II SA/Po 237/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-10-16
Skład orzekający: Edyta Podrazik, Izabela Paluszyńska, Paweł Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu realizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci dystrybucyjnej, wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z przepisami ustawy o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych, może zostać wydana, gdy inwestycja polega na przebudowie istniejącej linii elektroenergetycznej, a rokowania z właścicielami nieruchomości zakończyły się bez porozumienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu realizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci dystrybucyjnej, polegającej na przebudowie istniejącej linii elektroenergetycznej, została wydana prawidłowo. Inwestycja spełnia definicję strategicznej inwestycji w zakresie sieci dystrybucyjnej, a rokowania z właścicielami nieruchomości zostały przeprowadzone zgodnie z wymogami prawa, mimo braku porozumienia. Zmiana parametrów technicznych i użytkowych linii uzasadnia zastosowanie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie art. 124b tej ustawy.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości na rzecz E. S.A. w celu realizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci dystrybucyjnej (przebudowa linii elektroenergetycznej WN 110 kV). Skarżący zarzucali m.in. wadliwe przeprowadzenie rokowań, nieczytelność mapy, błędną kwalifikację prac jako przebudowy, a nie remontu, oraz brak odniesienia się organów do wszystkich zarzutów. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Paweł Daniel Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi W. D., M. D., K. Ł. i S. Ł. na decyzję Wojewody W. z dnia 29 stycznia 2025 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości oddala skargę.
Starosta T. decyzją z dnia 9 grudnia 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1222; dalej: "u.g.n.") w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 4a i art. 28a ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1199; dalej: "u.i.s.p.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "K.p.a."), orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości położonej w obrębie O., gm. T., oznaczonej nr ewid. [...] o pow. 0,3057 ha, stanowiącej własność M. P., M. P., S. Ł., K. Ł., M. D., W. D. i A. B., poprzez udzielenie na rzecz E. S.A. z siedzibą w G. zezwolenia na wykonanie na terenie tej nieruchomości strategicznej inwestycji w zakresie sieci dystrybucyjnej, polegającej na przebudowie istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV relacji [...], w ramach której w granicach działki [...] wykonana zostanie wymiana słupa wraz z osprzętem, wymiana fundamentów, wymiana przewodów roboczych wysokiego napięcia i przewodów odgromowych. Przebieg urządzeń oraz pasa technologicznego (obszaru trwałego zajęcia nieruchomości wynoszący 1800,74 m2) zaznaczono na mapie stanowiącej załącznik do decyzji.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 9 października 2024 r. E. S.A. na podstawie art. 124 u.g.n. oraz art. 28a i następne u.i.s.p. wystąpiła do Starosty T. o wydanie dla działki nr [...] o pow. 0,3057 ha, obręb O., gm. T., decyzji ograniczającej sposób korzystania z tej działki przez udzielenie zezwolenia na wykonanie w jej granicach prac opisanych w sentencji decyzji, w związku z realizacją strategicznej inwestycji w zakresie sieci dystrybucyjnej, tj. przebudowy istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV relacji [...]. Wnioskodawca wniósł również o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, dla której wydana zostanie decyzja na podstawie art. 124 u.g.n. w zw. z art. 28a u.i.s.p. oraz o nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Do wniosku dołączono załączniki graficzne dla inwestycji, dokumenty potwierdzające przeprowadzenie rokowań z właścicielami nieruchomości, a także decyzję Wójta Gminy T. z dnia 23 lutego 2023 r., nr [...], o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, którą objęta została m.in. działka [...]. Starosta Organ I instancji ustalił przy tym, że działka [...] (po wydaniu decyzji lokalizacyjnej) została podzielona na działki [...] (pozostała przy dotychczasowych właścicielach) i [...] (z mocy prawa stała się własnością Gminy T.). Podział zatwierdzony decyzją Wójta Gminy T. z dnia 22 września 2023 r. został przeprowadzony na wniosek właścicieli nieruchomości. Zgodnie z zapisami prowadzonej w Sądzie Rejonowym w T. księgi wieczystej nr [...], właścicielami działki objętej wnioskiem są M. i M. małż. P. , S. i K. małż. Ł. , M. i W. małż. D. oraz A. B..
Przechodząc do meritum organ I instancji wskazał, że prace wykonywane w granicach działki [...] w ramach przebudowy linii WN 110 kV relacji [...] mieszczą się w definicji strategicznej inwestycji w zakresie sieci dystrybucyjnej zawartej w art. 1 ust. 1 pkt 4a u.i.s.p. Po przeprowadzeniu inwestycji polegającej na przebudowie linii WN 110 kV relacji [...], w ramach której w granicach działki nr [...] wykonana zostanie wymiana słupa wraz z osprzętem, fundamentów, przewodów roboczych wysokiego napięcia i przewodów odgromowych, służyć ona będzie do przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej, w celu zapewnienia ciągłych i nieprzerwanych dostaw energii elektrycznej dla ogółu mieszkańców. Dla inwestycji wydana została przy tym decyzja Wójta Gminy T. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego i trasa przebiegu projektowanej inwestycji przechodzącej przez teren objętej wnioskiem nieruchomości, jak również linie rozgraniczające teren inwestycji, zostały zaznaczone na załącznikach graficznych do tej decyzji. Wnioskowany przez spółkę zakres ograniczenia sposobu korzystania z objętej wnioskiem nieruchomości, zarówno w aspekcie powierzchni jej zajęcia, jak i celu na jaki ma zostać wykorzystany, są w pełni zgodne z zapisami decyzji lokalizacyjnej.
Jak wynika z akt sprawy, wnioskodawca przeprowadził rokowania z właścicielami działki [...], czego dowodem jest korespondencja kierowana do właścicieli nieruchomości wraz potwierdzeniami jej odbioru. W piśmie z dnia 8 lipca 2024 r. pełnomocnik spółki przedstawił zakres prac na działce [...] oraz zaproponował dwie formy udostępnienia nieruchomości w celu wykonania tych prac (służebność przesyłu lub oświadczenie woli o udostępnieniu nieruchomości). Właścicielom nieruchomości wyznaczono również 60-dniowy termin na zajęcie stanowiska w sprawie. Na pismo odpowiedzieli jedynie małż. P. , którzy wyrazili brak zgody na udostępnienie działki. Z uwagi na brak pozyskania w wyznaczonym terminie zgody na udostępnienie nieruchomości, pismem z dnia 7 października 2024 r. wnioskodawca poinformował właścicieli o zakończeniu rokowań i skierowaniu sprawy na drogę administracyjną. Przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. nie wprowadza przy tym żadnych szczegółowych wymogów ani reguł co do formy i treści rokowań, co zgodnie z powszechnie przyjętym w orzecznictwie stanowiskiem oznacza, że o formie i charakterze rokowań decyduje sam inwestor, a na gruncie przywołanego przepisu ważne jest jedynie, aby obowiązek zainicjowania takich rokowań został dochowany. Obligatoryjny jest natomiast wprowadzony do art. 124 ust. 3 u.g.n. wymóg odpowiedniego stosowania art. 114 ust. 1 i 2 oraz art. 115, który miał uporządkować zasady wszczęcia postępowania w sprawach o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w sytuacji bezskuteczności rokowań (braku zgody na uzyskanie prawa do nieruchomości). Użyte w art. 124 ust. 3 u.g.n. sformowanie "stosuje się odpowiednio" oznacza, że przepisy, do których nastąpiło odesłanie stosuje się z odpowiednimi modyfikacjami wynikającymi z podobieństw i odmienności między postępowaniem wywłaszczeniowym, a postępowaniem dotyczącym ograniczenia sposobu korzystania z praw do nieruchomości. Ewentualne odstępstwa dotyczą jedynie podmiotu wyznaczającego dwumiesięczny termin na zawarcie umowy, czy też kwestii związanych z realizacją (skutkiem) samego trybu wywłaszczenia prawa własności. Dwumiesięczny termin na zawarcie umowy (porozumienia) powinien zostać wyznaczony w piśmie kierowanym przez inwestora do właściciela nieruchomości. Termin dwumiesięczny liczony od dnia otrzymania propozycji zawarcia umowy to termin, który musi upłynąć, aby podjąć dalsze czynności skutkujące wszczęciem postępowania administracyjnego, jeżeli nie dojdzie w tym terminie do zawarcia umowy. Wyznaczenie tego terminu jest obligatoryjne. W niniejszej sprawie inwestor wyznaczył termin 60-dniowy. Wskazać należy, że przepis art. 115 ust. 2 u.g.n. obliguje do wyznaczenia terminu liczonego w miesiącach (termin dwumiesięczny). Termin dwumiesięczny i 60-dniowy nie są tożsame, jednakże w niniejszej sprawie termin ustawowy, mimo błędnego oznaczenia (w dniach a nie w miesiącach) upłynął, a zatem w ocenie organu I instancji został dochowany. W ocenie organu I instancji rokowania zostały przeprowadzone poprawnie, a właściciele nieruchomości nie wyrazili zgody na wykonanie wnioskowanych przez spółkę prac.
W odniesieniu do wniosku o wydanie odrębnej decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, dla której wydana zostanie decyzja na podstawie art. 124 u.g.n. w zw. z art. 28a u.i.s.p. oraz o nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności, organ I instancji wyjaśnił, że przepis art. 28d u.i.s.p. nakłada obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów art. 25-26 tej ustawy. Stosownie do treści art. 25 ust. 1 u.i.s.p. decyzje administracyjne, o których mowa w tej ustawie, podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Natomiast przepis art. 124 ust 1a u.g.n. stanowi, że w przypadkach określonych w art. 108 K.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1; decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Skoro przepis art. 25 ust. 1 u.i.s.p. nadaje obligatoryjnie decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 28a u.i.s.p. rygor jej natychmiastowego wykonania, wydanie kolejnej, odrębnej decyzji (na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n.) o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności w celu natychmiastowego wdrożenia w życie skutków określonych w decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 w zw. z art. 28a u.i.s.p., prowadziłoby do absurdu, dlatego nie może mieć zastosowania. Odpowiednie stosowanie, również do decyzji wydanych na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., przepisu art. 25 ust. 1 u.i.s.p. oznacza, że wydanie drugiej decyzji w oparciu o przepis art. 124 ust. 1a należy uznać za niemające normatywnego znaczenia w kontekście zasady wykładni prawa racjonalnego ustawodawcy.
W odwołaniu z dnia 18 grudnia 2024 r. do Wojewody W. W. D., M. D., K. Ł. i S. Ł. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 124 ust. 1 u.g.n., art. 7, art. 11, art. 77 i 89 §2 K.p.a., a także art. 1 ust. 2 pkt 4a i art. 28a u.i.s.p.
W uzasadnieniu odwołujący podnieśli, że organ I instancji błędnie przyjął, że inwestor wykonał ciążący na nim obowiązek przeprowadzenia rokowań, albowiem odwołujący pismem z dnia 21 października 2024 r. proponowali inwestorowi skablowanie przewodów elektrycznych oraz ewentualne odkupienie ich działek po cenach rynkowych, co pozostało bez odpowiedzi. Organ I instancji nie wziął tego pisma w ogóle pod uwagę. Ocena tego dokumentu jest natomiast istotna z uwagi na prymat załatwiania spraw administracyjnych przez strony bez potrzeby stosowania środków przymusu. Odwołujący wskazali, że nie wiedzą jak dokładnie ma przebiegać linia po przebudowie i jak ma ograniczyć prawo do ich własności. Organ I instancji załączył do decyzji zupełnie nieczytelną mapę, na której kolory nie odpowiadają kolorom z legendy. Ze strony odwołujących padały propozycje dokonania oględzin, skablowania linii czy odkupienia ich działek. Inwestor w ogóle do tych kwestii się nie odniósł. Przede wszystkim w sprawie organ winien rozważyć zasadność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej bowiem mogłoby to doprowadzić do porozumienia. Zanim organ wydał decyzję ograniczającą prawo odwołujących do ich nieruchomości winien zbadać czy zachodzi taka konieczność.
Dalej odwołujący wskazali, że organ I instancji wadliwie także przyjął, jakoby odwołujący nie wyrazili zgody na złożoną propozycję podczas rokowań, podczas gdy odwołujący zastrzegli, że wyraziliby zgodę na wymianę przewodów oraz słupa pod warunkiem skablowania tego odcinka w ziemi, w takiej odległości aby nie kolidował on z wydanymi wcześniej warunkami zabudowy wydanymi dla działek objętych inwestycją, tj. nieprzekraczalną linią zabudowy wyznaczoną w załączniku nr 1 do wydanej decyzji o warunkach zabudowy nr [...], co jest możliwe, albowiem aktualne warunki zabudowy dla działek objętych decyzją przewidują i uwzględniają linię wysokiego napięcia oraz ograniczenia z tego wynikające.
