III FSK 12/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 143/23 w sprawie ze skargi M.G. i J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 13 grudnia 2022 r., nr SKO/41/P-240/2022 w przedmiocie podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2019 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2) zasądza od M.G. i J.G. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 września 2023 r. sygn. akt I SA/Wr 143/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.G. i J.G. (dalej jako: "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 13 grudnia 2022 r. nr SKO/41/P-240/2022 w przedmiocie podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2019 r. uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Burmistrza Miasta L. z dnia 7 lipca 2022 r. nr 3127.202. Jako podstawę prawną powołano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA we Wrocławiu do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej również jako: "SKO") reprezentowane przez radcę prawnego zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 165 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 1651, dalej jako: "O.p.") i art. 127 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że nie zostało wszczęte postępowanie podatkowe, podczas gdy w rzeczywistości postanowienie o wszczęciu postępowania zostało wydane i prawidłowo doręczone; 2. art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci postanowienia Burmistrza Miasta L. z dnia 10 czerwca 2022 r. wraz z dowodem jego doręczenia w sytuacji, gdy z materiału dowodowego sprawy wynika, że organy podatkowe są w posiadaniu tego postanowienia wraz z dowodem doręczenia, jak również poprzez wydanie wyroku na podstawie niekompletnych akt sprawy; 3. art. 113 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy bez wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, tj. bez wyjaśnienia, czy zostało doręczone postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego w sytuacji, gdy wątpliwości te można było wyjaśnić w ramach art. 106 § 3 p.p.s.a.; 4. art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. poprzez brak zawarcia wskazań co do dalszego postępowania. Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego w postępowaniu według norm przepisanych. Skarżący wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej organu, zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o nieuwzględnienie wniosku organu o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, który nie znalazł się w aktach sprawy, tj. poświadczenia doręczenia postanowienia z dnia 10 czerwca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona i wobec tego zaskarżony wyrok podlega uchyleniu. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie wnoszący skargę kasacyjną organ zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, podstawą uchylenia decyzji organów obu instancji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu był brak w aktach sprawy dowodu potwierdzającego doręczenie Skarżącym postanowienia organu podatkowego z dnia 10 czerwca 2022 r. o wszczęciu postępowania podatkowego. Przy czym, jak wynika z akt sprawy, okoliczność ta została stwierdzona przez Sąd I instancji z urzędu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe stanowisko należy ocenić jako co najmniej przedwczesne. Nie ulega wątpliwości, że w sytuacji gdy postanowienie o wszczęciu postępowania nie zostało skutecznie skarżącemu doręczone, to tym samym nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie. Czynności dokonywane przed datą wszczęcia postępowania podatkowego nie wywołują żadnych skutków prawnych, gdyż przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania nie toczy się żadne postępowanie. Dopiero od daty skutecznego doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania podejmowane przez organ podatkowy czynności wywołują stosowne skutki prawne, gdyż dopiero od tej chwili mogą być w pełni realizowane ogólne zasady postępowania podatkowego wynikające z art. 120-129 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2023 r. sygn. akt III FSK 2700/21). Jednakże uchylenie z tego powodu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji bez próby umożliwienia organowi podatkowemu przedstawienia brakujących dokumentów, należy uznać za nadmierny, niczym nieuzasadniony formalizm. Tym bardziej, że w art. 106 § 3 p.p.s.a. ustawodawca ustanowił wyjątek od zasady, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organami administracji. Przewiduje on możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów, ale jedynie wtedy, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2013 r. sygn. akt II FSK 2397/11). Zatem w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że postanowienie zostało wydane, lecz brak jest dowodu jego doręczenia podatnikom, Sąd nie powinien orzekać w sprawie, lecz wyjaśnić tę kwestię chociażby poprzez wezwanie organu podatkowego do uzupełnienia akt. Podjęcie takich działań było uzasadnione, zwłaszcza, że na etapie postępowania kasacyjnego, pełnomocnik Samorządowego Kolegium w Jeleniej Górze dołączył do akt o sygn. III FSK 13/24, III FSK 16/24, III FSK 119/24, III FSK 120/24, odpis potwierdzenia odbioru postanowienia Burmistrza Miasta L. z dnia 10 czerwca 2022 r. zaadresowanego do Skarżących. Z powyższych względów zarzuty skargi kasacyjnej okazały się zasadne, zaś oceny tej nie zmienia okoliczność, że zaskarżony wyrok zapadł na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W tym stanie, rzeczą Sądu I instancji rozpatrującego ponownie skargę będzie dokonanie definitywnej oceny, czy Skarżącym doręczono postanowienie Burmistrza Miasta L. o wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości oraz w podatku rolnym za wskazany okres i w sytuacji dokonania pozytywnej oceny tejże czynności, rozpoznanie skargi pod względem merytorycznym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). s. Jacek Pruszyński s. Sławomir Presnarowicz s. Krzysztof Przasnyski (spr.)