III SA/Gd 407/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. L. na pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11 lipca 2025 r. nr IV.Wiz.050.158.2025 w przedmiocie odpowiedzi na skargę na działanie sądu postanawia odrzucić skargę. W dniu 22 maja 2025 r. skarżący T. L. złożył ustnie do protokołu w biurze podawczym Sądu Apelacyjnego w Gdańsku skargę na działalność Sądu Okręgowego w Gdańsku tj. naruszenie przepisów w postępowaniu sądowym prowadzonym pod sygn. akt XVI Ca 1300/23. T. L. wskazał w tej skardze, że w dniu 22 maja 2025 r. odmówiono mu w Sądzie Okręgowym w Gdańsku przyjęcia takiej skargi do protokołu. W zakresie zdarzeń, jakie skarżący postrzega w kategorii naruszeń, do jakich miało dojść w postępowaniu przed sądem powszechnym, T. L. wskazał, że sędzia prowadząca postępowanie o sygn. akt XVI Ca 1300/23 nie rozpoznała jego wniosku o ponowne otwarcie rozprawy, nie rozpoznała jego wniosków dowodowych złożonych w dniu 21 maja 2025 r., ponadto odmówił wpisania odmowy zastrzeżenia do protokołu rozprawy. T. L. wskazał wobec tego, że w postępowaniu uproszczonym nie można ustalić długów, powód musi to udowodnić oraz że jest to doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w rozumieniu Kodeksu karnego. Z tych względów T. L. w dniu 22 maja 2025 r. w ramach wniesionej skargi, wniósł o podjęcie przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku stosownych działań, w tym objęcie nadzorem postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w Gdańsku. W protokole przyjęcia skargi zaznaczono, że T. L. został pouczony o treści art. 41a § 2 zd. 1 i § 4 oraz 41b § 1-3 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku z prośbą o ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w skardze. Pismem z 17 czerwca 2025 r. (nr X WW.050.20.2025) Prezes Sądu Okręgowego w Gdańsku wyjaśnił, że w sprawie o sygn. akt XVI Ca 1300/23 w dniu 30 kwietnia 2025 r. nastąpiło zamknięcie rozprawy i odroczenie ogłoszenia wyroku do 22 maja 2025 r. W dniu 21 maja 2025 r. wpłynęło pismo T. L. z wnioskiem o otwarcie rozprawy na nowo, natomiast 22 maja 2025 r. ogłoszono wyrok. Dodatkowo wskazano, że zarzuty T. L. zawarte w jego skardze z 22 maja 2025 r., mają charakter merytoryczny i z tych względów nie podlegają ocenie w ramach czynności z zakresu sprawowanego nadzoru administracyjnego. Pismem z dnia 11 lipca 2025 r. (nr IV.Wiz.050.158.2025), w ramach odpowiedzi na skargę na działanie Sądu Okręgowego w Gdańsku, złożoną ustnie do protokołu w dniu 22 maja 2025 r., Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku poinformował zatem T. L., że w sprawie o sygn. akt XVI Ca 1300/23 w dniu 30 kwietnia 2025 r. nastąpiło zamknięcie rozprawy i odroczenie ogłoszenia wyroku do 22 maja 2025 r. W dniu 21 maja 2025 r. wpłynęło pismo skarżącego z wnioskiem o otwarcie rozprawy na nowo, natomiast 22 maja 2025 r. ogłoszono wyrok. W piśmie wyjaśniono, że zgodnie z art. 41a § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych skargi, w zakresie dotyczącym działalności sądów w dziedzinie, w której sędziowie są niezawiśli, nie podlegają rozpatrzeniu. Pismo zawierało wyjaśnienie, że skoro zawarte w skardze zarzuty miały charakter merytoryczny i odnosiły się do określonych, podjętych już przez Sąd Okręgowy w Gdańsku w sprawie o sygn. akt XVI Ca 1300/23 decyzji procesowych, Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w ramach sprawowanego nadzoru administracyjnego, nie posiada kompetencji do odniesienia się do nich. T. L. wniósł w dniu 29 lipca 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku za pośrednictwem Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, skargę "na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11 lipca 2025 r. IV.Wiz.050.158.2025 – wyjaśnienie, że skarga nie podlega rozpatrzeniu". Skarżący zaznaczył, ze skargę wnosi na podstawie art. 3 § 2 pkt. 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści skargi wynika, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w piśmie z dnia 11 lipca 2025 r. (nr IV.Wiz.050.158.2025), w którym organ w trybie art. 41a § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, poinformował T. L., że jego skarga na działalność sądu powszechnego nie podlega rozpatrzeniu. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, to jest nienależącej do właściwości sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Badanie dopuszczalności rozpoznania wniesionej do sądu administracyjnego skargi jest dokonywane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. w skrócie "p.p.s.a."). Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych został przez ustawodawcę określony w art. 3 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803 – dalej w skrócie jako "k.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosownie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosownie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) Ponadto zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Mając na uwadze powyższe, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi. Jedną z takich przesłanek zawarto w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym celu konieczne jest więc odniesienie się do wskazanego przez skarżącego przedmiotu zaskarżenia. T. L. złożył bowiem do sądu administracyjnego skargę na, jak wskazał, czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11 lipca 2025 r. nr IV.Wiz.050.158.2025. W tej dacie i pod wskazanym oznaczeniem wydane zostało przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku skierowane do T. L. pismo informacyjne, jako odpowiedź na skargę T. L., złożoną w trybie określonym rozdziałem 5a "Tryb rozpatrywania skargi i wniosków" ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. 2024, poz. 334 ze zm., dalej jako "u.s.p."). W piśmie tym zawiadomiono skarżącego, że stosownie do treści art. 41a § 2 u.s.p. jego skarga w zakresie dotyczącym działalności sądu w dziedzinie, w której sędziowie są niezwiśli, nie podlega rozpatrzeniu. W tym zakresie poinformowano, że zawarte w skardze T. L. zarzuty mają tego właśnie rodzaju charakter i odnoszą się do pojętych uprzednio w sprawie sądowej o sygn. akt XVI Ca 1300/23 decyzji procesowych. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ocenił, że pismo informacyjne z dnia 11 lipca 2025 r. nr IV.Wiz.050.158.2025, wyrażające stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, odnośnie wniesionej przez T. L. skargi na działalność sądu powszechnego, nie stanowi decyzji administracyjnej, postanawiania, ani innego aktu lub czynności objętej kognicją sądów administracyjnych na mocy art. 3 § 2 p.p.s.a. Sąd wziął w tym zakresie pod uwagę, że ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych w przepisach art. 41a-41e zawartych w rozdziale 5a tej ustawy "Tryb rozpatrywania skarg i wniosków" reguluje w sposób szczególny tryb postępowania w sprawach rozpatrywania skarg i wniosków dotyczących działalności sądów powszechnych. Celem tej regulacji jest stworzenie osobom niezadowolonym z działalności sądu możliwości wystąpienia ze skargą lub wnioskiem na warunkach ściśle określonych w tych przepisach. Przepis art. 41b u.s.p. szczegółowo precyzuje organy właściwe właściwy do rozpatrzenia skarg i wniosków, którymi co do zasady są organy sądów powszechnych, czyli przede wszystkim prezesi sądów powszechnych poszczególnych szczebli. Zgodnie z art. 41 a u.s.p. skargi i wnioski rozpatruje się bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie miesiąca od daty ich wpływu (art. 41 a § 1). Przy czym skargi, w zakresie dotyczącym działalności sądów, w dziedzinie, w której sędziowie i asesorzy sądowi są niezawiśli, nie podlegają rozpatrzeniu. Organ sądu, do którego taka skarga lub wniosek zostały skierowane, zawiadamia skarżącego o przyczynach odmowy rozpatrzenia skargi (art. 41 a § 2). Podobnie nie podlegają rozpatrzeniu skargi i wnioski zawierające treści znieważające lub słowa powszechnie uznawane za obelżywe – w takim wypadku również podejmowaną przez organ właściwy do rozpatrzenia skargi czynnością jest tylko zawiadomienie skarżącego lub wnioskodawcy o pozostawieniu pisma bez rozpatrzenia, z podaniem przyczyny pozostawienia skargi lub wniosku bez rozpatrzenia. Zagwarantowano jednocześnie, że podlegają niezwłocznemu przekazaniu do akt postępowania, którego dotyczą, skargi lub wnioski dotyczące treści czynności sądu w dziedzinie, w której sędziowie i asesorzy sądowi są niezawiśli, ale tylko takie skargi i wnioski z tego zakresu, z których wynika, że dotyczą czynności jeszcze niedokonanych (art. 41 a § 3). Oznacza to w konsekwencji, że również w tym wypadku dochodzi do wyłączenia możliwości rozpatrzenia tego rodzaju pism w trybie skargowo-wnioskowym, określonym w rozdziale 5a ustawy u.s.p. Z kolei zgodnie z art. 41c § 2 u.s.p. jeżeli skarga lub wniosek zostaną zakwalifikowane jako dotyczące działalności administracyjnej sądu, organ właściwy do ich rozpatrzenia, uznając skargę lub wniosek za uzasadniony, podejmuje lub zleca czynności z zakresu nadzoru nad działalnością administracyjną sądów. Powyższa procedura rozpatrywania skarg i wniosków nie ma charakteru jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Ponadto w żadnym jej wariancie, to jest zarówno w sytuacji poinformowania strony o odmowie rozpatrzenia skargi, jak i w przypadku rozpatrzenia skargi, "wynik" tej procedury nie dotyczy uprawnienia lub obowiązku podmiotu skarżącego wynikającego z przepisu prawa, w znaczeniu kształtowania praw i obowiązków indywidualnego podmiotu poprzez podjętą w tym trybie czynność. Przedstawiony wyżej sposób uregulowania trybu i zasad rozpatrywania skargi i wniosków, wprost wskazuje więc, że w tym trybie nie można mówić o stronach postępowania. Organ sądu, do którego skarga lub wniosek zostały skierowane, nie rozstrzyga też w żaden sposób władczo o uprawnieniach lub obowiązkach skarżącego lub wnioskodawcy. Z tego względu należy przyjąć, że czynność polegająca na wystosowaniu przez organ sądu powszechnego pisma o odmowie rozpatrzenia skargi lub wniosku złożonych w trybie rozdziału 5a ustawy u.s.p nie stanowi w szczególności aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to jest innych niż decyzje administracyjne i postanowienia - aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sposób, w jaki zdecydowano się postąpić z określoną skargą lub wnioskiem, nie jest bowiem nigdy czynnością, która stanowiłaby władcze rozstrzygnięcie adresowane do inicjatora danego postępowania skargowo-wnioskowego. W rozpatrywanym trybie, wnioskodawca/skarżący jest bowiem jedynie zawiadamiany pismem o charakterze ściśle informacyjnym, że jego wniosek/skarga nie podlega z określonych przyczyn rozpatrzeniu (np. ponieważ zostanie stwierdzone, że jest to skarga dotycząca działalności sądu, w której sędziowie są niezwiśli i dotyczy jednocześnie czynności już dokonanych). W przypadku zaś uwzględnienia skargi/wniosku dotyczącej działalności administracyjnej sądu, organ sądu podejmuje lub zleca czynności z zakresu nadzoru nad działalnością administracyjną sądów. Także w tym przypadku, nie są więc podejmowane czynności odnoszące się wprost do wnioskodawcy/skarżącego, lecz podejmowane są działania w znaczeniu systemowym. Dodatkowo Sąd uznaje, że w kontekście właściwości sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na działalność organów administracji publicznej, tryb rozpatrywania skarg i wniosków składanych w odniesieniu do działalności sądów powszechnych, nawet w tym wycinku, w jakim dotyczą działalności administracyjnej sądu powszechnego, nie może być traktowany inaczej, niż tryb rozpatrywana skargi i wniosków składanych w odniesieniu do działalności organów administracji, o których mowa w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego "Skargi i wnioski", w więc organów administracji sensu stricto. Ugruntowana jest w tym zakresie jednolita linia orzecznicza, że kognicji na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie podlegają czynności podejmowane przez organy administracji publicznej w trybie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, odnoszące się do skarg i wniosków. W ocenie Sądu, wszelkie czynności podejmowane w trybach skargowo-wnioskowych (również podejmowane więc przez organy administracji w wycinkowym i funkcjonalnym znaczeniu) należy więc nieodmiennie klasyfikować jako czynności spoza grupy czynności zaskarżalnych skargą do sądu administracyjnego. Dodatkowego podkreślania wymaga, że właściwości sądu administracyjnego w sprawie dotyczącej rozpoznawania skarg na działalność sądów powszechnych nie przewidują też przepisy szczególne. Prawo o ustroju sądów powszechnych nie przewiduje możliwości zaskarżenia "wyniku" postępowania skargowo-wnioskowego, w tym czynności informacyjnej kierowanej do autora skargi, że jego skarga nie będzie podlegała rozpatrzeniu, ponieważ dotyczy działalności sądu powszechnego, w której sędziowie są niezawiśli i jednocześnie czynności już dokonanych w tym zakresie. Reasumując, sąd administracyjny nie kontroluje tego, w jaki sposób organy sądów powszechnych załatwiają skargi i wnioski złożone w trybie skargowo-wnioskowym. Odnosząc powyższą zasadę do realiów przedmiotowej sprawy, w ramach kompetencji sądu administracyjnego nie mieści się orzekanie w sprawach skarg na pisma organów sądu powszechnego, stanowiących odpowiedź na skargę złożoną w trybie rozdziału 5a ustawy u.s.p., w tym informujących o braku możliwości rozpatrzenia takiej skargi w związku z art. 41a § 2 u.s.p. Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną z tej przyczyny, że sprawa objęta skargą nie należy do właściwości sądu administracyjnego.