IV SA/Po 675/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-10-22
Skład orzekający: Katarzyna Witkowicz-Grochowska, Wojciech Rowiński, Jacek Rejman
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo odmówił odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za korzystanie z wód bez pozwolenia, nie biorąc pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, w tym długotrwałości postępowania administracyjnego i charakteru działalności skarżącego?Ratio decidendi
Organ administracji nieprawidłowo odmówił odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, ponieważ nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy, które mogłyby uzasadniać odstąpienie na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. W szczególności, organ nie rozważył w pełni, czy naruszenie prawa było znikome, biorąc pod uwagę brak negatywnych skutków dla środowiska, długotrwałość postępowania administracyjnego z winy organu oraz fakt, że skarżący kontynuował działalność prowadzoną od lat i złożył wniosek o nowe pozwolenie przed wygaśnięciem poprzedniego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na Zarząd Dróg Wojewódzkich za korzystanie z wód (odprowadzanie wód opadowych) bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego w IV kwartale 2024 r. Organ I instancji wymierzył karę, a organ II instancji utrzymał ją w mocy. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną interpretację przepisów dotyczących kar pieniężnych oraz przewlekłość postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną w części dotyczącej naruszenia przepisów k.p.a. związanych z możliwością odstąpienia od nałożenia kary.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich z dnia 22 maja 2025 r. Zasądzono od Dyrektora RZGW na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...] z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za korzystanie z wód 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...] na rzecz skarżącego Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] kwotę [...] zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...] (dalej “Dyrektor RZGW") decyzją z 22 maja 2025 r. (znak: [...].m dalej “decyzja z 22 maja 2025 r."), po rozpoznaniu odwołania [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] (dalej: “skarżący") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] (dalej “Dyrektor ZZWP") z dnia 17 marca 2025 r. (znak: [...], dalej "decyzja z 17 marca 2025 r.") w sprawie wymierzenia za okres IV kwartału 2024 r., administracyjnej kary pieniężnej za korzystanie z wód tj. usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód rzeki [...], za pośrednictwem istniejących wylotów zlokalizowanych na działkach o nr ewid.[...] i [...] obręb [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] bez odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego.
Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 17 marca 2025 r. Dyrektor ZZWP wymierzył skarżącemu administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] PLN za okres IV kwartału 2024 r., za korzystanie z wód, tj. usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód rzeki [...], za pośrednictwem istniejących wylotów zlokalizowanych na działkach o nr ewid.[...] i [...] obręb [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] bez odpowiedniego pozwolenia.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Dyrektor RZGW decyzją z 22 maja 2025 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora ZZWP z dnia 17 marca 2025 r. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący w okresie IV kwartału 2024 r. korzystał z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód rzeki [...], za pośrednictwem istniejących wylotów zlokalizowanych na działkach o nr ewid.[...] i [...] obręb [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, gdyż pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją Starosty [...] z dnia 18 sierpnia 2014 r., znak: [...] obowiązywało do dnia 12.08.2024 r., natomiast nowe pozwolenie wodnoprawne. Skarżący uzyskał decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] z dnia 23 grudnia 2024 r., znak: [...], które stało się ostateczne w dniu 29.01.2025 r. Organ odwoławczy wskazał, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne zgodnie z art. 389 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 960, dalej “P.w."). Usługi wodne obejmują odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych – wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 7 P.w. W myśl art. 414 ust. 1 pkt 1 P.w. pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres, na który było wydane, natomiast zgodnie z art. 414 ust. 2 P.w. pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w art. 389 pkt 1-3, nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń. Dyrektor RZGW podkreślił, że pozwolenie wodnoprawne jest wydawane na czas określony, a zatem, podmiot we własnym interesie powinien wystąpić o wydanie pozwolenia na kolejny okres z wyprzedzeniem czasowym wraz z zachowaniem wszelkich wymogów zarówno formalnych, jak i materialnoprawnych zgodnie z art. 407, 408 i art. 409 P.w. tak, aby było możliwe uzyskanie kolejnego pozwolenia przed wygaśnięciem poprzedniego. Organ odwoławczy podkreślił, że w świetle