III SA/Po 373/23

Dnia 15 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2023 roku sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Dyrektora [...] w [...] z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji dotyczącej zwolnienia ze służby oddala skargę. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2023 r. na podstawie art. 59 w zw. art.58 Kpa odmówił J. J. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego [...] z dnia 19 stycznia 2023 r nr [...] W uzasadnieniu organ wskazał, że z analizy zwolnień lekarskich wynika, że chory mógł chodzić , czyli nie był pozbawiony możliwości dokonywania czynności życiowych, a jego stan zdrowia nie wymagał hospitalizacji. Zdaniem organu strona nie jest osobą samotną i nie wykazała również ,aby w trakcie choroby nie mogła podejmować żadnych czynności albo ,że nie było żadnej osoby , którą mógłby się wyręczyć. Reasumując organ uznał, że strona nie uprawdopodobniła, że choroba mogła skutkować brakiem koncentracji w ważnych dla niego sprawach. Podkreślono, że J. J. nie jest osobą ubezwłasnowolnioną i ma prawidłowe rozeznanie co do przedmiotu toczącego się postępowania. W ocenie organu sporządzenie odwołania nie wymaga wiadomości specjalnych i nie jest sformalizowane. W skardze do WSA w Poznaniu zarzucono naruszenie - art. 15 zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie powiadomienia przez organ II instancji o uchybieniu terminu i wyznaczenia kolejnego terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu - art. 58 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 59 § 1 i 2 kpa poprzez uznanie, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji poprzez dokonanie błędnej wykładni i w konsekwencji błędne uznanie, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania - art. 77 kpa i art. 7 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie ,a także nie dokonanie analizy zdrowotnej skarżącego - art. 10 § 1 kpa i art. 81 kpa poprzez niezapełnienie skarżącemu możliwości czynnego udziału w postępowaniu przed organem II instancji ,w szczególności nie poinformowanie o możliwości wypowiedzenia się i zgłoszenia żądań, a także niewykonania obowiązku wynikającego z art. art. 15 zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez - art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 75 kpa i 80 kpa, art. 7 kpa i art. 8 kpa poprzez niezapewnienie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego -art. 77 §1 kpa w zw. z art.75 kpa i 80 kpa , art. 7 kpa i art. 8 kpa poprzez dowolną , a nie swobodną ocenę materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie ,że zachodzą przesłanki do uznania ,że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu - art.77 kpa i 7 kpa poprzez zaniechanie przez organ zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i rozpatrzenia sprawy - art. 107 § 3 kpa i art. 77 kpa i art. 80 kpa i art. 11 kpa w zw. z art. 124 kpa i art. 126 kpa poprzez oparcie uzasadnienia o nie udokumentowane fakty , które mają znaczenie w sprawie - art. 10 7 1 kpa i art.81 kpa poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości czynnego udziału w postępowaniu przed organem I i II instancji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. ) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa), albo stwierdzi wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 Ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa). Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego [...] z dnia 19 stycznia 2023 r w przedmiocie zwolnienia ze służby. Stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Art. 58 § 2 k.p.a. stanowi zaś, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z przepisu art. 58 k.p.a. wynika zatem, że organ administracji ma obowiązek przywrócić termin jeżeli łącznie spełnione są następujące przesłanki: 1) zainteresowany uchybił terminowi procesowemu, 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu, 3) zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy, 4) wniosek o przywrócenie terminu wniesiono nie później niż w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny, która spowodowała uchybienie terminowi, 5) wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu dokonano czynności, dla której określony był termin. Wnioskując a contrario, jeżeli któraś z przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma kompetencji do przywrócenia terminu. W niniejszej sprawie skarżący niewątpliwie uchybił terminowi do wniesienia odwołania, wystąpił więc z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej i jednocześnie dokonał czynności dla której określony był termin. W ocenie sądu zachował też 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd w składzie orzekającym uznał jednak, że nie została spełniona 3 przesłanka przywrócenia terminu. Otóż w judykaturze ugruntowane jest już stanowisko, zgodnie z którym odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony lub osób, którymi się ona posłużyła, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Jakakolwiek postać niedbalstwa strony wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy strona działała z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się obiektywnie niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. Przeszkoda taka ma zwykle nagły charakter i nie można przezwyciężyć jej nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie stopnia winy lub jej braku należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie danej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu. Nawet najpoważniejsza, przewlekła choroba, o ile nie uniemożliwia obiektywnie możliwości działania i podejmowania czynności w postępowaniach administracyjnych, czy sądowych, nie może być sama w sobie okolicznością, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Problemy zdrowotne