Odwołujący podkreślili także, że konieczne było ustalenie, czy w zakresie omawianej linii prace dotyczą również stacji transformatorowych i udokumentowanie relacji linii i jej całkowitej długości przed i po wykonaniu prac, albowiem w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że nastąpią zmiany parametrów technicznych i użytkowych omawianej linii, jak też zmiany w zakresie stacji transformatorowej, które potwierdzałyby przebudowę, a dopiero zmiana wspomnianych parametrów oznaczać będzie, że planowane prace nie spełniają definicji remontu, a stanowią budowę lub przebudowę istniejącego obiektu. Z treści decyzji nie wynika zakres zmiany pasa technologicznego, a w jej treści organ wskazał wyłącznie na wykonanie wymiany bez zmiany napięcia linii, tj. dalej ma to być linia 110 kV. Pojawia się zatem wątpliwość, czy wydanie decyzji na podstawie art. 124 u.g.n. w ogóle mogło nastąpić i czy przebudowa nie odpowiada w zasadzie remontowi linii określonemu w art. 124b u.g.n. Zdaniem odwołujących wydanie decyzji bez uprzedniego sprawdzenia, czy inwestycja jest remontem czy przebudową oraz bez zapewnienia stron możliwości uzyskania odpowiedzi na pytanie, czy jest możliwe jej skablowania i przeprowadzenie jej w taki sposób, aby nie zawężać możliwości zabudowy działek określonych w decyzji narusza zasadę przekonywania określoną w art. 11 K.p.a. oraz zasadę prawdy obiektywnej określoną w art. 7 K.p.a.
Końcowo wskazano, że objęta decyzją inwestycja nie jest wymieniona w ustawie z dnia 24 lipca 2015 o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych ani w załączniku do tego aktu. W związku z tym brak jest podstawy do zastosowania do wydanej decyzji przepisów z niej wynikających, tym bardziej, że do wydanych poprzednio decyzji nie stosowano specustawy.
Wojewoda decyzją z dnia 29 stycznia 2025 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał treść art. 1 ust. 2 pkt 4a u.i.s.p. i wskazał, że we wniosku z dnia 9 października 2024 r. inwestor wskazał, iż objęta wnioskiem inwestycja nie stanowi strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, bowiem dotyczy przebudowy sieci dystrybucyjnej i zadanie to nie jest bezpośrednio powiązane z żadną inwestycją przesyłową. Przedmiotowa linia nie została ponadto ujęta w wykazie określonym w załączniku do u.i.s.p., ani w aktualnie obowiązującym Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2023 r. w sprawie wykazu inwestycji towarzyszących polegających na przebudowie istniejących linii elektroenergetycznych stanowiących elementy sieci dystrybucyjnej o napięciu równym lub wyższym 110 kV (Dz. U. z 2023 r., poz. 2570), a zatem z całą pewnością nie jest inwestycją towarzyszącą. Zdaniem organu odwoławczego inwestor w sposób wystarczający udowodnił, że przedsięwzięcie objęte wnioskiem wpisuje się w definicję strategicznej inwestycji w zakresie sieci dystrybucyjnej. Podkreślił przy tym, że przepisy u.i.s.p. nie określają enumeratywnie inwestycji strategicznych w zakresie sieci dystrybucyjnej, a co za tym idzie, to na inwestorze spoczywa obowiązek uzasadnienia zastosowania przepisów u.i.s.p. w odniesieniu do konkretnego przypadku w oparciu o regulacje wynikające z art. 28a - art. 281 u.i.s.p. E. S.A. jest przy tym Operatorem Systemu Dystrybucyjnego na obszarze działania G. S.A., a co za tym idzie, jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji w zakresie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają więc przepisy rozdziału 5a u.i.s.p., określające zasady przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci dystrybucyjnej, a także art. 15-17 oraz art. 25 i 26 u.i.s.p.
Odnosząc się do kwestii prowadzonych rokowań organ odwoławczy wskazał, że do wniosku o wydanie decyzji ograniczającej prawo własności nieruchomości inwestor załączył pisma z dnia 8 lipca 2024 r., z dnia 16 sierpnia 2024 r., z dnia 29 sierpnia 2024 r. i z dnia 7 października 2024 r. Inwestor na wstępie rokowań przedstawił zakres planowanych na działce prac, przedstawiając jednocześnie propozycję ustanowienia służebności przesyłu (kwota 8.500,00 zł) lub - alternatywnie - propozycję udostępnienia nieruchomości za wynagrodzeniem w wysokości [...] zł na podstawie umowy cywilnoprawnej. Z propozycją inwestora nie zgodziła się część współwłaścicieli (M. i M. małż. P. ), którzy w piśmie z dnia 16 sierpnia 2024 r. wskazali, że zaproponowana kwota służebności przesyłu jest nieadekwatna do zakresu zaplanowanego na gruncie przedsięwzięcia. Inwestor potwierdził gotowość do wypłaty wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu w wysokości 8.500,00 zł, natomiast w piśmie z dnia 7 października 2024 r. poinformował o fakcie zakończenia rokowań wynikiem negatywnym. Analiza wskazanych dokumentów prowadzi do wniosku, że strony przedstawiły sobie wzajemne stanowiska w formie pisemnej, jednak żadna z nich nie była usatysfakcjonowana udzieloną odpowiedzią strony przeciwnej. Tym samym zarzut dotyczący pozorności rokowań nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Ewentualna adekwatność zaproponowanego przez inwestora wynagrodzenia pozostaje poza zakresem kontroli organów administracji.
Ustosunkowując się natomiast do kwalifikacji planowanych prac objętych zaskarżoną decyzją organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie planowane prace objęte wnioskiem wypełniają znamiona art. 124 ust. 1 u.g.n. Wskazać bowiem należy, że przepis art. 124 ust. 1 u.g.n obejmuje zarówno roboty inwestycyjne celu publicznego realizowane od podstaw, jak i przedsięwzięcia związane z przebudową już istniejących inwestycji celu publicznego w zakresie przekraczającym zwykłe prace konserwatorskie, bieżące remonty czy też usuwanie awarii, o których mowa w art. 124 b ust. 1 u.g.n. Tym samym na uwzględnienie nie mógł zasługiwać zarzut dotyczący błędnej kwalifikacji zakresu robót przewidzianych na gruncie.
Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że zaskarżona decyzja wraz z załącznikiem graficznym stanowiącym jej integralną część precyzyjnie określają zakres prac przewidzianych na gruncie oraz wskazują obszar trwałego zajęcia nieruchomości - pasa technologicznego.
W skardze z dnia 11 marca 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. D., M. D., K. Ł. i S. Ł. wnieśli o umorzenie postępowania sądowego, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania do organu I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych wraz z opłatą od skargi, a także dopuszczenie dowodu z dokumentu załączonego do pisma w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w T. zabezpieczającego postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 , art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a.
W uzasadnieniu skarżący podkreślili, że organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów postawionych w odwołaniu, a odpowiedz na część jest lakoniczna i nie zawiera w zasadzie żadnego uzasadnienia poza powołaniem się na stanowisko inwestora w tym zakresie. Organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii czytelności załączonej do odwołania mapy ani możliwości przeprowadzenia rozprawy administracyjnej mającej na celu uwzględnienie interesów wszystkich stron postępowania. Do tego organ odwoławczy nie odniósł się w żaden sposób do podnoszonych wątpliwości, czy wobec braku zmiany napięcia linii wysokiego napięcia konieczne jest wydanie decyzji w zasadzie wywłaszczeniowej bowiem nie zmieniają się parametry techniczne sieci. Utrzymanie w mocy decyzji bez uprzedniego zweryfikowania, czy inwestycja jest remontem czy też przebudową oraz bez zapewnienia stron możliwości uzyskania odpowiedzi na pytanie, czy jest możliwe jej skablowania i przeprowadzenie w taki sposób, aby nie zawężać możliwości zabudowy działek określonych w decyzji o warunkach zabudowy narusza zasadę przekonywania określoną w art. 11 K.p.a. oraz zasadę prawdy obiektywnej określonej w art. 7 K.p.a.
Dodatkowo skarżący podnieśli, że w dniu 20 lutego 2025 r. Sąd Rejonowy w T. wydał postanowienie zabezpieczające roszczenie inwestora w sprawie o ustanowienie służebności przesyłu, wobec czego wydanie decyzji w tej sprawie jest zbędne.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 12 maja 2025 r. uczestnik postępowania E. S.A. z siedzibą w G. wniósł o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu uczestnik postępowania podkreślił, że to inwestor jako właściciel przedmiotowej infrastruktury, posiadający niezbędną wiedzę i doświadczenie w tej kwestii wyznacza przebieg napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV. Wskazany obszar jest niezbędny do przeprowadzenia przedmiotowej inwestycji, a zarazem jest wystarczający dla przedsiębiorcy przesyłowego do właściwego korzystania z urządzeń. Decyzja lokalizacyjna kształtuje odgórnie przebieg inwestycji celu publicznego, i przeznaczenie danej nieruchomości pod taką inwestycję, co wyłącza możliwość formułowania przez organy dodatkowych wymogów jakie ma spełnić inwestor, aby uzyskać zezwolenie, jak np. brak lub jak najmniejsza uciążliwość dla właściciela wywłaszczanego w tym trybie gruntu czy też wskazanie alternatywnego przebiegu inwestycji. Uczestnik postępowania podkreślił przy tym, że trasa inwestycji została ustalona z podjęciem starania o jak najmniejszą dla właściciela nieruchomości uciążliwość.
Dalej uczestnik postępowania wskazał, że przepis art. 89 § 2 K.p.a. nie nakłada bezwzględnego obowiązku przeprowadzenia rozprawy w sytuacji spornych interesów stron, a tylko daje organom możliwość jej zarządzenia, gdy zajdzie taka potrzeba. Przesłanką dla przeprowadzenia rozprawy nie jest ustalenie, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organ administracji istotnie różni się od oceny materiału dowodowego dokonywanej przez stronę.
Uczestnik postępowania wskazał także, że postępowanie administracyjne w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n. jest odrębnym postępowaniem od postępowania cywilnego w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu oraz ustanowienia zabezpieczenia. Organ administracyjny nie może odmówić wydania decyzji, czy też umorzyć postępowania ze względu na toczące się postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu oraz udzielone przez sąd zabezpieczenie roszczenia o ustanowienie służebności przesyłu poprzez upoważnienie uprawnionego do wykonania określonych czynności. Dopiero prawomocne rozstrzygnięcie może powodować bezprzedmiotowość drugiego z postępowań. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie służebności nie zostało natomiast prawomocnie zakończone.
Na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. pełnomocnik skarżących wniósł i wywiódł jak w skardze, podkreślając, że decyzja Wojewody jest lakoniczna. Nadto wskazał na toczące się postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu i wydane w tym postępowaniu postanowienie zabezpieczające.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Kontroli Sądu poddano decyzję Wojewody W. z dnia 29 stycznia 2025 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 9 grudnia 2024 r., nr [...], w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości należącej do M. P., M. P., S. Ł., K. Ł., M. D., W. D. i A. B., poprzez udzielenie E. S.A. z siedzibą w G. zezwolenia na wykonanie na terenie tej nieruchomości strategicznej inwestycji w zakresie sieci dystrybucyjnej, polegającej na przebudowie istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV relacji K. , w ramach której w granicach działki nr [...], obręb O., wykonana zostanie wymiana słupa wraz z osprzętem, wymiana fundamentów, wymiana przewodów roboczych wysokiego napięcia i przewodów odgromowych. Przebieg urządzeń oraz pasa technologicznego (obszaru trwałego zajęcia nieruchomości wynoszący 1800,74 m2) zaznaczono na mapie stanowiącej załącznik do decyzji.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły zarówno przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i ustawy o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych. Zdaniem Sądu inwestor w sposób wystarczający wyjaśnił, że przedsięwzięcie objęte wnioskiem wpisuje się w definicję strategicznej inwestycji w zakresie sieci dystrybucyjnej. W art. 1 ust. 2 pkt 4a u.i.s.p. ustawodawca wprowadził definicję strategicznej inwestycji w zakresie sieci dystrybucyjnej, zgodnie z którą jest to zadanie inwestycyjne wraz z wykonywaniem niezbędnych robót budowlanych w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, w szczególności budowy lub przebudowy obiektów, urządzeń, sieci i instalacji niezbędnych do budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, użytkowania, zmiany sposobu użytkowania, eksploatacji lub rozbiórki infrastruktury składającej się na sieć dystrybucyjną o napięciu wyższym niż 400 V, w tym stacji elektroenergetycznych, tymczasowych obiektów budowlanych, obiektów sieci gazowej, sieci i przyłączy elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych i telekomunikacyjnych oraz infrastruktury drogowej lub kolejowej, niebędące strategiczną inwestycją w zakresie sieci przesyłowej i niebędące inwestycją towarzyszącą określoną w wykazie, o którym mowa w art. 2, lub określoną w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 2a. Przepisy u.i.s.p. nie określają natomiast enumeratywnie inwestycji strategicznych w zakresie sieci dystrybucyjnej, a co za tym idzie, to na inwestorze spoczywa obowiązek uzasadnienia zastosowania przepisów tej ustawy.
We wniosku z dnia 9 października 2024 r. inicjującym postępowanie E. S.A., która na podstawie decyzji z 24 czerwca 2008 r., znak [...] Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki jest Operatorem Systemu Dystrybucyjnego na obszarze działania G. S.A. – a co za tym idzie, jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji w zakresie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości – wyjaśniła, że przebudowa linii elektroenergetycznej WN 110 kV relacji [...] nie stanowi strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, bowiem dotyczy przebudowy sieci dystrybucyjnej i zadanie to nie jest bezpośrednio powiązane z żadną inwestycją przesyłową. Przedmiotowa linia nie została również ujęta w wykazie określonym w załączniku do u.i.s.p., ani w aktualnie obowiązującym Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2023 r. w sprawie wykazu inwestycji towarzyszących polegających na przebudowie istniejących linii elektroenergetycznych stanowiących elementy sieci dystrybucyjnej o napięciu równym lub wyższym niż 110 kV, wobec czego z całą pewnością nie jest inwestycją towarzyszącą. Co za tym idzie, skoro jest to zadanie inwestycyjne polegające na przebudowie infrastruktury składającej się na sieć dystrybucyjną o napięciu wyższym niż 400 V (bowiem chodzi o linię o napięciu 110 kV), to spełnia ono definicję strategicznej inwestycji w zakresie sieci dystrybucyjnej.
Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, rozważania te prowadzą do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie do spornej inwestycji zastosowanie będą miały przepisy rozdziału 5a u.i.s.p., określające zasady przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci dystrybucyjnej, w tym art. 25 i 26 u.i.s.p., a także art. 15-17 tej ustawy. Ustawa przesyłowa odsyła przy tym do instytucji przewidzianych w u.g.n., w tym art. 124 tej ustawy, przewidując szereg uregulowań mających na celu przyśpieszenie i uproszczenie postępowań administracyjnych dotyczących budowy sieci dystrybucyjnych. I tak, stosownie do art. 28b ust. 2 pkt 2 u.i.s.p., w postępowaniach w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 119 ust. 1, art. 124 ust. 1 oraz art. 124b ust. 1 u.g.n. nie stosuje się przepisu art. 31 § 4 K.p.a., w przypadkach określonych w art. 97 § 1 pkt 1-3 K.p.a. nie zawiesza się postępowania, a także nie stosuje się przepisów art. 30 § 5 i art. 34 K.p.a. Ponadto decyzję, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., wydaje się w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia właściwemu miejscowo staroście kompletnego wniosku o wydanie decyzji o ograniczeniu prawa do nieruchomości (art. 28f ust. 1 u.i.s.p.).
Idąc dalej wskazać należy, że w sprawie jako podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji prawidłowo powołano art. 124 ust. 1 u.g.n., a nie art. 124b u.g.n., choć w istocie organ odwoławczy w sposób zbyt zwięzły odniósł się do tej kwestii w odpowiedzi na zarzut strony skarżącej zawarty w odwołaniu. Uchybienie to nie mogło jednak prowadzić do wyeliminowania z obiegu prawnego zaskarżonej decyzji, albowiem nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z kolei jak stanowi art. 124b u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.
Z powyższego wynika, że art. 124 u.g.n. odnosi się do "zakładania", a więc budowy na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przez budowę należy przy tym rozumieć nie tylko roboty realizowane od podstaw, ale także przedsięwzięcia związane z przebudową istniejących już inwestycji celu publicznego w zakresie przekraczającym zwykłe prace konserwatorskie, bieżące remonty, czy też usuwanie awarii, o których mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n. Z kolei art. 124b ust. 1 u.g.n. ma zastosowanie wtedy, gdy istnieje potrzeba wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, co jest stanowiskiem ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych.
W orzecznictwie ugruntowane jest również stanowisko, że fakt, iż z czasem, w wyniku przeprowadzenia prac remontowych, dojdzie do całkowitej wymiany słupów, fundamentów, przewodów, izolatorów itp. na nowe, a nawet do zamontowania nowych urządzeń zabezpieczających (np. zdalnie sterowanych odłączników napowietrznych), lecz bez zamiany długości i przebiegu linii, posadowienia słupów, parametrów technicznych i użytkowych obiektu liniowego, nie oznacza, że dochodzi do przebudowy lub odbudowy obiektu. Do zastosowania trybu z art. 124 ust. 1 u.g.n. konieczna jest zmiana parametrów technicznych i użytkowych linii w wyniku wykonanych prac.
W rozpoznawanej sprawie we wniosku inicjującym postępowanie inwestor wskazał natomiast, że w wyniku realizacji przedsięwzięcia dojdzie do zmiany parametrów użytkowych i technicznych linii. Co prawda realizacja inwestycji nie spowoduje zwiększenia długości linii oraz napięcia znamieniowego w porównaniu do stanu istniejącego, a przebudowane słupy będą umieszczone w tych samych miejscach, to zostanie zwiększona wymagana odległość normatywna sieci dystrybucyjnej od ziemi oraz obiektów krzyżowanych o dodatkowy 1 m. W wyniku realizacji przedsięwzięcia najmniejsza odległość doziemna przewodów wynosić będzie 6,85 m (s. 3 wniosku). Skoro w wyniku realizacji spornej inwestycji zmianie ulegnie zmiana wysokości linii (z 5,85 m do 6,85 m), to w rozpoznawanej sprawie prawidłowo został zastosowany tryb z art. 124 ust. 1 u.g.n., a nie tryb z art. 124b ust. 1 u.g.n.
Idąc dalej wskazać należy, że art. 124 u.g.n. wprowadza dwie przesłanki, których spełnienie umożliwia ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Po pierwsze, ograniczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w korzystaniu z jego nieruchomości może nastąpić tylko i wyłącznie w celu realizacji celu publicznego, który będzie zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Po drugie, wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 ustawy powinno być poprzedzone przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań, mających na celu udostępnienie przez tę osobę nieruchomości w sposób dobrowolny.
W kontekście powyższego należy stwierdzić, że na mocy art. 6 pkt 2 u.g.n., celem publicznym w rozumieniu tej ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Planowana inwestycja, polegająca na przebudowie napowietrznej linii elektoenergetycznej WN 110 kV relacji [...], stanowi więc bez wątpienia inwestycję celu publicznego. Oznacza to, że w świetle przepisów art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 112 ust. 1 i 3 u.g.n. – dopuszczających wywłaszczenie wyłącznie na cele publiczne – realizacja tej inwestycji może być poprzedzona wydaniem decyzji o charakterze wywłaszczeniowym, jaką jest decyzja z art. 124 ust. 1 u.g.n.
Dalej wskazać należy, że dla inwestycji wydana została decyzja Wójta Gminy T. z dnia 23 lutego 2023 r., nr [...], o ustaleniu inwestycji celu publicznego. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, trasa przebiegu projektowanej inwestycji przechodzi przez teren objętej wnioskiem inwestycji (decyzją objęto działkę nr [...], która po wydaniu decyzji lokalizacyjnej została podzielona na działki [...] i [...]). Trasa przebiegu projektowanej inwestycji, jak również linie rozgraniczające teren inwestycji zostały zaznaczone na załącznikach graficznych do decyzji lokalizacyjnej. Słusznie przy tym organ odwoławczy ocenił, że wnioskowany zakres ograniczenia sposobu korzystania z objętej wnioskiem nieruchomości w aspekcie powierzchni zajęcia i celu na jaki ma zostać wykorzystana są w pełni zgodne z zapisami decyzji lokalizacyjnej.
Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w sprawie został także spełniony warunek przeprowadzenia rokowań z właścicielami nieruchomości, które spełniają wymogi nałożone przepisami u.g.n. i u.i.s.p. W tym kontekście wyjaśnienia wymaga, że z dniem 3 września 2023 r. wskutek wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych oraz niektórych innych ustaw zmianie uległa treść przepisu art. 124 ust. 3 u.g.n. Przepis ten stanowi w zdaniu drugim, że do rokowań w sprawie udzielenia zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń przepisy art. 114 ust. 1 i 2 oraz art. 115 stosuje się odpowiednio. W świetle tego odesłania wszczęcie postępowania w przedmiocie wspomnianego zezwolenia następuje po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy, o której mowa w art. 114 ust. 1 u.g.n., wyznaczonego na piśmie właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, a także osobie, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do tej nieruchomości (art. 115 ust. 2 u.g.n.).
Przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. nie wprowadza żadnych szczegółowych wymogów ani reguł co do formy i treści rokowań, co zgodnie z powszechnie przyjętym w orzecznictwie stanowiskiem oznacza, że o formie i charakterze rokowań decyduje sam inwestor, a na gruncie przywołanego przepisu ważne jest jedynie, aby obowiązek zainicjowania takich rokowań został dochowany. Obligatoryjny jest zaś wprowadzony do art. 124 ust. 3 u.g.n. wymóg odpowiedniego stosowania art. 114 ust 1 i 2 oraz art. 115, który miał uporządkować zasady wszczęcia postępowania w sprawach o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w sytuacji bezskuteczności rokowań (braku zgody na uzyskanie prawa do nieruchomości).
Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik inwestora pismem z dnia 8 lipca 2024 r. wystąpił do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości z prośbą o wyrażenie zgodny na wykonanie prac związanych z przebudową istniejącej napowietrznej linii energetycznej. Wnioskodawca zaproponował w ramach rokowań ustanowienie służebności przesyłu na działce nr [...] za wynagrodzeniem w wysokości 8.500 zł zgodnie z dołączonym do pisma wzorem (oświadczeniem w formie aktu notarialnego), a w przypadku braku zgody na ustanowienie służebności przesyłu zwrócił się z prośbą o udostępnienie nieruchomości za wynagrodzeniem w wysokości 1.000,00 zł w oparciu o umowę cywilnoprawną, której wzór został dołączony do pisma. W treści pisma w sposób jednoznaczny wskazano zakres prac oraz nazwę i przebieg linii, co znalazło odzwierciedlenie na dołączonych do pisma mapach (k. 58-59 akt adm. organu I instancji). Pełnomocnik wniósł o zajęcie stanowiska w sprawie i odpowiedź do 60 dni od momentu otrzymania pisma (jak słuszne wskazał organ I instancji termin powinien zostać oznaczony w miesiącach, ale nie wpłynęło to na prawidłowość dochowania terminu) (k. 51 akt adm. organu I instancji). W aktach sprawy znajdują się przy tym dowody doręczenia pisma wszystkim współwłaścicielom (k. 35-50 akt adm. organu I instancji). Na pismo odpowiedzi udzielili w terminie wyłącznie małż. P. , co już samo w sobie świadczy o tym, że zgoda nie została udzielona, albowiem to wszyscy współwłaściciele nieruchomości musieliby taką zgodę wyrazić. Co więcej, M. P. i M. P. w piśmie z dnia 16 sierpnia 2024 r. nie wyrazili zgody na ustanowienie służebności przesyłu oraz na zawarcie umowy cywilnoprawnej wskazując, że przedstawione warunki są nie do przyjęcia, a wynagrodzenie zaniżone (k. 72-73 akt adm. organu I instancji). W odpowiedzi inwestor w piśmie z dnia 29 sierpnia 2024 r. wyjaśnił M. P. i M. P. że wysokość wynagrodzenia została określona prawidłowo, wynika z powierzchni pasa technologicznego oraz klasyfikacji gruntu. Kwota w wysokości 8.500 zł została zaproponowana na podstawie wyceny własnej sporządzonej przez pracowników Wydziału Nieruchomości Energetycznych zgodnie z przyjętymi w E. S.A. zasadami ustalania wynagrodzeń za ustanowienie służebności przesyłu, opracowanymi w oparciu o zalecenia Powszechnych Krajowych Zasad Wyceny (PKZW) (k. 74 akt adm. organu I instancji). Po upływie terminu 2 miesięcy, w którym strony nie doszły do porozumienia (do tego czasu skarżący – W. D., M. D., K. Ł. o S. Ł. w ogóle nie odpowiedzieli na pismo inwestora z dnia 8 lipca 2024 r.), inwestor w piśmie z dnia 7 października 2024 r. poinformował wszystkich współwłaścicieli o zakończeniu rokowań z rozstrzygnięciem negatywnym i o tym, że sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania administracyjnego/sądowego (k. 75 akt adm. organu I instancji).
Z powyższego wynika, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonymi rokowaniami, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o formie i charakterze rokowań decyduje inwestor i nie można wykluczyć, że dla uzyskania trwałego tytułu prawnego do korzystania z części nieruchomości może on zaproponować jej właścicielowi zawarcie umowy o ustanowieniu służebności przesyłu. Takie rozwiązanie może mieścić się w pojęciu zgody właściciela, o jakiej mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. Nie jest natomiast wystarczająca zgoda właściciela na czasowe zajęcie nieruchomości, która nie obejmuje tolerowania trwałego istnienia urządzeń przesyłowych w przyszłości. Wprawdzie w doktrynie podnosi się, że czasowe zajęcie nieruchomości może nastąpić również bez szczegółowego regulowania kwestii z tym związanych w umowie - na podstawie zwykłego oświadczenia woli, to jednak wola taka musi mieścić w sobie także zgodę na dalsze istnienie urządzeń lub przewodów po ich wybudowaniu (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 999/19 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie inwestor wystąpił o wyrażenie zgody zarówno na wykonanie prac związanych z przebudową linii oraz ustanowienie służebności. Inwestor w jednym i drugim przypadku wskazał wysokość wynagrodzenia.
W kontekście zarzutów odwołania i skargi wyjaśnienia wymaga, że wada w postaci pozorności rokowań występuje wtedy, gdy przykładowo są one obiektywnie prowadzone przez inicjatora w złej wierze, nakreślone przez podmiot przeprowadzający rokowania terminy nie mogą być uznane za rozsądne dla racjonalnego rozważenia propozycji, pisma związane z rokowaniami nie były doręczane na właściwy adres lub do właściwych osób, podmiot prowadzący rokowania świadomie wprowadza w błąd właścicieli nieruchomości, przedkładane propozycje przez podmiot przeprowadzający rokowania są obiektywnie niemożliwe do przyjęcia lub tego rodzaju, że mają w oczywistym zamierzeniu doprowadzić do ich odrzucenia, a także gdy podmiot prowadzący rokowania zbywa milczeniem terminowe, konkretne i obiektywnie rozsądne propozycje podmiotów, z którymi przeprowadza rokowania.
Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że w świetle akt sprawy brak jest podstaw do twierdzenia, że rokowania się nie odbyły. Na ocenę prawidłowości przeprowadzonych rokowań co do zasady nie mają przy tym wpływu same warunki negocjacji, proponowana kwota odszkodowania, jak i okoliczność, czy inwestor zaproponował właścicielowi takie warunki, które są dla niego korzystne, czy takie, które są dla niego nie do przyjęcia (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2668/15). Przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. nie wymaga prowadzenia "wiecznych rokowań". Mogą one być zakończone po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy, o której mowa w art. 114 ust. 1 u.g.n. Organ, a za nim i sąd, ustala jedynie fakt istnienia rokowań, nie bada zaś przyczyn braku zgody strony.
Odnosząc się do zarzutów odwołania i skargi, że inwestor nie odniósł się do pisma skarżących z dnia 21 października 2024 r. (k. nienumerowana akt adm. organu odwoławczego), co zdaniem skarżących świadczy o nieprawidłowo przeprowadzonych rokowaniach, wskazać należy, że pismo to, które zawiera odpowiedź skarżących na propozycję inwestora, zostało sporządzone już po upływie 2-miesięcznego terminu na zajęcie stanowiska wyznaczonego w piśmie inwestora z dnia 8 lipca 2024 r. i już po otrzymaniu przez skarżących pisma inwestora z dnia 7 października 2024 r. o zakończeniu rokowań wynikiem negatywnym. W żadnym razie ewentualne działania lub brak działań inwestora w odpowiedzi na to pismo nie zmienia oceny, że rokowania zostały przeprowadzone prawidłowo i w sprawie upłynął wymagany przepisem art. 124 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 115 ust. 2 u.g.n.
Zdaniem Sądu niezasadny jest także podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 89 § 2 K.p.a., albowiem organy rozstrzygające w sprawie znały stanowisko obydwu stron (chęć zawarcia umowy na określonych warunkach w przypadku inwestora i brak chęci skarżących na zawarcie porozumienia na wskazanych przez inwestora warunkach). Tymczasem potrzeba uzgodnienia interesów stron, jako przesłanka przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, musi mieć swoje źródło i musi być to źródło uzasadnione, skoro ustawodawca na gruncie tego przepisu odwołuje się do zwrotu "gdy zachodzi potrzeba". To oznacza, że potrzeba ta nie zachodzi, gdy organ administracji publicznej dysponuje już stanowiskiem stron, w oparciu o które może zidentyfikować, ocenić oraz rozpoznać ich żądania i interesy. Ponadto, co w tej mierze nie jest również bez znaczenia, w sytuacji, gdy przedmiot postępowania jest tego rodzaju, że uzgodnienie interesów strony jest postulatem niemożliwym do spełnienia, to tym bardziej nie sposób jest upatrywać braku zgodności z prawem faktu nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt II GSK 2509/17). Przepis ten niesie za sobą jedynie potrzebę dokonania oceny, czy zachodzą okoliczności do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej (tj. czy zawiodły inne sposoby do wyjaśnienia sprawy). Przeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie jest sposobem procedowania, który miałby gwarantować zawarcie "jakiegoś" kompromisu (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 421/19).
Wbrew postanowionym przez skarżących zarzutom Sąd nie dopatrzył się także zarzucanej nieczytelności załączników do decyzji organu I instancji. W decyzji tej organ I instancji wskazał, że "przebieg urządzeń oraz pasa technologicznego (obszaru trwałego zajęcia nieruchomości wynoszący 1800,74 m2) zaznaczono na mapie stanowiącej załącznik do decyzji". Do decyzji załączono załącznik, na którym wyraźnie zaznaczono pas technologiczny, istniejące słupy, projektowane słupy, oś linii, skrajne przewody linii i granice działki skarżących. Wbrew zarzutom kolory na mapie odpowiadają kolorom zamieszczonym w legendzie do tej mapy (k. 124 i 135 akt adm. organu I instancji).
Jednocześnie Sąd podkreśla, że przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. przekazał do kompetencji starosty wydawanie decyzji ograniczających sposób korzystania z nieruchomości, oddając do kompetencji organu ocenę zgodności inwestycji z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Jest to zasadnicze kryterium dopuszczalności ograniczenia własności. Tak więc przy wydawaniu decyzji zezwalającej na ograniczenie korzystania z nieruchomości organ zobligowany jest do ustalenia, czy wniosek złożony przez inwestora jest w tym zakresie zgodny z dokumentami planistycznymi, to jest planem miejscowym, a w przypadku jego braku, z decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego. Brak jest natomiast podstaw do rozszerzania katalogu przesłanek podlegających ustaleniu w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. o inne, nie wynikające wprost z treści przepisu. Istotne jest przy tym to, że wnioskodawca występując o wydanie zezwolenia na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. wskazuje obszar, na którym będą wykonywane prace. Jeżeli zaproponowany przez wnioskodawcę we wniosku zakres ograniczenia na czas wykonywania prac nie budzi wątpliwości w zakresie jego racjonalnej oceny, tj. nie jest zbyt szeroki, to nie ma konieczności prowadzenia w każdym przypadku przez organ z urzędu postępowania dowodowego mającego na celu potwierdzenie zapotrzebowania wnioskodawcy na wskazany zakres pasa. Zauważyć bowiem należy, że wnioskodawca jest profesjonalistą, więc jego oświadczenia mają wyższą wiarygodność (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt I OSK 1391/23). W rozpoznawanej sprawie inwestor we wniosku z dnia 9 października 2024 r. bardzo szczegółowo opisał zakres prac oraz rozwiązania, które zastosuje, a także obecny stan linii, która jest w złym stanie technicznym. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym wskazany przez wnioskodawcę we wniosku zakres ograniczenia nie budzi wątpliwości w zakresie jego racjonalnej oceny, tj. nie jest zbyt szeroki, wobec czego organy rozstrzygające w sprawie nie miały obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu potwierdzenie zapotrzebowania wnioskodawcy na wskazany zakres pasa. W piśmie procesowym z dnia 12 maja 2025 r. inwestor podtrzymał dotychczasowe stanowisko wskazując, że objęty wnioskiem obszar jest niezbędny do przeprowadzenia spornej inwestycji, a zarazem jest wystarczający dla przedsiębiorcy przesyłowego do właściwego korzystania z urządzeń. Wskazał także, że trasa inwestycji została ustalona z podjęciem starania o jak najmniejszą dla właściciela nieruchomości uciążliwość.
Na powyższą ocenę nie ma przy tym wpływu fakt, że M. P. w dniu 2 października 2019 r. uzyskał decyzję o warunkach zabudowy dla części działki o nr [...] dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, albowiem przyszłe plany inwestycyjne współwłaściciela działki nie mogą determinować obszaru zajęcia niezbędnego do przeprowadzenia inwestycji celu publicznego wyznaczonego w zgodzie z decyzją lokalizacyjną. W decyzji tej uwzględniono pas technologiczny wyznaczony w odległości 15 m od skrajnych przewodów sieci. Ponadto, z decyzji tej wynika, że Wójt Gminy T. określając warunki i wymagania ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustalił nieprzekraczalną linię zabudowy, a nie linię obowiązującą. Nieprzekraczalna linia zabudowy to linia, która wyznacza wyłącznie maksymalną granicę, której nie można przekroczyć budując budynek, co zapewnia większą elastyczność co do dokładnego miejsca posadowienia domu. W przeciwieństwie do obowiązującej linii zabudowy nie wyznacza ona konkretnego położenia ściany frontowej budynku.
Bezskuteczny był także wniosek strony o umorzenie postępowania w związku z dołączonym do skargi postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt I Co 1189/24 udzielającego zabezpieczenie roszczenia E. S.A. z siedzibą w G. o ustanowienie służebności przesyłu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie wskazuje się, że trwały administracyjny tytuł prawny do nieruchomości, jaki powstaje na podstawie decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. i służebność przesyłu ustanawiana na podstawie art. 305[1] Kodeksu cywilnego, to dwa różne tytuły prawne, z których przedsiębiorca może korzystać według swego wyboru, przy czym uzyskanie jednego z nich, w zasadzie wyklucza potrzebę uzyskania drugiego. Dopiero więc prawomocne rozstrzygnięcie którejkolwiek ze spraw (w trybie cywilnym bądź administracyjnym) może powodować bezprzedmiotowość drugiej. Postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu nie ma charakteru prejudycjalnego dla sprawy administracyjnej z art. 124 u.g.n., gdyż powyższy przepis w żaden sposób nie uzależnia wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy o ustanowienie służebności przesyłu. Przepis art. 124 u.g.n. samodzielnie reguluje instytucję ograniczenia własności związaną z zakładaniem instalacji przesyłowych i określa przesłanki takiego ograniczenia (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2246/20).
Końcowo wyjaśnienia wymaga, że z przepisu art. 107 § 3 K.p.a. nie wynika obowiązek organu odwoławczego odnoszenia się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ ma obowiązek ich rozważenia, jeżeli są one związane z dowodami, którym odmówił wiarygodności lub z koniecznością wyjaśnienia podstawy prawnej. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności, gdyż organ odwoławczy rozpoznał ponownie sprawę. Sąd nie zaprzecza, że organ odwoławczy winien bardziej szczegółowo odnieść się do zarzutów odwołania, jednak uchybienie w tym zakresie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy mogącego skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło