III SAB/Lu 25/25
WyrokWSA w Lublinie2025-09-19
Skład orzekający: Jerzy Drwal, Agnieszka Kosowska, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego pozostawał w bezczynności w przedmiocie zwolnienia towaru (sklejki) objętego zgłoszeniem celnym, pomimo prowadzenia czynności weryfikacyjnych i współpracy z innymi organami w kontekście sankcji nałożonych na Rosję i Białoruś?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego nie pozostawał w bezczynności, ponieważ prowadził czynności weryfikacyjne w rozsądnym terminie, uwzględniając specyfikę importowanego towaru oraz konieczność współpracy z innymi organami w celu ustalenia jego statusu w kontekście sankcji UE. Zwolnienie towaru nastąpiło niezwłocznie po uzyskaniu niezbędnych informacji, co wyklucza zarzut bezczynności.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w przedmiocie zwolnienia towaru (sklejki) objętego zgłoszeniem celnym. Spółka zarzuciła organowi brak podjęcia czynności weryfikacyjnych i zwolnienia towaru, co powodowało straty finansowe. Organ w odpowiedzi wyjaśnił, że czynności weryfikacyjne były prowadzone w ramach przepisów Unijnego Kodeksu Celnego (UKC) i wymagały współpracy z innymi organami w związku z sankcjami nałożonymi na Rosję i Białoruś. Towar został ostatecznie zwolniony po uzyskaniu informacji od Prokuratury Okręgowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na bezczynność Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w przedmiocie zwolnienia towaru oddala skargę.
K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej jako "skarżąca", "spółka") pismem z dnia 8 maja 2025 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] w zakresie zwolnienia towaru w postaci sklejki objętej zgłoszeniem celnym z dnia 24 marca 2025 r.( znajdującej się na naczepie środka transportu: [...]).
Skarżąca wniosła o:
a) stwierdzenie, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej również jako "organ") dopuścił się przewlekłej weryfikacji zgłoszeń celnych obejmujących towar w postaci sklejki znajdującej się na naczepie ww. środka transportu, co powoduje bezczynność organu w postaci braku dokonania czynności zwolnienia towaru;
b) stwierdzenie, że bezczynność organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
c) wymierzenie organowi grzywny w wysokości 2000 zł;
d) zobowiązanie organu do zwolnienia towaru w postaci sklejki objętej zgłoszeniami celnymi, znajdującej się na ww. środku transportu;
e) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
Spółka złożyła również szereg wniosków dowodowych. Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu:
1) z całości akt kontroli prowadzonych przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] obejmujących weryfikację zgłoszeń celnych na okoliczności braku podejmowania przez organ czynności kontroli dających podstawę tak długiego weryfikowania zgłoszeń celnych, braku postaw do niepodejmowania decyzji w zakresie zwolnienia wyżej wskazanego towaru do wnioskowanej procedury, braku podważenia przez organ dokumentu urzędowego w postaci świadectw pochodzenia będącego załącznikiem do zgłoszeń celnych, a co za tym idzie uznania, że dane zawarte w świadectwach odpowiadają rzeczywistemu stanowi faktycznemu, braku podważenia przez organ dokumentu przedłożonego przez stronę, o którym mowa art. 14d ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz.U. z 2025 r. poz. 514), dalej "ustawa o szczególnych rozwiązaniach", potwierdzającego państwo pozyskania drewna lub państwo pozyskania drewna wykorzystanego do wytworzenia produktu drewnianego, zawierającego informację o regionie pozyskania drewna w danym państwie, dane dostawcy drewna lub dane wytwórcy produktu drewnianego;
b) poprzez zobowiązanie organu do przedłożenia wydruków korespondencji e - mail pomiędzy Agencją Celną J. S.A. (dalej również jako "przedstawiciel skarżącej"), dokonującą zgłoszenia, a Naczelnikiem [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] w zakresie dotyczącym obsługi tego zgłoszenia celnego - dla wykazania braku wzywania przedstawiciela skarżącej przez organ do przedłożenia dodatkowych dokumentów służących ustaleniu tożsamości towarów i wskazania przez organ, że nie żąda dodatkowych dokumentów służących ustaleniu tożsamości towarów ponad te, które zostały załączone do zgłoszeń celnych przez przedstawiciela skarżącej pozostawanie w zwłoce z weryfikacją zgłoszeń celnych obejmujących towar w postaci sklejki;
c) z wezwania do usunięcia naruszenia prawa wraz z ponagleniem do zwolnienia towaru do wnioskowanej procedury z dnia 24 kwietnia 2025 r. wraz z wydrukiem śledzenia przesyłek Poczty Polskiej oraz dowód nadania korespondencją e-maila wniesionego przez pełnomocnika skarżącej do Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...], na okoliczność braku podejmowania przez organ czynności kontroli dających podstawę tak długiego weryfikowania zgłoszenia celnego, braku postaw do niepodejmowania decyzji w zakresie zwolnienia wyżej wskazanego towaru do wnioskowanej procedury, braku podważenia przez organ dokumentu urzędowego w postaci świadectwa pochodzenia, a co za tym idzie uznania, że dane zawarte w tym świadectwie odpowiadają rzeczywistemu stanowi faktycznemu, braku podważenia przez organ dokumentu przedłożonego przez stronę, o którym mowa art. 14d ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach;
d) z wydruków e-mail pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Celno-Skarbowego w [...] a Naczelnikiem Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia 15-16 kwietnia 2025 r. dla wykazania braku podejmowania przez organ czynności kontroli dających podstawę tak długiego weryfikowania zgłoszenia celnego, braku postaw do niepodejmowania decyzji w zakresie zwolnienia wyżej wskazanego towaru do wnioskowanej procedury, braku podważenia przez organ dokumentu urzędowego w postaci świadectwa pochodzenia, a co za tym idzie uznania, że dane zawarte w tym świadectwie odpowiadają rzeczywistemu stanowi faktycznemu, braku podważenia przez organ dokumentu przedłożonego przez stronę, o którym mowa art. 14d ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła m. in., że w dniu 18 kwietnia 2025 r. pełnomocnik strony zauważył – po wizycie w siedzibie organu – brak jakichkolwiek czynności weryfikacyjnych dotyczących zgłoszenia celnego z dnia 24 marca 2025 r. Skarżąca argumentowała dodatkowo, że żaden dokument znajdujący się w aktach kontroli nie wskazuje na fakt podejmowania przez organ czynności zmierzających do podważenia dokumentu urzędowego w postaci świadectwa pochodzenia będącego załącznikiem do ww. zgłoszenia celnego, że organ nie żądał żadnych innych dokumentów ponad te, które już zostały przedłożone przez przedstawiciela skarżącej – Agencję Celną J. S.A. oraz że na dzień zapoznania pełnomocnika spółki z aktami kontroli wykonano tylko jedna czynność związaną z korespondencją e-mail pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Celno-Skarbowego w [...] a Naczelnikiem Urzędu Celno-Skarbowego w [...], to jest funkcjonariuszem Oddziału Celnego w [...], a funkcjonariuszem Wydziału Analizy Ryzyka i Wymiany Międzynarodowej w [...] w przedmiocie dalszych czynności co do wskazanego towaru. Skarżąca podkreśliła, że od dnia złożenia zgłoszenia celnego do dnia korespondencji e-mail pomiędzy organami minęło ponad 20 dni, a do dnia sporządzenia skargi blisko miesiąc. Nie ma żadnych informacji ze strony organu, że podejmował on w okresie od 24 marca 2025 r. do dnia sporządzenia skargi jakiekolwiek czynności z zakresu kontroli. Skarżącą nie informowano o przyczynach braku zwolnienia towaru do zawnioskowanej procedury celnej. Taki stan powoduje dla skarżącej bardzo duże straty finansowe wywołane brakiem możliwości dysponowania przedmiotowym towarem.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] wniósł o oddalenie skargi.
Organ wyjaśnił m.in., że czynności weryfikacyjne dotyczące spornego zgłoszenia celnego są prowadzone w ramach umocowania wynikającego z art. 188 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.Urz.UE.L 2013 Nr 269, str. 1), dalej "UKC". Zgodnie z art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. 2025, poz. 1131), dalej "ustawa o KAS", do czynności weryfikacyjnych nie mają zastosowania terminy dotyczące zakończenia kontroli celno-skarbowej. Dlatego nie można mówić o bezczynności organu w tej sprawie.
Organ wskazał dalej, że w dniu 24 marca 2025 r. Agencja Celna J. S.A. będąca przedstawicielem skarżącej, zgłosiła w Oddziale Celnym w [...] do procedury dopuszczenia do obrotu towar w postaci sklejki z drzew liściastych zaklasyfikowany do kodu CN 44123310, którego nadawcą była firma prowadząca działalność w Ukrainie. Towar przedstawiono w Oddziale Celnym w [...]. Organ podkreślił, że w związku z agresją Rosji na Ukrainę, Unia Europejska wprowadziła sankcje na Rosję i Białoruś m.in. w zakresie gospodarczym. Rozporządzeniem Rady (UE) 2022/355 z dnia 2 marca 2022 r. zmieniającym rozporządzenie Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczące środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi oraz rozporządzeniem Rady (UE) 2022/576 z dnia 8 kwietnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 833/2014 dotyczącego środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie, wprowadzono zakaz przywozu wyrobów drewnianych, jeżeli pochodzą lub są wywożone z Białorusi lub Rosji.
Z informacji Oddziału Celnego w [...] (OC [...] wynika, że środek transportu został przedstawione w lokalizacji OC [...], tj. [...] w celu objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu, a następnie po skierowaniu zgłoszenia importowych do rewizji, funkcjonariusze OC [...] przeprowadzili niezwłocznie czynności kontrolne, które udokumentowali w systemie AiS-Import oraz wykonali dokumentację fotograficzną zgłoszonego towaru. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych Oddział Celny [...] (OC [...] uzyskał następujące dokumenty: deklarację, kontrakt oraz świadectwo. Wymagana dokumentacja została niezwłocznie przesłana w dniu 25 marca 2025 r. do zespołu analitycznego Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...]. Zespół ten został powołany decyzją Ministerstwa Finansów, na potrzeby Naczelników Urzędów Celno-Skarbowych, do prowadzenia analiz związanych z importem sklejki. W dniu 15 kwietnia 2025 r. OC [...], drogą mailową, wysłał pismo do zespołu analitycznego Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z prośbą o pilne zajęcie stanowiska w zakresie możliwości dopuszczenia do obrotu towaru. W dniu 16 kwietnia 2025 r. Naczelnik Wydziału Analizy Ryzyka i Wymiany Informacji Międzynarodowej Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] przesłał do OC [...] e-maila o treści: "Dalsze działania należy uzgodnić z IAS w [...] oraz prokuraturą w kontekście śledztwa [...]". W tych okolicznościach pismem z dnia 15 maja 2025 r. Oddział Celny w [...] wystąpił do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] o udzielenie informacji i przekazanie dokumentów świadczących o ryzyku obejścia środków, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy oraz ustalenie, czy towar objęty zgłoszeniami celnymi jest w zainteresowaniu Prokuratury Okręgowej w [...] w związku z toczącym się śledztwem nr 3008-2.Ds.58.2023. Na powyższe zapytanie organ nie otrzymał odpowiedzi.
Organ wskazał również, że bezzasadny jest zarzut o bezczynności oraz o przewlekłym prowadzeniu postępowania weryfikacyjnego. Wniesione przez skarżącą ponaglenie okazało się – zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie – również niezasadne.
Pismem z dnia 8 sierpnia 2025 r. (figurującym w aktach sprawy III SAB/Lu 14/25- k. [...]) pełnomocnik skarżącej złożył replikę na odpowiedź na skargę, w której podkreślał przede wszystkim, że brak przepisu określającego termin zakończenia kontroli nie oznacza, że kontrola nie powinna zostać zakończona w rozsądnym terminie oraz, że oczekiwanie na decyzję innego organu nie oznacza, iż organ nie działa przewlekle. W ocenie Spółki, działania organu opierają się na wyłącznie hipotetycznym i nieskonkretyzowanym zagrożeniu, bez jakichkolwiek formalnych podstaw faktycznych czy prawnych.
W odpowiedzi na replikę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wyjaśnił ponadto w piśmie z dnia 8 września 2025 r., że towar objęty zgłoszeniem celnym nr [...] wraz ze środkiem transportu został w dniu 27 maja 2025 r, zwolniony do wnioskowanej procedury celnej niezwłocznie po uzyskaniu informację, iż Prokuratura Okręgowa w [...] nie jest zainteresowana procedowaniem importu towaru w postaci sklejki z drzew liściastych pochodzącego z Ukrainy (co sygnalizowało pismo Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia 21 maja 2025 r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
W doktrynie i judykaturze wskazuje się, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji publicznej zasadniczo ma miejsce wówczas, gdy organ ma obowiązek podjąć działania w formie określonej prawem i w terminie określonym przez prawo, lecz tego nie czyni. Inaczej mówiąc, organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność organu w przedmiocie zwolnienia towaru w postaci sklejki z drzew liściastych zaklasyfikowanego do kodu CN 4412331084 objętego zgłoszeniem celnym z dnia 24 marca 2025 r. nr [...], który znajdował się na środku transportu [...]
Zgodnie z art. 5 pkt 26 UKC zwolnienie towarów oznacza czynność podjętą przez organy celne, umożliwiającą użycie towarów do celów określonych dla procedury celnej, którą zostały objęte.
Skarżąca zasadniczo zarzuca, że organ od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego (tj. 24 marca 2025 r.) do dnia sporządzenia skargi (tj. do dnia 8 maja 2025 r.) nie podejmował jakichkolwiek czynności kontrolnych zmierzających do weryfikacji danych zawartych w zgłoszeniu celnym i podważających złożone do zgłoszenia dokumenty, w tym dotyczące pochodzenia towaru.
Skarżąca podnosi również, że wypełniła obowiązek z art. 14d ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zgodnie z którym osoba lub podmiot, które dokonują przywozu towarów klasyfikowanych do działu 44 Nomenklatury Scalonej (CN) zgodnej z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej, objętych środkami ograniczającymi Unii Europejskiej ustanowionymi w związku z agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę z państw, co do których istnieje ryzyko, że biorą udział w obchodzeniu środków ograniczających, przedkładają organowi celnemu dowody potwierdzające państwo pozyskania drewna lub państwo pozyskania drewna wykorzystanego do wytworzenia produktu drewnianego, zawierające informację o regionie pozyskania drewna w danym państwie, dane dostawcy drewna lub dane wytwórcy produktu drewnianego. Natomiast organ, mimo że nie żądał od skarżącej żadnych innych dokumentów ponad te, które zostały złożone przez jej przedstawiciela ani też nie podejmował czynności związanych z ich podważeniem nie zwolnił towaru znajdującego się na wskazanym środku transportu do wnioskowanej procedury narażając Spółkę na dodatkowe koszty związane z brakiem możliwości wywiązania się z zawartych umów.
W związku z opisanym przedmiotem skargi wskazać należy po pierwsze, że przyjęcie zgłoszenia celnego jest czynnością materialno-techniczną wywołującą skutki prawne, która nie przesądza jednak o prawidłowości danych w nim zwartych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt I GSK 110/22 oraz powołane tam orzecznictwo i poglądy doktryny). Osoba składająca zgłoszenie celne zobowiązana jest do podania prawidłowych i kompletnych danych przy dołożeniu należytej staranności, a obowiązek ten odnosi się zarówno do importera, jak i przedstawiciela celnego, i to bez względu na formę przedstawicielstwa (art. 15 ust. 2 UKC).
Po drugie, czynności weryfikacyjne podjęte przez organ celny na skutek złożonego przez skarżącą w dniu 24 marca 2025 r. zgłoszenia celnego były prowadzone w ramach umocowania wynikającego z art. 188 UKC (okoliczność bezsporna).
Zgodnie z tym przepisem organy celne, w celu zweryfikowania prawidłowości danych zawartych w przyjętym zgłoszeniu celnym, mogą: skontrolować zgłoszenie i dokumenty załączane do zgłoszenia; zażądać od zgłaszającego dostarczenia innych dokumentów; przeprowadzić rewizję towarów; pobrać próbki w celu dokonania ich analizy lub dokładniejszej rewizji towarów.
Zgodnie z art. 191 ust. 1 i 3 UKC wyniki weryfikacji zgłoszenia celnego wykorzystuje się do zastosowania przepisów regulujących procedurę celną, którą towary zostały objęte. Wyniki weryfikacji przeprowadzonej przez organy celne mają jednakową moc wiążącą na całym obszarze celnym Unii.
W świetle art. 188 oraz art. 191 UKC oczywistym jest, że dokonanie weryfikacji zgłoszenia celnego leży w zakresie uprawnień właściwego organu celnego.
Trafnie zwraca przy tym uwagę organ na regulacje art. 54 ust. 1 pkt 2 i art. 63 ust. 1 i 3 ustawy o KAS. Zgodnie z pierwszym przepisem, kontroli celno-skarbowej podlega przestrzeganie przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów w obrocie między obszarem celnym Unii Europejskiej a państwami trzecimi, w szczególności przepisów dotyczących towarów objętych ograniczeniami lub zakazami. Powyższe unormowanie w pełni koresponduje z definicją zawartą w art. 5 pkt 3 UKC, zgodnie z którą kontrole celne oznaczają określone czynności wykonywane przez organy celne w celu zapewnienia zgodności z przepisami prawa celnego oraz innymi przepisami regulującymi wprowadzanie, wyprowadzanie, tranzyt, przemieszczanie, składowanie i końcowe przeznaczenie towarów przemieszczanych między obszarem celnym Unii a krajami lub terytoriami spoza tego obszaru oraz obecność i przemieszczanie w ramach obszaru celnego Unii towarów nieunijnych i towarów objętych procedurą końcowego przeznaczenia.
Zgodnie natomiast z art. 63 ust. 1 ustawy o KAS kontrola celno-skarbowa powinna być zakończona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia jej wszczęcia. Przepis ust. 1 nie ma zastosowania w przypadku, gdy kontrola celno-skarbowa jest wykonywana na podstawie bezpośrednio stosowanych przepisów prawa Unii Europejskiej albo na podstawie ratyfikowanej umowy międzynarodowej (ust. 3).
W świetle powyższego zgodzić się należy z organem, że dla tego rodzaju czynności jakie stanowi kontrola celno - skarbowa w rozumieniu przepisów UKC, ustawodawca nie przewidział terminów jej zakończenia wyznaczonych jednostkami czasu. Do tych czynności nie mają zastosowania ani przepisy rozdziału 4, działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111), dotyczące załatwiania spraw w określonym terminie, ani przepisy dotyczące kontroli podatkowej, o której mowa Dziale VI Ordynacji podatkowej.
Nie oznacza to jednak, na co zwracają uwagę obie strony, że organ może w nieograniczonym czasie prowadzić swoje czynności w ramach weryfikacji danego zgłoszenia celnego, skutkujące dla strony brakiem dokonania zwolnienia towaru do danej procedury, to jest, że organ nie jest związany żadnym terminem.
Zgodnie bowiem z art. 194 ust. 1 UKC, jeżeli spełnione są warunki do objęcia towarów daną procedurą i towary nie są przedmiotem żadnych zakazów i ograniczeń, organy celne zwalniają towary po weryfikacji danych w zgłoszeniu celnym lub po przyjęciu ich bez weryfikacji.
Akapit pierwszy stosuje się również, gdy weryfikacja, o której mowa w art. 188, nie może zostać zakończona w rozsądnym terminie, a obecność towarów do celów weryfikacji nie jest już konieczna.
Zgodnie z ust. 2 art. 194 UKC wszystkie towary objęte tym samym zgłoszeniem są zwalniane jednocześnie.
Do celów akapitu pierwszego, jeżeli zgłoszenie celne obejmuje towary, które podlegają dwóm lub większej liczbie pozycji, dane dotyczące towarów podlegających poszczególnym pozycjom uznaje się za odrębne zgłoszenie celne.
Z przytoczonych regulacji wynika zatem, że ustawodawca unijny zakreślił dla czynności weryfikacji zgłoszenia celnego po jego przyjęciu i przed zwolnieniem towarów do określonej procedury, "rozsądny termin" jej zakończenia.
Zauważyć przy tym należy, że taki stan sprawy istotnie różni się od czynności weryfikacji zgłoszenia celnego dokonywanych w oparciu o art. 48 UKC, a więc już po zwolnieniu towarów do określonej procedury, z którą to sytuacją w tej sprawie nie mamy do czynienia.
Ustawodawca posługuje się terminologią "rozsądnego terminu" nie tylko w UKC, ale także w innych aktach normatywnych, w tym Karcie Praw Podstawowych UE, czy Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Nie sposób jednak, co oczywiste, znaleźć definicji "rozsądnego terminu", gdyż rozsądny termin postępowania organu musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy. Znaczenie w tym przypadku będzie miała nie tylko złożoność danej sprawy czy nawet postawa samego skarżącego i właściwego organu, ale również na przykład charakter importowanego towaru, co w okolicznościach analizowanej sprawy nie mogło pozostać obojętne, a o czym będzie mowa poniżej.
W ocenie Sądu, analiza akt sprawy i dokonanych przez organ czynności prowadzi do wniosku, że zarzuty skargi są nieuzasadnione. Przede wszystkim nie sposób podzielić stanowiska skargi, że skoro organ nie żądał od strony, czy jej przedstawiciela dodatkowych dokumentów ponad te, które zostały dołączone do zgłoszenia celnego, jak też nie pobrał próbki towaru to pozostawał w bezczynności.
Z powołanego wyżej art. 188 UKC wprost bowiem wynika, że w celu zweryfikowania prawidłowości danych zawartych w przyjętym zgłoszeniu celnym organ może, a więc nie musi, zażądać od zgłaszającego dostarczenia innych dokumentów; przeprowadzić rewizję towarów; pobrać próbki w celu dokonania ich analizy lub dokładniejszej rewizji towarów.
Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że wbrew stanowisku skarżącej, organ podejmował czynności zmierzające do ustalenia (potwierdzenia) statusu towaru, czego Spółka w istocie skutecznie nie podważyła.
Spółka nie kwestionowała okoliczności wskazywanych przez organ, a mianowicie, że po przyjęciu zgłoszenia z dnia 24 marca 2025 r. i uzyskaniu stosownych dokumentów przesyłano do specjalnego zespołu analitycznego Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...]. Zespół ten, jak wyjaśnił organ, został powołany decyzją Ministerstwa Finansów na potrzeby Naczelników Urzędów Celno-Skarbowych, do prowadzenia analiz związanych z importem sklejki. Już z tych niezakwestionowanych przez stronę czynności wynika, że organ podejmował je niezwłocznie.
Poza tym czynności kontrolne przeprowadzone przez Odział Celny w [...], w którym towar został przedstawiony były dokumentowane w systemie AIS-Import. Zgodnie z wydanym przez KAS Informatorem dla podmiotów zaangażowanych w przywozowe procesy celne realizowane drogą elektroniczną dotyczącym systemu AIS/IMPORT (dostępnym na stronie https://puesc.gov.pl/uslugi/uslugi-sieciowe-informacje-i-specyfikacje/system-ais) rejestracja zgłoszenia celnego ma na celu przekazanie do systemu AIS/IMPORT zgłoszenia celnego, które jest poprawne pod względem technicznym (komunikat zawiera poprawną strukturę) i biznesowym (komunikat zawiera komplet danych, dopuszczalne wartości, odwołania do właściwych dokumentów, dane zgodne z danymi wymaganych pozwoleń), a tym samym możliwe jest jego przetwarzanie przez systemy celne. W walidację zgłoszenia celnego oprócz systemu AIS/IMPORT zaangażowany jest również system ECIP/SEAP, AES/Walidator, ISZTAR4 oraz PDR PL/UE. Jak wskazano dalej w przedmiotowym informatorze, zakwalifikowanie zgłoszenia celnego do kontroli wynika z zakwalifikowania do kontroli co najmniej jednej jego pozycji towarowej. W przypadku, gdy komunikacja z podmiotem realizowana jest w postaci elektronicznej, podmiot zostanie poinformowany o zleconej kontroli komunikatem elektronicznym [ZC261]. Komunikat ten może informować zarówno o fizycznej kontroli towaru, jak i o kontroli dokumentów związanych ze zgłoszeniem (str. 12 i 17 informatora).
Nie jest przez skarżącą kwestionowane, że przedstawiciel strony otrzymał komunikat ZC261 w systemie AIS Import, który jest elektroniczną informacją o zleconej kontroli. Przedmiotowe zgłoszenie celne z dnia 24 marca 2025 r. było więc weryfikowane pod kątem zgodności dokumentów oraz informacji systemowych. Przeprowadzono również rewizję celną towaru w celu potwierdzenia zadeklarowanej tożsamości towaru.
Taki stan sprawy już przeczy stanowisku Spółki o bezczynności organu.
W okolicznościach niniejszej sprawy współpraca z innym organem i potrzeba dokonania analizy, czy w okolicznościach danej sprawy nie występuje ryzyko obejścia sankcji nałożonych na Rosję i Białoruś w związku z wojną na Ukrainie i czy nie powinien mieć zastosowania szczególny akt prawny, była w pełni uzasadniona. Jak wskazał organ, w związku z agresją Rosji na Ukrainę, Unia Europejska rozporządzeniem Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącym środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (dalej "rozporządzenie Rady (WE) nr 765/2006") wprowadziła sankcje na Rosję i Białoruś m.in. w zakresie gospodarczym. Zgodnie z art. 1o przedmiotowego rozporządzenia zakazuje się: a) przywozu do Unii, bezpośrednio lub pośrednio, produktów drzewnych wymienionych w załączniku X (a więc drewna i artykułów z drewna; węgla drzewnego - kod Nomenklatury Scalonej 44) jeżeli: (i)pochodzą z Białorusi; lub (ii) są przedmiotem wywozu z Białorusi; b) nabywania, bezpośrednio lub pośrednio, produktów drzewnych wymienionych w załączniku X, które znajdują się na Białorusi lub pochodzą z Białorusi; c) transportu produktów drzewnych wymienionych w załączniku X, jeżeli pochodzą one z Białorusi lub są wywożone z Białorusi do jakiegokolwiek innego kraju; d) świadczenia pomocy technicznej i usług pośrednictwa, zapewniania finansowania lub pomocy finansowej, w tym pochodnych instrumentów finansowych, a także ubezpieczenia i reasekuracji, bezpośrednio lub pośrednio, mających związek z zakazami ustanowionymi w lit. a), b) i c).
Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia zamraża się wszystkie fundusze i zasoby gospodarcze będące własnością, pozostające w posiadaniu, we faktycznym władaniu lub pod kontrolą osób fizycznych lub prawnych, podmiotów i organów określonych w załączniku I (ust. 1) oraz nie udostępnia się, bezpośrednio ani pośrednio, żadnych funduszy ani zasobów gospodarczych wymienionym w załączniku I osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom i organom ani na ich rzecz (ust. 2).
Zgodnie z kolei z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/1930 z dnia 8 listopada 2021 r. nakładającym ostateczne cło antydumpingowe i stanowiące o ostatecznym pobraniu cła tymczasowego nałożonego na przywóz sklejki z drewna brzozowego pochodzącej z Rosji (Dz. Urz. UE L nr 394 z dnia 9 listopada 2021 r., str. 7), Komisja Europejska nałożyła ostateczne cło antydumpingowe na przywóz sklejki z drewna brzozowego pochodzącej z Rosji.
Podkreślić również należy, że nie ma automatyzmu w przyjmowaniu zgłoszeń i ich akceptacji, zwłaszcza, gdy przedmiotem importu jest towar potencjalnie objęty zakazem, co uzasadnia, a nawet w świetle powołanych przepisów wskazuje na konieczność weryfikacji jego statusu.
Z akt sprawy wynika, że w związku z brakiem odpowiedzi od organu celnego w [...] odnośnie wysyłanych sukcesywne zgłoszeń i możliwości zwolnienia towaru do wnioskowanej procedury organ, w dniu 15 kwietnia 2025 r. zwrócił się drogą mailową, do zespołu analitycznego Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z prośbą o pilne zajęcie stanowiska w zakresie możliwości dopuszczenia do obrotu towarów importowanych przez skarżącą. W odpowiedzi na powyższe, w dniu 16 kwietnia 2025 r. Naczelnik Wydziału Analizy Ryzyka i Wymiany Informacji Międzynarodowej Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] przesłał odpowiedź, iż dalsze działania należy uzgodnić z Izbą Administracji Skarbowej w [...] oraz Prokuraturą w kontekście śledztwa nr [...]
Po uzyskaniu przedmiotowej informacji organ w dniu 15 maja 2025 r. (a więc w terminie miesiąca) wystąpił do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] o udzielenie informacji i przekazanie dokumentów świadczących o ryzyku obejścia środków, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 oraz ustalenie czy towar objęty ww. zgłoszeniem celnym jest w zainteresowaniu Prokuratury Okręgowej w [...] w związku z toczącym się śledztwem nr [...] Po uzyskaniu odpowiedzi od organu, co miało już miejsce po złożeniu skargi, (pismo Pomorskiego Urzędu Celno-skarbowego w [...] z dnia 21 maja 2025 r.), że import przedmiotowego towaru nie jest w zainteresowaniu Prokuratury Okręgowej w [...] towar został niezwłocznie, bowiem już w dniu w dniu 27 maja 2025 r. zwolniony do wnioskowanej procedury, tj. dopuszczenia do obrotu. Okoliczność ta jest bezsporna. W tych okolicznościach od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. 24 marca 2025 r. do dnia zwolnienia towaru, tj. 27 maja 2025 r. upłynęło niewiele ponad dwa miesiące. Trudno zatem uznać, że w okolicznościach tejże sprawy, gdzie z uwagi na rodzaj importowanego towaru i konieczności współpracy z innymi organami w celu potwierdzenia statusu sprowadzonej sklejki doszło do przekroczenia przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] rozsądnego terminu, o jakim mowa w art. 194 ust. 1 UKC.
Jeszcze raz zwrócić należy uwagę na treść powołanego wyżej art. 194 ust. 1 UKC, gdzie rozsądny termin zwolnienia towarów po weryfikacji zgłoszenia celnego, uzależniony jest między innymi od tego czy towary nie są przedmiotem żadnych zakazów i ograniczeń oraz od tego, czy obecność towarów do celów weryfikacji nie jest już konieczna.
Taka redakcja przepisu wprost uzasadnia podejmowane w tej sprawie przez organ, przy współpracy z innymi organami, czynności zmierzające do ustalenia statusu importowanego towaru, właśnie w celu wyeliminowania ryzyka obejścia nałożonych przez ustawodawcę sankcji. Wprawdzie nie można odmówić racji skarżącej, że oczekiwanie na decyzję innego organu nie może mieć charakteru prejudykatu, to jednak w okolicznościach tej sprawy były to ustalenia istotne dla podjęcia czynności zwolnienia towaru do wnioskowanej procedury. Skarżąca jako profesjonalny przedsiębiorca i importer tego rodzaju towaru nie może oczekiwać przyjęcia zgłoszenia celnego bez jego weryfikacji i jako profesjonalista powinna czynności związane z możliwością kontroli zgłoszenia celnego, a więc i niezbędny dla tych czynności czas, po którym dopiero nastąpi zwolnienie towaru, uwzględnić w swoich kontraktach handlowych.
Przypomnieć należy, że przedmiotem zarzutów skargi jest pozostawanie organu w stanie bezczynności. W świetle przedstawionego wyżej stanu sprawy zarzuty skargi okazały się całkowicie nieuzasadnione.
W ocenie Sądu, organ podejmował działania zmierzające do zwolnienia towaru bez zbędnej zwłoki i w rozsądnym, prawem przewidzianym terminie.
Jak już wskazano, nie ma automatyzmu w przyjmowaniu zgłoszeń celnych, a z przytoczonych wyżej przepisów prawa wynika, że organ dokonując weryfikacji danego zgłoszenia celnego i podejmując w następstwie tej weryfikacji czynność zwolnienia towaru do wnioskowanej procedury ma działać w rozsądnym terminie, który w okolicznościach niniejszej sprawy nie został przekroczony.
Każda kontrola zgłoszenia celnego ma charakter indywidualny, a rozsądny termin to termin racjonalny i właściwy w okolicznościach konkretnego przypadku. Pojęcie "rozsądnego terminu" jest klauzulą generalną i ocena, czy wystąpiła bezczynność jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy. I jak słusznie zauważył organ w piśmie z dnia 8 września 2025 r. szybkość postępowania (kontroli celnej) nie może być realizowana kosztem jej wnikliwości. Sam okres trwania kontroli zgłoszenia celnego nie może być podstawową przesłanką do uznania, że organ działał w przewlekłości, a tym bardziej, że pozostawał bezczynnym. W tym miejscu należy podkreślić, że o kontroli celnej nie można mówić jako opartej na bliżej nieokreślonym ryzyku w sytuacji, kiedy zakres kontroli wynikał z systemowej analizy zagrożenia powstania ryzyka (obejścia sankcji nałożonych na Rosję i Białoruś) m. in. z uwagi na charakter towaru objętego zgłoszeniem celnym z dnia 24 marca 2025 r.
Podsumowując, w świetle przedstawionego wyżej stanu sprawy i mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, nie sposób zgodzić się z twierdzeniami skargi ani co do tego, że organ nie podejmował żadnych czynności, ani co do tego, że skarżąca nie była o stanie sprawy, w tym o przyczynie braku zwolnienia towaru do wnioskowanej procedury, informowana.
Nie można przy tym nie dostrzec, że skarżąca w piśmie z dnia 8 sierpnia 2025 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę w pełni podtrzymywała swoje zarzuty co do bezczynności organu. Uwadze Spółki zdaje się umykać to, że czynności weryfikacyjne już zostały zakończone i towar został zwolniony w dniu 27 maja 2025 r. do zawnioskowanej procedury celnej. Taka postawa strony skarżącej pozostaje oczywiście bez wpływu na wynik sprawy niniejszej, jednakże świadczy o nierzetelnym i całkowicie nieuprawnionym (bo subiektywnym) stanowisku Spółki co do stanu badanej sprawy.
W ocenie Sądu brak było również normatywnej podstawy do uwzględnienia wnioskowanych przez stronę wniosków dowodowych.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest zatem możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki, tj. jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości oraz nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Potrzeba wyjaśnienia istotnych wątpliwości musi być oceniana na tle konkretnej, rozpatrywanej sprawy i w aspekcie okoliczności, które mają wpływ na treść jej rozstrzygnięcia. W okolicznościach niniejszej sprawy nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym - jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło