.g. nie miały jakiegokolwiek wpływu zarówno na nałożenie, jak i wysokość orzeczonej kary pieniężnej.
W ocenie Kolegium chybione są także zarzuty dotyczące naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. W u.c.p.g. ustawodawca nie przewidział przesłanek odstąpienia od nałożenia kary, wobec czego organ pierwszej instancji prawidłowo przed wydaniem decyzji rozważył możliwość odstąpienia od nałożenia na spółkę przedmiotowej kary pieniężnej, uwzględniając obowiązujące w tym zakresie regulacje art. 189f k.p.a. Wójt Gminy W. trafnie wskazał, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie zostały spełnione łącznie przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za rok 2020. Nie sposób bowiem przyjąć, jak oczekuje tego skarżąca, że waga naruszenia prawa jest znikoma, skoro w objętym postępowaniem okresie strona z wymaganego 70% poziomu osiągnęła jedynie wartość 7,35%. Co więcej, nie doszło także do zaprzestania naruszania prawa, gdyż spełnienie tej przesłanki w roku 2020 nie jest możliwe. Kwestia osiągnięcia przez Gminę wymaganego poziomu recyklingu nie ma jakiegokolwiek wpływu na sytuację przedsiębiorcy.
Bezzasadne, zdaniem organu odwoławczego, pozostają również zarzuty naruszenia art. 8, art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 236 ze zm.). Wynikająca z art. 10 ust. 1 Prawa przedsiębiorców zasada domniemania uczciwości przedsiębiorcy nie oznacza, że przedsiębiorca może naruszać obowiązki związane z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą i uniknąć konsekwencji tego zaniedbania tylko przez oświadczenie tego przedsiębiorcy, że ziściły się przesłanki warunkujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu mając zwłaszcza na uwadze bierność skarżącej w dążeniu do realizacji ciążącej na niej, a wynikających zarówno z zawartych umów, a przede wszystkim z ww. przepisów u.c.p.g. obowiązków. W ten sposób każdy przedsiębiorca powołując się na tę zasadę unikałby odpowiedzialności z tytułu naruszenia ciążących na nim obowiązków. Brak było również podstaw do zastosowania przez organy administracji zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy (art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców), czy też zasady przyjaznej interpretacji przepisów (art. 11 Prawa przedsiębiorców), gdyż takowych wątpliwości ani co do stanu faktycznego, ani co do treści normy prawnej w niniejszej sprawie nie sposób wskazać. Nie ma też jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do naruszenia art. 8 ww. ustawy poprzez obciążenie skarżącej odpowiedzialnością za działania oraz zaniechania innych podmiotów, na które to działania i zaniechania skarżąca nie miała wpływu.
Spółka będąc podmiotem profesjonalnym/przedsiębiorcą jest zobowiązana do przestrzegania przepisów, w tym u.c.p.g., w kwestii gospodarki odpadami i musi liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z ich nieprzestrzegania. Skoro w 2020 r. wymagane było osiągnięcie poziomu 70% recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, to przedsiębiorca powinien był podejmować działania mające na względzie osiągnięcie ww. progu. Przedsiębiorca musi przede wszystkim uwzględnić, że osiągnięcie poziomów wskazanych rodzajów odpadów możliwe jest w przypadku selektywnego zbierania odpadów. Z obowiązku osiągnięcia tych poziomów nie zwalnia go fakt podpisania umowy jedynie na odbiór odpadów komunalnych zmieszanych. Rolą przedsiębiorcy jest takie zorganizowanie przedsiębiorstwa, które zapewni spełnienie wskazanych wymagań (przedsiębiorca może odpowiednio kształtować treści umowy i je renegocjować, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy). Prowadzenie każdej działalności gospodarczej związane jest z pewnym ryzykiem niepowodzenia. Istnieje swoboda prowadzenia działalności gospodarczej co oznacza, że każdy podmiot gospodarczy ma możliwość wyboru czy chce czy nie podjąć takie ryzyko. Przerzucanie tego ryzyka na podmioty, które przekazują odpady, czyniąc je odpowiedzialnymi za ich skład, jest nieuprawnione.
Omawiane przepisy mają na celu osiągnięcie jak najwyższego tzw. poziomu ekologicznego poprzez zmotywowanie przedsiębiorców odbierających odpady do prowadzenia działalności nastawionej przede wszystkim na osiągnięcie tych celów. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Recykling służy zmniejszaniu ilości odpadów i zużycia surowców naturalnych i staje się jedną z najistotniejszych metod ochrony środowiska we współczesnym świecie. Ochrona środowiska jest jednym z podstawowych zadań Państwa (art. 5 Konstytucji RP). W związku z tym, działając w zgodzie z Konstytucją ustawodawca kreuje normy prawne pozwalające w jak największym zakresie realizować te cele. Omawiane regulacje służą szeroko pojętej ochronie środowiska.
Wreszcie Kolegium wskazało, iż błędne pouczenie decyzji (powołanie art. 222 o.p.) nie ma wpływu na wynik sprawy. W pouczeniu znajdowały się prawidłowe informacje co do sposobu i terminu wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji.
Skargę na powyższą decyzję wniosła F. Sp. z o.o. z siedzibą w Z., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:
I. naruszenie przepisów postępowania, a to:
1) art. 6 k.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady ogólnej praworządności, poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji naruszającej przepisy postępowania oraz prawa materialnego wskazane w zarzutach skargi;
2) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez oparcie uzasadnienia decyzji na nieprawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, co jest sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów publicznych oraz zasadą przekonywania;
3) art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez
a) zastosowanie przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie;
b) uznanie przez organ II instancji, że organ I instancji wydając decyzję prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, jak również w sposób wyczerpujący zebrał i ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, podczas gdy organ I instancji wydając decyzję naruszył art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 3 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., poprzez zastosowanie przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie oraz wydanie decyzji zawierającej uzasadnienie nieodpowiadające wymogom art. 107 § 3 k.p.a. (czyli w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji organu I instancji);
4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w przedmiocie nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe w całości z uwagi na przedawnienie karalności z dniem 31 grudnia 2023 roku i powinno podlegać umorzeniu;
5) art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. i art. 9 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a., poprzez uznanie przez organ II instancji, że brak wezwania skarżącej do uzupełnienia braku pisma z dnia 13 grudnia nie stanowi braku formalnego, podczas gdy brak uzupełnienia nadmienionego pisma doprowadził do zaniechania przeprowadzenia dowodów przez organ I instancji w postaci wydruku ze strony internetowej skarżącej, na okoliczność, ze skarżąca prowadziła kampanię edukacyjną, zachęcającą właścicieli nieruchomości na terenie Gminy W. do selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, czyli dowodu niezbędnego do wykazania istotnych okoliczności faktycznych dla niniejszej sprawy i naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym;
6) art. 189c k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie przez organ II instancji zarzutu naruszenia art. 189c k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. za nieuzasadniony, podczas gdy w decyzji organ I instancji nie dokonał analizy tego, które przepisy powinny zostać zastosowane w celu orzeczenia wobec skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji, gdy w dacie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązywała ustawa inna niż w czasie naruszania prawa, w następstwie którego została nałożona kara;
7) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. i art. 15 k.p.a., poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu za nieosiągnięcie przez skarżącą w 2020 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne materiałów budowlanych i rozbiórkowych, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy zaistniały przesłanki warunkujące takie odstąpienie i poprzestanie na pouczeniu;
które to naruszenia przepisów postępowania mogły mieć (i miały) wpływ na treść wydanej decyzji - doprowadziły bowiem do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji nakładającej na skarżącą obowiązek zapłaty kary pieniężnej za nie osiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu przygotowania do po ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne materiałów budowlanych i rozbiórkowych, w postępowaniu prowadzonym z naruszeniem szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz innych przepisów proceduralnych, jak również błędnie ustalonym stanie faktycznym;
II. naruszenie prawa materialnego, a to:
1) art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 art. 9g pkt 1, art. 3aa pkt 2, art. 9zb ust. 1 u.c.p.g. poprzez zastosowanie ww. przepisów i bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w szczególności w sytuacji, gdy skarżąca nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku ustawowego osiągnięcia poziomów przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne za rok 2020;
2) art. 68 § 1 i § 2 pkt 2 o.p. w zw. z art. 9n ust. 1-5, art. 9zf, art. 9g pkt 1, art. 9x ust. 2 pkt 1 oraz art. 3aa pkt 2 u.c.p.g., poprzez:
a) utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy nie została ona doręczona skarżącej do dnia 31 grudnia 2023 roku (ewentualnie do dnia 31 grudnia 2024 r.), w konsekwencji czego nałożono na skarżącą administracyjną karę pieniężną pomimo przedawnienia ukarania;
b) uznanie, że termin przedawnienia do nałożenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie rozpoczął swój bieg od daty, gdy organ I instancji dowiedział się o naruszeniu prawa i w konsekwencji utrzymania w mocy decyzji organu I instancji pomimo przedawnienia, podczas gdy bieg terminu przedawnienia do nałożenia na skarżącą kary rozpoczął się w dniu 31 grudnia 2020 roku, czyli w ostatnim momencie działania skarżącej w ramach zarzucanego skarżącej naruszenia prawa;
c) wadliwe przyjęcie, iż sprawozdanie, o którym mowa w art. 9n ustawy u.c.p.g., złożone przez podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości na postawie umowy, stanowi "deklarację" w rozumieniu art. 68 § 2 pkt 2 o.p.;
d) wadliwe przyjęcie, iż złożenie korekty sprawozdania, o którym mowa w art. 9n u.c.p.g. w tym samym roku kalendarzowym, w którym złożono sprawozdanie, stanowi sytuację, w której "podatnik w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego", podczas gdy najpóźniej w chwili złożenia korekty sprawozdania (a więc w dniu 30 marca 2021 r.) Wójt Gminy W. dysponował wszystkimi danymi niezbędnymi do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zatem termin przedawnienia tegoż zobowiązania wynosił 3 lata, a nie 5 lat jak chciałoby tego SKO;
3) art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasady przyjaznej interpretacji przepisów, co dotyczyło w szczególności:
a) braku rozważenia przez organ I instancji tego, czy brak osiągnięcia przez skarżącą wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne wynika z przyczyn niezależnych od skarżącej, podczas gdy nieosiągnięcie tych poziomów wynika z przyczyn od skarżącej niezależnych;
b) braku ustaleń w treści decyzji organu I instancji tego, czy w przedmiotowej sprawie miało miejsce działanie siły wyższej, w związku z czym skarżąca nie podlega ukaraniu (postępowanie podlegało umorzeniu przez organ I instancji);
c) uznaniu przez organ I instancji, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanek warunkujących możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy takie przesłanki wystąpiły;
4) art. 8 prawa przedsiębiorców, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu i instancji w przedmiocie nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej i uznanie, że organ I instancji wydając decyzję nie naruszył art. 8 Prawa przedsiębiorców, podczas gdy decyzja organu I instancji naruszała art. 8 Prawa przedsiębiorców, poprzez obciążenie skarżącej odpowiedzialnością (konsekwencjami) działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania skarżąca nie miała wpływu.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o umorzenie postępowania administracyjnego (z uwagi na wystąpienie przedawnienia), a ponadto o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona skarżąca wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, tj. wydruków sprawozdania skarżącej jako podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, na których powstają odpady komunalne) złożonego w dniu 29 stycznia 2021 r. i korekty sprawozdania złożonej w dniu 30 marca 2021 r. w zakresie Działu II Tabela A. Informacja o odebranych odpadach komunalnych oraz Działu VI Tabela D. Informacja o osiągniętym poziomie recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, na okoliczność treści ww. dokumentów, w szczególności tożsamości treści ww. sprawozdania i korekty sprawozdania w zakresie danych wpływających na obliczenie poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w roku 2020. W ocenie skarżącej przeprowadzenie ww. uzupełniającego dowodu z dokumentów jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (w świetle zaprezentowanej w decyzji tezy o 5-letnim, a nie 3-letnim terminie przedawnienia ukarania skarżącej), jak również nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (dokumenty zostały dołączone do skargi).
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała m.in., iż w niniejszej sprawie nastąpiła bezprzedmiotowość pierwotna postępowania, która powstała jeszcze przed wszczęciem przez organ I instancji postępowania w niniejszej sprawie. Bezprzedmiotowość ta wynika z przedawnienia ukarania z dniem 31 grudnia 2023 r. (ewentualnie z dniem 31 grudnia 2024 r.), o którym mowa w art. 68 § 1 o.p. w zw. z art. 9zf u.c.p.g.
Skarżąca podała również, że omyłkowo nie dołączyła do pisma z 13 grudnia 2024 r. załącznika w postaci wydruku ze strony internetowej dotyczącego prowadzenia akcji edukacyjnych. Strona zorientowała się w ww. omyłce w trakcie lektury uzasadnienia decyzji. Gdyby organ I instancji wskazał na powyższą okoliczność wcześniej (tj. w toku postępowania, a nie dopiero w uzasadnieniu wydanej decyzji), skarżąca usunęłaby ww. omyłkę jeszcze w toku postępowania. Tym samym działanie organu I instancji mogło doprowadzić do nieprzeprowadzenia dowodu niezbędnego do wykazania istotnych okoliczności faktycznych dla niniejszej sprawy, a w konsekwencji naruszyło również zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym.
W ocenie skarżącej decyzja została wydana także z obrazą art. 189c k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 15 k.p.a. Przepisy te zostały naruszone wskutek uznania przez organ II instancji zarzutu naruszania art. 189c k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. za nieuzasadniony, podczas gdy w swojej decyzji organ I instancji nie dokonał analizy tego, które przepisy powinny zostać zastosowane w celu orzeczenia wobec skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji, gdy w dacie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązywała ustawa inna niż w czasie naruszania prawa, w następstwie którego została nałożona kara.
Zdaniem strony skarżącej, w niniejszej sprawie możliwe jest odstąpienie od wymierzenia kary na mocy art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Skarżąca wskazała także, że odpady komunalne obierane od właścicieli nieruchomości przez skarżącą w 2020 roku stanowiły wyłącznie odpady komunalne odbierane od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, na których powstają odpady podmiotów gospodarczych (tzw. "nieruchomości komercyjne"). Odpady odbierane przez skarżącą były w istotnym zakresie odpadami zanieczyszczonymi w stopniu uniemożliwiającym wywiązanie się przez skarżącą z obowiązku określonego w art. 9g pkt 1 w zw. z art. 3aa pkt 2 u.c.p.g. Skarżąca jako odbiorca odpadów nie miała (i nadal nie ma) możliwości przymuszania właścicieli nieruchomości do segregacji odpadów. Zatem brak osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami wynika z przyczyn niezależnych od skarżącej.
Odnośnie kwestii przedawnienia skarżąca podała, że datą naruszenia przez nią prawa był ostatni moment działania skarżącej (czyli ostatnim momentem, w którym skarżąca była zobowiązana do osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych i jednocześnie w którym skarżąca mogła taki poziom osiągnąć) był dzień 31 grudnia 2020 r. Zatem dzień ten jest momentem początkowym biegu terminu przedawnienia. W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji została wydana 23 grudnia 2024 r. w związku więc z brakiem jej doręczenia skarżącej do dnia 31 grudnia 2024 r. (doręczenie nastąpiło 10 stycznia 2025 r.) zgodnie z art. 68 § 1 o.p. w zw. z art. 9zf u.c.p.g., ukaranie uległo przedawnieniu.
Umknęło również uwadze SKO, że korekta sprawozdania złożona w dniu 30 marca 2021 r. nie dotyczyła danych wpływających na obliczenie poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne. Zatem sprawozdanie złożone przez skarżącą w dniu 29 stycznia 2021 r. i korekta sprawozdania złożona w dniu 30 marca 2021 r. w tym zakresie (istotnym z punktu widzenia przedmiotu niniejszego postępowania, a w konsekwencji terminu przedawnienia ukarania) zawierały takie same dane.
Z uwagi na powyższe okoliczności skarżąca wniosła jak w petitum skargi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 27 czerwca 2025 r. strona skarżąca wskazała, iż Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji powołało się na nieprawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu administracji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi spółka F. sp. z o.o. siedzibą w Z. uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 3 marca 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia 23 grudnia 2024 r., wymierzającą skarżącej karę pieniężną w wysokości 2.916 zł za nieosiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w wysokości co najmniej 70%.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 399 z późn. zm.). Zgodnie z art. 9g u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2020 r., nadanym mocą art. 1 pkt 23 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579) podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w art. 3b ust. 1 i 2 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 3c ust. 2. Według art. 3b ust. 2 u.c.p.g. gminy są obowiązane osiągnąć poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w wysokości co najmniej 70% wagowo rocznie.
Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2361) z dniem 31 grudnia 2020 r., został znowelizowany przepis art. 3b u.c.p.g. Nowe brzmienie otrzymał art. 3b ust. 1 (na skutek nowelizacji nie obejmuje już roku 2020), dodano przepis art. 3aa, mocą którego gminy są obowiązane osiągnąć za rok 2020 poziom: pkt 1 - przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo; pkt 2 - recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w wysokości co najmniej 70% wagowo. Uchylono przepis art. 3b ust. 2 u.c.p.g., zaś art. 3b ust. 3 u.c.p.g. otrzymał brzmienie, zgodnie z którym Minister właściwy do spraw klimatu określi, w drodze rozporządzenia, sposób obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz warunki zaliczania masy odpadów komunalnych do masy odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi, kierując się koniecznością możliwości zweryfikowania osiągnięcia tych poziomów przez każdą gminę oraz przepisami Unii Europejskiej określającymi sposób obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz warunki zaliczania masy odpadów komunalnych do masy odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi.
Według art. 6 wspomnianej wyżej ustawy nowelizującej do obliczania poziomów, o których mowa w art. 3aa ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się sposób określony w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579 oraz z 2020 r. poz. 568, 695 i 875).
Biorąc pod uwagę treść powołanych powyżej przepisów, organy administracji trafnie przyjęły, że poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych, a także sposób obliczania tych poziomów określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2167). Zgodnie z tabelą nr 2 rozporządzenia z 2016 r. wymagany w roku 2020 poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych - innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych wynosił 70%.
Stosownie do treści art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami recyklingu. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (ust. 3).
Biorąc zatem pod uwagę powyższe unormowania, nie ma wątpliwości, iż strona skarżąca była zobowiązana do osiągnięcia przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne na poziomie 70% w 2020 roku. Niewątpliwie również organ I instancji, a za nim Samorządowe Kolegium Odwoławcze, prawidłowo obliczyły, iż F. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. w 2020 roku osiągnęła poziom przygotowania odpadów do ponownego użycia i recyklingu w wysokości 7,35%. Różnica pomiędzy osiągniętym poziomem recyklingu (7,35%) a wymaganym poziomem recyklingu (70%) wyniosła zatem 62,65%. Stosując się do przepisów rozporządzenia z 14 grudnia 2016 r. organy trafnie obliczyły również, że brakująca masa odpadów, wymagana do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, wyrażona w Mg wynosi 10,8002 Mg, co stanowiło podstawę do prawidłowego obliczenia wysokości kary pieniężnej przy uwzględnieniu stawki opłaty za składowanie zmieszanych odpadów komunalnych za 2020 rok (270,00 zł).
Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze do tut. Sądu należało stwierdzić, iż niezasadny okazał się zarzut naruszenia przez Kolegium przepisów art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 9g pkt 1, art. 3aa pkt 2, art. 9 zb ust. 1 u.c.p.g. poprzez ich zastosowanie i bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie nałożenie kary pieniężnej na Spółkę w sytuacji, gdy skarżąca nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z ustawowego obowiązku osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne za rok 2020. Przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji w sprawie nałożenia kary za nieosiągnięcie określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, jak zasadnie argumentował organ odwoławczy, mają na celu osiągnięcie jak najwyższego tzw. poziomu ekologicznego poprzez zmotywowanie przedsiębiorców odbierających odpady do prowadzenia działalności nastawionej przede wszystkim na osiągnięcie tych celów. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub w innych (definicja recyklingu zawarta w art. 3 pkt 23 ustawy o odpadach). Służy on zmniejszaniu ilości odpadów i zużycia surowców naturalnych i staje się jedną z najistotniejszych metod ochrony środowiska we współczesnym świecie. Ochrona środowiska, co zdaje się bezzasadnie bagatelizować strona skarżąca, jest jednym z podstawowych zadań Państwa (art. 5 Konstytucji RP). W związku z tym, działając w zgodzie z Konstytucją ustawodawca kreuje normy prawne pozwalające w jak największym zakresie realizować te cele. Omawiane regulacje służą zaś szeroko pojętej ochronie środowiska. W sprawie nie jest sporne, że określone przez ustawodawcę cele ochrony środowiska nie zostały osiągnięte w roku 2020, co świadczy ponad wszelką wątpliwość o naruszeniu przez skarżącą Spółkę przepisów obowiązującego prawa. Cel ekologiczny, ukierunkowany na ochronę środowiska winien stanowić priorytet w działalności Spółki względem celu ekonomicznego. Spółka winna więc tak zorganizować prowadzenie przedsiębiorstwa i zawierać umowy bądź renegocjować umowy już zawarte by odbierać odpady segregowane, co pozwoliłoby jej ten cel urzeczywistnić. W sprawie niniejszej brak jest wreszcie dowodów świadczących o aktywnym podejmowaniu przez Spółkę działań o charakterze edukacyjnym czy zwiększających świadomość ekologiczną w zakresie postępowania z odpadami, co w szerszej perspektywie przyczyniłoby się do skuteczniejszej segregacji odpadów u źródła a tym samym zwiększenia możliwości ich recyklingu. Wprawdzie strona skarżąca podnosi, że prowadzi taką kampanię na swojej stronie internetowej, jednakże, biorąc pod uwagę osiągnięty poziom recyklingu odpadów, nie przynosi ona zadowalających efektów. Dlatego też niezasadny jest zarzut naruszenia przez organ I instancji prawa procesowego poprzez niewezwanie do uzupełnienia braku formalnego pisma z dnia 13 grudnia 2024 r. W aktach sprawy brak jest także dokumentów świadczących o skorzystaniu przez Spółkę z trybu przewidzianego w art. 6ka u.c.p.g., co pozwoliłoby na złagodzenie skutków niewykonania obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. Przepis art. 6ka u.c.p.g. stanowi mianowicie, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości.
