II OZ 1263/25

Dnia 10 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 254/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. w B. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lutego 2025 r. Nr 169/2025 w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z przepisami postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lutego 2025 r., nr 169/2025, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Legnicy z dnia 12 grudnia 2024 r., Nr 101/2024, o nałożeniu na skarżącą Spółkę obowiązku doprowadzenia wykonanych robót budowlanych w budynku położonym na działce nr [...] i [...] pod adresem [...], obręb [...], gmina M., do stanu zgodnego z przepisami poprzez: 1) wykonanie pokrycia dachowego – dachówka ceramiczna karpiówka w kolorze ceglastym; 2) usunięcie ocieplenia elewacji, wykonanie tynków z odtworzeniem detali architektonicznych oraz odtworzeniem tarasu nad wejściem głównym do budynku (wspartego na słupach), z uwzględnieniem przy wykonaniu elewacji historycznej kolorystyki; 3) wykonanie stolarki okiennej z materiałów tradycyjnych – w terminie do dnia 30 maja 2025 r. Sąd I instancji, powołując się na treść art. 61 § 3 p.p.s.a., stwierdził, że skarżąca, pomimo ciążącego na niej obowiązku, nie wykazała zaistnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Samo wskazanie, że powstrzymanie się od prowadzenia robót budowlanych może prowadzić do niepowetowanej szkody, jak również stwierdzenie, iż uniemożliwienie ich dokończenia może prowadzić do niszczenia już wykonanych robót, jak i całego obiektu, jest jednak stanem czysto hipotetycznym, niemającym odniesienia do realiów przedmiotowej sprawy. Sąd wskazał, że przedmiotem zaskarżonego aktu nie jest wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych, do którego przedstawiona przez skarżącą argumentację mogłaby co do zasady przystawać, lecz nałożenie obowiązku doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z przepisami. Do tego jednak przedmiotu sprawy stanowisko skarżącej w żaden sposób się nie odnosi. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła skarżąca Spółka, formułują zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. przez uznanie, że skarżąca nie wykazała przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy te powody zostały szczegółowo w skardze wymienione. W uzasadnieniu zażalenia odwołano się do argumentacji związanej ze znacznymi nakładami finansowymi, jak i, że wstrzymanie robót może doprowadzić do ich degradacji i zniszczenia także samego obiektu, co naraża Skarb Państwa na odpowiedzialność odszkodowawczą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z ww. przepisu wynika, że argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania aktu administracyjnego, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Przy czym źródło tych zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Z powyższego wynika nie jest rolą sądu administracyjnego na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku czynić ustalenia w zakresie istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu administracyjnego. W oparciu o ww. przepis to sąd ocenia czy w świetle przywołanej przez stronę skarżącą argumentacji zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania takiego aktu. W okolicznościach niniejszej sprawy ma zatem rację Sąd I instancji, że przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawierał takiej argumentacji, która wskazywałaby na zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Tej oceny nie podważono skutecznie w zażaleniu, w którym skarżąca Spółka także nie wykazała zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Po pierwsze, wbrew twierdzeniom zażalenia, w uzasadnieniu wniosku nie wskazano żadnej konkretnej argumentacji, opierając się wyłącznie na ogólnych twierdzeniach, że wykonanie zaskarżonej decyzji może prowadzić do niepowetowanej szkody, co też naraża Skarb Państwa na odpowiedzialność odszkodowawczą oraz, że roboty budowlane realizowane były zgodnie ze sztuką budowlaną. Tego rodzaju twierdzenia trudno odnieść do pojęcia "znacznej szkody", jak i nieodwracalnych skutków. Po drugie, w istocie argumentacja zażalenie także opiera się na tożsamych ogólnych twierdzeniach, które nie pozwalają na stwierdzenie, że zaistniały przesłanki o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wynika z tego, że w niniejszej sprawie skarżąca Spółka nie wykazała, aby w okolicznościach tej konkretnej sprawy zachodziły przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Argumentacja strony skarżącej przede wszystkim akcentuje skutki finansowe nakazu, jednak nie wykazano aby skutki te miały charakter nieodwracalnych bądź wywoływały znaczną szkodę. We wniosku nie przedstawiono żadnych danych, które pozwalałyby na dokonanie oceny, czy istotnie zachodzi przesłanka wyrządzenia skarżącej "znacznej szkody". Poza tym z reguły skutki finansowe nie mają charakteru nieodwracalnego, ponieważ w związku z wykonaniem wadliwych decyzji administracyjnych przysługuje roszczenie odszkodowawcze, co zdaje się skarżąca Spółka dostrzegać, wskazując na odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa. Ponadto skarżąca Spółka swoich twierdzeń nie odniosła do swojej aktualnej sytuacji finansowej, tak aby w ogóle można było mówić o "znacznej szkodzie". Ocena taka wynika z tego, że przesłanki materialne uwzględnienia wniosku na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odwołują się do takich – nadzwyczajnych ze swej istoty – okoliczności związanych z wykonaniem treści zaskarżonego aktu (zaskarżonej czynności), które świadczą o realnym niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody majątkowej albo niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia lub inne formy rekompensaty, albo które realnie mogą spowodować powstanie nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia skutków rozumianych jako takie zmiany w rzeczywistości, które uniemożliwiają przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy albo których zniesienie w celu restytucji stanu poprzedniego byłoby możliwe tylko po podjęciu wyjątkowych działań lub po dokonaniu niewspółmiernych nakładów sił i środków. Restryktywna interpretacja powyższych przesłanek jest konsekwencją ustawodawczego założenia, że ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wykonywania ostatecznych aktów i czynności administracyjnych (art. 61 § 1 p.p.s.a.) – por. postanowienie NSA z 20 lutego 2025 r., II GZ 41/25). Mając powyższe na względnie należy wskazać, że argumentacja podnoszona przez skarżącą Spółkę de facto dotyczyła konsekwencji finansowych, a w świetle przedstawionego powyżej wywodu jej przywołanie w takim zakresie nie świadczyło o wykazaniu zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie można tym samym uznać aby ocena Sądu I instancji zawierała takie wady, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca Spółka nie uzasadniła, że wstrzymanie wykonania decyzji o nałożeniu obowiązku doprowadzenia wykonanych robót budowlanych w budynku do stanu zgodnego z przepisami jest uzasadnione, a brak wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w okolicznościach tej sprawy, przy uwzględnieniu jej przedmiotu, tj. nakazu dotyczącego zabytku – chronionego przepisami planu miejscowego, jest decydujące dla odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.