II SA/Gl 911/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2025 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 12 maja 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/444/2025/6116/ w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta R. (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia 13 marca 2025 roku, Nr [...], działając na podstawie art. 17, 20 i innych ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1208 – dalej: u.ś.r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - dalej: k.p.a.) i in., orzekając wobec E.K. (dalej: strona, skarżąca) przyznał jej świadczenie w związku z opieką nad nieletnim synem na okres od 1 lutego 2025 r. do 31 października 2028 r. w wysokości 3.287 zł miesięcznie. W treści uzasadnienia wskazano m. in., że strona spełnia warunki ustawowe do przyznania ww. świadczenia w tym okresie, gdyż znajduje się w kręgu osób uprawnionych, a dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Od powyższej decyzji z zachowaniem terminu ustawowego odwołanie złożyła strona wyrażając swoje niezadowolenie i wniosła o przyznanie świadczenia od października 2022 r. Wskazała, że już wtedy opiekowała się dzieckiem i spełniała wszystkie przesłanki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) decyzją z dnia 12 maja 2025 roku, nr SKO.PSŚ/41.5/444/2025/6116/, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało m. in., że strona spełnia przesłanki ustawowe do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem od 1 lutego 2025 r. Na mocy wyroku Sądu Rejonowego w G., [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...] z dnia [...] r., syn strony został zaliczony do osób niepełnosprawnych do 31 października 2028 r. Wyrok stał się prawomocny w dniu 18 października 2024 r. Strona złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne dopiero w dniu 27 lutego 2025 r., a zatem po upływie terminu trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. To implikuje możliwość przyznania świadczenia od miesiąca złożenia wniosku, a to w związku z treścią art. 24 ust. 2a u.ś.r. Skargę na powyższą decyzję wniosła strona. Zarzucono naruszenie: 1) prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj.: • art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r., poprzez błędną wykładnię, polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy; przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez stronę opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach z uwagi na okoliczność, iż niepełnosprawny syn ma matkę, na której – jako spokrewnionej w pierwszym stopniu – spoczywa obowiązek opieki; 2) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy: • art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez stronę i realnych możliwości sprawowania przez matkę opieki nad niepełnosprawnym synem; brak podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach, co ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem strony; • art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji, przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia. Wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji. W uzasadnieniu wskazano m. in., że strona już wcześniej opiekowała się dzieckiem i spełniała wszystkie przesłanki do otrzymania świadczenia. Strona nie wiedziała, że trzeba złożyć wniosek do Sądu o wydanie wyroku. Była przekonana, że odpis zostanie jej doręczony drogą pocztową na adres zamieszkania. Nie posiadała również wiedzy, że termin trzymiesięczny liczony jest od uprawomocnienia się wyroku, a nie od dostarczenia go skarżącej. Strona nie posiadała również wiedzy, kiedy wyrok uprawomocnił się. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie uprzednio wyrażone stanowisko w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, co do zasady, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Jeżeli jednak w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a u.ś.r.). W orzecznictwie przyjmuje się, że trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., należy liczyć od dnia uprawomocnienia się wyroku sądowego, jeśli sąd powszechny w sprawie orzekał (np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 sierpnia 2025 r., II SA/Gl 322/25; wyrok NSA z dnia 8 lutego 2019 r., I OSK 3587/18). Powołany wyżej przepis wprowadza termin prawa materialnego (np. wyrok NSA z dnia 28 maja 2025 r., I OSK 1485/24), zatem nie podlega on przywróceniu. Stąd argumentacja skargi dotycząca przyczyn uchybienia temu terminowi nie może zostać uwzględniona. Wyrok sądu powszechnego stał się prawomocny w dniu 18 października 2024 r. Strona złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne dopiero w dniu 27 lutego 2025 r., a zatem po upływie terminu trzech miesięcy, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. To implikuje możliwość przyznania świadczenia wyłącznie od miesiąca złożenia wniosku, a nie za okres wcześniejszy. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 11, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3, 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 17 ust. 1 pkt 4, 24 ust. 2 i 2a u.ś.r., ani też innych przepisów w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.