III FZ 236/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Sz 404/20 w przedmiocie odrzucenia zażaleń w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 20 marca 2020 r. nr SKO/KD/400/493/2020 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 24 marca 2025 r., sygn. I SA/Sz 404/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił zażalenia R. S. (dalej: skarżący) na postanowienia Sądu z: (-) 27 maja 2024 r., 13 kwietnia 2023 r., 21 września 2022 r., 7 lipca 2022 r. o odmowie przywrócenia terminu; (-) 29 marca 2023 r., 25 stycznia 2023 r., 5 maja 2022 r. o oddaleniu wniosków; (-) 11 lipca 2022 r. o odrzuceniu wniosku; (-) 7 lipca 2022 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, zażalenia oraz wniosku w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Sz 404/20. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał m.in., że wyrokiem z 27 października 2021 r. oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 20 marca 2020 r., nr SKO/KD/400/493/2020 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. Pismem z 24 stycznia 2022 r. skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, którą sąd odrzucił jako niedopuszczalną postanowieniem z 5 maja 2022 r. Postanowieniem z 31 stycznia 2022 r., I SPP/Sz 13/22 ustanowiono dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik z urzędu sporządził - stosownie do art. 177 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 27 października 2021 r. Opinia została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności, a jej odpis doręczono skarżącemu 25 maja 2022 r. W piśmie do skarżącego zamieszczono stosowne pouczenie o zasadach wnoszenia skargi kasacyjnej w przypadku sporządzenia i złożenia opinii przez pełnomocnika z urzędu. Od tego czasu skarżący wnosi do sądu - z reguły bez zachowania terminu - szereg pism, wniosków i środków zaskarżenia dotyczących sprostowania zapadłych rozstrzygnięć w zakresie określenia przedmiotu postępowania, wyłączenia sędziego, przywrócenia terminu do wniesienia pism i środków zaskarżenia itp. Takich pism skarżący złożył w rozpoznawanej sprawie kilkadziesiąt. Działania skarżącego po wydaniu wyroku z 27 października 2021 r. sprowadzają się zatem do czynności, których celem jest wyłącznie sztuczne i pozbawione podstaw merytorycznych przedłużanie postępowania. Działania te podejmowane w sposób notoryczny przez skarżącego na przestrzeni lat uznać należy za nadużycie prawa do sądu, na co zwracano już uwagę skarżącemu w sprawie niniejszej oraz w sprawach analogicznych (m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2024 r., III FZ 636/23). W rozpoznawanej sprawie, oprócz postanowienia z 9 grudnia 2024 r., III FZ 495/24, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia skarżącego na postanowienia w przedmiocie wniosków o sprostowanie i uzupełnienie postanowień (postanowienia z 30 listopada 2022 r., III FZ 598-601/22) oraz na postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego (postanowienia z 10 lutego 2021 r., III FZ 66/21 oraz z 20 września 2023 r., III FZ 443/23). Odrzucenie wymienionych w niniejszym postanowieniu zażaleń zmierza zatem do zakończenia postępowań inicjowanych kolejnymi pismami skarżącego wnoszonymi już po wydaniu wyroku z 27 października 2021 r. Mając na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenia skarżącego. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie słusznych zażaleń na postanowienia dotyczące odmowy przywrócenia terminu, o oddaleniu wniosków, o odrzuceniu wniosków i odrzuceniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Wyrokiem z 27 października 2021 r. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 20 marca 2020 r., nr SKO/KD/400/493/2020 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r., natomiast postanowieniem z 5 maja 2022 r. sąd odrzucił skargę kasacyjną od ww. wyroku jako niedopuszczalną. Postanowieniem z 31 stycznia 2022 r., I SPP/Sz 13/22 ustanowiono dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, który wydał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 27 października 2021 r. Odpis ww. opinii doręczono skarżącemu 25 maja 2022 r. Doszło zatem do prawomocnego zakończenia sprawy głównej, zainicjowanej skargą skarżącego. To z kolei powoduje, że bezprzedmiotowe stały się postępowania incydentalne skarżącego w niniejszej sprawie. Dodatkowo wskazać należy, że skarżący w toku postępowania składał liczne wnioski inicjując wpadkowe postępowania sądowe (wnioski o wyłączenie sędziego, zażalenia), które stanowiły cel sam w sobie, wydłużały toczące się postępowania i uniemożliwiały ich zakończenie. Takie działania powinny być oceniane jako nadużycie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez prawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (zob. postanowienia NSA: z 16 października 2016 r., I OSK 1992/14, z 18 marca 2014 r., I OZ 175/14, z 5 listopada 2015 r., I OZ 1382/15). Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływa na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochronę prawną (zob. H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980 - 2005, Warszawa 2005, s. 136). Nadużyciem prawa jest zatem wykorzystywanie instytucji procesowej wbrew jej funkcji i celowi. Funkcją i celem postępowania sądowoadministracyjnego jest rozstrzygnięcie sporu między stronami co do legalności działania lub bezczynności (przewlekłości) organu administracji publicznej, rzutujących na prawa lub obowiązki strony (zob. postanowienie NSA z 3 lutego 2022 r., III FZ 27/22). Skarżący w zażaleniu nie wskazał jakichkolwiek okoliczności uzasadniających stwierdzenie naruszenia prawa w zaskarżonym postanowieniu. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny sentencji orzekł o oddaleniu zażalenia skarżącego na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.