II SA/Sz 391/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 25 marca 2025 r. nr SKO.4110.2356.2024 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z 24 października 2024 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 61 ust. 2d, art. 64, art. 107 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej: "u.p.s."), Prezydent Miasta K. (dalej: "organ I instancji"), po ponownym rozpatrzeniu wniosku K. S. (dalej: "strona", "skarżąca") o zwolnienie z odpłatności za pobyt dziadka strony J. D. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w K. (dalej: "DPS") 1. ustalił opłatę za pobyt w DPS: a) od 13 do 30 listopada 2023 r. w wysokości 728,72 zł, b) od grudnia 2023 r. do stycznia 2024 r. w wysokości 1.278,24 zł miesięcznie, c) od lutego 2024 r. w wysokości 600,00 zł miesięcznie, po uwzględnieniu częściowego zwolnienia z odpłatności. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją z 8 listopada 2023 r. orzeczono o umieszczeniu dziadka strony w DPS, w którym przebywa on od 13 listopada 2023 r. Od dnia 1 marca 2024 r., na podstawie Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta K. z 14 lutego 2024 r. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w przedmiotowym DPS wynosi w 2024 r. - 7.274,94 zł. Zgodnie z decyzją z 14 listopada 2023 r., zmienioną decyzją z 4 czerwca 2024 r., dziadek strony wnosi opłatę za pobyt w DPS w wysokości 70% swojego dochodu, przy czym kwota ta nie stanowi pełnej miesięcznej odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS w 2023 r. i w 2024 r. Ustalono krąg zstępnych ww. mieszkańca DPS, tj. dzieci i wnuki (dziadek strony jest wdowcem). W dniu 14 grudnia 2023 r. został przeprowadzony ze stroną rodzinny wywiad środowiskowy. Ustalono m.in. że na dochód rodziny składa się wynagrodzenie za pracę strony 4.710,15 zł i jej męża 5.168,31 zł, w łącznej wysokości 9.878,46 zł (dochód za miesiąc październik i listopad 2023 r.). Stałe miesięczne koszty utrzymania rodziny strony wynosiły 2.450 zł. W trakcie wywiadu środowiskowego strona nie zadeklarowała żadnej kwoty tytułem ponoszenia odpłatności za pobyt dziadka w DPS, co podyktowane było stanem zdrowia strony (ciąża). Ustalony dochód w przeliczeniu na członka rodziny przekraczał 300% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2b u.p.s. W dniu 20 grudnia 2023 r. strona złożyła wniosek o zwolnienie z odpłatności za pobyt dziadka w DPS, z argumentacją, że strona jest w ciąży. Została wysłana do strony umowa z 7 lutego 2024 r. o ponoszeniu odpłatności za pobyt dziadka w DPS. Do faktycznego zawarcia umowy nie doszło. W związku ze zmianą sytuacji rodzinnej strony (narodziny jej dziecka 24 grudnia 2023 r), w dniu 6 lutego 2024 r. przeprowadzono u strony aktualizację wywiadu środowiskowego. Ustalono, iż strona prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe z mężem i dzieckiem. Na dochód rodziny składało się wynagrodzenie za pracę strony - 3.893,94 zł i jej męża - 5.096,50 zł, w łącznej wysokości 8.990,44 zł (za miesiąc styczeń 2024 r.). Stałe miesięczne koszty utrzymania rodziny wynosiły 2.146 zł, na które składają się: czynsz za mieszkanie, prąd, TV + internet, dojazdy do pracy (paliwo), telefon, ubezpieczenie na życie, czynsz za garaż, kredyt. W trakcie wywiadu środowiskowego strona zadeklarowała kwotę 100 zł tytułem ponoszenia odpłatności za pobyt dziadka w DPS. Od stycznia 2024 r. dochód w przeliczeniu na członka rodziny strony wynosi 2.996,81 zł (8.990,44 zł : 3) i przekracza 300% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2b u.p.s., (tj. 1.800 zł) o kwotę 1,196,81 zł (2.996,81 zł - 1.800 zł). Uwzględniając powyższe organ I instancji nie znalazł przesłanek do zastosowania art. 64 u.p.s. i zwolnienia strony z przedmiotowych w sprawie opłat i decyzją z 19 marca 2024 r. ustalił stronie opłatę za pobyt dziadka w DPS w wysokościach: od 13 do 30 listopada 2023 r. - 728,72 zł, od grudnia 2023 r. - 1.278,24 zł miesięcznie, od lutego 2024 r.- 1.196,81 zł miesięcznie. W wyniku rozpatrzenia odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie decyzją z 27 sierpnia 2024 r., uchyliło decyzję organu I instancji z 19 marca 2024 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę dokonania ponownej analizy możliwości ponoszenia odpłatności strony za pobyt dziadka w DPS. Organ I instancji dokonał ponownej analizy sprawy, w tym wskazał na ustalenia wynikające z rodzinnego wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego ze stroną w dniu 14 grudnia 2023 r., gdy prowadziła dwuosobowe gospodarstwo domowe. Organ wskazał na wysokość osiąganych wówczas dochodów i ponoszonych wydatków w rodzinie strony, przedstawił szczegółowo wynik tych ustaleń. Wskazał też, że w związku z narodzinami dziecka przeprowadzono w dniu 6 lutego 2024 r. aktualizację wywiadu środowiskowego, a wynik tych ustaleń organ I instancji szczegółowo następnie przedstawił. Dochody trzyosobowej rodziny w miesiącu styczniu 2024 r. wynosiły łącznie 8.990,44 zł. Wydatki za miesiąc styczeń 2024 r., wyniosły łącznie 2.146 zł miesięcznie. Rodzinie pozostaje miesięcznie kwota 6.844,44 zł, a więc 2.281,48 zł na osobę w rodzinie. Nadmienił, że wypłacane co miesiąc świadczenie wychowawcze, tzw. 800+, nie jest doliczane do dochodu, choć jest zasobem finansowym rodziny. Dochód w przeliczeniu na członka rodziny wyniósł 2.996,81 zł i przekraczał 300% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2b u.p.s. (1.800,00 zł) o kwotę 1,196,81 zł miesięcznie. Po ponownej analizie akt sprawy, uwzględniając zmianę sytuacji rodzinnej związanej z narodzinami dziecka, organ I instancji przychylił się do wniosku strony z 20 grudnia 2023 r i częściowo zwolnił stronę z wnoszenia ustalonych w osnowie decyzji opłat za pobyt jej dziadka w DPS. Jak wyjaśnił organ, okoliczność, która znacząco wpłynęła na zmniejszoną odpłatność do wysokości 600 zł miesięcznie związana jest z faktem, iż po narodzinach dziecka rodzina strony ma wyższe wydatki. Natomiast, organ I instancji nie znalazł przesłanek do zwolnienia strony z wnoszenia opłat za pobyt jej dziadka w DPS, w okresie od 13 listopada 2023 r. do stycznia 2024 r. Zdaniem organu, po uiszczeniu opłat w wysokościach wskazanych w pkt 1 a i b, sentencji niniejszej decyzji oraz po odliczeniu koniecznych stałych wydatków, rodzina dysponowała wystarczającą kwotą do zachowania płynności finansowej. Organ I instancji wskazał, że przeprowadził rozeznanie alimentacyjne z pozostałymi zstępnymi dziadka strony. Są to: dwaj synowie, córka oraz trójka wnuków (w tym strona postępowania). Dwoje pozostałych wnuków prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Na podstawie przeprowadzonych wywiadów środowiskowych z zobowiązanymi podpisano jedną umowę na ponoszenie opłat za pobyt dziadka strony w DPS. W pozostałych przypadkach postępowania administracyjne są w toku oraz - na dzień wydania niniejszej decyzji - nie zakończyły się prawomocnymi rozstrzygnięciami. Ustalona niniejszą decyzją odpłatność została wyliczona w powiązaniu z opłatami pozostałych zstępnych i w każdym miesiącu jest niższa, niż kwota przekroczenia przez stronę 300% kryterium dochodowego na członka rodziny, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2b u.p.s. Od lutego 2024 r. organ I instancji zastosował częściowe zwolnienie strony z wnoszenia opłat za pobyt dziadka w DPS do wysokości 600 zł miesięcznie. Następnie organ przedstawił szczegółowe wyliczenia odpłatności ustalonej stronie, w powiązaniu z zobowiązaniami pozostałych zstępnych, w poszczególnych miesiącach. Strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji z 24 października 2024 r. , kwestionując ją w całości, a której zarzuciła naruszenie przepisów: - art. 6 i 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a przez to działanie w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem strony, subiektywne interpretowanie przepisów, a także pominięcie słusznego interesu obywatela, - art. 7a k.p.a., poprzez niezastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, gdy przedmiotem sprawy jest odebranie stronie uprawnienia, - art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, dokonaną z pominięciem całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, w tym przede wszystkim w oderwaniu od okresu, za jaki wnioskuje się o przedmiotowe zwolnienie, prowadząca do wyciągnięcia przez organ błędnych wniosków, sprzecznych z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, - art. 107 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez wydanie decyzji z uzasadnieniem faktycznym i prawnym, pozbawionym wskazania faktów uznanych przez organ za udowodnione, dowodów, na których organ oparł rozstrzygnięcie oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a przy tym lakonicznym wyjaśnieniu dokonanej wykładni wobec przytoczonych podstaw prawnych, a tym samym niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, - art. 64 ust. 1 u.p.s., poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do niezastosowania i nierozpatrzenia wszystkich przesłanek wynikających z jego treści, które winny podlegać uznaniowej ocenie przy wydawaniu rozstrzygnięcia przez organ, obiektywnie występujących i wykazanych przez stronę w toku postępowania dowodowego, - art. 64 ust. 4 u.p.s., także poprzez uzależnienie zwolnienia od wystąpienia trudnej sytuacji materialnej, jako sytuacji łącznie spowodowanej inną przesłanką z art. 61 ust. 1 u.p.s., oprócz samego faktu ciąży, podczas gdy każda z tych przesłanek w literalnym brzmieniu przedmiotowego przepisu może stanowić samodzielną podstawę do zwolnienia przez organ z odpłatności zobowiązanej za pobyt członka rodziny w DPS, - art. 64 ust. 1 u.p.s., poprzez jego błędną subsumpcję, przejawiającą się oparciem rozstrzygnięcia na bazie ustalonego aktualnego stanu faktycznego dotyczącego strony, występującego poza wnioskowanym okresem zwolnienia, z pominięciem właściwego stanu ustalonego na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów, z którego fakty wypływające winny stanowić podstawę decyzji organu I instancji, - art. 61 ust. 1 u.p.s., poprzez jego niezastosowanie i nie uwzględnienie przy ustalaniu obowiązku uiszczania opłat sytuacji córki J. D. - A. W. oraz jej zobowiązań wynikających z umowy darowizny mieszkania dokonanej na jej rzecz przez ojca J. D., obciążonej służebnością osobistą na rzecz J. D., która to służebność została zniesiona oświadczeniem dziadka strony wyłudzonym w dniu 10 listopada 2023 r. (tj. na 3 dni przed trafieniem dziadka strony do DPS), jak też nieuwzględnienie obowiązku etyczno–moralnego, ale też alimentacyjnego po stronie obdarowanej córki, który winien wyprzedzać obowiązek pozostałych zstępnych, tj. przez spieniężenie i zamianę służebności osobistej na alimentację w postaci pokrywania opłat za pobyt służebnika w DPS, - art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.s., poprzez nieuwzględnienie kwoty dochodu pozostającej po wniesieniu opłaty, jako kwalifikującej do co najmniej częściowego zwolnienia z opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Decyzją z 25 marca 2025 r., nr SKO.4110.2356.2024, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt. 2 u.p.s., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie (dalej: "organ II instancji"), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 24 października 2024 r. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zauważył, że ustalenie przez organ I instancji odpłatności wobec strony, za pobyt dziadka w DPS, nastąpiło w okolicznościach przewidzianych art. 61 ust. 2d u.p.s., ponieważ strona odmówiła zawarcia umowy i ponoszenia opłaty zaproponowanej przez organ, argumentując to stanem ciąży. Organ I instancji dokonał weryfikacji dochodu rodziny strony. Za okres bazowy przyjął miesiąc październik 2023 r., tj. miesiąc poprzedzający miesiąc, w którym dziadek strony został umieszczony w DPS. Z dokumentów zebranych w sprawie wynika, iż wówczas rodzina strony składała się z dwóch osób: strony oraz jej małżonka. Strona uzyskiwała wynagrodzenie za pracę w kwocie 4.710,15 zł, a jej małżonek uzyskiwał dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 5.168,31 zł. Kwota dochodu w przeliczeniu na członka rodziny przekraczała 300% kryterium dochodowego o kwotę 3.139,23 zł. W dniu 24 grudnia 2023 r. strona urodziła dziecko, w związku z czym organ I instancji dokonał weryfikacji dochodów rodziny strony, uwzględniając także zmianę sytuacji rodzinnej, począwszy od miesiąca stycznia 2024 r., tj. miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaszły zmiany w dochodzie strony. W styczniu 2024 r. rodzina składała się z trzech osób, a na dochód składały się: wynagrodzenie za pracę strony w kwocie 3.893,94 zł, wynagrodzenie za pracę małżonka w kwocie 5.096,50 zł. Dochód w przeliczeniu na członka trzyosobowej rodziny wyniósł 2.996,81 zł i przekraczał 300% kryterium dochodowego o kwotę 1.196,81 zł. Organ ustalił także, w oparciu o przedłożone przez stronę dokumenty - niezbędne wydatki strony (koszty utrzymania) na kwotę 2.146 zł. W ocenie organu II instancji, organ I instancji ocenił możliwości finansowe rodziny strony oraz uwzględnił pozostałych członków rodziny dziadka zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za jego pobyt w DPS. Szczegółowe wyliczenia i analizę organ I instancji przedstawił w treści uzasadnienia swej decyzji. W ocenie, organu II instancji wyliczenia te są prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się do wniosku strony o zwolnienie z przedmiotowych kosztów, organ II instancji wskazał na charakter uznaniowy decyzji wydanej w tego rodzaju sprawach. Dokonując analizy kwestionowanej decyzji w tym zakresie, organ II instancji uznał, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania i decyzję wydał z zachowaniem zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, a zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia o treści przedstawionej w osnowie kwestionowanej decyzji. Zauważył, że organ I instancji ustosunkował się także do kwestii odmowy zwolnienia z ponoszenia odpłatności za okres pozostawania strony w stanie ciąży, uzasadniając swoje stanowisko sytuacją finansową strony, która umożliwiała ponoszenie odpłatności w ustalonej kwocie, tj. w listopadzie 2023r. w wysokości 728,72 zł, w grudniu 2023r. i w styczniu 2024r. w wysokości 1.278,24 zł miesięcznie, nawet uwzględniając wszystkie przedstawione przez stronę koszty/wydatki. W październiku 2023 r. i w listopadzie 2023r. dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 4.939,23 zł i przekroczył 300% kryterium dochodowego o kwotę 3.139,23 zł. Niezbędne wydatki to kwota 2.450 zł w październiku 2023 r., oraz kwota 2.454 zł w listopadzie 2023 r. Organ wskazał, iż ciąża niewątpliwie może stanowić przesłankę do zwolnienia z przedmiotowej odpłatności, jednakże dochody uzyskiwane przez rodzinę strony z uwzględnieniem jej wydatków, umożliwiały na ponoszenie odpłatności za pobyt dziadka strony w DPS, pozwalając na płynność finansową rodziny. Podkreślił, iż organ I instancji uwzględnił wniosek strony o zwolnienie z ponoszenia odpłatności i zwolnił częściowo ją z jej ponoszenia, tj. ponad kwotę 600 zł, począwszy od lutego 2024 r. Według organu II instancji, ustalenie opłaty wobec strony za pobyt jej dziadka w DPS było uzasadnione i w sposób zgodny z przepisami prawa rozpatrzył także wniosek o zwolnienie z ponoszenia odpłatności za pobyt dziadka strony w DPS. Odnosząc się do zarzutu odwołania w kwestii pominięcia okoliczności dotyczącej sytuacji córki J. D., tj. A. W. oraz jej zobowiązań wynikających z umowy darowizny mieszkania dokonanej na jej rzecz przez ojca J. D., jak też nieuwzględnienie obowiązku etyczno - moralnego ale też alimentacyjnego po stronie obdarowanej córki, organ II i stancji podtrzymał swoje stanowisko w tej sprawie, wyrażone w uprzedniej decyzji kasatoryjnej, tj. z 27 sierpnia 2024 r., i stwierdził, że zarzut ten jest w niniejszej sprawie bezzasadny. Powyższa okoliczność nie została przewidziana w przepisach stanowiących o ustalaniu odpłatności za pobyt członka rodziny w domu opieki społecznej. Natomiast może mieć wpływ na "rozliczenia" pomiędzy poszczególnymi członkami rodziny osoby umieszczonej w dps, jednakże winna być wówczas dochodzona na drodze powództwa cywilnego między tymi osobami. K. S., zastępowana przez radcę prawnego, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z 25 marca 2025 r., wnosząc o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji z 24 października 2024 r., co najmniej w części i orzeczenie przez organ II instancji co do istoty sprawy, poprzez orzeczenie o zwolnieniu skarżącej z opłatności za pobyt dziadka w DPS, co najmniej za czas jej ciąży, tj. do dnia 24 grudnia 2023 r. wobec pozostawania w ciąży, tj. spełnienia przesłanki z art. 64 ust. 4 u.p.s. 2. ewentualnie, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji z 24 października 2024 r. w całości i orzeczenie przez organ II instancji co do istoty sprawy, poprzez orzeczenie o zwolnieniu skarżącej z opłatności za pobyt dziadka w DPS, w całości, wobec pozostawania w trudnej sytuacji materialnej wobec wyprzedzającego obowiązku pokrywania kosztów pobytu dziadka strony przez jego zstępną - córkę A. W., na podstawie art. 61 ust. 1 u.p.s. oraz jej zobowiązań wynikających z umowy darowizny mieszkania dokonanej na jej rzecz przez J. D., jak też obowiązku etyczno-moralnego, ale też alimentacyjnego po stronie obdarowanej córki, który winien wyprzedzać obowiązek pozostałych zstępnych, tj. spieniężenie i zamianę służebności osobistej na alimentację na rzecz u mieszczonego w DPS, w postaci pokrywania opłat za pobyt służebnika w DPS, 3. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z jednoczesnym wskazaniem okoliczności jakie organ I instancji winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wraz z jednoczesnym zobowiązaniem organu I instancji do wydania w określonym przez Sąd terminie decyzji w przedmiocie zwolnienia skarżącej z odpłatności za pobyt mieszkańca w DPS. Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miały wpływ na treść wydanej decyzji, a mianowicie: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy organ II instancji winien uchylić decyzję organu I instancji i orzec co do istoty sprawy, wydając decyzję w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., - art. 6 i 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a przez to działanie w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem strony, subiektywne interpretowanie przepisów, a także pominięcie słusznego interesu obywatela, - art. 7a k.p.a., poprzez niezastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, gdy przedmiotem sprawy jest odebranie stronie uprawnienia, - art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, dokonaną z pominięciem całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, w tym przede wszystkim w oderwaniu od okresu za jaki wnioskuje się o przedmiotowe zwolnienie, prowadząc do wyciągnięcia przez organ błędnych wniosków, sprzecznych z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, - art. 107 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez wydanie decyzji z uzasadnieniem faktycznym i prawnym, pozbawionym wskazania faktów uznanych przez organ za udowodnione, dowodów na których organ oparł rozstrzygnięcie oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a przy tym lakonicznym wyjaśnieniu dokonanej wykładni wobec przytoczony podstaw prawnych, a tym samym niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy; 2) przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na treść wydanej decyzji: - art. 64 ust. 1 u.p.s., poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do niezastosowania i nierozpatrzenia wszystkich przesłanek wynikających z jego treści, które winny podlegać uznaniowej ocenie przy wydawaniu rozstrzygnięcia przez organ, obiektywnie występujących i wykazanych przez stronę w toku postępowania dowodowego, - art. 64 ust. 4 u.p.s., także poprzez uzależnienie zwolnienia od wystąpienia trudnej sytuacji materialnej jako sytuacji łącznie spowodowanej inną przesłanką z art. 61 ust. 1 u.p.s. oprócz samego faktu ciąży, podczas gdy każda z tych przesłanek w literalnym brzmieniu przedmiotowego przepisu, może stanowić samodzielną podstawę do zwolnienia przez organ z odpłatności zobowiązanej za pobyt członka rodziny w DPS, - art. 64 ust. 1 u.p.s., poprzez jego błędną subsumpcję, przejawiającą się oparciem rozstrzygnięcia na bazie ustalonego aktualnego stanu faktycznego dotyczącego strony, występującego poza wnioskowanym okresem zwolnienia, z pominięciem właściwego stanu ustalonego na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów, z którego fakty wypływające winny stanowić podstawę decyzji organu I instancji, - art. 61 ust. 1 u.p.s., poprzez jego niezastosowanie i nie uwzględnienie przy ustalaniu obowiązku uiszczania opłat sytuacji córki J. D., tj. A. W. oraz jej zobowiązań wynikających z umowy darowizny mieszkania dokonanej na jej rzecz, przez ojca obciążonej służebnością osobistą na jego rzecz, która to służebność została zniesiona oświadczeniem J. D. wyłudzonym na 3 dni przed trafieniem tej osoby do DPS, jak też nie uwzględnienie obowiązku etyczno-moralnego, ale też alimentacyjnego po stronie obdarowanej córki, który winien wyprzedzać obowiązek pozostałych zstępnych, tj. przez spieniężenie i zamianę służebności osobistej na alimentację w postaci pokrywania opłat za pobyt służebnika w DPS, - art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.s., poprzez nieuwzględnienie kwoty dochodu pozostającej po wniesieniu opłaty, jako kwalifikującej do całkowitego zwolnienia z opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu skargi wnosząca ją podniosła, że na skutek ponownego rozpoznania sprawy nie został przeprowadzony wywiad środowiskowy, a bazując na dokumentach, organ I instancji obciążył pośrednio męża skarżącej kosztami utrzymania dziadka, względem którego małżonek nie ma żadnych zobowiązań alimentacyjnych. Skarżąca kwestionowała zasłanianie się przez organ przepisami RODO w zakresie danych osób, które zostały zobowiązane do ponoszenia opłat związanych z pobytem jej dziadka DPS. Kwestią dotychczas zupełnie pomijaną przez organy I i II instancji jest wyprzedzający obowiązek córki pensjonariusza DPS, tj. A. W., która rzeczywiście i zgodnie z prawem powinna być zobowiązana do tej opłaty. Takie działanie jest jawnie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i słuszności z art. 5 k.c. i wymaga interwencji Sądu, wobec obiektywnej luki prawnej i pomijania tej okoliczności przez organ I i II instancji ze wskazaniem, że pozostaje ona ambiwalentna z punktu widzenia przepisów ustawy o pomocy społecznej. Wskazując na powyższe ustalenia, a także wydane w orzecznictwie wytyczne w tego typu sprawach, skarżąca podkreślała wyjątkowość swojej sytuacji i rozważenie przez Sąd potrzebę sformułowania zapytania prawnego w niniejszej sprawie co do poszerzenia katalogu osób obowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej i wprowadzenia regulacji prawnych jasno wskazujących, co do osób zobowiązujących się do zapewnienia opieki zgodnie z umową o dożywocie lub ustanowioną służebnością osobistą w umowie darowizny. Dalej skarżąca podniosła, że obowiązek wynikających z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., zależny jest od sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej, nie jest obowiązkiem bezwzględnym. Ustalenie opłaty skarżoną decyzją ponownie nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania. Przede wszystkim znaczenie ma fakt, iż w toku postępowania skarżąca zwróciła się o całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt jej dziadka w DPS. Organy wadliwie wyliczyły opłatę za pobyt, którą miała uiszczać skarżąca. Biorąc pod uwagę, że skarżąca wyraziła zgodę na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, organ powinien uwzględnić nie tylko wysokość jej dochodów, ale też jej możliwości, przez które należy rozumieć zdolność do ponoszenia obciążeń finansowych związanych z pobytem krewnego w DPS, w perspektywie sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej osoby zobowiązanej. Ale tylko tej osoby, a nie jej małżonka. Organy nie mogą opierać się wyłącznie na kryteriach ekonomicznych, tak jak ma to miejsce w przypadku niewyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu (art. 61 ust. 2e u.p.s.). Tymczasem, organy pominęły w tej sprawie fakt ciąży i narodzin nowego członka rodziny, który ma wpływ na proporcjonalny podział środków na codzienne utrzymanie i ponoszenia w związku z tym kosztów, a także podawanych w oświadczeniach koszty utrzymywania się. Ponadto fakt, że skarżąca należy do kręgu zstępnych, nie oznaczał automatycznie, że organ mógł skonkretyzować jej obowiązek i zobowiązać ją do ponoszenia odpłatności w maksymalnej możliwej wysokości. A taka sytuacja miała właśnie miejsce w tej sprawie. Nie tylko sytuacja finansowa powoduje możliwość związaną ze zwolnieniem osoby zobowiązanej z obowiązku odpłatności za pobyt wstępnych w dps. Jedną z przesłanek jest m.in. ciąża, którą to przesłankę organ potraktował wybiórczo. Skoro organ ustala tę opłatę wstecznie, to za okres ciąży powinien wyłączyć skarżącą spod udziału w partycypacji w opłatach i co najmniej za okres ciąży zwolnić ją z opłat. Skarżąca powinna w pierwszej kolejności realizować obowiązki alimentacyjne względem swego małoletniego dziecka, a nie utrzymywać dziadka, który cały swój majątek oddał swojej córce, a ta na 3 dni po wyłudzeniu oświadczenia o zniesieniu służebności osobistej "w nagrodę" umieściła ojca/dziadka w DPS. Kwestia powinna być uwzględniona także na gruncie wywiadu środowiskowego dla oceny przysporzenia i oceny możliwości majątkowych i zarobkowych obdarowanej. Ponadto skarżąca podniosła, że wątpliwe prawnie jest naliczenie przez organ opłaty za pobyt w DPS wstecznie. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem należy wskazać, że w aktualnym stanie prawnym, decyzja o ustaleniu wysokości opłaty jest decyzją konstytutywną, czyli taką, która kształtuje stan prawny od chwili jej wydania (ex nunc), a nie od chwili skierowania, czy umieszczenia w domu pomocy społecznej. Skarżąca podniosła dalej, że pomimo przedstawienia dowodów i wskazania okoliczności, istotnych z punktu widzenia sytuacji materialnej zobowiązanej, organ w zaskarżonej decyzji ponownie uznał, iż zobowiązana ma wystarczające dochody na partycypowanie w opłacie za pobyt mieszkańca w DPS. Nie uwzględnił przy tym nowego członka rodziny, które to okoliczności w aktualnym stanie rzeczy wpływają również na sytuację zobowiązanej. Zwolnienie to co do zasady nie opiera się na okolicznościach kształtujących sytuację majątkową wnioskującego. Ta podlegała bowiem badaniu na etapie ciąży (pierwszy wywiad środowiskowy) i pierwotnego ustalania samej opłaty za pobyt w DPS, gdzie została zweryfikowana na tyle pozytywnie, że do takiego ustalenia powinno dojść. Ale później z wygodnych dla organu przyczyn doszło do "aktualizacji" wywiadu i pełnego obciążenia skarżącej opłatą już po porodzie jej dziecka. Nie bez znaczenia powinien być też fakt, że obecnie skarżąca pozostaje w zasadzie na utrzymaniu swego męża. A organ uwzględnił też dochody właśnie męża zobowiązanej, dla ustalenia sytuacji majątkowej i ustalenia partycypacji w opłacie za pobyt dziadka skarżącej w DPS. Skarżąca podtrzymała, iż znajdujące się w aktach sprawy przedłożone przez nią dowody, zachowują aktualność, gdyż organ winien ocenić sytuację skarżącej we wskazanym okresie jakim zawnioskowała o zwolnienie, a dowody te w pełni obiektywnie ją wykazywały. Precyzując zarzut naruszenia art. 6 i 7 k.p.a., art. 7a, art. 80 w zw. z 77, art. 107 w zw. z art. 11 k.p.a., skarżąca podniosła, że organ wydając przedmiotową decyzję, przeprowadził nie swobodną, a dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, a w pewnych aspektach wręcz wybiórczą. Organ skupił się jedynie na ustaleniu "zaktualizowanej" sytuacji materialnej wnioskodawczym. Skarżąca podniosła, że ma znaczne trudności związane z przeprowadzeniem kontroli merytorycznej wydanego przez organ rozstrzygnięcia, bowiem niemożliwym staje się poznanie w pełni stanowiska organu, co do decyzji podjętych przez organ w postępowaniu. Organ prowadząc postępowanie, ograniczył swoje działania wyłącznie w zakresie ustalenia aktualnych dochodów uzyskiwanych przez skarżącą. Działania organu skupione winny być na sytuacji skarżącej z okresu, w jakim wnioskowała o udzielenie jej zwolnienia z tytułu odpłatności w DPS. Jednakże organ w pełni pomija okoliczności związane ze stanem faktycznym ustalonym na okres objęty przedmiotowym postępowaniem, zaś przeprowadza ocenę w oparciu o okoliczności, które winny pozostawać nieistotne dla postępowania. Precyzując zarzut naruszenia zaskarżona decyzją art. 64 u.p.s., skarżąca podniosła, że wśród wymienionych w tym przepisie przesłanek ustawodawca przewidział również takie, które winny skłonić organ do interpretacji, pozwalającej na uwzględnienie przy badaniu zasadności zwolnienia z opłat za pobyt osoby w domu pomocy społecznej, również okoliczności niezwiązane z sytuacją materialną, stanem zdrowia czy zdarzeniami losowymi. W przedmiotowym postępowaniu, organ pomimo ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych, które determinują wystąpienie niektórych ze wskazanych w treści art. 64 u.p.s. przesłanek, wydał decyzję z pominięciem większości z nich. Jedynymi ustaleniami, do których organ odniósł się w toku ponownie prowadzonego postępowania, były okoliczności związane z teraźniejszą sytuacją majątkową skarżącej. Organ zaś zupełnie pominął okoliczności istniejące w okresie, w którym skarżąca wnosi o zwolnienie od odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS. Skarżąca ponownie podniosła potrzebę zbadania sytuacji majątkowej A. W. - córki J. D., w kontekście jej wzbogacenia na mieszkaniu uzyskanym od ojca. Ustalenie przez organ pomocy społecznej osoby, na której ciąży obowiązek ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej stanowi w świetle art. 106 ust. 5 u.p.s. zmianę w sytuacji osobistej mieszkańca domu pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Sąd orzekał w przedmiotowej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., w oparciu o wniosek organu, przy braku sprzeciwu strony skarżącej. Podstawę materialnoprawną wydania kontrolowanych w sprawie decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziadka skarżącej w Domu Opieki Społecznej, stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej: "u.p.s."). Katalog osób obowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej i kolejność w jakiej ich ona obciąża ustalony został w art. 61 ust. 1 u.p.s., w myśl którego w przypadku niepokrycia pełnych kosztów utrzymania przez mieszkańca domu pomocy społecznej, obowiązek ów obciąża małżonka mieszkańca i zstępnych przed wstępnymi. Zgodnie zaś z art. 64 u.p.s., osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: 1). wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2). występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3). małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4). osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; 5). osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; 6). osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu; 7). osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. W aktualnym stanie prawnym istnieje możliwość orzekania o zwolnieniu od opłat łącznie z ustaleniem tej odpłatności, o ile oczywiście strona złoży w tym zakresie stosowny wniosek na tym etapie postępowania. Organ jest wówczas zobowiązany do orzeczenia w przedmiocie zwolnienia z opłat w decyzji ustającej ich wysokość (por.m.in. wyroki NSA z 19 września 2023 r., sygn. akt I OSK 1864/21, opubl. w Lex LEX nr 3618926 i I OSK 1865/21, opubl w Lex nr 3618762). W przedmiotowej sprawie organy obu instancji prawidłowo zatem rozstrzygały w ramach jednego rozparzenia i orzeczenia w przedmiocie ponoszenia odpłatności za pobyt dziadka skarżącej w DPS, jak i w sprawie zwolnienia skarżącej z tej opłaty. Zgłoszenie przez skarżącą stosownego wniosku w toku postępowania administracyjnego obligowało organ do jego rozpatrzenia i orzeczenia w przedmiocie zwolnienia z opłat w decyzji ustalającej ich wysokość. W pierwszej kolejności wymaga odniesienia się do zarzutów skargi kierowanych przeciwko prawidłowości jej wydania zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 6, art. 7, art. 7wa, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. Sąd kontrolujący sprawę nie podziela tych zarzutów. W ocenie Sądu, organ zebrał pełny wymagany prawem materiał dowodowy i prawidłowo go ocenił w całokształcie, poprzez przedstawienie pełnego stanu faktycznego sprawy, uwzględniając zarówno interes społeczny i słuszny interes strony, poprzez odniesienie się do indywidualnej sytuacji skarżącej i podnoszonych przez nią okoliczności. Badając sytuację skarżącej organy uwzględniły wszystkie przesłanki, którymi winny kierować się przy rozstrzyganiu w kontrolowanej sprawie. W istocie, poprzez formułowane zarzuty skarżąca podważa prawidłowość rozstrzygnięcia o ustaleniu opłaty za pobyt jej dziadka w DPS, która jej zdaniem nie uwzględnia sytuacji innych zobowiązanych do ponoszenia tych opłat oraz sytuacji samej skarżącej w okresach kiedy była w ciąży i tworzyła dwuosobowe gospodarstwo domowe z mężem, a następnie pod 24 grudnia 2023 r., kiedy urodziła dziecko. Sąd w tym miejscu zaznacza, że treść normatywna art. 64 u.p.s. jednoznacznie wskazuje na uznaniowy charakter zwolnienia z opłat za pobyt mieszkańca w DPS, co oznacza, że kontrolne kompetencje sądu ograniczone są do zbadania czy przy wydaniu decyzji nie doszło do przekroczenia granic swobodnego uznania, które nie może jednak oznaczać dowolności wyboru rozstrzygnięcia przez organ (por. wyrok WSA w Krakowie z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1039/19, opubl. w Lex nr 2763267). Organ rozpoznający wniosek o zwolnienie z odpłatności za pobyt w placówce nie ma obowiązku przyznania zwolnienia, ale ma takie prawo. Fakultatywność orzeczenia o zwolnieniu z odpłatności zależna jest od sytuacji w tym czasie skarżąca była w ciąży i wraz z mężem tworzyła dwuosobowe gospodarstwo domowe. Osiągała wówczas dochód miesięczny (okres październik - listopad 2023 r.) w wysokości 4710,15 zł, zaś jej mąż w wysokości 5.168,31 zł (łącznie 9.878,46 zł), tak więc na członka rodziny przypadał dochód w wysokości 4.939, 23 zł, przy deklarowanych wydatkach na miesięcznie koszty utrzymania 2.450 zł. Organy dokonały zbadania sytuacji skarżącej uwzględniając fakt urodzenia dziecka przez skarżącą w dniu 24 grudnia 2023 r. Sąd kontrolujący sprawę nie podziela zarzutów skargi podważających ocenę sytuacji skarżącej w okresie kiedy pozostawała w ciąży, albowiem skarżąca uważa, że okoliczność ta stanowiła wystarczającą, samoistną przesłankę w świetle art. 64 ust. 3 u.p.s., do zwolnienia jej za okres ciąży z ponoszenia kosztów umieszczenia jej dziadka w DPS. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni stanowisko judykatury wskazujące, że choć przesłanką zwolnienia od ponoszenia ustalonej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest to, że osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko, to występowanie wskazanej okoliczności jeszcze nie przesądza o rozstrzygnięciu, zaś winna być ona rozpatrzona przez organ administracji i winno to znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podejmowanego rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Olsztynie z 22 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Gl 71/18, opubl. w Lex nr 2620030). Uiszczanie opłat na dom pomocy społecznej stanowi dla osoby zobowiązanej obciążenie finansowe, stąd niewątpliwie głównym powodem zastosowania zwolnienia powinna być sytuacja materialna zobowiązanego, co potwierdza treść art. 64 pkt 1 - 4 i 6 oraz art. 104 ust. 4 ustawy. Zwolnienie nie powinno zatem nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia wskazanych okoliczności osoba jest w stanie płacić za pobyt w placówce, a stosowanie odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocy społecznej, przerzucając na jednostki samorządu terytorialnego i obywateli koszty utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym lub mogą być utrzymywane przez swoich krewnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 8 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Po 48/23). Stąd nie narusza prawa rozstrzygnięcie organu w badanej sprawie, który rozważając możliwość zwolnienia skarżącej z opłat za pobyt jej dziadka w DPS, za okres sprzed narodzin dziecka skarżącej, uznał, że nie zachodzi wskazany w art. 64 pkt 4 u.p.s. przypadek uzasadniający zwolnienie skarżącej z tychże opłat. W szczególności nie sposób uznać, że miałoby miejsce nadmierne obciążenie skarżącej tym wydatkiem. Należy tu mieć na uwadze, że stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 2b u.p.s., mający zastosowanie do gruncie sprawy, przewiduje on obowiązek ponoszenia opłat zstępnych za pobyt w dps, w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Nie budzi wątpliwości prawidłowość wyliczeń organu w tym zakresie, który wzięły pod uwagę ustaloną w toku postępowania sytuację rodzinną i osobistą skarżącej oraz dochód na podstawie zgromadzonych przez organ dokumentów. Dochód w przeliczeniu na członka dwuosobowej rodziny skarżącej wyniósł wówczas 4.939, 23 zł i przekraczał kryterium dochodowe (tj. 1800 zł), o kwotę 3.139,23 zł przy deklarowanych kosztach utrzymania w wysokości 2.450 zł , zatem przy uwzględnieniu wysokości ustalonych opłat skarżącej za okres od 13 listopada 223 r. do 30 listopada 2023 r. w wysokości 728 zł oraz od grudnia 2023 r. do stycznia 2024 r. – 1.278,24 zł miesięcznie, nie znajduje potwierdzenia zarzut dowolności rozstrzygania organu w ramach uznania administracyjnego. Sąd zaznacza, przy tym że co do zasady, ustawodawca nie uzależnił obowiązku ponoszenia opłat przez krewnych (wstępnych i zstępnych) od okoliczności subiektywnych, takich jak wzajemne relacje osobiste czy stosunki majątkowe w rodzinie. W takiej sytuacji, podnoszone przez skarżącą aspekty obdarowania córki osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, nie mogły być wzięte przez organy, a następnie przez Sąd przy ocenie prawidłowości działań organu w kontrolowanej sprawie i odwołania się do zasad współżycia społecznego, wartości chronionych przez porządek prawny, oceny sprawy pod kątem moralno – etycznym. Na gruncie sprawy mamy do czynienia ze stosowaniem instytucji opartej na uznaniu administracyjnym, której granice wyznacza porządek prawny obowiązujący w dniu orzekania przez organ, ten zaś jasno wyznacza kierunek ustaleń organu, który może być wzięty pod uwagę. Ewentualne sugestie instytucji pomocy społecznej czy samego społeczeństwa, mogą stanowić asumpt do poszerzenia przez ustawodawcę, a nie przez organ administracji czy Sąd, katalogu okoliczności mających wpływ na ustalenie opłat za pobyt w dps. Bez wątpienia natomiast zwolnienie z opłaty za pobyt w dps powinno zawsze znaleźć uzasadnienie w wyjątkowych okolicznościach, w przeciwnym razie może dojść do nieuzasadnionego przerzucania na jednostki samorządu terytorialnego obowiązku partycypowania w kosztach całego społeczeństwa. Tego rodzaju wyjątkowych okoliczności skarżąca nie przedstawiła organowi, w okresie kiedy pozostawała w ciąży. Jeżeli zaś mowa o ocenie organu sytuacji skarżącej, za okres po urodzeniu dziecka, tj. [...] grudnia 2023 r., to jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ I instancji uwzględnił zmianę sytuacji rodzinnej, począwszy do miesiąca stycznia 2024 r., tj. następującego po miesiącu w którym zaszły zmiany w dochodzie rodziny, które miały skutek w miesiącu następującym po stwierdzeniu tej zmiany. Dochód w przeliczeniu na członka trzyosobowej rodziny skarżącej wyniósł w styczniu 2024 r. - 2.996, 812 zł, a więc nadal przekraczał kryterium dochodowe, tym razem, o kwotę 1.196, 81 zł, przy tym z wywiadu środowiskowego z 6 lutego 2024 r. wynika, że w tym okresie koszty utrzymania rodziny wynosiły 2.146 zł. W takiej sytuacji organ I instancji uwzględnił wniosek strony o zwolnienie z ponoszenia odpłatności i zwolnił częściowo ją z jej ponoszenia, tj. ponad kwotę 600 zł, począwszy od lutego 2024 r., nie sposób zarzucić organowi braku zaktualizowania podnoszonej przez skarżącą jej wyjątkowej sytuacji zarówno finansowej, jak i rodzinnej. Przedstawione powyżej okoliczności nie są kwestionowane przez skarżącą, jednakże na ich podstawie zarzuca ona organowi błędną ocenę materiału dowodowego w sprawie oraz przyjęcie, że w istocie spełnione zostały warunki, o jakich mowa w art. 64 up.s., co najmniej do częściowego jej zwolnienia, co najmniej za czas ciąży. Nie jest trafny zarzut skargi, kwestionujący ustalenie skarżącej opłaty za pobyt dziadka w DPS z uwzględnieniem zarobków męża skarżącej. Zarówno z art. 61 ust. 2 lit. b, jak i z art. 107 ust. 1 u.p.s., wynikał obowiązek organu ustalenia sytuacji rodzinnej skarżącej i członków jej rodziny wspólnie gospodarujących, w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103, a instrumentem temu służącym jest właśnie wywiad środowiskowy. Z powodów wyżej podniesionych ujętych łącznie, nie sposób zarzucić organom obu instancji przy rozpatrzeniu sprawy naruszenia zasad procesowych z art. 6, art. 7, art. 7a czy w szczególności wynikającej z art. 80 k.p.a., zasady swobodnej oceny dowodów. Jak wskazuje się w orzecznictwie, kontrola decyzji uznaniowych jest przeprowadzana pod względem ich zgodności z prawem. W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 - 4 ustawy o pomocy społecznej. W ramach takiej kontroli nie mieści się natomiast badanie samego uznania administracyjnego (patrz: wyrok NSA z 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08). Byłoby to bowiem przyjęcie przez sąd administracyjny roli kolejnego organu rozstrzygającego sprawę. Wybór sposobu załatwienia tego rodzaju wniosku zależy od woli organu właściwego do ustalenia tej opłaty, co oczywiście nie może jednak oznaczać dowolności wydanego w wyniku jego rozpatrzenia rozstrzygnięcia. Organ ma w takim przypadku obowiązek szczegółowo rozważyć kwestię istnienia bądź nie istnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniających zakres jej ewentualnego zastosowania, a co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Istotne jest przy tym, że z uwagi na fakt, iż uiszczanie opłaty przez zstępnego za pobyt jego wstępnego w domu pomocy społecznej stanowi - dla osoby zobowiązanej - obciążenie finansowe, zasadniczo główną przesłanką zastosowania przedmiotowego zwolnienia powinna być sytuacja materialna osoby zobowiązanej. Zwolnienie to nie powinno więc nastąpić, jeżeli - pomimo zaistnienia wskazanych w art. 64 u.p.s. okoliczności - osoba obowiązana byłaby w stanie ponosić opłatę za pobyt podopiecznego w domu pomocy społecznej. Takie rozumienie omawianego przepisu pozostaje w zgodzie z głównymi założeniami instytucji pomocy społecznej. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że środki publiczne, przeznaczane na udzielanie świadczeń z pomocy społecznej, są ograniczone, a zwolnienie wstępnego z opłaty za pobyt jego zstępnego w domu pomocy społecznej skutkuje obowiązkiem poniesienia tej opłaty przez gminę, co z kolei przekłada się na zakres pomocy udzielanej najbardziej potrzebującym. Zatem z uwagi na otwarty katalog przesłanek, mogących stanowić podstawę zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty, organy winny dokonywać oceny ich spełnienia w kontekście sytuacji materialnej wnioskującego o zwolnienie z opłat, aby wykluczyć możliwość uzyskania takiego zwolnienia przez osobę, która w rzeczywistości byłaby w stanie opłaty te ponosić (por. wyrok NSA z 9 lipca 2025 r., sygn. akt I OSK 1919/23, opubl. w Lex nr 3908468). Nie ulega wątpliwości Sądu, że rozstrzygając sprawę skarżącej organ I i II instancji kierował się ww. przesłankami z uwzględnieniem osobistej, życiowej i materialnej skarżącej. W realiach sprawy, gdzie skarżąca odmówiła zawarcia umowy określającej wysokość wnoszonej przez nie opłaty za pobyt dziadka w DPS, wysokość tej opłaty ustala się z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2b i art. 103 ust. 2 u.p.s. Oznacza to, że wysokość opłaty ustala się w takim przypadku z uwzględnieniem, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W toku prowadzonego postępowania skarżąca nie wykazała, aby sytuacja majątkowa lub rodzinna, uległa tego rodzaju zmianie, że dochód w rodzinie na mieszkańca za badane okres, nie przekracza już ustawowego kryterium dochodowego. Nie jest przy tym trafna argumentacja skargi kwestionująca prawidłowość wydania decyzji rozstrzygającej wstecznie o kosztach za pobyt dziadka skarżącej w DPS. Jak trafnie wskakuje się w judykaturze, wydanie decyzji w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, a więc oddziaływać wstecz. Od momentu przyjęcia do domu pomocy rozpoczyna się pobyt w nim, który zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. jest odpłatny. Nie w każdym przypadku będzie możliwe wydanie decyzji ustalającej opłatę za pobyt jednocześnie z decyzją o skierowaniu do takiego domu. Tymczasem zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli od dnia umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej, gdyż decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego (por. wyrok NSA z 10 września 2019 r., sygn. akt I OSK 1236/19, opubl. w Lex nr 2728495). Zdaniem Sądu, wszystkie opisane powyżej okoliczności sprawy wskazują, że prowadząc przedmiotową sprawę organy nie dopuściły się naruszenia podnoszonych skargą naruszeń przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego. Zebrany materiał dowodowy uprawniał organ do przyznania skarżącej ulgi za okres i w wysokości przedstawionej w rozstrzygnięciu organu I instancji. Uzasadnienie kwestionowanych skargą decyzji w zakresie obejmującym ocenę sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej odpowiada ustawowym wymogom stawianym tego rodzaju decyzjom. Organ wyjaśnił wszystkie okoliczności mające wpływ na ewentualne zwolnienie skarżącej z obowiązku partycypowania w kosztach pobytu jej dziadka w DPS w sposób wyczerpujący, pozwalający prześledzić tok rozumowania organu i poznać przyczyny podjęcia swej decyzji. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, niezasadną skargę oddalił.