I OZ 815/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B., K.B. i E.D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 października 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 379/24 odrzucającego skargę kasacyjną A.B., K.B. i E.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 czerwca 2024 r. sygn. akt. II SA/Łd 379/24 w sprawie ze sprzeciwu Miasta Łódź na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 17 kwietnia 2024 r. nr GN-III.7581.435.2022.AG w przedmiocie zwrotu nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 15 października 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 379/24 odrzucił skargę kasacyjną A. B., K. B. i E. D. (dalej skarżące kasacyjnie) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 14 czerwca 2024 r. sygn. akt. II SA/Łd 379/24 w sprawie ze sprzeciwu Miasta Łódź na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 17 kwietnia 2024 r. nr GN-III.7581.435.2022.AG w przedmiocie zwrotu nieruchomości (k. 101-103 akt sądowych). Zażalenie na niniejsze postanowienie wniosły skarżące kasacyjnie zaskarżając niniejsze orzeczenie w całości i zarzucając mu " naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c) w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 178 ppsa w zw. z art. 64a ppsa w zw. z art. 64b § 1 i 3 ppsa w zw. z art. 33 § 1 ppsa oraz art. 32 i 33 § 1b i art. 33 § 2 ppsa w zw. z art. 166 ppsa w zw. z art. 173 § 1 i 2 ppsa w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności przez uznanie, że skarżące kasacyjnie nie są stroną postępowania uruchomionego na skutek wniesienia sprzeciwu, podczas gdy są nie ulega wątpliwości, że - z uwagi na ich interes prawny - winny brać udział w postępowaniu jako strona, co gwarantowałoby im możliwość wypowiedzenia się co do każdej istotnej kwestii. Pozbawienie ich prawa do udziału w postępowaniu pozbawiło je możliwości obrony swych praw. W wyniku powyższego WSA w Łodzi pozbawił je możliwości wykazania nieważności zaskarżonego docelowo wyroku, jaka była związana z zaistnieniem przesłanki z art. 183 § 2 pkt 5 ppsa, wynikająca z naruszenia art. 142 § 1 oraz art. 64b § 1 w zw. z art. 47 § 1 w zw. z art. 65 i nast., w tym art. 67 § 5 ppsa przez brak doręczenia ich pełnomocnikowi sprzeciwu Miasta Łódź oraz później zawiadomienia o działaniach podejmowanych przez Sąd a w konsekwencji wydanego przez WSA w Łodzi wyroku, co doprowadziło do tego, że istotny zakres postępowania sądowoadministracyjnego - na tamtym etapie – którego wyniki aktualnie rzutują na prawa i obowiązki w/w, został przeprowadzony poza wiedzą i świadomością w/w, bez możliwości uwzględnienia ich stanowiska oraz wypowiedzenia się w przedmiocie wniesionego przez Miasto Łódź sprzeciwu, co w konsekwencji wypełnia dyspozycję art. 183 § 2 pkt 5 ppsa - w/w zostały w pełni pozbawione możności obrony swych praw. Prawa w/w zostały w istotny sposób naruszone, gdyż obecnie Wojewoda Łódzki wydając w dniu 23 września 2025 r. decyzję nr GN-III.7581.435.2022.AG oparł rozstrzygnięcie na wskazaniach zawartych w wyroku WSA w Łodzi, które jawią się jako wyjątkowo niekorzystne dla skarżących kasacyjnie." W konsekwencji skarżące kasacyjnie wniosły o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi - Wydział II z 15 października 2025 r. sygn. II SA/Łd 379/24, zasądzenie od Miasta Łódź na ich rzecz solidarnie kosztów procesu oraz kosztów zastępstwa procesowego, rozpoznanie zażalenia na posiedzeniu niejawnym (k. 130-131v). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku, którym oddalono sprzeciw od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z art. 64e ppsa rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Ponadto w myśl art. 151a § 1 ppsa sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 kpa. Z powołanych przepisów wynika, że sąd administracyjny w postępowaniu na skutek sprzeciwu ma ograniczony zakres kognicji. Jest uprawniony jedynie do oceny sprawy w zakresie zastosowania przez organ administracji art. 138 § 2 kpa. Ponadto, zgodnie z art. 64b § 3 ppsa, w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji art. 33 powołanej ustawy nie stosuje się. Art. 32 ppsa stanowi, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Z kolei w art. 33 ppsa wskazuje się, kto jeszcze jest lub może być uczestnikiem postępowania przed sądem administracyjnym na prawach strony. Wyłączenie stosowania art. 33 ppsa w postępowaniu przed sądem administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia sprzeciwu od decyzji oznacza więc, że stronami tego postępowania są jedynie wnoszący sprzeciw oraz organ administracji, którego działanie (wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 kpa) jest przedmiotem sprzeciwu, gdyż uczestnikami na prawach strony w tym postępowaniu nie mogą być podmioty wymienione w art. 33 ppsa ( por. wyrok NSA z 8 lutego 2023 r., II OSK 7/23, Lex nr 3598622). W tych uwarunkowaniach Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę kasacyjną A B., K. B. i E. D., ponieważ - ze względu na ustawowe wyłączenie – nie mogły one brać udziału w postępowaniu sądowym. Art. 64e ppsa zawęża wyraźnie kontrolę sądową do oceny tylko przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 kpa, a tym samym nie podlegają weryfikacji zarzuty dotyczące zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego oraz przepisów procesowych – w zakresie wiążącym się z merytorycznym rozpoznaniem przedmiotowej sprawy administracyjnej. Szersza kontrola sądowa, mająca wpływ na prawa i obowiązki stron w danej sprawie, jest bowiem możliwa w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie administracyjne, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu dla wszystkich stron uczestniczących w danym postępowaniu administracyjnym oraz zrealizowana jest pełna dwuinstancyjność postępowania sądowego, z którego to prawa skarżące kasacyjnie będą mogły skorzystać. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa.