II OSK 89/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Paweł Muszyński po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej V. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 932/24 w sprawie ze skargi V. C. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 30 stycznia 2024 r. nr KG-CU-IV-R1.4224.199.2023 w przedmiocie zobowiązania do powrotu oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrokiem z 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 932/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") oddalił skargę obywatela Republiki Mołdawii V. C. (dalej: "cudzoziemiec", "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej (dalej: "Komendant Główny SG") z 30 stycznia 2024 r. nr KG-CU-IV-R1.4224.199.2023 w przedmiocie zobowiązania do powrotu. Decyzją tą, po rozpatrzeniu odwołania cudzoziemca od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Łodzi (dalej: "Komendant", "organ pierwszej instancji") z 10 października 2023 r. nr 14-922/136/D-ZDP/2023, którą zobowiązano skarżącego do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz zakazano ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "RP") i innych państw obszaru Schengen na okres roku - Komendant Główny SG uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu, określił termin dobrowolnego wyjazdu wynoszący 30 dni od dnia doręczenia swojej decyzji oraz w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył cudzoziemiec, zarzucając naruszenie: - art. 1 § 1 i 2 "p.p.s.a." oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego w skardze zarzutu naruszenia art. 7 i art. 80 k.p.a. w zakresie ustaleń organu, iż zobowiązanie go do powrotu nie naruszy prawa do życia w rodzinie oraz iż jego dane winny widnieć w rejestrze osób niepożądanych; - art. 1 § 1 i 2 "p.p.s.a." w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu zaskarżonej decyzji pomimo, iż decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało niewskazaniem w uzasadnieniu decyzji, na jakich dowodach organ oparł ustalenia faktyczne sprawy; - art. 1 § 1 i 2 "p.p.s.a." w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu zaskarżonej decyzji pomimo, iż decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało niewskazaniem w uzasadnieniu decyzji, na jakich dowodach organ oparł ustalenia faktyczne sprawy. Na podstawie przywołanych zarzutów skarżący kasacyjnie cudzoziemiec wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zwrot poniesionych kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że postępowanie administracyjne prowadzone przez organ pierwszej i drugiej instancji zawierało liczne błędy proceduralne w szczególności na żadnym jego etapie nie została przesłuchana narzeczona cudzoziemca, jak również nie zwrócono się do Sądu Rejonowego w P. czy skarżący kasacyjnie spłaca grzywnę czy występował z wnioskiem o rozłożenie na raty. Ponadto przed wydaniem decyzji w sprawie nie zawiadomiono skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego i nie umożliwiono mu wypowiedzenia się w sprawie w szczególności w kontekście faktu, iż jak wynika z decyzji jego dane widniały w wykazie osób niepożądanych pomimo uiszczenia w całości przez niego grzywny. 3. Pismem z 21 października 2024 r. stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną Komendant Główny SG wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 4.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. 4.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i prowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko co do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA). 4.4. Bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera obligatoryjnych elementów, wskazanych w tym przepisie albo zostało sporządzone w ten sposób, że nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia. Równocześnie należy podkreślić, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (por. np. wyrok NSA z 5 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 2366/24, CBOSA). W szczególności, okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy należy, po pierwsze, stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie zawiera wszystkie obligatoryjne elementy, wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Po drugie, na podstawie uzasadnienia tego wyroku można ustalić, czym kierował się WSA w Warszawie oddalając skargę. Spełniona została zatem podstawowa funkcja, jaką ma pełnić uzasadnienie wyroku (por. np. wyrok NSA z 29 sierpnia 2023 r. sygn. akt II OSK 2905/20, CBOSA). 4.5. Bezzasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Po pierwsze, w sprawie nie było okolicznością sporną, że dane skarżącego zostały umieszczone w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w P. z 14 lipca 2022 r., sygn. akt [...], skazującego skarżącego za popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. na karę grzywny oraz wymierzającego skarżącemu środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres trzech lat (ID wpisu [...]). Wyrok ten uprawomocnił się 17 sierpnia 2022 r., zaś wpis obowiązywał do 16 sierpnia 2025 r. (zob. też art. 435 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 438 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - Dz. U. z 2025 r. poz. 1079; dalej: "u.o.c."). Dodać należy, że organ orzekający w sprawie zobowiązania do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 7 u.o.c. nie prowadzi postępowania w celu ustalenia, czy zaszły ewentualnie przesłanki do usunięcia wpisu cudzoziemca z wykazu – istotne jest ustalenie, że na dzień orzekania dane cudzoziemca znajdują się w wykazie. W sprawie usunięcia danych z wykazu przewidziane zostało odrębne postępowanie prowadzone przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (zob. art. 444 u.o.c.; por. np. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 4045/19; wyrok NSA z 10 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 469/22; wyrok NSA z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 1149/23 – CBOSA). Decyzja w sprawie zobowiązaniu do powrotu nie ma przy tym charakteru uznaniowego, ale związany. W tym kontekście tylko uzupełniająco trzeba wskazać, że na etapie postępowania administracyjnego skarżący nie zgłaszał nawet twierdzeń dotyczących usunięcia jego danych z wykazu. Po drugie, organ zweryfikował sytuację bezpieczeństwa w kraju pochodzenia (zob. raport Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia z 22 marca 2023 r.). Po trzecie, skarżący został przesłuchany przed wydaniem decyzji powrotowej (k. 21). W trakcie przesłuchania przeprowadzonego 10 października 2023 r. skarżący nie powoływał się na potrzebę ochrony jego życia prywatnego lub rodzinnego. Z kolei w odwołaniu z 17 października 2023 r. ogólnikowo wskazano na pozostawanie przez cudzoziemca od dwóch lat w związku z obywatelką Ukrainy. Niezależnie od tego, czy tego rodzaju okoliczność mogła być w ogóle wystarczająca do odmowy wydania decyzji powrotowej z uwagi na art. 348 pkt 2 u.o.c. (w świetle wysokich wymagań, jakie należy spełnić do przyjęcia, że intensywność i długotrwałość prowadzenia w Polsce życia rodzinnego nakazuje odstąpić od zasady zobowiązania do powrotu – zob. np. wyrok NSA z 23 września 2025 r., sygn. akt II OSK 535/25, CBOSA), to twierdzenia te nie zostały poparte odpowiednimi dowodami. W tym kontekście należy przypomnieć, że w odniesieniu do przesłanki ochrony życia rodzinnego lub prywatnego (art. 348 pkt 2 u.o.c.), to przede wszystkim na cudzoziemcu spoczywa ciężar dowodu, zarówno w zakresie przytoczenia okoliczności faktycznych, jak i zaoferowania środków dowodowych (por. np. wyrok NSA z 21 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 364/24, CBOSA). 4.6. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.