III SAB/Gl 115/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w T. w przedmiocie udostępniania informacji publicznej 1. stwierdza, że Prezes Ochotniczej Straży Pożarnej w T. dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. zobowiązuje Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w T. do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 3. zasądza od Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w T. na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 10 marca 2025 r. M. P. (dalej: skarżący, strona) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w T. (dalej: Prezes organ, OSP) w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 9 lutego 2025 r. Wniosek złożył na adres e-mail [...] pozyskany z oficjalnej strony internetowej OSP w T. [...] w którym prosił o udostępnienie informacji w zakresie: 1. Protokołu z Walnego Zebrania Sprawozdawczego OSP T. za rok 2024 jakie odbyło się w dniu 8 lutego 2025 r. za zawiadomieniem [...] 2. Skanów podjętych uchwał na w/w zebraniu. 3. Kosztów organizacji zebrania - kwota łączna . Proszę o skany faktur obrazujących wydatek catering, napoje, obsługa i inne. Wyjaśnił w skardze, że OSP miała 14 dni na zajęcie stanowiska w sprawie i udzielenia odpowiedzi i pomimo upływu terminu nie zostały podjęte żadne działania zmierzające do merytorycznego rozpatrzenia jego wniosku. Do skargo dołączył wydruk potwierdzający wysłanie wniosku o informację publiczną na adres poczty elektronicznej Ochotniczej Straży Pożarnej w T. W skardze zarzucił organu naruszenie; 1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (dalej jako: "MPPOIP") w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru (....), co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji, 2) art. 61 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek, 3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "u.d.i.p") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniona w terminie określonym w ust. 1, a podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku Wobec powyższego wniósł o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, zasądzenie od organu na moją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Pismem z dnia 22 marca 2025r. Prezes w odpowiedzi na złożony wniosek z dnia 10.03.2025 r. poinformował stronę iż nie dotarł do niego przedmiotowy wniosek więc nie mógł udzielić odpowiedzi. Jednocześnie wskazał, iż na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej Ochotnicza Straż Pożarna w T. odmawia udostępnienia informacji w żądanym zakresie albowiem informacje objęte wnioskiem nie mieszczą się w zakresie wyznaczonym przez art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a co za tym idzie nie stanowią informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" (bierności) podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu. Wówczas sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną i czy rzeczywiście wnioskodawca mógł skutecznie domagać się jej udostępnienia. Należy wskazać, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP). Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP). Skarga na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Prezesa Ochotniczej straży Pożarnej w T. w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z 9 lutego 2025 r., o udostępnienie informacji publicznej, złożonego na podstawie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., dalej u.d.i.p.). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.. Stosownie do treści art. 4 ust.1 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W rozpoznawanej sprawie, organ - OSP w T. należy zaliczyć do jednej z ww. kategorii podmiotów (podmiot wykonujący zadania publiczne, którego koszty funkcjonowania pokrywa się ze środków publicznych), a więc jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej. Wskazać bowiem należy, że ochotnicze straże pożarne i związek ochotniczych straży pożarnych działają w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t. j: Dz.U. z 2020 r. poz. 2261) i stanowią część krajowego sytemu ratowniczo-gaśniczego. Potwierdza to w szczególności art. 14 ust. 5 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 188), z którego wynika, że wójt gminy powinien koordynować funkcjonowanie krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego na obszarze gminy, przy pomocy komendanta gminnego związku ochotniczych straży pożarnych bądź przy pomocy komendanta gminnego ochrony przeciwpożarowej, o ile komendant taki został zatrudniony przez wójta. Ochotnicza straż pożarna, jak i związek ochotniczych straży pożarnych stanowią jednostki ochrony przeciwpożarowej. Jednostki te realizują zadania na rzecz ochrony życia, zdrowia i mienia lub środowiska poprzez walkę z pożarami lub innymi klęskami żywiołowymi, oraz ratownictwo techniczne, chemiczne, ekologiczne, medyczne i współpracę z jednostkami systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego. Zauważyć należy, że podstawowymi celami i zadaniami ochotniczych straży pożarnych jest prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom, udział w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów oraz innych zdarzeń niebezpiecznych i klęsk, a także informowanie ludności o istniejących zagrożeniach. Nadzór nad OSP sprawuje Starosta. OSP w T. jest podmiotem o którym mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy istotne znaczenie ma to, jak wynika z przepisów ustawy o ochronie przeciwpożarowej, że co do zasady koszty funkcjonowania jednostek ochrony przeciwpożarowej pokrywane są ze środków publicznych, w tym zwłaszcza ze środków gminy, jak również budżetu państwa (por. art. 29 pkt1, 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej). Pojęcie informacji publicznej ustawodawca zawarł w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., z których wynika, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p., przy czym art. 6 u.d.i.p. konkretyzuje przedmiot informacji publicznej w sposób przykładowy, nie tworząc zamkniętego katalogu źródeł i rodzajów informacji publicznej. Mając na względzie te przepisy uznać należy, że informację publiczną stanowi wszystko co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy (por. wyrok WSA w Łodzi z 09.10.2018 r. sygn. akt II SAB/Łd 84/18). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się też, że katalog informacji, które na mocy ustawy podlegają udostępnieniu nie jest katalogiem zamkniętym, należy więc każdorazowo badać, czy wnioskowana informacja stanowi informacje publiczną w rozumieniu u.d.i.p. W związku z tym, za informację publiczną przyjąć należy treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno dokumenty bezpośrednio przez nie wytworzone, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Nadto, niezależenie od powyższego, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi odnosić się do sfery faktów (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02, publ.: LEX nr 78062, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1774/10, publ.: https://orzeczenia. nsa.gov.pl). Zgodnie z przepisami u.d.i.p. - podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji, może dokonać następujących działań: udzielić informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), co stanowi czynność materialno- techniczną, udostępnić informację zgodnie z wnioskiem - po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty, związanej z dodatkowymi kosztami spowodowanymi wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia (art. 15 u.d.i.p.), powiadomić stronę w terminie 14 dni o powodach opóźnienia oraz o terminie, jakim informacja zostanie udostępniona, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2), udzielić w formie pisma odpowiedzi, że organ nie jest w posiadaniu informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.) lub obowiązuje inny tryb udzielenia informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne w przypadkach określonych w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., w formie decyzji administracyjnej (art. 16 u.d.i.p.), odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej ze względu na niewykazanie, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia kopii; Protokołu z Walnego Zebrania Sprawozdawczego OSP T. za rok 2024 jakie odbyło się w dniu 8 lutego 2025 r., skanów podjętych uchwał na w/w zebraniu, kosztów organizacji zebrania - kwota łączna , skanów faktur obrazujących wydatek catering, napoje, obsługa i inne. W tym miejscu należy podnieść, że prawo do informacji publicznej nie ma charakteru bezwzględnego i podlegać może ograniczeniom. Wyjątki od generalnej zasady dostępu do informacji o sprawach publicznych wprowadza art. 5 u.d.i.p., który w ust. 1 stanowi, iż prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. W konsekwencji nie każda informacja będąca w posiadaniu OSP w T. odnosząca się do jej funkcjonowania będzie informacją publiczną podlegająca udostepnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej lecz tylko taka, która odnosi się do wykonywania zadań publicznych lub gospodarowania mieniem publicznym. Jednakże, gdy wnioskowana do udostepnienia informacja ma charakter informacji publicznej, obowiązkiem organu było jej udzielenie. W przypadku uznania, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, wówczas takiej odmowy należy dokonać w formie decyzji administracyjnej. Jednostki ochotniczej straży pożarnej przy wykonywaniu zadań publicznych dysponują środkami publicznymi pochodzącymi głównie z budżetu gmin oraz państwa, zatem niewątpliwie uznać należało, że Protokół z Walnego Zebrania Sprawozdawczego jako zawierający informacje o przychodach oraz wydatkach OSP stanowi informację publiczną, podobnie uchwały podjęte na tym zebraniu jako związane z tym Zebraniem Sprawozdawczym. Informacje te związane z gospodarką finansami publicznymi gdzie obowiązuje jawność gospodarowania finansami publicznymi, muszą zostać zaliczone do kategorii informacji publicznej. Także wydatki związane z kosztami organizacji zebrania co do kwoty łącznej, skany faktur obrazujących wydatki na catering, napoje, obsługę i inne jako dotyczące wydatków finansowanych środkami publicznymi podlegają udostepnieniu mając charakter informacji publicznej . W stanie faktycznym sprawy nie ulega wątpliwości, ze organ do dnia wniesienia skargi nie udostępnił żądanych informacji a odpowiedź z dnia 22 marca 2025r nie załatwia wniosku skarżącego w sposób wymagany prawem i jest błędna w swej treści gdzie zadanych informacji nie zakwalifikowano do mających charakter informacji publicznych . Końcowo wobec twierdzeń organu iż wniosek strony doń nie wpłynął Sąd dał wiarę w tym zakresie stanowisku strony iż wniosek został przesłany pocztą elektroniczną na adres skarżącego co wynika wprost z jego treści . W konsekwencji zarzut bezczynności należało uznać za uzasadniony i na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w związku z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., Sąd, orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Sąd zobowiązał Prezesa OSP w T. do rozpoznania wniosku strony w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku. Jednocześnie działając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., w myśl którego Sąd zobowiązany jest do stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa Sąd orzekł jak w pkt 2) wyroku, przyjmując, że bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ocena taka wynika z postawy organu, który po złożeniu skargi wprawdzie błędnie ale bezzwłocznie rozpoznał wniosek o udzielenie informacji publicznej. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.