uchwały NSA z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/11,szansę na uniknięcie opłaty podwyższonej ma ten podmiot, który złożył wniosek z odpowiednim wyprzedzeniem i nie uzyskał pozwolenia wodnoprawnego przed wygaśnięciem poprzedniego, ze względu na opieszałość organów. Zgodnie z art. 472aa ust. 1 pkt 2 P.w., administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 P.w. korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej. Administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 472aa ust. 2 P.w., wymierza, w drodze decyzji, właściwy organ Wód Polskich, którym zgodnie z art. 14 ust. 6 pkt 2 P.w. jest Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich. Organ odwoławczy podkreślił, że organ ma 30 dni na załatwienie sprawy, a skarżący złożył wniosek o wydanie nowego pozwolenia w dniu 1 sierpnia 2024 r., tj. na 12 dni przed upływem terminu ważności pozwolenia udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia 18 sierpnia 2014 r. Organ odwoławczy podniósł, że skarżący nie skorzystał z prawa do wniesienia ponaglenia, co czyni zarzut przewlekłości bezzasadnym, a wskazywana przez skarżącego kontrola NIK obejmowała okres pomiędzy 2018 a 2020 rokiem., natomiast wniosek o pozwolenie został złożony w roku 2024 w zupełnie innej sytuacji organizacyjnej i sprawczej Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...]. Dyrektor RZGW podkreślił, że przedsiębiorca we własnym interesie powinien wystąpić o wydanie pozwolenia na kolejny okres w wyprzedzeniem czasowym wraz z zachowaniem wszelkich wymogów formalnych, jak i materialnoprawnych tak, aby było możliwe uzyskanie kolejnego pozwolenia przed wygaśnięciem poprzedniego. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący zaprzestał naruszenia prawa z chwilą uzyskania wymaganej prawem ostatecznej decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usługi wodnej, a takim dokumentem skarżący nie dysponował w analizowanym okresie tj. okresie IV kwartału 2024 r. Dyrektor RZGW podzielił stanowisko organu I instancji, że to data uzyskania waloru ostateczności jest datą graniczną wyznaczającą moment, do którego uznać należy, że skarżący działał bez wymaganego pozwolenia. Organ II instancji podniósł, że wbrew stanowisku skarżącego waga naruszenie prawa nie była znikoma. Korzystanie z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej należy uznać zdaniem Dyrektora RZGW za rażące naruszenie prawa. W rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] do wymierzenia [...] Zarządowi Dróg Wojewódzkich w [...] administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] za okres IV kwartału 2024 r., za korzystanie z wód.
Pismem z 12 czerwca 2025 r. skarżący wniósł skargę na powyższą decyzje Dyrektora RZGW skarżącą ją w całości i wniósł o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie następujących przepisów:
naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania tj.:
art. 472 aa ust. 1 pkt. 2 P.w. poprzez ich błędną interpretacji i zastosowanie, skutkujące uznaniem, że nastąpiło naruszenie przepisów zagrożone administracyjną karą pieniężną, podczas gdy to Organ I instancji prowadząc postępowanie przewlekle (181 dni) przyczynił się do opóźnienia w wydaniu decyzji wodnoprawnej;
art. 189a i 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej “k.p.a.") poprzez ich błędną interpretacji i zastosowanie, skutkujące uznaniem, że działania skarżącego wchodzą w zakres przedmiotowych przepisów;
ewentualnie, na wypadek uznania przez tut. Sąd, za prawidłową wykładnię przepisów prawa materialnego, których naruszenie zarzuca skarżący, z powołaniem się na zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania tj.: art. 7, art. 77 § 1 i 4, art. 80 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i zaniechanie dokonania merytorycznego i prawnego zbadania i rozpoznania sprawy na nowo jako Organ odwoławczy, w zakresie wymierzenia WZDW administracyjnej kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga podlegała uwzględnieniu, chociaż nie wszystkie zarzuty były zasadne.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Dyrektora RZGW z 22 maja 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ZZWP z dnia 17 marca 2025 r. w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za korzystanie z wód.
Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 472 aa ust. 1 pkt. 2 P.w. Wbrew stwierdzeniom skargi spełnione zostały przesłanki wskazane w tym przepisie warunkujące nałożenie administracyjnej kary pieniężnej. Zgodnie z tym przepisem administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi: art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej. W myśl art. 389 pkt 1 P.w. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne. Jak stanowi art. 35 ust. 3 pkt 7 P.w. usługi wodne obejmują odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych – wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Skarżący w IV kwartale 2024 r., korzystał z wód tj. usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód rzeki [...], za pośrednictwem istniejących wylotów zlokalizowanych na działkach o nr ewid.[...] i [...] obręb [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] bez odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego.
Nietrafny okazał się także zarzut nieważności postępowania odwoławczego. Skarżący wskazał na naruszenie prawa, które w jego ocenie miało charakter rażący. Dotyczy to w jego ocenie “pogwałcenie zasady dwuinstancyjności oraz podstawowych reguł postępowania wyrażonych w art. 7,75a, 77, 80, 81a, 107 § 3 k.p.a." Wady decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to przede wszystkim wady o charakterze materialnoprawnym. Wynika to z faktu, że naruszenia prawa stanowiące podstawy stwierdzenia nieważności decyzji zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. są wadami tkwiącymi w samej decyzji, a nie wadami postępowania, w którym ta decyzja zapadła. Te ostatnie bowiem stanowią podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją (por. np. wyrok NSA z 12 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1838/16, CBOSA, wyrok NSA z 8 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 190/22, CBOSA wyrok NSA z 13 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 2524/23, CBOSA). W przedmiotowej sprawie nie sposób uznać, że doszło do nieważności decyzji z uwagi na – w ocenie skarżacego - nieprawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących postępowania dowodowego czy tresci uzasadnienia.
Zasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 189f k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i 4 k.p.a, art. 80 kpa. w zw. z art. 15 k.p.a i art. 107 § 3 k.pa. W myśl art. 472c ust. 3 P.w. w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 472a ust. 1, art. 472aa ust. 1 i art. 472b ust. 1, stosuje się przepisy działu IVa k.p.a. Zgodnie z art. 189f § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Dalej zgodnie z art. 189f § 2 k.p.a. w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. W myśl § 3 tego przepisu organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ analizowały możliwość zastosowania dobrodziejstwa z art. 189 f k.p.a., jednak nie wziął pod uwagę wszystkich aspektów, co czyni jego decyzję nieprawidłową. Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu). Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (zob. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 189f K.p.a, nb. 1, Lex).
Ustawodawca w treści art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie wyjaśnił, jakie przypadki naruszenia prawa można uznać za znikome. W piśmiennictwie wyróżnia się stopnie naruszenia prawa: naruszenia kwalifikowane, naruszenia, które nie mają ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego są istotne i naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969).
Trzeba podzielić pogląd, że ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Istotne jest przy tym, że im wyższa wartość naruszonego lub zagrożonego dobra, tym większe prawdopodobieństwo zakwalifikowania naruszenia prawa jako znacznego. Jeżeli natomiast naruszenie prawa wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (A. Cebera, J. G. Firlus (w:) H. Knysiak-Sudyka (red.) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. III. Komentarz do art. 189f, nb. 4; Lex). Pogląd ten jest cytowany, aprobująco, w orzecznictwie (np. wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., III OSK 2411/21; CBOSA).
Przyjmuje się, że w sprawie wymierzenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska wystąpił z wnioskiem o wydanie takiego pozwolenia (Uchwała NSA (7w) z 12 grudnia 2011 r., II OPS 2/11, ONSAiWSA 2012, Nr 2, poz. 22; wyrok NSA z 14 maja 2025 r., III OSK 108/22, LEX nr 3863249; wyrok NSA z 29 kwietnia 2025 r., III OSK 7300/21, LEX nr 3857785; wyrok NSA z 16 września 2022 r., I GSK 3159/18, LEX nr 3420925). Organ nie rozważył wszystkich okoliczności, które winny być wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu możliwości skorzystania z dobrodziejstwa instytucji w art. 189 f k.p.a.
Po pierwsze organ nie rozważył, czy dalsze korzystanie z wód wywołał negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych. Skarżąca ostatecznie uzyskała kolejne pozwolenie wodnoprawne na pobór wód powierzchniowych, zgodnie z wnioskiem i w zakresie nieznacznie różniącym się od poprzedniego. Poza formalnym brakiem pozwolenia wodnoprawnego w IV kwartale 2024 r. faktycznych skutków i wpływu na stan środowiska naturalnego organ nie przedstawił.
Po drugie, organy obu instancji akcentują, że skarżący nie złożyła wniosku o pozwolenie wodnoprawne odpowiednio wcześnie, natomiast bagatelizują fakt długotrwałego prowadzenia postępowania o wydanie nowego pozwolenia a wodnoprawnego. Skarżąca złożyła wniosek o wydanie tegoż pozwolenia na 12 dni przed upływem obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego, a zatem postępowanie winno się zakończyć – co do zasady – najpóźniej po 1 miesiącu (w dniu 1 września 2024 r.) , czyli jeszcze w III kwartale 2024r. Tymczasem Dyrektor ZZWP dopiero 4 października 2024r. wszczął postępowanie, a decyzję wydał w dniu 23 grudnia 2024 r. Rację ma skarżący stojąc na stanowisku, iż trudno uznać, że postępowanie w przedmiocie przedłużania formalnoprawnych zgód związanych z istniejąca usługą wodnoprawną miało skomplikowany charakter, a przynajmniej organ odwoławczy nie wskazał na okoliczności, które pozwoliłby dokonać takiej oceny. Powyższe okoliczności winny być wzięte pod uwagę przy analizie przesłanki wskazanych w art. 189 f k.p.a. Sam fakt braku ponaglenia czy braku złożenia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania czy bezczynności organu nie uniemożliwia wzięcia pod uwagę kwestii długotrwałego prowadzenia sprawy w kontekście przesłanki znikomości naruszenia prawa. Powyższe wynika z cytowanej zarówno przez organ jak i skarżącego uchwały NSA z 12 grudnia 2011 r. sygn. akt II OPS 2/11, w której wskazano, że każdą tego rodzaju sprawę należy analizować indywidualnie, rozpatrując przyczyny braku pozwolenia, a w szczególności, czy podmiot korzystający ze środowiska wystąpił o wydanie kolejnego wymaganego pozwolenia w rozumieniu oraz czy przyczyna braku pozwolenia jest związana z działaniem organu podczas rozpatrywania wniosku o wydanie nowego pozwolenia. W uchwale podkreślono, że przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się bowiem konsekwentnie, że odmiennie należy bowiem oceniać sytuację, w której określony podmiot rozpoczyna nową działalność wymagającą uzyskania pozwolenia wodnoprawnego - bez jego uzyskania, a odmiennie sytuację, w której dany podmiot działalność wymagającą pozwolenia wodnoprawnego prowadzi od lat, a jedynie kontynuuje ją bez pozwolenia przez krótki okres czasu, dlatego, że oczekuje na wydanie nowej decyzji w tym zakresie. W uchwale siedmiu sędziów NSA z 21 grudnia 1998 r. sygn. akt OPS 13/98 Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że to, czy strona może uwolnić się od odpowiedzialności prawnej z tego powodu, że nie posiadała wymaganego pozwolenia, wymaga analizy oceny indywidualnej w każdej sprawie i przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności. Na konieczność uwzględnienia tych okoliczności zwracał także uwagę Naczelny Sąd Administracyjny np. w wyroku z 17 maja 2024 r. sygn. akt III OSK 4289/21. Uwzględniając powyższe uprawniona jest konstatacja, że przy rozważaniu możliwości odstąpienia od ustalenia opłaty podwyższonej organ winien mieć na uwadze również zasadę proporcjonalności, cel opłaty podwyższonej, a także jej sankcyjny charakter. W rozpoznawanej sprawie Spółka uzyskała ostatecznie pozwolenie wodnoprawne w takim zakresie o jaki wnioskowała, wcześniej posiadała takowe pozwolenie i przed upływem jego ważności wystąpiła o nowe pozwolenie wodnoprawne. Nowe, ostateczne pozwolenie wodnoprawne Spółka posiadała już przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
Po trzecie, należy wziąć pod uwagę charakter działalności skarżącej. Przedmiotem usługi wodnej było odprowadzaniu wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód rzeki [...], za pośrednictwem istniejących wylotów zlokalizowanych na działkach o nr ewid.[...] i [...] obręb [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Organ nie wziął pod uwagę tego, czy skarżącą w ogóle mogła – z punktu widzenia wypełnienia swoich ustawowych obowiązków, a także racjonalności prowadzenia swojej działalności - zaprzestać korzystania z usługi wodnej, a gdyby to było możliwe, to jakie to zaprzestanie wywarłoby skutki dla środowiska naturalnego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji, mając na uwadze powyższe oceny i wytyczne Sądu, uzupełni postępowanie wyjaśniające w pouczonym zakresie i na tej podstawie oceni okoliczności sprawy pod kątem spełnienia przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., tj. ustalenia, czy z okoliczności sprawy wynika, że w sprawie miało miejsce znikome naruszenie prawa, uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu.
Biorąc pod uwagę powyższe w punkcie 1 wyroku uchylono zaskarżoną decyzję wydane w sprawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O należnych skarżącemu kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyła się kwota wpisu od skargi w wysokości 100 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło