II SA/Wr 394/25
WyrokWSA we Wrocławiu2025-10-16
Skład orzekający: Olga Białek, Wojciech Śnieżyński, Dominik Dymitruk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ uzgadniający (Starosta) w postępowaniu o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy jest zobowiązany do samodzielnego ustalenia, czy planowana inwestycja stanowi zabudowę zagrodową, czy też może przerzucić ten obowiązek na organ prowadzący postępowanie główne (Wójta)?Ratio decidendi
Organ uzgadniający, w ramach postępowania uzgodnieniowego dotyczącego ochrony gruntów rolnych, jest zobowiązany do samodzielnego ustalenia, czy planowana inwestycja spełnia wymogi kwalifikujące ją jako zabudowę zagrodową, co zapewnia ochronę rolniczego charakteru gruntu. Przerzucenie tego obowiązku na organ prowadzący postępowanie główne stanowi naruszenie przepisów proceduralnych.Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego w zabudowie zagrodowej wraz z budynkiem gospodarczym na działce rolnej. Starosta odmówił uzgodnienia projektu decyzji, uznając, że inwestycja nie spełnia kryteriów zabudowy zagrodowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Starosty, wskazując, że ustalenia dotyczące charakteru zabudowy zagrodowej powinny być dokonane przez organ prowadzący postępowanie główne. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie SKO, uznając, że organ uzgadniający naruszył przepisy procesowe, nie dokonując samodzielnie niezbędnych ustaleń.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy i zasądził od SKO na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi B. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 28 lutego 2025 r. nr SKO/PP-412/72/2024 w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
B. L. (dalej: strona skarżąca) wniosła do Wójta Gminy P. (dalej: Wójt) o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego w zabudowie zagrodowej wraz z budynkiem gospodarczym na działce nr [...], obręb T., przedkładając zaświadczenie o statusie podatnika podatku rolnego. W związku z tym, działając na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1130 ze zm. – dalej: upzp) Wójt zwrócił się do Starosty Z. (dalej: Starosta, organ I instancji) o uzgodnienie projektu wnioskowanej decyzji.
Postanowieniem z dnia 17 września 2024 r. (nr NŚ.6123.31.2024) organ I instancji odmówił uzgodnienia projektu przedmiotowej decyzji. Wskazał, że przepis art. 53 ust. 4 pkt 6 upzp upoważnia starostę do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne, którymi są nieruchomości wykazane w katastrze nieruchomości jako użytki rolne oraz zadrzewione i zakrzewione, a także wchodzące w skład nieruchomości rolnych użytki kopalne, nieużytki i drogi, jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Wyjaśnił, że podstawą prawną w zakresie kierunków ochrony gruntów rolnych, jak również możliwość zmiany przeznaczenia gruntów z rolnych lub leśnych na grunty o przeznaczeniu na cele nierolnicze i nieleśne jest ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 82 ze zm. – dalej: uogrl). Zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 6 ust. 1 uogrl, na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku – inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej. Natomiast w myśl z art. 7 ust. 1 uogrl, przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przy czym ust. 2 pkt 1 powyższego artykułu stanowi, że przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, z zastrzeżeniem ust. 2a, który przewiduje brak wymogu uzyskania takiej zgody dla przeznaczenia na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III położonych na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Na podstawie przedłożonego projektu oraz informacji zgromadzonych w ewidencji gruntów i budynków, Starosta ustalił, że działka objęta planowaną inwestycją o nr geodezyjnym [...] i powierzchni całkowitej [...] ha, stanowi grunty rolne klas bonitacyjnych: PsIII, Br-PsIII oraz RIVa. W oparciu o posiadane mapy gleboworolnicze określono także że, jest to grunt pochodzenia mineralnego. Wskazana powierzchnia gospodarstwa rolnego jest mniejsza niż średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w gminie P. i wynosi 1,4635 ha, co potwierdzają zapisy przedłożonej z projektem decyzji, analizy urbanistycznej. Ponadto, na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków organ ustalił, że strona skarżąca posiada zabudowania gospodarskie i mieszkalne na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym T., gmina P. Starosta zwrócił uwagę, że kluczowym aspektem przedmiotowego