III FZ 338/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu 3 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 maja 2025 r. sygn. akt I SPP/Bd 94/23 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 28 grudnia 2022 r. nr 0401-IEE.711.180.2022.3 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia odrzucić zażalenie 1.1. Postanowieniem z 14 maja 2025 r., sygn. akt I SPP/Bd 94/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił wniosek i zażalenie po rozpoznaniu zażalenia J. M. z dnia 5 marca 2025 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 lutego 2025 r. sygn. akt I SPP/Bd 94/23 oraz wniosku z dnia 15 kwietnia 2025 r. o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 28 grudnia 2022 r. w przedmiocie udzielenia przybicia na rzecz licytanta. 1.2. Pismem z dnia 5 marca 2025 r. Skarżąca wniosła zażalenie od postanowienia tut. Sądu z dnia 3 lutego 2025 r. odrzucającego wniosek skarżącej z dnia 14 stycznia 2025 r. o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia oraz odrzucającego zażalenie. W wykonaniu zarządzenia z dnia 13 marca 2025 r. Sąd wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych zażalenia przez jego podpisanie lub złożenie podpisanego odpisu zażalenia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie doręczono Skarżącej w dniu 8 kwietnia 2025 r. W zakreślonym przez Sąd terminie Skarżąca nie uzupełniła braków formalnych zażalenia. Pismem z dnia 15 kwietnia 2025 r. Skarżąca wniosła o wyznaczenie nowego terminu siedmiodniowego w celu dopełnienia formalności wynikających z wezwania. Skarżąca podała, że przebywa na badaniach i konsultacjach lekarskich, co uniemożliwia jej dopełnienie formalności. Skarżąca nie podpisała wniosku. Ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych w terminie, sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek i zażalenie strony. 1.3. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie. Nie podpisała go. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie podlega odrzuceniu. 2.2. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Artykuł 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wskazuje zaś, że pismo powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Natomiast jak stanowi art. 180 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. 2.3. Wniesione przez skarżącą zażalenie na postanowienie WSA w Bydgoszczy z nie zostało przez nią podpisane, co powoduje, że obarczone zostało brakiem formalnym uniemożliwiającym jego rozpoznanie. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w sprawie zainicjowanej skargą skarżącej wielokrotnie już WSA w Bydgoszczy odrzucał zażalenia skarżącej, ponieważ każde z nich zawierało ten sam brak formalny uniemożliwiający jego rozpoznanie, tj. nie zawierało podpisu skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca składając zażalenie i nie podpisując go nadużyła prawa do sądu. Wielokrotne postępowanie w ten sam sposób (nieskładanie podpisu) przez skarżącą w toku różnych inicjowanych przez nią postępowań przed sądem pierwszej instancji celowo przedłuża postępowanie i uniemożliwia jego zakończenie. Skarżąca w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji składała bez podpisu zarówno zażalenia, jak i liczne wnioski o wyznaczenie nowego terminu na dopełnienie formalności wynikających z kierowanych do niej wezwań, które stanowiły cel sam w sobie, wydłużały toczące się postępowanie. Skarżąca nie wywiązywała się z wezwań do uzupełnienia braków formalnych. Takie działania powinny być oceniane jako nadużycie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez prawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływa na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochronę prawną (zob. np. H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Warszawa 2005, s. 136). Nadużyciem prawa jest zatem wykorzystywanie instytucji procesowej wbrew jej funkcji i celowi. Funkcją i celem postępowania sądowoadministracyjnego jest rozstrzygnięcie sporu między stronami co do legalności działania lub bezczynności (przewlekłości) organu administracji publicznej, rzutujących na prawa lub obowiązki strony (zob. np. postanowienie NSA z 14.05.2025 r., III FZ 236/25). 2.4. Skarżąca składając obecnie rozpoznawane zażalenie na postanowienie WSA w Bydgoszczy po raz kolejny go nie podpisała, mimo pouczenia zawartego przy doręczeniu postanowienia. W pouczeniu zaś wyraźnie wskazano, że zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Skoro skarżąca nie podpisała zażalenia konieczne stało się jego odrzucenie na podstawie art. 180 w związku z art. 178 i art. 197 § 2 p.p.s.a., o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w sentencji postanowienia.