III SA/Po 313/25

Dnia 8 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2025 roku sprawy ze skargi P. G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 10 stycznia 2025 r. nr [...] UZASADNIENIE. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 21 marca 2025 r. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 10 stycznia 2025 r. o odmowie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w toku postępowania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] sporządził 2 lipca 2024 r. kartę oceny narażenia zawodowego wystąpienia choroby zawodowej u skarżącego. Na tej podstawie organ I instancji sporządził kartę oceny narażenia zawodowego i przesłał ją do [...] Centrum Medycyny Pracy w [...]. [...] Centrum Medycyny Pracy w [...] wydało 25 października 2024 r. orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. Wskazano, że skarżący był zatrudniony od 1978 do 2022 r. na różnych stanowiskach pracy. W skierowaniach na badania pracodawca nie wymieniał hałasu jako czynnika szkodliwego na stanowiskach pracy, nie wykonywano wobec tego badań audiometrycznych. Ustalono m. in. niedosłuch odbiorczy obustronny symetryczny dużego stopnia dla ucha prawego 63 dB i dla ucha lewego 62 dB pochodzenia pozazawodowego. Nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Skarżący nie wniósł skargi do jednostki lekarskiej orzeczniczej II stopnia. Organ II instancji uznał zarzuty odwołania od decyzji organu I instancji za niezasadne. Organ II instancji stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , że na podstawie art. 235 1 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia RM w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. ( Dz. U. z 2022 r., poz. 1836 ) o chorobach zawodowych orzeka lekarz spełniający określone wymagania kwalifikacyjne, zatrudniony we wskazanej jednostce orzeczniczej. Zgodnie z § 8 ust. 1 powyższego rozporządzenia decyzję w tej kwestii wydaje się na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia ryzyka zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zdaniem organu orzeczenia lekarskie mają zatem kluczowe znaczenie dowodowe w takich postępowaniach i stanowią dowód z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 kpa. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są uprawnione do merytorycznego badania orzeczeń lekarskich, są nimi związane. Dotyczy to objawów choroby i przyczyn jej powstania. Dalej wskazano w decyzji organu II instancji, że skarżący oświadczeniu z 2 kwietnia 2024 r. stwierdzał, że w latach 1978 do 1980 pracował na stanowisku narażonym na działanie hałasu. Organ I instancji pismem z 16 grudnia 2024 r. wezwał go do uzupełnienia materiału dowodowego dotyczącego pracy w narażeniu na hałas, ale skarżący nie udzielił odpowiedzi w tym zakresie. W skierowaniach na badania pracownicze skarżącego pracodawca nie wymienił hałasu jako czynnika szkodliwego występującego na stanowiskach pracy. Nie wykonywano wobec tego badań audiometrycznych. Badania laryngologiczne słuchu nie wykazywały odchyleń od stanu prawidłowego. [...] Centrum Medycyny Pracy w [...] nie potwierdziło choroby zawodowej u skarżącego. Nie potwierdzono narażenia skarżącego na hałas. W skardze do WSA w Poznaniu skarżący podniósł, że nie odwoływał się od orzeczenia WCMP przez przypadek. W czasie pracy nie zgłaszał pracodawcy problemów ze słuchem, gdyż bał się utraty stanowiska pracy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się zasadna, albowiem decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa. Wskazać należy na wstępie, że zgodnie z art. 235 1 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. ( Dz. U. z 2022 r., poz. 1836 ) o chorobach zawodowych orzeka lekarz spełniający określone wymagania kwalifikacyjne, zatrudniony we wskazanej jednostce orzeczniczej. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się, zgodnie z § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia, na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniach lekarskich oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Ocena orzeczeń lekarskich dokonywana przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprowadza się jedynie do badania ich pod względem formalnym, czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonująco uzasadnione. Zgodnie z § 6 ust. 1 w/w rozporządzenia - decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. § 6 ust. 2 wymienia czynniki, które lekarz orzecznik winien uwzględnić przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego. Orzeczenia lekarskie mają zatem kluczowe znaczenie dowodowe w takich postępowaniach i stanowią dowód z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 kpa. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są uprawnione do merytorycznego badania orzeczeń lekarskich, są nimi związane. Dotyczy to objawów choroby i przyczyn jej powstania. Jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach swych wyroków- nie oznacza to zwolnienia organów orzekających od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a., jednak związane są one orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez wyspecjalizowane placówki medycyny pracy, gdyż orzeczenia te stanowią wiarygodny i podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej lub jej braku jeżeli nie budzą wątpliwości w świetle pozostałych dowodów." Organy sanitarne I i II instancji dopiero po otrzymaniu ostatecznego orzeczenia lekarskiego wydają decyzję na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim i formularza oceny narażenia zawodowego pracownika. Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest 1) rozpoznanie jej przez właściwą upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia, przy czym choroba musi być określona przez ustawodawcę jako choroba zawodowa, tj. znajdować się w wykazie chorób zawodowych (rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych); 2) choroba musi zostać wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy lub też sposobem wykonywania pracy, 3) wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z utrwalonym w tym względzie orzecznictwem badając okoliczności istotne w postępowaniu odnoszącym się do ustalenia istnienia choroby zawodowej (jej wykluczenia) konieczne jest ustalenie, czy dane schorzenie (określone jako choroba zawodowa przez prawodawcę w odrębnych przepisach) ma swoje źródło w szkodliwych czynnikach występujących w środowisku pracy. Dla rozpoznania danego schorzenia za chorobę wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na jej powstanie, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że to właśnie takie warunki ją spowodowały. Dokumentami o istotnym znaczeniu są orzeczenie lekarskie i dane zwarte w formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Karta narażenia zawodowego stanowi dowód wiążący zarówno lekarza orzecznika jak i właściwy organ inspekcji sanitarnej, co nadaje karcie narażenia zawodowego istotną dla tego postępowania rangę. Przepisy nakładają na organ wykazanie bezspornego lub wysoce prawdopodobnego związku przyczynowego pomiędzy rozpatrywanym schorzeniem, a narażeniem zawodowym. W kwestii związku między warunkami pracy, a chorobą w judykaturze sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia takiego związku (pewności lub wysokiego prawdopodobieństwa wywołania choroby) – por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1039/06, LEX nr 315105, oraz z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 388/06, LEX nr 266357. 2024, komentarz do art. 2351 k.p.). Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy uznał, że organy obu instancji nie wyjaśniły w precyzyjny i jednoznaczny sposób kwestii narażenia na hałas skarżącego w jego miejscu pracy. W orzeczeniu lekarskim [...] Centrum Medycyny Pracy ( dalej [...]CMP) z dnia 25 października 2024 r. wskazano, że Państwowy Inspektor Pracy nie potwierdził narażenia na hałas na stanowiskach pracy skarżącego. Wynika z niego też, że nie wykonywano pomiarów hałasu ( k. 75 akt administracyjnych ). Z pisma [...] Centrum Medycyny Pracy z dnia 3 października 2024 r. skierowanego do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej PPIS) jeszcze przed wydaniem orzeczenia z dnia 25 października 2024 roku wynika, że organ ten tj. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny potwierdził narażenie na hałas, ale nie przesłał wyników pomiarów. Wniesiono wobec tego o ich nadesłanie , a także nadesłanie dokumentacji badań profilaktycznych ( k. 53 akt adm. ). W świetle treści tego pisma należy przyjąć, że organ oczekiwał uzupełnienia dokumentacji, ale w swoim orzeczeniu z dnia 25 października 2025 nie odniósł się do tej okoliczności. Co więcej ,uznano w nim ostatecznie, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie potwierdził narażenia na hałas na stanowiskach pracy skarżącego ,bez wyjaśnienia tej rozbieżności. W tym kluczowym dla sprawy orzeczeniu organ powołuje się na ustalenia PPIS w kwestii oceny narażenia skarżącego na utratę zdrowia, ale nie wskazuje konkretnie o jakie ustalenia PPIS chodzi , a przede wszystkim którą kartę oceny narażenia zawodowego brał pod uwagę. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się 3 karty oceny narażenia skarżącego na utratę zdrowia na stanowisku pracy. Zostały one sporządzone w dniu 7 maja 2024 r. ( k. 16-15 akt adm. ), w dniu 2 lipca 2024 r. ( k. 40-38 akt adm. ), w dniu 10 lipca 2024 r. ( k. 42-44 akt adm. ). Różnią się one co do ustaleń , zostały sporządzone przez dwa różne organy , a z karty narażenia z dnia 10 lipca 2024 roku, z charakterystyki wykonywanej pracy (pkt 12) wynika, że skarżący pracował w hałasie, co konsekwentnie podawał w toku postępowania., oświadczeniach , odwołaniu i w skardze. Z orzeczenia [...]CMP nie wynika więc , na którym z tych dokumentów oparto orzeczenie z dnia 25 października 2024 r., a jest to o tyle istotne, że jak wyżej wskazano, z karty narażenia z 10 lipca 2024 r. wynika ,że w miejscu pracy skarżącego panował hałas. Organy nie skonfrontowały tego dokumentu z pozostałymi dowodami w sprawie, nie odniosły się do powyższego w uzasadnieniach swoich decyzji i nie wskazały , która karta oceny ryzyka stała się wiążąca dla tych rozstrzygnięć. Brak wyjaśnień tych kwestii w orzeczeniu [...]CMP z 25 października 2024 r. oraz w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji powoduje, że Sąd nie jest praktycznie w stanie sprawdzić prawidłowości i podstaw ustaleń organów co do kwestii braku narażenia skarżącego na hałas na stanowiskach jego pracy. Nie sposób. zatem uznać , że organy prawidłowo ustaliły w sprawie jedną z istotnych przesłanek do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią powyższe uwagi i uzupełnią swoje decyzje w omawianym zakresie, ewentualnie uzupełnią materiał dowodowy. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uchylił decyzje organu II i I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.