uzasadniające przywrócenie terminu do dokonania czynności muszą być tego rodzaju, by uniemożliwiały jej dokonanie, przy jednoczesnym uniemożliwieniu posłużenia się inną osobą (por. wyrok NSA z 24 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 2321/19; wyrok NSA z 10 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 2941/21, dostępne, podobnie jak pozostałe przywołane w uzasadnieniu orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej również jako: "CBOSA"). Choroba oraz posiadanie zwolnienia lekarskiego mogą oczywiście potwierdzać brak winy w niedotrzymaniu terminu, jednak należy jednocześnie zbadać, czy jest to choroba, która uniemożliwia działanie w sprawie i podejmowanie czynności procesowych. W przedmiotowej sprawie w kontekście zaistnienia przesłanki uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego kluczowe są dowody tj. wydruki z konta pacjent.gov.pl , z których wynika okres niezdolności do pracy oraz powód zwolnienia określony symbolem F 41. Do tego symbolu zalicza się m.in. zaburzenia lękowe z napadami lęku (zespół lęku panicznego), zaburzenia lękowe uogólnione oraz zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane. Z samych wydruków nie wynika- które konkretnie zaburzenia cechują skarżącego, wynika natomiast ,że obejmują okres jedynie 2 miesięcy, a chory nie wymaga hospitalizacji i może chodzić. Powyższe bardzo ogólne określenie powodu zwolnienia nie stanowią w ocenie sądu, że zaburzenia te miały wpływ na jego zachowanie, sposób myślenia ,postrzegania i stan emocjonalny . Oceniając przedłożone dowody , zauważyć trzeba, że nie stanowią one ani o rokowaniach, ani terapii ,ani sposobie leczenia, a strona również nie podnosi takich argumentów. Żadne z załączonych e-zwolnień nie dowodzą, aby w przewidzianym przepisami prawa terminie do złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji u skarżącego występowały problemy zdrowotne, wskazujące na takie obniżenie sprawności intelektualnej, które uniemożliwiałyby złożenie odwołania, bądź posłużenie się w tym celu inną osobą. Trafnie przy tym zauważa organ, że w dniu 12 stycznia 2023 roku J. J. napisał i wysłał pismo w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie zwolnienia ze służby. Pismo jest racjonalne i nawiązujące wprost do trwającego postępowania, nadane w palcówce pocztowej dzień po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Strona wiedziała więc, pomimo iż przebywała na zwolnieniu, że wszczęto p-ko niej postępowanie. Zauważyć też należy ,że zawarte w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania i w wezwaniu z dnia 9 stycznia pouczenia i informacje były obszerne i szczegółowe, a pomimo tego strona udzieliła na nie skutecznej i precyzyjnej odpowiedzi. Nie sposób więc przyjąć ,aby nie była w stanie zrozumieć pouczeń zawartych w decyzji dyrektora Aresztu Śledczego, zwłaszcza że sama decyzja była w istocie powieleniem pism z 9 stycznia 2023 roku i zawierała mniej pouczeń i informacji niż wspomniane pisma. Sama zatem okoliczność zdiagnozowania u skarżącego choroby, w sytuacji gdy już po jej zdiagnozowaniu skutecznie reaguje na wezwanie i działa samodzielnie , nie może uprawdopodobnić braku jego winy w dochowaniu terminu do złożenia odwołania. Należy podkreślić, że strona możliwość racjonalnego zapoznania się z decyzją datuje na dzień 1 marca 2023 roku, czyli dokładnie dzień po upływie zwolnienia lekarskiego, co poddaje w wątpliwość zachowanie należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw. Wiedząc bowiem o trwającym postępowaniu mogła z nią zapoznać się wcześniej, znając doskonale termin upływu 12 miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach. Skarżący nie wykazał także, aby choroba spowodowała, że nie mógł ona nadać przesyłki zawierającej odwołanie na poczcie albo wyręczyć się inną osobą w celu nadania tej przesyłki bądź ustanowić pełnomocnika.. Nie wykazał też, aby był osobą samotną, natomiast akta zawierają informację, że w czasie zwolnienia lekarskiego przebywał u rodziców. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że podnoszone w skardze zarzuty są niezasadne. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 7,8 i art.75, 77, 80 k.p.a., ponieważ organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a. Sąd nie dostrzegł także, aby uchybił wymogom praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy, wynikającym z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania, mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. W niniejszej sprawie zasada ta została zrealizowana, albowiem organy ścisłe przestrzegały prawo, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i zastosowania do poczynionych ustaleń właściwych konsekwencji prawnych. Bezzasadny jest też zarzut naruszenia art. 10 §1 Kpa przez organy obu instancji, bowiem strona przed wydaniem decyzji została pouczona o treści art. 10 § 1 Kpa , zawiadomienie to otrzymała i jak wyżej wspomniano -zapoznała się z nim. Brak zaś odrębnego powiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji przez organ II instancji pozostaje bez wpływu na wynik postępowania, bowiem przed wydaniem postanowienia o odmowie przywrócenia terminu nie zebrano żadnych nowych dowodów i materiałów .Akta zawierają wyłącznie prośbę z dnia 7 marca 2023 roku o przywrócenie terminu, którą skarżący sporządzał osobiście. Wskazać też należy , że nie doszło do naruszenia - art. 15 zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, albowiem przepis ten obowiązywał jedynie w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan ten został zniesiony z dniem 16 maja 2022 r. – od tej daty obowiązuje jedynie stan zagrożenia epidemicznego. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesiona skarga zasługuje na oddalenie, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. ----------------------- 7