III FSK 645/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Protokolant Ewa Gil, po rozpoznaniu w dniu 22 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 927/23 w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2023 r., nr 2201-IEE.7192.2.3.2023.EW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 927/23 oddalił skargę M. M. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: DIAS, organ) z 7 sierpnia 2023 r., w przedmiocie zarzutów w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik skarżącego, zaskarżając w całości ww. wyrok, zarzucając naruszenie: I) art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", tj. na naruszeniu prawa procesowego, mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegającym na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 141 § 4 p.p.s.a., z tego względu, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich elementów, na jakie wskazuje ustawa, tj. w szczególności: Sąd I instancji nie wyjaśnił motywów podjętego rozstrzygnięcia, w taki sposób, aby Skarżący mógł skontrolować tok rozumowania Sądu, Sąd I instancji nie ustosunkował się do wszystkich zgłoszonych zarzutów, w szczególności do zarzutu objętego ust. 1 oraz ust. 3 skargi z 25 września 2023 r., podczas gdy w ocenie skarżącego Sąd I Instancji winien był rozpatrzyć w/w zarzuty oraz ustosunkować się do w/w zarzutów, gdyż mają one istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, powyższe naruszenia doprowadziły do wydania zaskarżonego wyroku w oparciu o błędnie ustalony stan faktycznego sprawy, a nie odniesienie się do tych zarzutów w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uniemożliwia skarżącemu ocenę i kontrolę toku rozumowania Sądu I instancji, pozbawiając go możliwości rzeczowego odniesienia się do dokonanej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, II) art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. na naruszeniu prawa procesowego, mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegającym na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w wyniku błędnego uznania przez Sąd I instancji, iż skarga jest niezasadna, mimo iż: w uzasadnieniu do skarżonego wyroku Sąd I instancji nie odniósł się do zarzutu wskazanego w ust. 1 skargi z 25 września 2023 r., którym skarżący zarzucał organowi drugiej instancji, iż nie zebrał on w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, nie dopuścił dowodów zgłoszonych przez Skarżącego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, nie zapewnił Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez pominięcie przez DIAS w Gdańsku w postanowieniu z 7 sierpnia 2023 r. wniosków dowodowych Skarżącego zawartych w piśmie z 28 lipca 2023 r. w całości, w którym wnosił on o: - przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, - przeprowadzenie dowodu z operatu szacunkowego Nr [...] z 12.07.2023 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę M. K. (kontropinii), - przeprowadzenie dowodu z dokonanej przez organizację zawodową rzeczoznawców oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego z 20 grudnia 2022 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego K. G., zwanego dalej "Operatem Szacunkowym", podczas gdy w ocenie skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku winien był rozpatrzyć w/w zarzut oraz ustosunkować się do w/w zarzutu, gdyż ma on istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, powyższe naruszenie doprowadziło do wydania zaskarżonego wyroku w oparciu o błędnie ustalony stan faktycznego sprawy, a pominięcie tego zarzutu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uniemożliwia skarżącemu ocenę i kontrolę toku rozumowania Sądu, pozbawiając możliwości rzeczowego odniesienia się do dokonanej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, co stanowiło jednocześnie naruszenie art. 7, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: k.p.a.). w uzasadnieniu do skarżonego wyroku Sąd I instancji nie odniósł się do zarzutu wskazanego w ust. 3 skargi z 25 września 2023 r., którym skarżący zarzucał Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, iż w postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 7 sierpnia 2023 r. nie przytoczył przepisów prawa, które pozwalałyby na wyjaśnienie Skarżącemu zasadności przesłanek, którymi DIAS w Gdańsku kierował się przy załatwieniu sprawy, w szczególności w żadnej części nie ustosunkował się do treści pisma Skarżącego z 28 lipca 2023 r. pn. "Wniosek Skarżącego", nie wyjaśnił w oparciu o jakie przesłanki uznał za zasadne niezajęcie stanowiska i niewypowiedzenie się co do kluczowego dowodu w postaci kontropinii, do czego organ był zobowiązany, a nie odniesienie się do tego zarzutu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uniemożliwia Skarżącemu ocenę i kontrolę toku rozumowania Sądu, pozbawiając możliwości rzeczowego odniesienia się do dokonanej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy. Mając na uwadze powyższe, wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi poprzez uchylenie postanowienia DIAS w Gdańsku z 7 sierpnia 2023 r. w całości oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z 1 czerwca 2023 r. w całości, ewentualnie o: 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi poprzez uchylenie postanowienia DIAS w Gdańsku z 7 sierpnia 2023 r. w całości, ewentualnie o: 3) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W każdym przypadku wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz przeprowadzenie rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, zasądzenie od skarżącego na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Spór w sprawie dotyczy przede wszystkim prawidłowości sporządzenia przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego w zakresie wyceny wartości rynkowej nieruchomości. Należy zauważyć, że operat szacunkowy podlega ocenie przez organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne. Na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości, a zatem i obowiązek oceny pod względem formalnym sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego opinii. Obejmuje to m.in. zbadanie, czy operat szacunkowy został sporządzony przez osobę uprawnioną, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek czy braków. Jeżeli opinia biegłego jest rzeczowa, logiczna i spójna, a poczynione wyliczenia poprawne, zarówno organ administracji, jak i sąd nie są uprawnione do jej podważenia. Otóż organy administracji prowadzące postępowanie nie powinny wkraczać w merytoryczną zasadność złożonego operatu, gdyż nie dysponują one wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Poza zakresem analizy i oceny organów administracji, jak i sądów administracyjnych, jest kwestia merytorycznej zasadności wyboru metody i techniki szacowania nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy ma swobodę w wyborze właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania (por. wyrok NSA 16 stycznia 2013 r., II OSK 1686/11). W celu zakwestionowania sporządzonego na potrzeby postępowania administracyjnego operatu szacunkowego, strona skarżąca powinna przedstawić kontroperat, tj. alternatywną wycenę, opierającą się np. na innej bazie nieruchomości uznanych za podobne, czy przyjmując inne kryteria wyceny, albo poddać sporządzony w toku postępowania operat kontroli organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 157 ust. 1 u.g.n. (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1841/21). W konsekwencji zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, dotyczących w szczególności względów formalnych, które dyskwalifikują jego walory dowodowe Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zasadnie uznał, że kontrola dowodu z operatu szacunkowego była przeprowadzona przez organ prawidłowo, obejmowała bowiem badanie zgodności z prawem tego dowodu, czy zawiera on przewidziane elementy, a ponadto jego przydatność i wiarygodność dowodową. Sąd pierwszej instancji zasadnie podzielił stanowisko organów, że będący podstawą ustaleń operat formalnie został sporządzony prawidłowo. Skarżący nie przedstawił argumentów, które skutecznie mogłyby podważyć prawidłowość podjętych w tym zakresie działań. Jak zasadnie wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną, iż wystąpienie do organizacji zawodowej rzeczoznawców w trybie art. 157 ust. 1 u.g.n. wymaga się od organu w sytuacji, gdy operat zawiera założenia sprzeczne zobowiązującymi przepisami prawa. Jeżeli więc strona w toku prowadzonego postępowania uważała, że jest on wadliwy, to powinna wystąpić do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę jego prawidłowości, a po jej uzyskaniu przedłożyć ten dowód organowi, co umożliwiłoby podważenie wiarygodności operatu sporządzonego na zlecenie organu i ewentualne podjęcie z urzędu działań mających na celu wyjaśnienie zaistniałych rozbieżności. Ponieważ organ nie powziął wątpliwości co do prawidłowości sporządzenia operatu, inicjatywa wystąpienia do organizacji rzeczoznawców należy do strony. O potrzebie weryfikacji operatu, w myśl art. 157 ust. 1 ww. ustawy, decyduje nie żądanie strony, lecz powstanie po stronie organu uzasadnionych wątpliwości, co do prawidłowości jego sporządzenia. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej, należy podnieść, iż wszystkie zarzuty co do prawidłowości opisu i oszacowania, w tym operatu szacunkowego zostały przeanalizowane i rozpatrzone, a w kwestii przeprowadzenia dowodów wskazanych przez Skarżącego, organ wypowiedział się. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy zgodzić się z oceną organów obu instancji oraz Sądu pierwszej instancji, że operat szacunkowy został sporządzony z uwzględnieniem szczegółowych wymogów i zasad wyceny nieruchomości określonych w przywołanych przepisach. Przedłożony przez Skarżącego operat szacunkowy nr [...] M. K. nie dowodzi wadliwości pod względem formalnym operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego K. G., gdyż nie wskazuje aby kwestionowany operat był niekompletny, zawierał niejasności, pomyłki czy braki które powinny zostać uzupełnione. Dlatego też nie sposób uznać, aby uprawdopodobniono naruszenie przepisów prawa procesowego. Odnosząc się do zarzutów dotyczących uzasadnienia wyroku należy wskazać, iż WSA w Gdańsku wprost wskazał, iż analiza merytorycznej zawartości operatu szacunkowego sporządzonego przez K. G., stanowiącego podstawę ustaleń protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości doprowadziła do wniosku, że został on sporządzony zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Sąd I instancji wyraził opinię, iż uwzględniając uwarunkowania prawne, merytoryczne i formalne, rzeczoznawca określił - w następstwie przeprowadzonego procesu wyceny, obejmującego wszelkie czynności szacunkowe konieczne do właściwego określenia wartości przedmiotu wyceny. Sąd I instancji jednoznacznie wyjaśnił, iż zgadza się z oceną organu, że operat sporządzony zawiera szczegółowe przedstawienie obliczeń oraz wynik wyceny wraz z uzasadnieniem, jak też zawiera informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, w tym wskazanie podstaw prawnych i uwarunkowań dokonanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawienia toku obliczeń oraz wyniku końcowego, co w konsekwencji potwierdza, iż został on sporządzony w sposób umożliwiający dokonanie - przy zastosowanym przez rzeczoznawcę podejściu do wyceny - analizy logiczności i poprawności wniosków w nim zawartych. Operat ten ponadto został sporządzony i podpisany przez osobę uprawnioną, wpisaną na listę rzeczoznawców majątkowych. Dlatego też należy uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. za chybiony. Zgodnie z tym przepisem jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisu postępowania, podniesiony jest skutecznie jeżeli wykazane zostanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. doszło i nie zawarł żadnego uzasadnienia wskazującego na to, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naruszenie tego przepisu może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej jeżeli wykazane zostanie wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 14.07.2006 r., sygn. akt II OSK 970/05). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogom przewidzianym art. 141 § 4 p.p.s.a. i umożliwia jego kontrolę instancyjną. Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawę rozstrzygnięcia i uzasadnił swoje stanowisko, odnosząc się do zarzutów skargi. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera dostateczne wyjaśnienie powodów oddalenia skargi. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które zostało sporządzone zgodnie z wymogami zawartymi w art. 141 § 4 p.p.s.a., dowodzi, że wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji w prawidłowy sposób wywiązał się ze swoich obowiązków. Dlatego też orzeczenie Sądu I instancji poddaje się kontroli instancyjnej. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty Skarżącego za niezasadne, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowiono w oparciu o podstawę prawną zawartą w art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. SNSA Dominik Gajewski SNSA Paweł Borszowski SNSA Wojciech Stachurski