II SA/Łd 577/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w dniu 24 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. W. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 319/24 ze skargi H. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 22 lutego 2024 r. znak: KO.4116.13.2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie aktu własności ziemi postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. ał Wyrokiem z 26 września 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 319/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę H.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 22 lutego 2024 r., znak: KO.4116.13.2024, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie aktu własności ziemi. Odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o sposobie i terminie do wniesienia skargi kasacyjnej został doręczony skarżącemu 28 października 2024 r. W ustawowym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego - adw. K.W. pismem z 8 stycznia 2025 r. złożyła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Odpis powyższej opinii wraz z pouczeniem o przysługującym prawie do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 26 września 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 319/24, w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu opinii został doręczony skarżącemu 21 stycznia 2025 r. Wobec bezskutecznego upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 26 września 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 319/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził jego prawomocność od 21 lutego 2025 r. Pismem z 4 sierpnia 2025 r. H.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wydaniem wyroku z 26 września 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 319/24. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 7 sierpnia 2025 r. wezwano pełnomocnika skarżącego (ustanowionego z urzędu w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 319/24) do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania sądowego przez wskazanie: a) okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, b) podstawy prawnej wniosku o wznowienie postępowania, c) wskazania zakresu żądania o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Ponadto wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania. Jednocześnie pouczono pełnomocnika skarżącego, że nieusunięcie braków formalnych i fiskalnych skargi o wznowienie postępowania sądowego w terminie 7 dni będzie skutkowało jej odrzuceniem. W ustawowym terminie, w odpowiedzi na powyższe wezwania pełnomocnik skarżącego wyjaśniła, że nie otrzymała delegacji do sprawy o sygn. akt II SA/Łd 577/25, jednak niezwłocznie po otrzymaniu wezwania podjęła próbę kontaktu ze skarżącym i zawiadomiła go listownie o konieczności uiszczenia wpisu i wskazaniu okoliczności. Pełnomocnik dodała, że skarga została sporządzona samodzielnie przez skarżącego i dlatego wniosła, aby to skarżącego wezwano bezpośrednio do wykonania zobowiązań i nieodrzucanie skargi, ponieważ mogłoby to stanowić naruszenie prawa do Sądu. Termin 7 dniowy winien być liczony od dnia doręczenia wezwania skarżącemu. Pełnomocnik oświadczyła, że nie jest wstanie wykazać, kiedy skarżący odbierze od niej korespondencję wysłaną 12 sierpnia 2025 r. Istnieje jednak ryzyko, że nastąpi to po upływie ww. terminu co pozbawi skarżącego szansy na wykonanie zobowiązania. Jednocześnie, z ostrożności procesowej, pełnomocnik skarżącego wniosła o: a) przyznanie H.W. prawa pomocy poprzez zwolnienie go od opłaty sądowej od skargi w kwocie 100 zł oraz przyznanie mu pełnomocnika z urzędu do reprezentacji w niniejszej sprawie - ponieważ jego sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie tych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania jego i jego rodziny (w aktach sprawy II SA/Łd 319/24 znajduje się odcinek świadczenia ZUS wypłacanego skarżącemu 900,22 zł miesięcznie), b) jako okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wskazano, że H.W. jako osoba starsza ([...] lat) i schorowana (karta informacyjna leczenia w aktach sprawy II SA/Łd 319/24) nie posiada rozeznania w kwestii przepisów prawnych i złożył skargę o wznowienie postępowania w terminie ustalonym jako właściwy zgodnie z otrzymanym pouczeniem, c) podstawami prawnymi wniosku o wznowienie postępowania są art. 271 -273 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, d) zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez wszczęcie postępowania dotyczącego aktu własności ziemi, ewentualnie potraktowanie skargi wniesionej przez H.W. jako skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 26 września 2024 r., sygn. akt II Sa/Łd 319/24, e) w razie uznania przez Sąd, że adw. K.W. jest pełnomocnikiem z urzędu H.W. również w tej sprawie, poproszono o doręczenie jej pism w sprawie od 31 stycznia 2025 r. do chwili obecnej (przez Sąd oraz Stronę) oraz umożliwienie jej wglądu w akta niniejszej sprawy w czytelni akt oraz wyznaczenie dodatkowego terminu na zajęcie stanowiska w sprawie, f) przyznanie jej kosztów pomocy prawnej udzielonej H.W. z urzędu, oświadczając, że w sprawie niniejszej nie zostały one opłacone w całości ani w części, natomiast w sprawie II SA/Łd 319/24 zostały opłacone w całości przez Sąd. W piśmie z 28 sierpnia 2025 r., nazwanym "Braki formalne", H.W. wyjaśnił, że o zachowaniu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania dowiedział się jak prawnik w sądzie przekazywał informację osobie, którą reprezentował, a było to w lipcu 2025 r. Skarżący wskazał, że nie brał udziału w rozprawie bez swojej winy. W jego ocenie skarga dotyczyła odmowy przekazania odwołania od decyzji "akt własności ziemi" do sądu cywilnego jako drugiej instancji. Skarżący dodał, że pomoc prawna została mu przyznana po zakończeniu sprawy II SA/Łd 319/24 do sporządzenia skargi kasacyjnej (przymus adwokacki). Skarżący wniósł ponadto o uchylenie i zmianę orzeczenia II SA/Łd 319 /24, gdyż sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrzenia sprawy spadkowej. Właściwym do tego jest Sąd Rejonowy, Wydział Cywilny, ze względu na ostatnie miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy (osoby zmarłej). W sprawach spadkowych chodzi o postępowanie cywilne, a nie administracyjne. Sprawy spadkowe należą do właściwości sądów powszechnych (cywilnych), a nie administracyjnych. Sąd bada swoją właściwość z urzędu, co oznacza, że ma obowiązek sprawdzić, czy jest właściwy do rozpoznania sprawy, nawet jeśli strony nie podniosą tego zarzutu. Ta zasada dotyczy zarówno właściwości rzeczowej, jak i miejscowej. Jeśli sąd stwierdzi, że nie jest właściwy, przekazuje sprawę do właściwego sądu. Postanowieniem z 2 października 2025 r., sygn. akt II SPP/Łd 107/25, referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wywołanych skargą o wznowienie postępowania i umorzył postępowanie w zakresie ustanowienia pełnomocnika w osobie adwokata. Pismem z 13 października 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała dotychczasowe twierdzenia i wnioski wskazane w pkt a)-f) jej pisma z 19 sierpnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wniesienie skargi o wznowienie postępowania powoduje uruchomienie dwuetapowego postępowania, mającego na celu zbadanie dopuszczalności skargi, a dopiero sytuacji pozytywnego zakończenia pierwszego etapu - zbadanie jego zasadności. Zgodnie z art. 279 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. - skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Ponadto, w myśl art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Powyższe elementy kształtują szczególną, obligatoryjną treść skargi o wznowienie postępowania, pozwalającą na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania sądowego. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę (art. 280 § 1 p.p.s.a.). Na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia (art. 280 § 2 p.p.s.a.). Mając na uwadze wymóg podania podstawy wznowienia należy wskazać, że sprowadza się to w zasadzie do powołania i wyraźnego określenia, które z podstaw wymienionych w art. 271-274 p.p.s.a., uzasadniają wznowienie postępowania w sprawie. Natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia. Jak stanowi art. 47 § 1 p.p.s.a, do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. W myśl zaś art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 276 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Badając spełnienie wymogów formalnych skargi o wznowienie, Sąd stwierdził, że skarżący nie wskazał konkretnej podstawy prawnej wznowienia postępowania sądowego, jak i nie podał okoliczności uprawdopodobniających zachowanie terminu do jej wniesienia. Po pierwsze podkreślić należy, że wskazanie w piśmie pełnomocnika skarżącego z 19 sierpnia 2025 r. takich okoliczności jak wiek skarżącego, czy stan jego zdrowia, a także brak rozeznania w kwestii przepisów prawnych w żadnym stopniu nie uzasadnienia zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Z przytoczonej przez pełnomocnika skarżącego nie wynika przede wszystkim, kiedy skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia postępowania, co uniemożliwia zbadanie spełnienia tej przesłanki wznowieniowej. Po drugie wskazanie przez pełnomocnika skarżącego wyłącznie przepisów art. 271-273 p.p.s.a. nie stanowi prawidłowego wykonania obowiązku, o którym mowa art. 279 p.p.s.a. i jest daleko niewystarczające. To z woli ustawodawcy nałożono na skarżącego obowiązek precyzyjnego wskazania podstawy wznowienia postępowania i jej szczegółowego uzasadnienia. Tym samym niedopuszczalne jest przerzucanie na Sąd wyboru odpowiedniej podstawy wznowienia postępowania poprzez ogólne powołanie przepisów art. 271-273 p.p.s.a. Po trzecie alternatywne żądanie przez pełnomocnika skarżącego zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez wszczęcie postępowania dotyczącego aktu własności ziemi, ewentualnie potraktowanie skargi o wznowienie postępowania jako skargi kasacyjnej od wyroku z 26 września 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 319/24, nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Skarga o wznowienie postępowania jak i skarga kasacyjna są odrębnymi środkami zaskarżenia, których wniesienie wymaga spełnienia odrębnych przesłanek wskazanych w ustawie. Jak już wyżej wskazano, to na skarżącym ciąży obowiązek precyzyjnego określenia swojego żądania. Niedopuszczalne jest więc formułowanie żądania w sposób alternatywny pozostawiając Sądowi wybór, który z powyższych środków zaskarżenia będzie dla skarżącego bardziej korzystny. Nie mniej jednak, uwzględniając fakt utrudnionego kontaktu skarżącego ze swoim pełnomocnikiem, Sąd dokonał również analizy pisma skarżącego z 28 sierpnia 2025 r. jako odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania. Jak wynika z powyższego pisma skarżący wskazał, że o zachowaniu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania dowiedział się jak prawnik w sądzie przekazywał informację osobie, którą reprezentował, a było to w lipcu 2025 r. Z tego stwierdzenia nie wynika jednak, o jakiej podstawie wznowienia dowiedział się wówczas skarżący. Powołanie się na bliżej niesprecyzowane okoliczności nie stanowią wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 279 p.p.s.a. Ponadto, jak wynika z ww. pisma, skarżący wskazał, że nie brał udziału w rozprawie bez swojej winy, a pomoc prawna została mu przyznana dopiero po zakończeniu sprawy II SA/Łd 319/24. Z tego wniosek, że intencją skarżącego mogło być żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Jak wynika jednak z akt sprawy II SA/Łd 319/24, powołane wyżej przesłanki wznowienia postępowania nie miały miejsca. Przede wszystkim, w sprawie nie wyznaczono terminu rozprawy. Sprawa została rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron. Przedmiotem skargi było natomiast postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy Bolimów w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie aktu własności ziemi. Ponadto rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie prowadzi do pominięcia strony skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, są rozważane w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W tymi miejscu wskazać również należy, że skarżący 21 sierpnia 2024 r. został zawiadomiony o terminie wyznaczonego na 26 września 2024 r. posiedzenia niejawnego i składzie orzekającym. Do dnia tego posiedzenia skarżący nie składał żadnych pism procesowych w sprawie. Odpis sentencji wyroku został doręczony skarżącemu 11 października 2024 r., który w ustawowym terminie złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie jego uzasadnienia. Odpis wyroku z uzasadnieniem i pouczeniem o sposobie i terminie do wniesienia skargi kasacyjnej został natomiast doręczony skarżącemu 28 października 2025 r. Wnioskiem z 4 listopada 2024 r. skarżący zwrócił się o przyznanie mu adwokata z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z 28 listopada 2024 r., sygn. akt II SPP/Łd 160/24, przyznano skarżącemu prawo pomocy w żądanym zakresie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wskazana w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. podstawa wznowienia nie mogła mieć miejsca w niniejszej sprawie. Skarżący nie został bowiem w żaden sposób pozbawiony możności działania w sprawie. Nie można również uznać, że skarżący nie był należycie reprezentowany, gdyż ustanowienie pełnomocnika nastąpiło w oparciu o wniosek skarżącego złożony już po wydaniu wyroku w sprawie. Na koniec wskazać należy, że skarżący podnosi również, że podstawą wznowienia postępowania sądowego w sprawie II SA/Łd 319/24 jest niewłaściwość rzeczowa sądu administracyjnego. Zdaniem skarżącego właściwym w sprawie jest sąd cywilny. Jednak żaden z przepisów Działu VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości wznowienia postępowania z powołaniem się na nieważność postępowania z powodu niewłaściwości sądu. Ale nawet gdyby przyjąć taką możliwość, to wskazać należy, że na powołaną wyżej okoliczność, tj. niewłaściwość trybu administracyjnoprawnego i drogę cywilnoprawną skarżący powoływał się już w skardze do sądu. Z tego wniosek, że wskazywana przez skarżącego podstawa wznowienia postepowania sądowego była mu już znana w chwili uprawomocnienia się wyroku, tj. od 28 lutego 2025 r. Zatem w takiej sytuacji trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie mógł być przez skarżącego zachowany. Na marginesie wskazać jedynie wypada, że ocena prawidłowości wydania zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji była przedmiotem analizy Sądu w sprawie II SA/Łd 319/24. W uzasadnieniu wyroku Sąd jednoznacznie przesądził, że organy administracji były nie tylko uprawnione, ale i obowiązane do wydania rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie aktu własności ziemi. Sąd szczegółowo przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie uzasadnił motywy wyroku w oparciu o powołane przepisy prawa. Skarżącemu przysługiwało natomiast prawo do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, jednak z tego prawa skarżący nie skorzystał. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 280 § 1 w zw. z art. 276 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. dc