II SA/Wa 711/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2025 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: Prezesem ZUS, organem) decyzją z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwana dalej: K.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] o odmowie przyznania D. R. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Decyzje powyższe zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 2 września 2024 r. D. R. zwrócił się do Prezesa ZUS o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku wskazując, że odmówiono mu przyznania renty w trybie zwykłym z uwagi na brak wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych. Wnioskodawca wyjaśnił, że w 2022 r. doznał udaru mózgu w wyniku czego stał się całkowicie niezdolny do pracy oraz niezdolny do samodzielnej egzystencji od [...] czerwca 2022 r. do [...] lipca 2027 r. Ze względu konsekwencje przebytego udaru, w tym znaczną utratę sprawności fizycznej i psychicznej, nie jest w stanie podjąć żadnej pracy zarobkowej. Podkreślił jednocześnie, że niemożność podjęcia jakiejkolwiek pracy uniemożliwia mu samodzielne utrzymanie, a koszty leczenia i rehabilitacji są dla niego znacznym obciążeniem finansowym. Prezes ZUS decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.), zwaną dalej: ustawą o emeryturach i rentach z FUS, odmówił przyznania D. R. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji, przytaczając treść art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS organ zaznaczył, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednej z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia. Organ wskazał, że jak wynika z dokumentacji zawartej w aktach rentowych, wnioskodawca na przestrzeni 53 lat życia tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy udokumentował 28 lat, 1 miesiąc i 7 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych. Jednak w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym, udokumentował jedynie 11 miesięcy i 12 dni okresów składkowych. Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, że w latach 2013-2022 wystąpiła przerwa w wykonywaniu przez wnioskodawcę zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Organ wyjaśnił, że w sprawach świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku ważne są powody, dla których ubezpieczony nie mógł nabyć uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Zatem, aby przyznać świadczenie w drodze wyjątku należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności w sprawie i dokonać ich oceny pod kątem szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do przyznania świadczenia na zasadach ustawowych. Przez szczególne okoliczności rozumie się natomiast wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia. W ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionej przerwie w ubezpieczeniu wobec wnioskodawcy nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia została ustalona dopiero od [...] czerwca 2022 r. Nie istniały zatem do tego dnia przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawca nie wskazał natomiast innych szczególnych okoliczności w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które nie miał wpływu. W związku z powyższym Prezes ZUS stwierdził, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie znalazł podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ww. ustawy Organ zaznaczył jednocześnie, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu tego świadczenia. W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy D. R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o przyznanie renty w drodze wyjątku zarzucając, że organ w decyzji z dnia [...] grudnia 2024 r. niezasadnie odmówił przyznania tego świadczenia, pomimo szczególnych okoliczności w jakich znalazł się wnioskodawca. Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2024 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ podtrzymał wcześniejszą argumentację. Jednocześnie wyjaśnił, że w sprawach świadczeń w drodze wyjątku ważne są przyczyny niespełnienia wymogów do uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Za szczególną okoliczność, na potrzeby stosowania art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uważa się tylko zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Dodatkowo okolicznością szczególną może być jedynie zdarzenie lub trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym i niezależnym od woli danej osoby. Organ stwierdził, że ponowna wnikliwa i wszechstronna analiza zebranego materiału dowodowego nadal nie wykazała istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które nie miał wpływu. Jak wynika z akt sprawy, wnioskodawca w wieku 53 lat, do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy udokumentował 28 lat, 1 miesiąc i 7 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 28 lat i 22 dni okresów składkowych oraz 15 dni okresów nieskładkowych. Natomiast w 10-leciu przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym, jedynie 11 miesięcy i 12 dni okresów składkowych. Prezes ZUS przyznał, że wnioskodawca posiada odpowiedni do wieku staż ubezpieczeniowy, jednak wystąpienie tej okoliczności nie wystarcza do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, bowiem aby przyznać przedmiotowe świadczenie należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności w sprawie i dokonać ich oceny pod kątem szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do przyznania świadczenia w trybie zwykłym. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności. Jak wynika natomiast z dokumentów sprawy, w okresie od [...] października 2013 r. do [...] czerwca 2022 r., tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, wystąpiła przerwa w wykonywaniu przez wnioskodawcę pracy podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Przeprowadzona analiza akt sprawy nie wskazuje przy tym, aby w wykazanym okresie wnioskodawca nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. We wskazanej przerwie nie była wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy (która powstała od 19 czerwca 2022 r.), zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia. Nie zostały również udokumentowane przez wnioskodawcę inne zdarzenia zewnętrzne, niezależne od jego woli, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec. Organ zaznaczył, że wprawdzie przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie uzależnia przyznania świadczenia od określonego okresu lub długości przerw pomiędzy poszczególnymi okresami zatrudnienia, jednak przyczyny, dla których osoba nie nabyła uprawnień do emerytury lub renty, muszą być takie, że istnieje możliwość potraktowania ich jako okoliczności szczególnych, wyjątkowych. Podnoszone trudne warunki materialne nie stanowią natomiast wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Wnioskowane świadczenie nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. W skardze na powyższą decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] lutego 2025 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. art. 2 Konstytucji RP, poprzez działanie organu w sposób sprzeczny z zasadą pewności prawa i zaufania do organów władzy publicznej; 2. art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 7 K.p.a., poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i brak wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności istnienia przesłanek uprawniających skarżącego do uzyskania świadczeń w drodze wyjątku; 3. art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poprzez nieprzyznanie skarżącemu prawa do świadczeń w drodze wyjątku, pomimo zmaterializowania się przesłanek określonych w ww. przepisie; 4. dowolne ustalenie, że w realiach sprawy nie doszło do zmaterializowania się przesłanek uprawniających do uzyskania świadczeń w drodze wyjątku, podczas gdy obecny stan zdrowia skarżącego uniemożliwia mu wykonywanie pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, a nadto pozostaje wynikiem zdarzenia niezależnego od jego woli, co nakazuje uznać, iż w realiach sprawy zachodzą szczególne okoliczności, uprawniające do uzyskania świadczeń w trybie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W związku z powyższymi zarzutami wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że organ nie dopełnił obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, przeprowadzając postępowanie dowodowe w sposób wybiórczy, jedynie lakonicznie odnosząc się do realiów stanu faktycznego niniejszej sprawy, w tym szczególnie stanu zdrowia skarżącego, uniemożliwiającego mu podjęcie pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. W ocenie skarżącego, w niniejszej sprawie spełnione został ustawowe przesłanki z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS do przyznania wnioskowanego świadczenia. Stan zdrowia skarżącego, w tym w szczególności niedowład znacznego obszaru ciała (paraliż) spowodowany przebytym udarem oraz następstwo w postaci poruszania się na wózku inwalidzkim, w sposób oczywisty uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Nadto, stan ten, według wszelkiej wiedzy, nie rokuje znaczącej poprawy w najbliższej przyszłości. Bezspornym pozostaje przy tym, iż opisane wyżej konsekwencje pozostają wynikiem zdarzenia losowego, na które skarżący nie miał wpływu. Powyższe nakazuje uznać, że w realiach sprawy zachodzą podstawy do stwierdzenia istnienia szczególnych okoliczności, uprawniających do uzyskania świadczeń w drodze wyjątku. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt dłuższej przerwy w wykonywaniu pracy podlegającej oskładkowaniu, czy też brak wymaganych 5 lat okresów składkowych w ostatnich 10 latach, na które powołuje się organ wydający zaskarżoną decyzję. Oczywistym pozostaje bowiem, że gdyby skarżący spełniał warunki przyznania mu świadczeń w trybie zwykłym, nie wnosiłby o przyznanie mu prawa do renty w trybie szczególnym, a zatem wówczas przedmiotowe postępowanie nie miałoby racji bytu. Ponadto, skarżący jest jeszcze w takim wieku, iż pomimo przerwy w aktywności, rodzącej skutek w postaci objęcia ubezpieczeniem społecznym, miał prawo zakładać, że będzie aktywny zawodowo. Organ rentowy w zaskarżonej decyzji sam zwrócił natomiast uwagę na wyjątkowo długi okres składkowy ubezpieczonego, co przekonuje, że skarżący nie uchylał się od wykonywania pracy zarobkowej, rodzącej prawo do objęcia ubezpieczeniem społecznym (połączone z obowiązkiem uiszczania składek na ten cel). Nie bez znaczenia jest też okoliczność, ż skarżący w 2019 r. uległ wypadkowi komunikacyjnemu, co również wywołało rozstrój jego zdrowia i utrudniło aktywność zawodową. Na poparcie powyższego skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z załączonej do skargi dokumentacji medycznej dotyczącej leczenia następstw urazu wywołanego wypadkiem. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wniósł nadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślił, że stan zdrowia skarżącego na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie jest sporny. Skarżący nie udokumentował jednak szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły mu uzyskanie uprawnień do świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 16 maja 2025 r., odnosząc się do wniosku organu zawartego w odpowiedzi na skargę, wniósł także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do treści art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy (art. 119 pkt 2 P.p.s.a.). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś pełnomocnik skarżącego przychylił się do tego wniosku organu. W związku z powyższym Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] lutego 2025 r. nie narusza prawa. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Przepis art. 83 ust. 1 ww. ustawy wprowadza do systemu powszechnych świadczeń emerytalnych regulację dopuszczającą odstąpienie od obowiązującej reguły spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Jako wyjątek od reguły regulacja ta ma charakter regulacji szczególnej. Taki charakter regulacji szczególnej, stanowiącej wyjątek od reguły wymaga zastosowania tylko do "szczególnych okoliczności", które spowodowały, że nie doszło do wypracowania prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach. Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach i rentach nie precyzuje, jak należy rozumieć szczególne okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy. Z brzmienia art. 83 ust. 1 wynika, że jest to przepis na podstawie którego właściwy w sprawie organ wydaje decyzję, kierując się uznaniem administracyjnym. Określenie, że muszą zaistnieć szczególnie uzasadnione okoliczności, usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek, należy do oceny organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać wnikliwej analizie, indywidualizując każdy rozpatrywany przypadek. To jednak podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać w toku tego postępowania wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w przypadku skarżącego nie można stwierdzić, że na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym. Skarżący, który został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy w wieku 53 lat, ma udokumentowane 28 lat, 1 miesiąc i 7 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych. W dziesięcioleciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych (wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym) udokumentowano natomiast tylko 11 miesięcy i 12 dni tych okresów. Skarżący legitymuje się zatem relatywnie długim stażem ubezpieczeniowym przed datą powstania całkowitej niezdolności do pracy. Kluczowe w sprawie jest jednak to, że okres brakujący do wymaganego, 5-letniego stażu ubezpieczeniowego w ostatnim 10-leciu przed datą powstania całkowitej niezdolności do pracy, nie jest skutkiem szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, czyli okoliczności obiektywnych, niezależnych od woli skarżącego, na które nie miał on wpływu i którym nie mógł zapobiec. Istota omawianego przepisu polega bowiem na tym, że wnioskodawca, aby uzyskać rentę w drodze wyjątku, musi wykazać, że w ostatnim 10-leciu przed datą powstania niezdolności do pracy nie był w stanie udokumentować 5-letniego okresu ubezpieczeniowego z powodu "szczególnych okoliczności" wynikających bądź z całkowitej niezdolności do pracy, bądź z innych uzasadnionych, wyjątkowych przyczyn. Takie przyczyny w niniejszej sprawie nie zostały wykazane. Skarżący w okresie od [...] października 2013 r. do [...] czerwca 2022 r., tj. do powstania całkowitej niezdolności do pracy, nie wykonywał pracy ani innej działalności podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby w powyższych okresach skarżący nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia lub na skutek innych przeszkód, które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jak podkreśla się natomiast w orzecznictwie, przyznanie świadczenia na podstawie omawianego przepisu jest możliwe tylko w przypadku, gdy ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności, nie spełnia on wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym jest zasadne. Konieczne jest zatem wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności (por. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 1831/22; z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 645/23; publ. CBOSA). Okoliczności te w niniejszej sprawie nie zostały wykazane. Słusznie zatem Prezes ZUS wywiódł, że w przypadku skarżącego, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie można stwierdzić, że niespełnienie przesłanek do nabycia świadczenia w trybie zwykłym nastąpiło wskutek szczególnych okoliczności. Na ocenę zaskarżonej decyzji nie mogła mieć też wpływu dokumentacja medyczna złożona na etapie postępowania sądowego, a dotycząca sytuacji zdrowotnej skarżącego w związku z wypadkiem komunikacyjnym, któremu uległ w 2019 r. (k. 6 - 12 akt sądowych). Nawet gdyby przyjąć, że okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącego w związku z tym wypadkiem komunikacyjnym mają charakter "szczególny" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, to nie ulega wątpliwości, że dotyczą one relatywnie krótkiego okresu (około 5 miesięcy), który wobec pozostałego, brakującego do wymaganego 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, w istocie pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie odmowne podjęte przez organ. Z akt sprawy nie wynika bowiem aby pozostały, brakujący do wymaganego okres składkowy i nieskładkowy w przypadku skarżącego był usprawiedliwiony "szczególnymi okolicznościami". Podsumowując stwierdzić należy, że w toku postępowania skarżący nie wykazał, aby w okresie przed powstaniem niezdolności do pracy (w latach 2013-2022) wystąpiły "szczególne okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, które organ mógłby potraktować jako usprawiedliwiające brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy. Zaznaczyć przy tym należy, że w postępowaniu wszczynanym na wniosek strony, to zasadniczo na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona określone skutki prawne. Jakkolwiek bowiem w doktrynie dominuje pogląd, że ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym spoczywa na organie administracji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 402-403), to jednak nie można od tego organu oczekiwać, zwłaszcza w sprawach rozstrzyganych w ramach uznania administracyjnego, że będzie "po omacku" poszukiwał materiału dowodowego. To strona powinna przekazać dowody dotyczące okoliczności, których wykazanie leży w jej interesie, pod rygorem negatywnych dla niej skutków procesowych (por. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 1815/21; CBOSA). Skarżący w toku postępowania administracyjnego nie przedstawił okoliczności i dowodów, z których wynikałoby, że ww. przerwy w zatrudnieniu, a w konsekwencji niewypracowanie wymaganego stażu ubezpieczeniowego, nastąpiło na skutek szczególnych okoliczności, niezależnych od jego woli - mających charakter obiektywny. Prawidłowo zatem organ wydał decyzję odmowną wskazując, że przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ww. ustawy w przypadku skarżącego nie zostały spełnione. Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ poczynił prawidłowe ustalenia w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - stosownie do wymogów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz swe stanowisko należycie uzasadnił - zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Prawidłowo stwierdził, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku uwarunkowane jest łącznym spełnieniem wszystkich przesłanek wymienionych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Brak zaistnienia którejkolwiek z nich uniemożliwia natomiast pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie omawianego świadczenia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.