III SA/Po 893/23

Dnia 14 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2024 roku sprawy ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 13 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę. Decyzją z 13 października 2023 r. Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. utrzymał w mocy decyzję Kierownika BR ARiMR w [...] z dnia 7 września 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. i któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący do wniosku o przyznanie pomocy załączył dokumenty potwierdzające sprzedaż pszenicy od dnia 15 kwietnia 2023 do 15 lipca 2023 r. Organ I instancji decyzją z dnia 7 września 2023 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W odwołaniu skarżący wskazał m. in. , że produkuje on zboże, które jest sprzedawane podmiotom trzecim, jest to zboże wykorzystywane wyłącznie na sprzedaż, nie na potrzeby własne czy w związku z prowadzoną przez niego hodowlą zwierząt. Sprzedający kupuje zboże od podmiotów trzecich w całości przeznaczone na hodowlę zwierząt. Organ II instancji uznał zarzuty odwołania za niezasadne. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 13 zw rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR ( Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm. ) pomoc przyznaje się rolnikowi: 1. któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2. będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika nr 1 do rozporządzenia 2022/2472 3. któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy; 3a. który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od 15 kwietnia 2023 r. do 15 lipca 2023 r. 4. który złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich Zgodnie natomiast z § 13 zw ust. 1 a rozporządzenia pomocy nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot. Podczas kontroli krzyżowej ustalono, że skarżący w innych wnioskach wystąpił jako skupujący danego gatunku zboża ( pszenicy lub gryki ). W ocenie organu przyznanie pomocy ma na celu wsparcie tylko tych podmiotów, które dokonały sprzedaży pszenicy zboża z wykluczeniem tych, którzy jednocześnie je skupowali. Podmiot skupujący w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą i sprzedający ten sam rodzaj zbóż jest wyłączony z pomocy. Chodzi o ten sam rodzaj zboża a nie o to samo zboże. Skarżący podnosił, że ustawodawcy chodzi nie o ten sam rodzaj zboża, tylko o to samo zboże – fizycznie, dokładnie to, które zostało zakupione. Organ II instancji stwierdził jednak, że skarżący nie udowodnił sprzedaży innego zboża, niż przez siebie zakupionego. Poza tym w ocenie organu chodzi wyłącznie o ten sam rodzaj zboża. Gdy hodowca jednocześnie skupuje i sprzedaje ten sam rodzaj zboża jest on wyłączony z płatności. Hodowca może sprzedać nadwyżkę zboża będącą nadwyżką przy skarmianiu zwierząt, ale ta nadwyżka nie może wynikać ze skupowania tego samego zboża. Jeżeli podmiot skupuje i sprzedaje to samo zboże to trudno przyjąć, że poniósł straty gospodarcze. W skardze strona podniosła zarzut naruszenia - § 13 zw rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR ( Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm. ) poprzez niezasadne uznanie, że skarżący jest podmiotem skupującym zboże w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą podczas gdy nie dokonywał on zakupu danego rodzaju zboża w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą - art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Wniesiono o uchylenie decyzji II i I instancji. W ocenie skarżącego nie jest on podmiotem skupującym ten sam rodzaj zboża, które jest przez niego produkowane. Produkuje on inny rodzaj zboża, niż jest przez niego nabywane. Skupowanego zboża nie wykorzystuje on na potrzeby prowadzonej hodowli zwierząt – jego bydło nie jest bowiem karmione zbożem. Organy niezasadnie założyły, że skarżący karmi bydło zbożem. Organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji są prawidłowe, wobec czego skarga podlega oddaleniu. W przedmiotowej sprawie skarżący do wniosku o przyznanie pomocy załączył dokumenty potwierdzające sprzedaż pszenicy od dnia 15 kwietnia 2023 do 15 lipca 2023r. Podczas kontroli krzyżowej ustalono, że skarżący skupował rzepak od innych producentów rolnych. Wskazać należy w tym miejscu, że zgodnie z § 13 zw rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR ( Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm. ) pomoc przyznaje się rolnikowi: 1. któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2.będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika nr 1 do rozporządzenia 2022/2472 3.któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy; 3a.który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od 15 kwietnia 2023 r. do 15 lipca 2023 r. 4.który złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich Zgodnie natomiast z § 13 zw ust. 1 a rozporządzenia pomocy nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot. Organ zasadnie przyjął ,że przyznanie przedmiotowej pomocy ma na celu wsparcie tych podmiotów, które dokonały sprzedaży zbóż z wykluczeniem tych, którzy jednocześnie je skupowali, bowiem spadek cen przy zakupie wyłącza możliwość sprzedaży z dopłatą wyprodukowanego w swoim gospodarstwie zboża tego samego rodzaju. Także w niniejszej sprawie inni beneficjenci programu dokonywali sprzedaży firmie skarżącego zbóż i z tego tytułu otrzymali płatność, co