uzgodnienia jest pojęcie "zabudowy zagrodowej", które występuje w § 3 pkt 3 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 dalej: rozp. MI). Zgodnie z tym przepisem, przez zabudowę zagrodową należy rozumieć w szczególności budynki mieszkalne, budynki gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz w gospodarstwach leśnych. Opierając się na orzecznictwie sądowym organ I instancji wyjaśniał, że brak skonkretyzowanej definicji ww. pojęcia w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym powoduje konieczność odwołania się do wykładni językowej. Wywodził, że zabudowa to budynki znajdujące się na określonym terenie, a zagroda to dom wiejski z podwórzem i zabudowaniami gospodarskimi. Zatem zabudowę zagrodową zawsze stanowi zespół budynków, z których przynajmniej jeden musi mieć charakter mieszkalny w obrębie jednego podwórza. Pojęcie gospodarstwa rolnego organ I instancji przywołał z art. 55(3) Kodeksu cywilnego jako grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Podsumował, że pojęcie zabudowy zagrodowej stanowi wyodrębnioną inwestycję, różniącą się np. od zabudowy jedno lub wielorodzinnej, a zabudowa zagrodowa na określonym gruncie wyklucza wprowadzenie na ten teren zabudowy jednorodzinnej. Dodał, że zabudowa zagrodowa określana jest również jako siedlisko, czyli funkcjonalnie zorganizowane w ramach jednego podwórka zabudowania o charakterze gospodarczym (produkcyjnym) oraz mieszkaniowym służące prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Domy mieszkalne jednorodzinne w ramach budownictwa zagrodowego wchodzą w skład indywidualnych gospodarstw rolnych, jeżeli zamieszkałe są przez rolników i im służą. Stwierdził, że zabudowa zagrodowa stanowi dom mieszkalny mający na celu zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych rolnika i jego rodziny oraz zabudowania gospodarcze, które stanowią uzupełnienie prowadzonego gospodarstwa rolnego. Na tej podstawie organ I instancji przyjął, że rolnik dla prowadzenia jednego gospodarstwa nie potrzebuje kilku budynków mieszkalnych wraz z towarzyszącymi budynkami gospodarczymi.
Przenosząc tak poczynione rozważania na grunt ustalonych okoliczności faktycznych, Starosta zwrócił uwagę, że w ramach planowanej inwestycji powstanie kolejny budynek mieszkalny będący własnością tej samej osoby fizycznej. Przesłanki zastosowania zabudowy zagrodowej dotyczą w szczególności powiększenia gospodarstwa rolnego o zabudowania służące prowadzonej działalności rolniczej. Brak informacji o ewentualnym zamierzeniu rozbiórki budynku mieszkalnego, stanowiącego współwłasność inwestora, na działce nr [...], obręb T., gmina P. potwierdza, że planowana inwestycja nie ma na celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych jednego inwestora jako rolnika.
Po rozpoznaniu zażalenia, zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO, organ II instancji) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Starosty. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie wymagało rozważenia, czy planowana przez stronę skarżącą inwestycja da się pogodzić z rolnym przeznaczeniem działki objętej inwestycją, biorąc pod uwagę przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w szczególności treść jej art. 7. Celem tego przepisu bowiem jest ochrona gruntów rolnych i leśnych przed niekontrolowaną zmianą przeznaczenia, nie zaś blokowanie inwestycji służących rolnemu lub leśnemu wykorzystaniu tych gruntów.
Organ II instancji powtórzył rozważania Starosty co do rozumienia zabudowy zagrodowej i gospodarstwa rolnego, przywołując jego definicję zawartą art. 55(3) Kodeksu cywilnego. Zwrócił uwagę, że na podstawie art. 61 ust. 4 upzp, przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. W ocenie SKO, ustalenia w tym zakresie, a także w kwestii, czy inwestycja ma charakter zabudowy zagrodowej, winny być dokonane przez organ prowadzący postępowanie główne (w niniejszej sprawie przez Wójta) i znaleźć swoje odzwierciedlenie w projekcie decyzji, a następnie w samej decyzji. Organ II instancji stwierdził, że w tym zakresie niezbędne są ustalenia, czy inwestor posiada wykształcenie rolnicze, czy obecnie zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a jeżeli tak, to o jakim profilu oraz na jakich działkach i o jakiej powierzchni, czy jest to pierwsze siedlisko wnioskodawcy, czy też wnioskowana inwestycja ma stanowić drugie siedlisko w ramach zabudowy zagrodowej. Koniecznym jest również, zdaniem SKO, ustalenie związku funkcjonalnego i gospodarczego planowanej inwestycji strony z jej gospodarstwem rolnym.
Końcowo organ II instancji wyjaśnił, że odmowa uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy nie pozbawia wnioskodawcy możliwości złożenia wniosku zmodyfikowanego wraz z przedłożeniem dowodów na potwierdzenie, że planowana inwestycja stanowi zabudowę zagrodową.
W skardze wniesionej na powyższe postanowienie SKO strona skarżąca podniosła zarzuty naruszenia art. 64 ust. 4 upzp, który w jej ocenie nie miał w niniejszej sprawie zastosowania oraz art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i ustalenie, że skarżąca – mimo, że jej gospodarstwo rolne nie przekracza średniej powierzchni gospodarstwa rolnego w gminie – winna spełniać przesłanki określone w art. 61 ust. 4 upzp.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna, jednakże z innych przyczyn, niż zostały w niej podniesione.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że strona skarżąca błędnie zrozumiała wywody, w których powołany został art. 61 ust. 4 upzp. Na podstawie tego przepisu stwierdzono jedynie, że powierzchnia gospodarstwa rolnego skarżącej jest mniejsza od średniej powierzchni gospodarstwa rolnego w gminie, co oznacza, że dla planowanej inwestycji jako zabudowy zagrodowej konieczne jest uwzględnienie unormowania z art. 61 ust. 1 pkt 1 upzp, który stanowi, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia wymienionych w tym przepisie warunków, w tym m.in., że co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu.
Sąd w tym względzie nie stwierdził naruszenia powołanego przepisu prawa materialnego. Zdaniem Sądu natomiast zaskarżone postanowienie SKO wydane zostało z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa, jednak w innym kontekście niż wskazywała strona skarżąca.
Na wstępie wskazać należy, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty wydane zostały w ramach postępowania uzgodnieniowego, przewidzianego w art. 53 ust. 4 pkt 6 upzp. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, decyzja o ustaleniu warunków zabudowy wydana może być dopiero po uzgodnieniu z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz melioracji wodnych – w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami. W wyniku powyższego uzgodnienia właściwy organ stwierdza brak kolizji danej inwestycji z przepisami, które mają na celu wskazaną wyżej ochronę. Właściciel gruntu rolnego w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może bowiem dążyć do zmiany społeczno-gospodarczego przeznaczenia przysługującego mu prawa własności, jednak tylko w granicach, jakie wytyczają ustawy. Zaś ograniczenia takie przewiduje m.in. ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych i ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przy czym organ uzgadniający, wyrażając wiążące w sprawie stanowisko, nie może tracić z pola widzenia przedmiotu i celu uzgodnienia, który z jednej strony wyznaczają przepisy kompetencyjne, z drugiej zaś przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie będącej przedmiotem wniosku inwestora, a także posiadana wiedza urzędowa.
Celem uzgodnienia z art. 53 ust. 4 pkt 6 upzp jest ochrona rolnego charakteru gruntów, która nie ogranicza się wyłącznie do samego terenu objętego wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy. Realizacja przedsięwzięcia nie może bowiem prowadzić do naruszenia wartości chronionych przepisami ustawy szczególnej, która to ochrona polega na ograniczaniu przeznaczania gruntów rolnych na cele nierolnicze lub nieleśne, jak i zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów rolnych oraz szkodom w produkcji rolniczej (art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 uogrl). Ustalenia wymaga, że planowana inwestycja będzie służyć rolniczemu wykorzystaniu terenu lub, że - pomimo odmiennego charakteru - da się pogodzić z rolnym przeznaczeniem gruntu (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 528/18 – dost. jw.).
W niniejszej sprawie przedmiotem uzgodnienia była decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego w zabudowie zagrodowej wraz z budynkiem gospodarczym we wsi T., na działce o numerze geodezyjnym [...]. Poza sporem pozostaje, że grunty na tej działce stanowią grunty rolne klasy PsIII, Br-PsIII i RIVa, przy czym, teren zabudowy której dotyczy wniosek, stanowi grunty oznaczone klasą RIVa. Zaznaczyć też trzeba, że działka nr [...] jest już częściowo zabudowana zabudową zagrodową. Powyższe ustalenia wynikają z projektu decyzji o warunkach zabudowy oraz z map załączonych do wniosku o wydanie ww. decyzji.
Zasadniczo, na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 uogrl, przeznaczenia na cele nierolnicze i nieleśne gruntów stanowiących użytki rolne klas I-III wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, z zastrzeżeniem zawartym w ust. 2a. Zwrócić jednak należy uwagę, że ochrona rolnego charakteru gruntu będzie zapewniona wówczas, gdy planowana przez stronę skarżącą inwestycja będzie wchodzić w skład gospodarstwa rolnego, co wynika z treści art. 2 ust. 1 pkt 3 uogrl, który stanowi, że gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są m.in. grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu. W przepisie tym ustawodawca przyjął zatem fikcję braku zmiany przeznaczenia gruntu rolnego pod budynkiem mieszkalnym lub innym budynkiem (urządzeniem) służącym wyłącznie produkcji rolniczej, jednak tylko wtedy, gdy wchodzą one w skład gospodarstwa rolnego (zob. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 141/08 – dost. jw.). Wymieniony rodzaj zabudowy tworzy zabudowę zagrodową, o której mowa w art. 61 ust. 4 upzp. Co należy rozumieć pod pojęciem zabudowy zagrodowej, wypowiedział się już zarówno Starosta, jak i organ II instancji, a Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela ogólne wyjaśnienia organów tym zakresie. Przy czym, mając na uwadze okoliczności faktyczne niniejszej sprawy (strona jest współwłaścicielem domu na działce nr [...], z kolei na działce nr [...] znajdują się już zabudowania, w tym budynek mieszkalny), dodać jedynie wypada za WSA w Rzeszowie (wyrok z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 783/17 – dost. jw.), że dla przyjęcia, że poszczególne grunty stanowią jedno gospodarstwo rolne, nie ma decydującego znaczenia ich wzajemne położenie, a więc to czy tworzą one zwarty kompleks, czy też są rozproszone, czy znajdują się w granicach administracyjnych jednej lub kilku gmin. Istotne jest ich funkcjonalne powiązanie, które pozwala na stwierdzenie, że stanowią one zorganizowaną całość gospodarczą. Wobec powyższego w każdej sprawie konieczne jest dokonanie indywidualnej oceny, jakie gospodarstwo rolne związane jest z planowaną zabudową, czy ta zabudowa pełni funkcję zabudowy zagrodowej dla tego gospodarstwa rolnego oraz jaki jest związek poszczególnych części gospodarstwa rolnego położonych na różnych nieruchomościach. Słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 981/22 (dost. jw.), że do zabudowy zagrodowej możliwe jest zaliczenie nie tylko budynków składających się na siedlisko, ale także rozproszonych, z tym że pozostających w obszarze jednego gospodarstwa rolnego. Przy czym siedlisko należy rozumieć jako zabudowę zagrodową, która skoncentrowana jest wokół jednego podwórza. Niezależnie jednak, czy zabudowa jest rozproszona, czy skoncentrowana, istotną cechą uznania jej jako zabudowy zagrodowej jest istnienie funkcjonalnego związku z gospodarstwem rolnym. Związek taki może zaś istnieć nawet wówczas, gdy budynek mieszkalny ma zostać wzniesiony w bezpośrednim sąsiedztwie już istniejącego siedliska (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie). Nie można też wykluczyć sytuacji, gdy inwestor postanowi zmodernizować swoje siedlisko i zamieszkać w nowym domu, aby kontynuować działalność rolniczą w posiadanym gospodarstwie rolnym (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy jw). W każdym razie, wbrew twierdzeniu organu I instancji, nie można uznać jako jedną z wytycznych dla oceny charakteru przedmiotowej inwestycji, czy inwestor jest właścicielem lub współwłaścicielem jednego czy kilku domów mieszkalnych.
Co do zasady jednak wywody organów dotyczące zabudowy zagrodowej należy uznać za prawidłowe.
Sąd natomiast nie podziela stanowiska organu II instancji, który w zaskarżonym postanowieniu przerzuca obowiązek czynienia ustaleń dotyczących uwarunkowań umożliwiających kwalifikację inwestycji jako zabudowę zagrodową na organ prowadzący postępowanie główne, czyli w niniejszej sprawie na Wójta Gminy P.
Jak to już wyżej zostało podkreślone, celem postępowania uzgodnieniowego jest ochrona gruntów rolnych i leśnych. Z treści przytoczonego wyżej art. 2 ust. 1 pkt 3 uogrl wynika, że grunty rolne zachowują swój charakter, a co za tym idzie, zostanie zapewniona ochrona gruntu rolnego w sytuacji, gdy planowany budynek mieszkalny będzie wchodzić w skład gospodarstwa rolnego, a więc inaczej: zabudowy zagrodowej. W tym stanie rzeczy ustalenia, czy planowana inwestycja spełnia opisane wyżej warunki, które pozwalają na jej kwalifikację jako zabudowy zagrodowej, powinny pozostawać w gestii organu uzgodnieniowego. Zwłaszcza, że przepisy go do tego uprawniają i zobowiązują. Art. 53 ust. 5 uogrl przewiduje bowiem, że uzgodnień, o których mowa w ust. 4 (to jest dokonywanych przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy), dokonuje się w trybie art. 106 kpa, z tym że zażalenie przysługuje wyłącznie inwestorowi. Stosownie do treści art. 106 § 1 kpa, jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Z kolei na podstawie art. 106 § 4 kpa, organ zobowiązany do zajęcia stanowiska może w razie potrzeby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające.
Zaznaczyć trzeba, że postępowanie uzgodnieniowe, jakkolwiek ma charakter pomocniczy w sprawie załatwianej w formie decyzji administracyjnej przez inny organ, pozostaje postępowaniem autonomicznym do postępowania głównego (zob. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 539/14 – dost. jw.). Co za tym idzie, stwierdzając konieczność poczynienia ustaleń faktycznych, które w ocenie organu uzgodnieniowego mają znaczenie dla stwierdzenia, że inwestycja będzie stanowić budynek mieszkalny w zabudowie zagrodowej, organ uzgodnieniowy nie jest zwolniony z poczynienia w odpowiednim zakresie niezbędnych wyjaśnień.
Tymczasem w niniejszej sprawie Kolegium ograniczyło swoje działania do wskazania w uzasadnieniu postanowienia okoliczności, które jego zdaniem należy ustalić dla uznania, że zamierzenie budowlane będzie mieć charakter zabudowy zagrodowej, co w rezultacie zapewni ochronę rolnego charakteru gruntu. Organ II instancji nie rozważył natomiast, czy możliwe jest uzupełnienie w tym zakresie postępowania uzgodnieniowego (przed drugą lub pierwszą instancją), pozostając w przekonaniu, że jest to zadanie organu prowadzącego postępowanie główne i sugerując stronie skarżącej modyfikację wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.
W tym stanie rzeczy, wobec niepoczynienia stosownych wyjaśnień w zakresie, który pozwoliłby na stwierdzenie, czy planowana przez stronę skarżącą inwestycja spełnia wymogi, które dają gwarancję ochrony gruntów rolnych i przyjęcie, że jest to wyłącznie domena organu orzekającego w postępowaniu głównym, uznać należało, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § kpa, które nakazują ustalenie okoliczności faktycznych w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Zaznaczenia wymaga, że chodzi jedynie o taki zakres, który organ uzgadniający uzna jako wystarczający do oceny, czy zamierzenie budowlane koliduje lub nie z przepisami o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Powyższe naruszenie przepisów procesowych, w ocenie Sądu, mogło mieć istoty wpływ wynik sprawy. Zaś stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 935 ze zm.), sąd stwierdzając takie naruszenie, zobligowany jest uchylić decyzję lub postanowienie w całości albo w części.
Z tych powodów Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji.
Zadaniem organu II instancji, ponownie rozpoznającego sprawę, jest zatem zbadanie zakresu brakujących jego zdaniem ustaleń i ocena - przy uwzględnieniu wyrażonej w niniejszym wyroku oceny dotyczącej funkcjonalnego związku planowanej zabudowy z prowadzonym gospodarstwem rolnym - czy zakres ten możliwy jest do wyjaśnienia we własnym zakresie, czy też wymaga przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, z uwzględnieniem uwag poczynionych przez Sąd.
Zawarte w pkt II sentencji wyroku orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania wydane zostało w oparciu o art. 200 w związku z art. 211 powołanej wyżej ustawy procesowej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło