III SA/Lu 210/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Hałabis Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego I. oddala skargę; II. przyznaje A. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy) z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy) podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia 20 lutego 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania skarżącego K. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 8 stycznia 2025 r., nr [...] o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy. K. S. złożył w dniu 23 grudnia 2024 r. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Wniosek dotyczył lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w Z.. Pismem z dnia 27 grudnia 2024 r. organ I instancji wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W dniu 8 stycznia 2025 r. złożono wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, potwierdzony przez Zakład Gospodarki Lokalowej w [...], wraz z załącznikiem w postaci zaświadczenia o wydatkach ponoszonych na mieszkanie za miesiąc grudzień 2024 r. Organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania dodatku mieszkaniowego z uwagi na przekroczenie powierzchni normatywnej przedmiotowego lokalu. Organ wskazał, że ww. załącznik przedstawiający wydatki za niewłaściwy miesiąc został wystawiony na inną osobę. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynikało, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, a osoby wskazane we wniosku nie zamieszkują pod wyżej wymienionym adresem. Metraż lokalu mieszkalnego wynosi 70,89 m2, natomiast maksymalna dopuszczalna powierzchnia normatywna dla jednej osoby wynosi 45,5 m2. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu sprawy wydało decyzję z dnia 20 lutego 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że przyznając dodatek mieszkaniowy sprawdza się, czy osoba składająca wniosek spełnia określone przesłanki, tj. czy ma tytuł prawny do zajmowanego lokalu lub też zajmuje lokal bez tytułu prawnego, ale oczekuje na lokal zamienny lub socjalny (art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych) , czy ma określony dochód (art. 3) oraz czy powierzchnia zajmowanego lokalu nie przekracza ustalonej w ustawie powierzchni normatywnej (art. 5). Jeżeli przesłanki te są spełnione dodatek mieszkaniowy oblicza się zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 pkt 1. Jak ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zajmuje lokal mieszkalny o pow. 70,89 m2. Stosownie do art. 5 ust. 1 i ust. 5 ustawy, normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny) nie może przekraczać 35 m2 dla jednej osoby. Dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Aby dodatek mieszkaniowy mógł być przyznany, jedna osoba może zajmować lokal nie większy niż 45,50 m2 . Tymczasem powierzchnia zajmowanego przez stronę lokalu mieszkalnego wynosi 70,89 m2. Umowa najmu z dnia 28 listopada 2017 r. świadczy, że właścicielka lokalu (mieszkania) wynajmuje go K. S.. Mieszkanie to znajduje się przy ul. [...] w Z.. Z umowy tej nie wynika, aby powierzchnia wynajmowanego mieszkania została ograniczona do 35 m2. Podnoszona przez stronę okoliczność, że wraz z nim w przedmiotowym lokalu mieszkalnym mieszka także jego syn R. S., nie znajduje potwierdzenia w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym (zaktualizowanym dnia 19 grudnia 2024 r.). K. S. potwierdził, że informacja o zamieszkaniu syna w Niemczech jest zgodna z prawdą. Sam fakt zameldowania na pobyt czasowy czy też stały nie potwierdza faktycznego miejsca zamieszkania w tym miejscu. Tym samym wniosek odwołującego się nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 5 ustawy, bowiem powierzchnia zajmowanego przez stronę lokalu przekracza ustaloną w ustawie powierzchnię normatywną. K. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Skarżący podkreślił m. in., że okoliczności związane z dwukrotnym pozbawieniem go wolności należy uwzględnić w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego. Miały one wpływ na powstanie zadłużenia z tytułu wydatków na przedmiotowe mieszkanie. Wskazał, że w odmownej decyzji błędnie przyjęto, że mieszkanie o powierzchni wynoszącej 70,89 m2 zajmowała jedna osoba. Było ono zajmowane przez trzy osoby. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] odmówiono skarżącemu przyznania dodatku mieszkaniowego. Materialnoprawną podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1335), regulującej zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach (art. 1 ustawy). Ustawa uzależnia nabycie prawa do dodatku mieszkaniowego od spełnienia określonych w niej kryteriów. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje najemcom albo podnajemcom lokali mieszkalnych, zamieszkującym w tych lokalach. Skarżący zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w Z. na podstawie umowy najmu zawartej na czas nieokreślony, zawartej w dniu 28 listopada 2017 r. z A. F.. Jest to matka skarżącego. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych uzależnia jednak przyznanie dodatku mieszkaniowego od spełnienia innych jeszcze warunków, w tym określonego w niej kryterium dochodowego. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o jego przyznanie średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego wnioskodawcy nie przekroczył w gospodarstwie: 1) jednoosobowym - 40%, 2) wieloosobowym - 30% - przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, obowiązującego w dniu złożenia wniosku, z uwzględnieniem art. 6 ust. 8 i art. 7 ust. 6. Na mocy art. 3 ust. 3 ustawy za dochód uważa się dochód w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualnie Dz. U. z 2025 r. poz. 1208). Zgodnie z zawartą w ostatnio powołanym przepisie definicją dochodu, za dochód uważa się, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, 2687 i 2745 oraz z 2023 r. poz. 28), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, z późn. zm. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych: (...). Ustawa o dodatkach mieszkaniowych przewiduje również kryterium dotyczące powierzchni lokalu mieszkalnego. W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m2 - dla 1 osoby; 40 m2 - dla 2 osób; 45 m2 - dla 3 osób; 55 m2 - dla 4 osób; 65 m2 - dla 5 osób; 70 m2 - dla 6 osób, a w razie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym większej liczby osób dla każdej kolejnej osoby zwiększa się normatywną powierzchnię tego lokalu o 5 m2. Według art. 5 ust. 5 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy, wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą wydatków poniesionych przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy w wysokości: 1) 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym; 2) 12% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 2-4-osobowym; 3) 10% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 5-osobowym i większym. Powołane przepisy w sposób jednoznaczny określają kryteria nabycia prawa do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Warunkiem jego otrzymania jest łączne spełnienie przesłanek, do których oprócz posiadania jednego z wymienionych w ustawie tytułów do lokalu, zalicza się osiąganie określonego dochodu w przeliczeniu na jednego członka gospodarstwa domowego (kryterium dochodowe) oraz zajmowanie lokalu mieszkalnego o określonej normatywnej powierzchni użytkowej, z uwzględnieniem liczby członków gospodarstwa domowego, a także określony w ustawie poziom wydatków przypadających na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego w relacji do dochodu w gospodarstwie domowym wnioskodawcy. W stanie faktycznym sprawy pozostaje poza sporem, że lokal mieszkalny przy ul. [...] w Z., w którym zamieszkuje skarżący, ma powierzchnię 70,89 m2. Bezsprzecznie taka wielkość powierzchni przekracza powierzchnię normatywną przewidzianą w przepisach ustawy w odniesieniu do gospodarstwa jednoosobowego, w tym także przy uwzględnieniu dopuszczalnego zwiększenia przewidzianego w art. 5 ust. 5 ustawy. Jednocześnie w stanie faktycznym sprawy nie zachodzą przesłanki do powiększenia normatywnej powierzchni w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Przepis ten stanowi, że normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku inwalidzkim lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Normatywną powierzchnię powiększa się niezależnie od liczby członków gospodarstwa domowego. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, ze zm.). Z treści znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia 18 grudnia 2023 r. wynika, że K. S. nie wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Skarżący w kolejnym już wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego w punkcie dotyczącym liczby osób w gospodarstwie domowym wskazał 2 osoby. Skarżący podał tym razem, że w przedmiotowym lokalu mieszkalnym o powierzchni 70,89 m2 mieszka wraz z synem, że w lokalu tym zajmuje powierzchnię 35 m2. Przy czym w dalszej części wniosku oświadczył, że jego gospodarstwo domowe składa się z 3 osób, tj. skarżący, syn i córka. Trafnie organ odwoławczy zauważył, że podana we wniosku powierzchnia zajmowanej przez wnioskodawcę nie wynika z umowy najmu lokalu zawartej w dniu 28 listopada 2017 r. pomiędzy skarżącym, jako najemcą i A. F. jako właścicielką lokalu. Z umowy nie wynika, aby powierzchnia wynajęta skarżącemu została ograniczona do 35 m2. Powyższe oznacza, że przedmiotem najmu jest całe mieszkanie, a nie jego część. Nie ma zatem podstaw do zastosowania w okolicznościach sprawy przepisu art. 5 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym w wypadku najmu albo podnajmu części lokalu mieszkalnego za powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego lub części tego lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe najemcy albo podnajemcy uważa się powierzchnię zajmowanych pokoi, wynikającą z umowy najmu lub podnajmu, oraz część powierzchni kuchni, łazienki, korytarzy i innych pomieszczeń wspólnych znajdujących się w tym lokalu, odpowiadającą stosunkowi liczby członków gospodarstwa domowego najemcy albo podnajemcy do liczby osób zajmujących cały lokal. W związku z powyższym rozstrzygając w niniejszej sprawie organ zasadnie przyjął, że powierzchnia użytkowa zajmowana przez skarżącego odpowiada powierzchni całego lokalu wynoszącej 70,89 m2. Prawidłowa jest również ocena organów obu instancji odnośnie liczby osób w gospodarstwie domowym skarżącego. W myśl art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, samodzielnie zajmującą lokal mieszkalny albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Do członków gospodarstwa domowego nie wlicza się osób przebywających w instytucjach, o których mowa w art. 2 ust. 3. W niniejszej sprawie skarżący we wniosku, w ramach liczby osób w gospodarstwie domowym wymienił również swojego syna, ale jednocześnie w dalszej