skutkowało radykalnym obniżeniem cen zboża w związku z sytuacją , o której mowa w §13 zw ust.1 pkt 3 rozporządzenia . Jest kwestią oczywistą na tle cyt. przepisu ,że chodzi o ten sam rodzaj zboża, a nie o to samo zakupione od innego producenta zboże. Tymczasem strona , co jest niesporne skupowała zboże w ilości przekraczającej masę zboża deklarowanego do wniosku, ale nie wskazała we wniosku pomocowym, że jest producentem rolnym będącym jednocześnie podmiotem skupującym zboża , który w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą zakupił pszenicę i grykę. Ustalenia organu I instancji w tym zakresie były wynikiem kontroli krzyżowej i w ocenie sądu były prawidłowe. Dopiero w odwołaniu skarżący wskazał , że produkuje on zboże, które jest sprzedawane podmiotom trzecim i jest to zboże wykorzystywane wyłącznie na sprzedaż, nie na potrzeby własne czy w związku z prowadzoną przez niego hodowlą zwierząt. Natomiast zakupione zboże od innego producenta w całości przeznaczone jest na hodowlę zwierząt, tj. na ich wyżywienie, czyli w związku z produkcją zwierzęcą. W następstwie powyższego stwierdzenia beneficjenta , dokonana przez organ odwoławczy interpretacja §13 zw ust.1a r rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR okazała się również prawidłowa, bowiem skarżący jednocześnie produkował i skupował ten sam rodzaj zboża po obniżonej cenie, gdyż sam prowadził produkcję zwierzęcą. Sąd podkreśla w tym miejscu , że w § 13 ust. 4-7 rozporządzenia zawarto obowiązek dołączenia do wniosku odpowiednich dokumentów, za pomocą których ma nastąpić ustalenie przesłanki materialnoprawnej i stanowi rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania wsparcia producentom rolnym, ale nie stanowi on o istotnej modyfikacji procesu dowodowego unormowanego w art. 10a ust. 1, ust. 1a i ust. 1b ustawy z dnia 9 maja 2008 roku- o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( t.j Dz. U. 2023 .1199 ) . Na gruncie tej ustawy z kolei nie obowiązuje formalna teoria dowodów, a strony są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa więc na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Strona w toku postępowania nie wykazała ,że spełniła przesłanki przyznania wsparcia. Dopiero we wniesionej skardze skarżący podniósł , że skupowanego zboża nie wykorzystuje na potrzeby prowadzonej hodowli zwierząt. Należy podkreślić ,że są to twierdzenia spóźnione i którymi nie dysponował organ w dacie wydawania zaskarżonych decyzji. Niemniej podkreślić należy ,że dla wniosku o dopłaty nie jest wymagane wskazanie zakresu wykorzystania skupowanego zboża ,oświadczenia czym rolnik karmi zwierzęta, wskazania liczby zwierząt czy rodzaju karmy . Także zmiany do wniosku polegają na dodaniu kolejnych faktur sprzedaży ,a nie rozliczaniu spożycia przez zwierzęta uprzednio skupowanych zbóż. Także nr NIP wskazuje na zarejestrowanie w bazie REGON skarżącego jako prowadzącego działalność gospodarczą ,ale i Gospodarstwo Rolne J. F.. W ramach zaś prowadzonej działalności gospodarczej skarżący legitymuje się kodem PKD 01.49 tj. "chów i hodowla pozostałych zwierząt" ,ale i 46.21 "sprzedaż hurtowa zboża , nieprzetworzonego tytoniu, nasion i pasz dla zwierząt" . Tym samym załączone do skargi dokumenty rozchodu nie znoszą stanu rzeczy ,że skarżący jest podmiotem jednocześnie skupującym zboża w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą i sprzedającym ten sam rodzaj zbóż. Nie można zatem uznać , by pomoc kierowana była do podmiotów będących wprawdzie producentami rolnymi, lecz dokonujących w ramach działalności gospodarczej prowadzonej jednocześnie z rolniczą obrotu zbożem niepochodzącym z ich upraw. Taki cel wsparcia jednoznacznie potwierdza również uzasadnienie projektu nowelizacji, którym wprowadzono § 13zw rozporządzenia RM (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Dz. U. z 2023 r. poz. 761) a mianowicie , że pomoc finansowa przewidziana była dla producentów pszenicy i miała częściowo zrekompensować tym producentom dodatkowe koszty ponoszone w wyniku zakłóceń na rynku pszenicy spowodowanych agresją Rosji wobec Ukrainy . Wprawdzie uzasadnienie projektu aktu prawnego nie ma waloru wykładni autentycznej (por. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., II GSK 2433/11), a już tym bardziej - wykładni oficjalnej (wiążącej). Wskazuje się, że uzasadnienie projektu nie jest częścią tego aktu normatywnego. Może ono pomocniczo stać się źródłem dyrektyw wykładni funkcjonalnej, ale wyłącznie dyrektyw niesprzecznych z wykładnią językową i wykładnią systemową (zob. wyrok TK z 15 października 2008 r., P 32/06, OTK-A 2008, nr 8, poz. 138). Te warunki w przypadku sformułowanej tu wykładni są spełnione, ponieważ cele przepisów rozporządzenia oraz zakres podmiotowy uprawnień do wsparcia wynikają z przepisów rozporządzenia RM. Odwołanie do uzasadnienia projektu rozporządzenia wspiera tylko tę wykładnię, pozwalając na sprecyzowanie celów wsparcia. Dodatkowego argumentu o wyłączeniu ze wsparcia rolników sprzedających zboża, które nie pochodzą z ich upraw, dostarcza wspomniany już § 13zw ust. 1a rozporządzenia RM. Potwierdza on, że nie może być dofinansowana sprzedaż płodów rolnych, o których mowa w § 13zw ust. 1 pkt 3a rozporządzenia RM, dokonywana przez producenta rolnego, który zboże wcześniej nabył. Z tego względu należało orzec o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.