II SAB/Po 187/25

Dnia 8 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Prokuratora Rejonowego w W. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 27 marca 2025 r., zarejestrowanego pod numerem [...] w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Prokurator Rejonowy w W. dopuścił się bezczynności; III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Prokuratora Rejonowego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga M. M. (zwanego dalej "wnioskodawcą" lub "skarżącym") na bezczynność Prokuratora Rejonowego w W. (zwanego dalej "Prokuratorem") przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Zaskarżona bezczynność miała powstać w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie orzeczenia sądowe powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, chyba że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia. W dniu 27 marca 2025 r. skarżący zwrócił się do Prokuratora z prośbą o udostępnienie informacji publicznej poprzez nadesłanie na adres mailowy zanonimizowanej treści orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie o sygn. akt [...] W odpowiedzi na ww. pismo Prokurator poinformował wnioskodawcę, że dokument zarejestrowany pod wskazaną sygnaturą nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, zwanej dalej "u.d.i.p."), bowiem jego treść nie dotyczy sprawy publicznej. W reakcji na wiadomość Prokuratora, wnioskodawca wniósł pismo zatytułowane: "odwołanie od decyzji w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej". Prokurator powiadomił wnioskodawcę, że żadnej decyzji nie wydał w tej sprawie, nie procedowano sprawy, jako sprawy administracyjnej, a zatem żadne odwołanie nie przysługuje. Skarżący, działając samodzielnie, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prokuratora [błędnie zatytułowaną "odwołanie od decyzji w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej" – uw. Sądu]. Pismo to, chociaż z pozoru wyraża odwołanie od decyzji, to jednak odnosi się do błędnego, zdaniem skarżącego, uznania przez Prokuratora, że postanowienie o umorzeniu postępowania nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący kwestionuje tok rozumowania Prokuratora i wyraża przekonanie, że postanowienie wydane przez prokuratora stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na wniosek zainteresowanej strony. W odpowiedzi na skargę Prokurator wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że orzeczenie zapadłe w sprawie indywidualnej jest dostępne dla stron w oparciu o odrębne przepisy, a nie ustawę o dostępie do informacji publicznej. Na podstawie przepisów o postępowaniu karnym można zapoznać się z aktami sprawy, w tym z orzeczeniem. Nie podlega ono udostępnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania". Niewątpliwie wniesiona skarga dotyczy bezczynności Prokuratora w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 29 sierpnia 2025 r. Zastępca Przewodniczącej Wydziału II tut. Sądu wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego na dzień 8 października 2025 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje bezczynność oraz przewlekłość prowadzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej, o czym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. w związku z art. 21 u.d.i.p. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd z urzędu powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które mają wpływ na ocenę trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia, a także bezczynności, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą. Podkreślenia wymaga legitymacja skarżącego do wniesienia skargi na bezczynność organu. Jest ona wywodzona z art. 21 u.d.i.p., w którym wskazuje się, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Należy zatem uznać, że skarga na bezczynność Prokuratora mogła zostać wniesiona i podlegała rozpoznaniu przez tut. Sąd. Należy zacząć od tego, że Prokurator jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, co wynika z faktu realizowania przez niego zadań publicznych korzystając przy tym z majątku publicznego przeznaczonego na te cele. To z kolei wynika z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt IV SAB/Po 1/21). Przede wszystkim należy zaznaczyć fakt, że Prokurator w myśl art. 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 390 z późn. zm.) wykonuje zadania w zakresie ścigania przestępstw oraz stoi na straży praworządności. Sposób wykonania zadań publicznych oraz gospodarowanie mieniem publicznym dotyczy skuteczności działania podmiotu prawa działającego w imieniu państwa na rzecz dobra wspólnego. Nie więc wątpliwości, że Prokurator jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (zob. także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt II SAB/Po 203/24). Katalog obszarów, które szczególnie podlegają jawności w ramach ustawy o dostępie do informacji publicznej został określony w jej art. 6 ust. 1 pkt 1-5. I tak, należy wspomnieć prawo do informacji publicznej o przedmiocie działalności i kompetencjach organu, majątku jakim dysponuje, treści dokumentów publicznych, w szczególności decyzji i innych rozstrzygnięć. Skoro te dane stanowią informację publiczną, a Prokurator jest w ich posiadaniu, ma on publicznoprawny obowiązek udostępnić je na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Konstytucyjną zasadą jest jawność życia publicznego oraz dostęp do informacji publicznej. Oznacza to, że każdy podmiot, który wykonuje zadania publiczne, gospodaruje majątkiem publicznym ma obowiązek udostępnić informację publiczną, o ile ją posiada. Podmiot nie może przecież udostępnić informacji, której nie posiada, nawet jeśli powinien nią dysponować. W tej sytuacji podmiot taki musi jednak powiadomić o tym wnioskodawcę, a to zwalnia taki podmiot z obowiązku rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Prokuratura, jako organ państwowy powołany głównie do ścigania przestępstw, bierze czynny udział w postępowaniach sądowych i pozasądowych. Wydaje przy tym orzeczenia, które kwalifikują się jako "inne rozstrzygnięcia" określone w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p. Jest to stanowisko niekwestionowane w orzecznictwie. Dla przykładu można powołać tożsamy pogląd tut. Sądu w innej sprawie: "Choć w treści art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. nie wskazano wprost postanowień prokuratora, to należy je niewątpliwie zakwalifikować jako »inne rozstrzygnięcia« wskazane w tiret pierwsze powołanego przepisu, a ponadto można je kwalifikować jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Stąd zarówno z uwagi na treść, jak i postać, wnioskowane przez skarżącego postanowienia kończące postępowanie podlegają udostępnieniu w trybie przewidzianym w u.d.i.p." (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SAB/Po 171/24). Postanowienie, a szerzej mówiąc, orzeczenia wydane przez prokuratora jest po pierwsze dowodem podjęcia przez niego działalności zgodnie z przepisami prawa, które nakazują jemu takie działanie, a poza tym jest to przejaw kontroli społecznej nad działalnością jednostek powszechnych prokuratury. Skarżący zwrócił się do Prokuratora z prośbą, aby organ w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnił zanonimizowaną treść konkretnego orzeczenia. Skarżący nie powołał przy tym, jakie to orzeczenie i kogo ono dotyczy. To oznacza, że celem skarżącego nie jest ustalenie sytuacji prawnej strony postępowania prowadzonego przez Prokuratora. Prokurator terminowo udzielił odpowiedzi, że wnioskowany dokument nie dotyczy sprawy publicznej, tylko indywidualnej, a skarżący, jeśli ma takie życzenie, może w trybie przepisów o postępowaniu karnym poprosić o wgląd do akt sprawy, jeśli sam jest uczestnikiem tegoż postępowania. Skarżący odrzuca tę argumentację. Czyni to zasadnie. Tak jak Sąd w składzie orzekającym wskazał powyżej, informacja publiczna dotyczy m.in. trybu działa organów władz publicznych oraz stanu załatwiania takich spraw (zob. art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a i e u.d.i.p.), a ponadto ma prawo do zaznajomienia się z orzeczeniami wydawanymi przez organy władzy publicznej (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p.). Każdy wnioskodawca ma prawo wiedzieć, czy organ władzy publicznej wykonuje swoje zadania zgodnie z tym co poleca jemu prawo i czy zajmuje się nimi niezależnie od tego, kto przyczynia się do powstania nowych zadań. W tym miejscu wskazać należy, że art. 6 u.d.i.p. zawiera katalog służący sprecyzowaniu informacji, którą należy traktować jako informację publiczną, ma on charakter przykładowy i w żadnym razie nie może być identyfikowany z enumeratywnym jej zdefiniowaniem. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, że informację publiczną stanowią wszystkie wiadomości wytworzone lub odnoszone do władz publicznych. Za takie w szczególności uznawane są wyroki sądowe wraz z ich uzasadnieniami. Znajduje to odzwierciedlenie w powołanym już art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnieniu jako informacja publiczna podlega w szczególności treść i postać dokumentów urzędowych takich jak: akty administracyjne i inne rozstrzygnięcia; dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, czy treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. W ocenie Sądu błędnym jest stanowisko organu, wedle którego żądana informacja podlegać może udostępnieniu wyłącznie na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 46, zwanej dalej "k.p.k."). Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k. stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Z kolei art. 156 § 5 zdanie pierwsze k.p.k. stanowi, że jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. Przepis § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego (art. 156 § 5b k.p.k.). Z powyższego wynika, że przepisy Kodeksu postępowania karnego, w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w trakcie postępowania sądowego, postępowania przygotowawczego oraz po jego zakończeniu, wyłączają w tym zakresie uregulowania ustawy o dostępie do informacji publicznej na mocy art. 1 ust. 2 tej ustawy. Odnoszą się one jednak do akt sprawy rozumianych jako określony zbiór materiałów i dokumentów stanowiący pewną całość, a nie do pojedynczej, będącej częścią tego zbioru informacji publicznej, czy też konkretnie oznaczonego dokumentu (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2078/16). Biorąc pod uwagę, że w treści wniosku skarżącego zażądano udostępnienia konkretnego i zanonimizowanego dokumentu urzędowego, będącego postanowieniem, uznać należało, że wnioskowana informacja nie podlegała ograniczeniom wskazanym w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w szczególności zaś nie miał zastosowania do niej tryb udostępnienia przewidziany w art. 156 k.p.k. Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że, organ nie udostępnił skarżącemu wnioskowanej przez niego informacji publicznej w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Pozostaje więc w bezczynności, gdyż zgodnie z orzecznictwem sądowym stan taki ma miejsce również wtedy, gdy organ posiadając żądaną informację błędnie ocenia żądanie jako niepodlegające udostępnieniu lub też nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia w oparciu o art. 16 lub art. 17 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3656/18). Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, że po stronie Prokuratora zaistniał stan bezczynności. Dlatego też Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził, że Prokurator dopuścił się bezczynności (pkt II sentencji wyroku). Ponieważ Prokurator do dnia wyrokowania przez tut. Sąd nie udostępnił wnioskowanej informacji, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Prokuratora do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 27 marca 2025 r., numer [...] w terminie 14 dni od dnia doręczenia jemu odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt I sentencji wyroku). Stwierdzona bezczynność Prokuratora nie miała charakteru rażącego, a to zostało orzeczone na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Nie można mówić o rażącym naruszeniu przepisów prawa, gdyż za takie należy uznać świadome, celowe i uporczywe lekceważenie wnioskodawcy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. to naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Ponadto odmienny pogląd w zakresie interpretacji przepisów prawa, do którego uprawniony jest każdy podmiot stosujący prawo nie przesądza o rażącym naruszeniu prawa. Przekroczenie musi być zatem bardzo znaczne i wskazywać na złą wolę organu lub powodować jakieś wyjątkowo dolegliwe dla strony skutki. "Rażącym naruszeniem prawa jest taka wadliwość, którą cechuje szczególnie duży ciężar gatunkowy. Ma ona miejsce, gdy brak jest oczywistego podejmowania czynności lub gdy dochodzi do oczywistego lekceważenia wniosków strony. Taka sytuacja występuje też, gdy organ jawnie wykazuje brak chęci załatwienia sprawy lub gdy ewidentnie nie stosuje się do przepisów." (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1589/20). Na gruncie niniejszej sprawy nie da się wyprowadzić wniosku, że Prokurator działał w sposób lekceważący wobec obowiązku prawnego w postaci rozpoznania wniosku skarżącego w terminie ustawowym. Działanie organu nie nosiło również cech celowego unikania załatwienia sprawy. Prokurator niewątpliwie wiedział o obowiązku wynikającym z art. 1 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Udzielił odpowiedzi w terminie ustawowym, jednakże błędnie uznał, że wnioskowany dokument nie jest informacją publiczną, gdyż nie dotyczy sprawy publicznej. Błąd, jaki popełnił Prokurator musi skutkować wydaniem wyroku korzystnego w tym zakresie dla skarżącego. Nie przesądza to jednak o rażącym naruszeniu prawa. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 535). Sąd zasądził zwrot kosztów sądowych w wysokości 100 zł, na które złożył się wpis stały od skargi na bezczynność (pkt IV sentencji wyroku).