części wniosku zaznaczył, że do jego gospodarstwa domowego zalicza się także córka. Niemniej jednak, już w odwołaniu od decyzji organu I instancji doprecyzował, że w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego normatywna powierzchnia nie przekracza 45.5 m2. W wywiadzie środowiskowym z dnia 19 grudnia 2024 r. skarżący potwierdził, że informacja o zamieszkaniu syna w Niemczech jest zgodna z prawdą. Zasadnie zatem organ odwoławczy podniósł, że sam fakt zameldowania na pobyt czasowy, czy też stały nie potwierdza faktycznego miejsca zamieszkania w tym miejscu. W świetle powyższego uprawniona jest ocena o braku podstaw do uwzględnienia syna skarżącego w ramach liczby osób w gospodarstwie domowym zamieszkałych w przedmiotowym lokalu. Syn skarżącego nie zamieszkuje w tym lokalu, podobnie zresztą jak i inne osoby bliskie dla skarżącego. W Miejskim Centrum Pomocy Rodzinie w Z. toczyło się wiele postępowań wywołanych wnioskami skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Organ rozstrzygający w sprawie niniejszej dysponował dowodami zgromadzonymi w pozostałych sprawach, w tym aktualizacją wywiadu przeprowadzonego ze skarżącym z dnia 29 stycznia 2024 r. Powyższy dowód świadczył, że K. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz że jego syn R. S. mieszka z matką w Niemczech i tam też uczęszcza do szkoły. Nie można zaakceptować stanowiska skarżącego, że zamieszkiwanie jego syna w mieszkaniu przy ul [...] w Z. jest okolicznością udowodnioną w sytuacji kiedy R. S. jest osobą zameldowana na pobyt czasowy w tym lokalu. Zameldowanie jest bowiem instytucją prawa administracyjnego wynikająca z przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2025 r. poz. 274 z późn. zm.), natomiast zamieszkiwanie jest okolicznością faktyczną. O miejscu zamieszkania osoby fizycznej decyduje okoliczność przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego w niej pobytu, o czym stanowi art. 25 kodeksu cywilnego. Natomiast zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza faktu zamieszkiwania syna skarżącego w mieszkaniu przy ul [...] w Z.. Twierdzenia skarżącego, że jego syn zamieszkuje w tym lokalu, a jedynie tymczasowo przebywa na kursach w Niemczech, nie znajdują oparcia w zgromadzonych dowodach. Zauważyć przy tym należy, że w treści odwołania skarżący wskazywał, iż mieszkanie prawnie zamieszkuje razem z synem, co miało być potwierdzone zameldowaniem syna w lokalu. Skarżący nie powoływał się wówczas na okoliczność faktycznego zamieszkiwania syna w tym lokalu. W konsekwencji prawidłową jest ocena materiału dowodowego dokonana przez Kolegium, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a powierzchnia zajmowanego przez skarżącego lokalu mieszkalnego (70,89 m2) przekracza normatywna powierzchnię przewidzianą dla 1 osoby w art. 5 ust. 1 i ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zajmowana przez skarżącego powierzchnia użytkowa znacznie przekracza powierzchnię normatywną, co w świetle powołanych przepisów ustawy wyklucza możliwość przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. W stanie faktycznym sprawy wniosek skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie mógł być więc być uwzględniony z uwagi na przekroczenie normatywnej powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego. W konsekwencji należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Nie zachodzą podstawy do jej uchylenia z tego powodu, że jej wadliwość – jak wywodzi skarżący - tkwi w tym, że "metraż powinien być podzielony na dwie osoby". Bez wpływu na legalność zaskarżonej decyzji pozostają zarówno okoliczności dotyczące powstania zaległości w opłatach z tytułu utrzymania nieruchomości wspólnej położonej w Z. przy ul. [...], jak i sprawa dwukrotnego pozbawienia skarżącego wolności. To, że skarżący jest niezadowolony z zaskarżonej decyzji nie stanowi podstawy do usunięcia tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Wyliczenie dodatku mieszkaniowego nie zależy od uznania organu orzekającego, jest to wyliczenie stricte matematyczne według powołanych już na wstępie przesłanek z ustawy o dodatkach mieszkaniowych i nie może być zwiększone lub zmniejszone w zależności od woli skarżącego, czy innych okoliczności dotyczących jego prywatnej sfery. Z tych wszystkich względów uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. (punkt I wyroku). Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II wyroku uzasadniają przepisy art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 763, z późn. zm.). Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (480 zł). Zgodnie z § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia, kwota przyznanego wynagrodzenia podlegała podwyższeniu o kwotę podatku od towarów i usług (110,40 zł). Ubocznie należy podnieść, że niniejsza sprawa jest kolejną sprawą zawisłą przed Sądem o analogicznym stanie faktycznym i prawnym, z udziałem skarżącego, w której organy pomocowe odmawiały mu przyznania dodatku mieszkaniowego. Należy wskazać, że wyrokiem WSA w Lublinie z 10 lipca 2025 r. sygn. akt III SA/Lu 398/24 oddalono skargę na decyzję SKO w [...] z dnia 6 maja 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Dodatkowo należy zaznaczyć, że wniosek o odroczenie rozprawy, czego domagał się profesjonalny pełnomocnik skarżącego, nie mógł być uwzględniony ponieważ stawiennictwo skarżącego w Sądzie Rejonowym w Iławie w dniu 28 sierpnia 2025 r. nie było obowiązkowe.