II OZ 1670/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 września 2025 r. sygn. akt IV SA/Wr 244/25 o odrzuceniu skargi T. G. na czynność Prezydenta Wrocławia w przedmiocie ujęcia obszaru w gminnej ewidencji zabytków postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 244/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, odrzucił skargę T. G. (dalej: "skarżący") na czynność Prezydenta Wrocławia w przedmiocie ujęcia obszaru w gminnej ewidencji zabytków. W uzasadnieniu ww. postanowienia Sąd I instancji podał, że w piśmie z dnia 3 kwietnia 2025 r. T. G. wniósł skargę na: "wewnętrzne zarządzenie Prezydenta Wrocławia z dn. 17.12.2024 r nr 1549/24 w zakresie fałszywego wskazania w załączniku do tego Zarządzenia jakiejś niekreślonej karty adresowej obszaru "Historyczny układ urbanistyczny osiedla [...] we Wrocławiu", jako karty adresowej obszaru ujętego w gminnej ewidencji zabytków Wrocławia z nieokreśloną datą dzienną, czynnością jakiejś niekreślonej osoby". WSA we Wrocławiu uznał, że skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej "ppsa"), ponieważ sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 20 maja 2022 r. (sygn. akt IV SA/Wr 371/21). W wyroku tym Sąd stwierdził bowiem, że zarządzeniem Prezydenta Wrocławia z dnia 24 listopada 2014 r. w sprawie założenia gminnej ewidencji zabytków Wrocławia utworzona została GEZ, do której włączono karty adresowe zabytków nieruchomych. Na podstawie tego zarządzenia utworzona została jednocześnie lista kart adresowych zabytków ujętych w GEZ. Czynności polegające na włączeniu do ewidencji kart adresowych zabytków Prezydent zlecił do wykonania Miejskiemu Konserwatorowi Zabytków (§ 2 zarządzenia). Miejski Konserwator Zabytków wytworzył kartę adresową GEZ dot. obszaru urbanistycznego [...]. Karta wytworzona została przez osobę wykonującą czynności Miejskiego Konserwatora Zabytków (A. C.) w lutym 2017 r., co potwierdza treść karty. Dalej Sąd zauważył, że wraz z wytworzeniem karty adresowej GEZ dotyczącej obszaru urbanistycznego [...], ten historyczny układ został wpisany (włączony) do GEZ. Sąd I instancji podkreślił, że z powyższych okoliczności prawnych wynika zatem, że Sąd prawomocnie przesądził, że karta adresowa "Historycznego układu urbanistycznego osiedla [...] we Wrocławiu" została włączona do GEZ, nie podzielając tym samym argumentacji skargi, która tę okoliczność kwestionowała. Jednocześnie Sąd I instancji zauważył, że w odrzuconej skardze skarżący powtórzył argumentację zmierzającą do zakwestionowania tego stanu rzeczy przy okazji podjęcia przez organ zarządzenia z dnia 17 grudnia 2024 r. (nr 1549/24) zmieniającego zarządzenie z dnia 24 listopada 2014 r. w sprawie założenia GEZ. Zaznaczył, że wskazana w skardze nowelizacja zarządzenia nie wprowadziła żadnych zmian ani aktualizacji dotyczących karty adresowej "Historycznego układu urbanistycznego osiedla [...] we Wrocławiu". Status tego obszaru, jak również treść karty adresowej nie uległy w wyniku tej nowelizacji zmianie. W ramach wprowadzonych zmian postanowiono natomiast, że GEZ ma charakter zbioru otwartego i będzie podlegać aktualizacji, zaś lista kart adresowych stanowi załącznik do zarządzenia (w wersji sprzed nowelizacji zarządzenie odsyłało do listy kart adresowych zamieszczonej w BIP). Zapisano również, że do czynności włączenia i wyłączenia kart w ramach GEZ upoważniony jest Miejski Konserwator Zabytków, przy czym Prezydent Wrocławia może do tego upoważnić także inne osoby. Zaktualizowano również nazwę stanowiska odpowiedzialnego za nadzór nad wykonywaniem zarządzenia. Opisana nowelizacja miała więc charakter porządkujący i nie wprowadzała jakichkolwiek zmian w istniejącej GEZ, w tym w zakresie "Historycznego układu urbanistycznego osiedla [...] we Wrocławiu". W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł m.in., że do tej pory nie zaskarżył czynności Prezydenta Wrocławia mającej polegać na ujęciu obszaru obejmującego jego działkę w gminnej ewidencji zabytków Wrocławia, ponieważ do chwili obecnej takiej czynności organ ten w jakiejkolwiek konkretnej dacie dziennej nie dokonał, co też organ udowodnił udzielając informacji publicznej z dn. 19 grudnia 2024 r. W odpowiedzi na zażalenie Prezydent Wrocławia, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie zażalenia oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, tj. kosztów zastępstwa prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Warunkiem zastosowania art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jest zatem tożsamość wcześniej wszczętej sprawy sądowoadministracyjnej z tą, w której wniesiono podlegającą odrzuceniu skargę. O tożsamości spraw można mówić wówczas, gdy występuje między nimi tożsamość elementów podmiotowych i przedmiotowych. Tożsamość podmiotowa dotyczy podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa ma miejsce, gdy identyczna jest treść tych praw i obowiązków oraz ich podstawa prawna i faktyczna. Sprawa objęta skargą w niniejszej sprawie została prawomocnie osądzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 maja 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 371/21 wydanym pomiędzy tym samymi stronami i w tym samym przedmiocie. Co więcej, prawomocność wyroku Sądu I instancji wynikała z oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 1952/22, wniesionej od niego przez T. G. skargi kasacyjnej. To właśnie w uzasadnieniu tego wyroku NSA jednoznacznie i wprost stwierdził, że ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność ta ma charakter publicznoprawny i będąc skierowaną do indywidualnego podmiotu dotyczy jego obowiązków wynikających z przepisów prawa (wyroki NSA z 18 października 2023 r. sygn. akt II OSK 1765/17, z 27 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 1573/22). Z tego powodu NSA przyjął, że prawidłowo Sąd Wojewódzki dokonał kontroli właśnie czynności włączenia spornego obiektu do ewidencji, a nie spornego zarządzenia z dnia 24 listopada 2014 r. W konsekwencji oznacza to, że poprzez wskazanie w kolejnej skardze, odrzuconej zaskarżonym postanowieniem, zarządzenia Prezydenta Wrocławia z dnia 17 grudnia 2024 r. nr 1549/24 zmieniającego zarządzenie tego organu z dnia 24 listopada 2014 r. nr 12549/14 (które skarżący wskazał z kolei w skardze rozpoznanej pod sygn. IV SA/Wr 371/21), T. G. w dalszym ciągu kwestionuje czynność ujęcia należącej do niego niezabudowanej części działki nr [...] [...] przy ul. [...] we W., położonej w drugiej linii zabudowy (linii zabudowy współczesnej), w gminnej ewidencji zabytków Wrocławia. Przyjęcie takiego bowiem przedmiotu zaskarżenia wynikało z prawomocnego wyroku NSA z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 1952/22, który, na mocy art. 170 p.p.s.a. ("Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.") wiązał nie tylko WSA we Wrocławiu, ale także i NSA w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie. To z kolei oznacza, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że czyni to skargę niedopuszczalną z powodu prawomocnego osądzenia sprawy, czyli stanu określanego jako powaga rzeczy osądzonej (res iudicata). Sąd I instancji zobowiązany był zatem skargę odrzucić. Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach (art. 209 p.p.s.a.). Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym.