II OSK 808/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant: asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 402/21 w sprawie ze skargi B.T. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 21 grudnia 2020 r., nr WO-II.621.1.60.2020 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 402/21, oddalił skargę B.T. na decyzję Wojewody Małopolskiego z 21 grudnia 2020 r., nr WO-II.621.1.60.2020 w przedmiocie wymeldowania. Zaskarżoną decyzją Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy wydaną na wniosek M.T. (właściciela lokalu przy ul. [...] w C.) decyzję Burmistrza Miasta C. z 23 października 2020 r. (USC.5343.1.11.2020) o wymeldowaniu z pobytu stałego B.T. z lokalu mieszkalnego położonego w C. przy ulicy [...]. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł B.T., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości. Wyrokowi zarzucono, na zasadzie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm., dalej: "p.u.s.a."), które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy przez oddalenie skargi i wadliwe wykonanie obowiązku kontroli decyzji administracyjnej i uznanie, że organ nie naruszył: – art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2019 r. poz. 1397 z późn. zm., dalej: "u.e.l.") przez brak wykazania za pomocą dowodów oraz ich wskazania, że w dniu wydania decyzji skarżący nie mieszkał w mieszkaniu przy ul. [...] w C., – art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") przez brak wykazania za pomocą dowodów oraz ich wskazania, że w dniu wydania decyzji o wymeldowaniu skarżący nie zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym położonym w C. przy ul. [...] w przypadku, kiedy żyje on tam na co dzień, – art. 80 k.p.a. przez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego oraz błędne uznanie, że przesłanki warunkujące wydanie decyzji o wymeldowaniu wystąpiły i zostały udowodnione – w sytuacji, gdy ustalenia w toku całego postępowania są błędne i jednostronne, – art. 105 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie, podczas gdy postępowanie w przedmiocie wymeldowania skarżącego winno zostać umorzone w całości, jako bezprzedmiotowe, – art. 10 i 52 k.p.a. przez błędne uniemożliwienie stronie udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do okoliczności sprawy podczas rzekomo przeprowadzonych oględzin w lokalu położonym przy ul. [...] w C., – art. 138 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie, gdy z okoliczności sprawy niezbicie wynika, że skarżący mieszka w mieszkaniu przy ul. [...] w C. Powyższe naruszenia doprowadziły do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w której dokonano błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie ustalenia, że skarżący nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w C. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I Instancji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania za II Instancję, według norm prawem przepisanych. Nadto, na podstawie art. 193 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a., wniesiono o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z: – kopii biletów miesięcznych zakupionych przez skarżącego w 2022 r. – 3 szt. (na fakt ich treści; w celu wykazania faktu, że skarżący odbywa przejazdy pociągiem z miejscowości C. do K. wyjeżdżając w celach zarobkowych, a następnie wraca do C. do mieszkania znajdującego się przy ul. [...] w C.; na fakt, że skarżący wraca do mieszkania w celu zajmowania się chorą matką), – paragonów ze sklepów znajdujących się w okręgu miasta C. – 9 szt. (na fakt ich treści; na fakt, że skarżący regularnie kupuje żywność do mieszkania dla siebie oraz mieszkającej w mieszkaniu matki), – urzędowych poświadczeń odbioru dokumentu elektronicznego za lata 2020-2022 (na fakt ich treści; na fakt, że skarżący rozlicza się regularnie w mieście C.), – zrzutu ekranu korespondencji sms z kuzynką skarżącego (na fakt, że skarżący cały czas mieszka w mieszkaniu przy ul. [...] w C.), – zdjęć – 16 szt. (na fakt, że skarżący cały czas mieszka w mieszkaniu przy ul. [...] w C.), – oświadczeń matki skarżącego – 6 szt. (na fakt, że skarżący cały czas mieszka w mieszkaniu przy ul. [...] w C.; na fakt, że dokłada się domownikom do wyżywienia). W dwóch odrębnych, tożsamo brzmiących, odpowiedziach na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania K.T. oraz M.T. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, kwestionując zasadność podniesionych zarzutów kasacyjnych oraz wnioskowanych środków dowodowych załączonych do skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Podniesione zarzuty kasacyjne zmierzają do zakwestionowania prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji oceny zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji również decyzji ją poprzedzającej, które – zdaniem skarżącego kasacyjne – zostały oparte na błędnych ustaleniach stanu faktycznego. Mając powyższe na uwadze należy przypomnieć, że z art. 35 u.e.l. wynika, iż organ gminy, właściwy ze względu na położenie nieruchomości, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Sąd I instancji, kontrolując zaskarżoną decyzję, a w konsekwencji również decyzję organu I instancji, w oparciu o zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy, w tym: wyjaśnienia wnioskodawcy, wyjaśnienia skarżącego kasacyjnie, a także protokoły: z przesłuchania skarżącego kasacyjnie, świadków (matki skarżącego kasacyjnie oraz brata – właściciela lokalu, sąsiadów) oraz z przeprowadzenia oględzin lokalu przy ul. [...], podzielił stanowisko organów, według którego, skarżący kasacyjnie, opuszczając ten lokal, nie przebywa w nim, jako w miejscu stałego pobytu w rozumieniu art. 25 ust. 1 u.e.l. Wskazał, że za przyjęciem, iż zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 35 u.e.l., przemawia między innymi to, że skarżący nie ma kluczy do lokalu przy ul. [...], nie nocuje w nim, nie spożywa w nim posiłków (poza sporadycznymi przypadkami, przy okazji odwiedzin), nie przechowuje też w nim rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania. Zatem, wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie, Sąd właściwie ocenił, że w uzasadnieniu decyzji objętej skargą w sposób wystarczający przedstawiono ustalenia stanu faktycznego, wskazano okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia jak również przepisy mające zastosowanie w sprawie, dokonując prawidłowej interpretacji ich treści. Stąd też brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 151 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło zajście w niniejszej sprawie przesłanki do wymeldowania na wniosek właściciela, dlatego również powiązany z wyżej wymienionymi przepisami art. 35 u.e.l. nie został naruszony, zaś przywołane w zarzutach kasacyjnych przepisy art. art. 105 § 1 oraz art. 138 § 2 k.p.a. nie mogły mieć zastosowania. Nie można też zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Przesłuchanie skarżącego kasacyjnie w charakterze świadka oraz składane w toku postępowania uwagi do zebranego materiału dowodowego, świadczą o zachowaniu w toku postępowania administracyjnego dyrektyw wynikających z tego przepisu. Poza tym uchybienie zasadzie wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Takiej argumentacji, w ocenie składu orzekającego, zabrakło w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Brak w niej również wskazania motywów, dla których wśród zarzutów kasacyjnych znalazł się zarzut naruszenia art. 52 k.p.a. Odnosząc się zaś do wniosków dowodowych zgłoszonych w skardze kasacyjnej, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a.: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie." Jak z powyższego wynika, art. 106 § 3 p.p.s.a. pozwala w drodze wyjątku przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w razie wystąpienia istotnych wątpliwości co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu, przy czym działania tego nie należy traktować jako obowiązku sądu (por. m.in.: wyroki NSA z: 22.05.2023 r., II OSK 203/23, LEX nr 3602119; 15.03.2023 r., II OSK 189/22, LEX nr 3559931 oraz z 5.10.2022 r., II OSK 3188/19, LEX nr 3426312). Stąd też co do zasady sądy administracyjne nie dokonują ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą, a jedynie poddają ocenie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (por. m.in. wyrok NSA z 6.02.2019 r., I GSK 1224/18, LEX nr 2639388). Nie mogą bowiem prowadzić postępowania dowodowego i dokonywać ustaleń celem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto w niniejszej sprawie skład orzekający nie dostrzegł istotnych wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Zatem przedstawione przez skarżącego kasacyjnie środki dowodowe nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.