Za niezasadny należało uznać także zarzut naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. i art. 15 k.p.a. Organy orzekające prawidłowo wywiodły, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy nie zostały spełnione łącznie przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2020 r., o których stanowi art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i poprzestania na pouczeniu. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W niniejszej sprawie zgodzić się trzeba z Kolegium, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma, jako że różnica pomiędzy a wymaganym poziomem recyklingu jest znaczna, wyniosła bowiem 62,65 punktów procentowych. Nie doszło także do zaprzestania naruszania prawa, ponieważ spełnienie przez Spółkę tej przesłanki w roku 2020 nie jest możliwe. Podjęcie ewentualnych działań zmierzających do zwiększenia osiąganego przez Spółkę poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne mogłoby przynieść wymierne skutki dopiero w kolejnych latach kalendarzowych, lecz nie w minionym już roku 2020.
Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi podkreślić należy, że wbrew twierdzeniu skarżącej, nie można zarzucić organowi II instancji oparcia zaskarżonej decyzji na nieprawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, w tym wypadku na wyrokach tutejszego Sądu w sprawach o sygn. akt II SA/Łd 1075/23 i II SA/Łd 90/24, a także przywołany w piśmie procesowym z dnia 27 czerwca 2025 r. wyrok w sprawie o sygn. II SA/Łd 884/24. Wprawdzie powyższe wyroki rzeczywiście nie są prawomocne, jednakże ich przywołanie nie stanowi wyłącznego argumentu, przemawiającego za zasadnością stanowiska Kolegium. Organ przeprowadził wyczerpujący wywód, przywołując treść przepisów prawa i przedstawiając własną ich wykładnię, zaś wskazane wyżej wyroki powołał jedynie na poparcie swojej argumentacji. Ponadto organ powołał także wyroki innych sądów administracyjnych, które już cechują się walorem prawomocności (np. wyrok WSA w Szczecinie z 20 października 2022 r., sygn. II SA/Sz 709/22, czy też wyrok WSA w Poznaniu z 16 marca 2022 r., sygn. IV SA/Po 69/22).
Nietrafiony jest również zarzut naruszenia art. 189c k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Przepis art. 189c k.p.a. stanowi, że jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony. Mając na względzie powyższe unormowanie należy w całości podzielić zaprezentowane w tym zakresie stanowisko Kolegium, zgodnie z którym w sytuacji, gdy w ustawie nowelizującej brak jest przepisów przejściowych, przyjąć należy, że nowa ustawa ma zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po dniu jej wejścia w życie oraz do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej lecz trwają dalej, po wejściu w życie nowej ustawy. Zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, że nowe przepisy należy stosować do wszelkich stosunków prawnych i zdarzeń, które powstaną po ich wejściu w życie, jak również tych, które powstały wcześniej, ale nadal pod ich rządami trwają. Na gruncie rozpatrywanej sprawy zasada ta nie ma zastosowania. Zdarzeniem stanowiącym podstawę wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej był niedopełniony przez Spółkę obowiązek osiągnięcia w roku 2020 wymaganego przepisem art. 9g pkt 1 w zw. z art. 3b ust. 2 u.c.p.g. (od 31 grudnia 2020 r. - art. 3aa pkt 2) poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów. Na gruncie rozpatrywanej sprawy miały więc zastosowanie przepisy obowiązujące z momentu wskazanego wyżej zdarzenia. Nowelizacje przepisów stanowiących podstawę nałożenia kary pieniężnej w rozpatrywanej sprawie, a mianowicie art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g pkt 1 i art. 9zb ust. 1 u.c.p.g. pozostawały bez jakiegokolwiek wpływu zarówno na nałożenie, jak i wysokość orzeczonej kary. Takiego wpływu nie wykazała również skarżąca Spółka ograniczając się wyłącznie do postawienia rozważanego zarzutu najpierw w odwołaniu od decyzji, a następnie w skardze. Jednocześnie zauważyć należy, iż sam fakt, że w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej organ nie odniósł się do stanu prawnego, który winien mieć w sprawie zastosowanie, a uchybienie w tym zakresie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania wyrażoną w art. 15 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. sanowało Kolegium, nie może stanowić dostatecznej podstawy do usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Bezzasadne pozostają zarzuty naruszenia art. 8, art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 Prawa przedsiębiorców. Nie znajdują one żadnych podstaw w aktach postępowania. Powołanie zaś w pouczeniu decyzji organu pierwszej instancji przepisu art. 222 o.p. choć niewątpliwie stanowi uchybienie, to jednak pozostające bez istotnego wpływu na wynik sprawy niniejszej, skoro w świetle materiału aktowego Spółka z zachowaniem terminu i we właściwym trybie zdołała wnieść odwołanie od decyzji Wójta Gminy W. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu.
Trafny natomiast okazał się zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie przesłanek określonych w art. 68 § 2 pkt 2 o.p., co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach reguluje kwestię przedawnienia kar pieniężnych poprzez odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej. Jak wynika bowiem z art. 9zf u.c.p.g., do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Niewątpliwie wskazane odesłanie dotyczy nie tylko etapu egzekwowania wymagalnych kar pieniężnych, lecz również postępowania administracyjnego o ich wymierzenie. Przepis art. 9zf u.c.p.g. używa bowiem ogólnego sformułowania: "do kar pieniężnych" bez żadnego, dodatkowego kwalifikatora zawężającego zakres przedmiotowy odesłania tylko do kar już wymierzonych, wymagalnych, podlegających egzekucji. Tym samym do kar pieniężnych znajduje zastosowanie instytucja przedawnienia prawa do wydania decyzji administracyjnej.
Tę zaś instytucję przedawnienia ustawodawca uregulował w art. 68 o.p., zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (§ 1). Jeżeli podatnik: 1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, 2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (§ 2).
Terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych zależą od sposobu ich powstania. Z art. 21 § 1 o.p. wynikają dwa sposoby powstania zobowiązań. Pierwszy: z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 o.p.), poprzez wystąpienie określonego w przepisach prawa zdarzenia w zakresie objętym obowiązkiem opłatowym (decyzja określająca jego wysokość ma charakter deklaratoryjny). Drugi: na podstawie decyzji administracyjnej ustalającej zobowiązanie (decyzja ustalająca jego wysokość ma charakter konstytutywny) – art. 21 § 1 pkt 2 o.p. Wskazane w Ordynacji podatkowej terminy przedawnienia i sposoby powstania "zobowiązania podatkowego" odnieść należy do materialnoprawnej regulacji stanowiącej podstawę wydania kwestionowanej decyzji. Niewątpliwie w rozpoznawanej sprawie tym przepisem jest wskazany już wyżej art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g, zgodnie z którym, przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Nakładany decyzją administracyjną obowiązek pieniężny został w nim wprost określony jako kara pieniężna i tak, z woli prawodawcy, należy go kwalifikować. Konkretne zobowiązanie powstaje zatem dopiero z datą doręczenia stronie decyzji nakładającej karę pieniężną. Źródłem jego powstania jest decyzja administracyjna.
W sprawie niniejszej warunkiem sine qua non powstania "obowiązku podatkowego" jest zatem nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Niewątpliwie jest to jednak warunek niewystarczający. Zobowiązanie powstaje bowiem z chwilą doręczenia decyzji nakładającej karę i jedynie wówczas, gdy doręczenie tej decyzji nastąpi co do zasady przed upływem terminu, o którym mowa w art. 68 § 1 o.p. Z przepisów u.c.p.g. wynika, że decyzje nakładające kary pieniężne są co do zasady efektem działań podejmowanych z urzędu. Wszczęcie postępowania z urzędu jest zaś uwarunkowane posiadaniem przez organ wiedzy o naruszeniu prawa. Zasadne jest zatem twierdzenie, że bieg terminu przedawnienia do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o którym mowa w art. 68 § 1 o.p. wyznacza datę, w której organ dowiedział się o naruszeniu prawa albo - przy prawidłowym działaniu - mógł się dowiedzieć i miał rzeczywisty trzyletni termin do ich wymiaru. W konsekwencji odpowiednie stosowanie art. 68 § 1 o.p., na gruncie 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., stosować należy do sytuacji, w której organ dowiedział się o naruszeniu prawa albo - przy prawidłowym działaniu - mógł się dowiedzieć i miał trzyletni termin do wymiaru kary, ale przed upływem tego terminu nie doręczył stronie decyzji I instancji.
Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko, nie sposób zgodzić się ze stroną skarżącą, iż termin przedawnienia nałożenia kary pieniężnej winien upłynąć z dniem 31 grudnia 2023 r. Skoro strona skarżąca złożyła sprawozdanie roczne w 2021 roku (23 stycznia 2021 r., a skorygowała je 30 marca 2021 r.), to trzyletni termin przedawnienia rozpoczął swój bieg z końcem 2021 roku i upłynął z dniem 31 grudnia 2024 r. Tymczasem decyzja organu I instancji została doręczona stronie skarżącej w dniu 10 stycznia 2025 r. W konsekwencji należy stwierdzić, że w kontrolowanej sprawie upłynął termin przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § 1 o.p.
W zaskarżonej decyzji Kolegium nie kwestionuje przedstawionej powyżej interpretacji przepisów składających się na regulację przedawnienia prawa do nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu użycia i odzysku odpadów, w tym art. 68 § 1 o.p. Nie jest też kwestionowana okoliczność, że doręczenie decyzji Wójta Gminy W. nastąpiło po 31 grudnia 2024 r., czyli po upływie trzyletniego terminu, o którym mówi art. 68 § 1 o.p.
Jednakże zdaniem organu w analizowanej sprawie zastosowanie znajduje termin pięcioletni, o którym mowa w art. 68 § 2 o.p. Na uwagę zasługuje to, że opierając rozstrzygnięcie na powołanej powyżej podstawie prawnej Kolegium powołuje się wyłącznie na okoliczność złożenia przez skarżącego w dniu 30 marca 2021 r. korekty sprawozdania z dnia 23 stycznia 2021 r. W ocenie organu sam fakt złożenia korekty jest wystarczający dla ustalenia, że w pierwotnym sprawozdaniu nie zostały ujawnione wszystkie "niezbędne dane". Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić.
Wypada podkreślić, że powoływany powyżej art. 68 § 2 o.p. przewiduje dłuższy, pięcioletni okres na doręczenie decyzji ustalającej zobowiązanie wyłącznie w dwóch przypadkach. Mianowicie wówczas, jeżeli podatnik:
1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego,
2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych reprezentowany jest pogląd, że nieprawidłowe dane podane w deklaracji (sprawozdaniu) muszą dotyczyć wielkości rzutujących na wysokość zobowiązania. Nie można za takie dane uznać braku lub błędu w danych skarżącego, lub wypełnienia jej niezgodnie z wymaganiami. Za wadliwą w rozumieniu art. 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej należy uznać dopiero taką deklarację, w której pominięto wymagane dane lub zamieszczono dane nierzetelne z zakresu związanego z przedmiotem podatku, podstawą opodatkowania i ulgami (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 19 stycznia 2023 r., sygn. I SA/Gl 854/22). Wypada też podkreślić, że decyzja ustalająca wydana przed upływem terminu przedawnienia, a doręczona po jego upływie, nie powoduje powstania zobowiązania. Wówczas decyzja organu I instancji jest bezprzedmiotowa, co powinno skutkować jej uchyleniem i umorzeniem postępowania (art. 105 § 2 k.p.a.).
W kontrolowanej sprawie organ nie wyjaśnił jakiego rodzaju danych dotyczyła korekta sprawozdania złożona w dniu 30 marca 2021 r. Rozważania organu w oparciu o zebrany materiał dowodowy nie pozwalają na udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy korekta dotyczyła danych niezbędnych do ustalenia zobowiązania. W istocie rozważania te ograniczają się do konstatacji, że skarżąca złożyła korektę sprawozdania, więc sprawozdanie w pierwotnym brzmieniu nie ujawniało wszystkich niezbędnych danych. Natomiast skarżący podnosi w skardze, że dane dotyczące osiągniętego w 2020 roku poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów były identyczne zarówno w sprawozdaniu, złożonym w styczniu 2021 r., jak i w korekcie z marca 2021 r. W konsekwencji, w zaskarżonej decyzji zabrakło ustaleń co do tego, czy w sprawozdaniu złożonym w styczniu 2021 r. skarżący ujawnił (czy też nie ujawnił) dane, o których mówi art. 68 § 2 pkt 2 o.p.
Z powyższych względów należało stwierdzić, iż wydając zaskarżoną decyzję organ nie ustalił okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. a także art. 107 § 3 k.p.a. Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego nałożony na organy administracji publicznej stanowi gwarancję realizacji zasady prawdy obiektywnej (materialnej) statuowanej przepisem art. 7 k.p.a. Organ administracji publicznej jest zatem zobowiązany do podjęcia czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i do rozpatrzenia zgromadzonego materiału (art. 77 § 1 k.p.a.). Realizacja powyższych obowiązków wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie organ winien dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), a swoje stanowisko uzasadnić (art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.). W ocenie Sądu postępowanie przeprowadzone przez organ odwoławczy w niniejszej sprawie nie sprostało powyższym wymogom.
Powyższe wskazuje, że Kolegium przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszyło przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy w sprawie nie jest pełny i nie został prawidłowo oceniony. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 68 § 2 pkt 2 o.p. Ustalenia organu nie wyjaśniają czy w sprawie spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie, co czyni podjęte na tej podstawie rozstrzygnięcie wadliwym, a co najmniej przedwczesnym.
W związku z tym wydana w sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu jest wadliwa, gdyż narusza przepisy postępowania administracyjnego w sposób wskazany w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., co uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę wytyczne wskazane w niniejszym rozstrzygnięciu Sądu. Mając na względzie powyższe zalecenia, kolejno: zgromadzi pełny materiał dowodowy i dokona jego wszechstronnej oceny, a następnie podejmie działania w oparciu o wskazania co do interpretacji przepisów ustawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję.
Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania sądowego.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło