II SAB/Gd 44/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. i M. P. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia 1. odrzucić skargę 2. zwrócić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. A. P. i M. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 22 grudnia 2023 r. Wojewoda Pomorski wydał decyzję nr WI-III.747.1.45.2022.NS o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla przedsięwzięcia pn. "Prace na alternatywnym ciągu transportowym [...]. Decyzji tej, z dniem jej wydania na mocy art. 9w ust. 1 ustawy z dnia z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 1786 ze zm.), został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzją tą została objęta m.in. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,0256 ha, która powstała z podziału działki nr [...], położona w gminie Ż., obręb [...]. W dniu 26 stycznia 2024 r. Wojewoda otrzymał wniosek skarżących o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji o której mowa w art. 9y ust. 1 i ust.2a ustawy z dnia z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym w związku z wydaniem przez Wojewodę ww. decyzji z 22 grudnia 2023 r. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Zawiadomieniem z 8 marca 2024 r. Wojewoda poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0256 ha, która powstała z podziału działki o nr [...], położoną w gminie Ż., obręb [..], objętą decyzją Wojewody z 22 grudnia 2023 r. nr WI-III.747.1.45.2022.NS. Postanowieniem z 8 marca 2024 r. Wojewoda powołał rzeczoznawcę majątkowego, jako biegłego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, jednocześnie zobowiązując biegłego do przedłożenia ww. opinii w terminie 40 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Pismem z 8 marca 2024 r., które wpłynęło do siedziby Wojewody w dniu 12 marca 2024 r., skarżący złożyli w sprawie pismo zatytułowane "Ponaglenie przed złożeniem skargi na bezczynność". Zdaniem strony skarżącej 22 lutego 2024 r. upłynął termin na wydanie decyzji, a do dnia 8 marca 2024 r. skarżący nie otrzymali ani decyzji ani też informacji o wszczęciu postępowania. Skarżący wezwali do niezwłocznego poinformowania o stanie sprawy oraz uwzględnienie wniosków zapewniających im czynny udział w postępowaniu. Wnieśli także "aby pismo prócz oczywistego wniosku o podjęcie działań przez organ administracji było traktowane również jako skarga w myśl art. 221 Kodeksu postępowania administracyjnego". Pismem z 19 marca 2024 r. Wojewoda poinformował o podjętych czynnościach. Jednocześnie w związku z powyższymi informacjami dotyczącymi stanu postępowania, Wojewoda zwrócił się do skarżących z prośbą o udzielenie informacji, czy wolą skarżących jest - aby pismo z 8 marca 2024 r. zostało potraktowane jako ponaglenie wniesione w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego - w takim wypadku Wojewoda Pomorski, zobowiązany będzie do przesłania ponaglenia wraz z aktami sprawy do Ministra Rozwoju i Technologii, celem rozpoznania, czy też - czy ww. pismo należy w świetle podjętych przez Wojewodę Pomorskiego działań (wszczęcie postępowania oraz powołanie biegłego) - traktować jako skargę składaną w trybie art. 221 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Pismem z 9 kwietnia 2024 r. (data wpływu 11 kwietnia 2024 r.) skarżący poinformowali, że ich pismo z 8 marca 2024 r. należy traktować jako skargę na zaniedbania organu. Podkreślili, że co najmniej do 8 marca 2024 r. Wojewoda nie podjął żadnych czynności, do których był zobowiązany. Zgodnie bowiem z art. 9y ust. 2a ustawy o transporcie kolejowym, jeżeli decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, wysokość odszkodowania ustala wojewoda w drodze decyzji w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia nadania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Ustawowy termin wydania decyzji o wysokości odszkodowania upłynął w dniu 22 lutego. W dniu 15 kwietnia 2024 r. do Wojewody wpłynęły wyjaśnienia skarżących w zakresie dotyczącym kredytu mieszkaniowego. Pismem z 23 kwietnia 2024 r. Wojewoda poinformował o treści art. 234 k.p.a. Jednocześnie odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze stwierdził, że nie znajdują one usprawiedliwionych podstaw. Wojewoda wskazał, że w dniu 8 marca 2024 r. wszczęte zostało postępowanie odszkodowawcze, w trakcie którego pracownik merytoryczny prowadzący postępowanie administracyjne podejmuje szereg czynności mających na celu uzyskanie rzetelnego materiału dowodowego, a przede wszystkim ustalenia wartości wskazanej nieruchomości w formie operatu szacunkowego oraz aktualnej wartości wierzytelności zabezpieczonej hipotecznie. W związku z faktem, że w dziale IV księgi wieczystej nr [...] ujawniono hipotekę umowną kaucyjną, ustanowioną na rzecz banku, Wojewoda zwrócił się do wierzyciela hipotecznego z prośbą o podanie aktualnej wysokości świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej ww. hipoteką, wraz z odsetkami zabezpieczonymi tą hipoteką. Pismem z 22 maja 2024 r. (data wpływu 28 maja 2024 r.) skarżący zwrócili się o informację, czy w związku z upływem terminu na sporządzenie operatu - operat został wykonany. Jednocześnie wnieśli o zapoznanie się z jego treścią a w przypadku, gdy operat nie został wykonany, czy wydane zostało postanowienie o zmianie terminu jego wykonania. Skarżący wystąpili także o podanie informacji o sposobie wyłonienia biegłego i ilości operatów zleconych mu do realizacji w związku z wydaniem decyzji Wojewody nr WI-III.747.1.45.2022.NS. Pismem z 19 czerwca 2024 r. rzeczoznawca majątkowy zwrócił się o wydłużenie terminu wykonania zleconych mi operatów szacunkowych, w ramach inwestycji prowadzonej na podstawie decyzji Wojewody z 22 grudnia 2023 r., nr WI-III.747.1.45.2022.NS, uzasadniając to dużą liczbą operatów do wykonania i wskazując proponowany termin 31 lipca 2024 r. Jednocześnie rzeczoznawca poinformował, że będzie przekazywał operaty sukcesywnie w ramach ich powstawania. Pismem z 24 czerwca 2024 r. Wojewoda poinformował skarżących, że ustanowiony rzeczoznawca zwrócił się z wnioskiem o wydłużenie terminu na wykonanie operatu. W dalszej kolejności pismem z 25 czerwca 2025 r. Wojewoda na podstawie art. 36 k.p.a. zawiadomił, że w związku z oczekiwaniem na sporządzenie przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego opinii o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego, zakończenie postępowania w uprzednio wskazanym terminie nie jest możliwe. W związku z powyższym, organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 29 listopada 2024 r. Pismem z 4 lipca 2024 r. rzeczoznawca poinformował, że podjął decyzję o rezygnacji z wykonania operatów szacunkowych, w tym operatu określonego w postanowieniu nr NSP-III.7570.152.2024 – działka nr [...]. Rzeczoznawca poinformował, że dnia 25 czerwca 2024 r. przystąpił do swoich obowiązków. Rozpoczynając od oględzin nieruchomości stawił się na gruntach podlegających wywłaszczeniom, spotykając się z agresywnym słownie zachowaniem, pełnym niezgody, braku zrozumienia i sprzeciwu dla prowadzonej inwestycji kolejowej, skutkującej utratą przez wywłaszczonych części gruntu oraz składników znajdujących się na nim. Jednym z istotniejszych problemów, przebijających się na tle ogólnego sprzeciwu dla wywłaszczeń jest znajdująca się na kilku nieruchomościach pompa ciepła. Prace ziemne związane z inwestycją kolejową uszkodzą system grzewczy. Skala zniszczeń oraz utrata funkcjonalności pozostałej instalacji jest sporna i trudna do oszacowania. Tak samo jak koszt odtworzenia. Podobnie problematyczna sytuacja przedstawia się w przypadku systemu nawadniania zieleni. Zdaniem rzeczoznawcy powyższe oraz negatywne nastawienie do samej inwestycji stanowi groźne połączenie. Wywłaszczeni zapowiadali swoje działania, które planują podjąć w związku z wywłaszczeniem. Z uwagi na fakt, że działania te skierowane będą m.in. wobec rzeczoznawcy, rzeczoznawca obawia się problemów i konsekwencji zawodowych, jakie mogą go spotkać. Rzeczoznawca wskazał, że jest gotowy na odnoszenie się do zarzutów podnoszonych przez strony oraz na składanie wyjaśnień w stosunku do wykonanych przez operatów szacunkowych. Jednak oceniając skalę sprzeciwu wobec inwestycji, negatywne nastawienie stron oraz złożoność problemów, które wystąpiły już na początkowym etapie, musi brać pod uwagę ewentualne konsekwencje oraz ryzyko poniesienia odpowiedzialności zawodowej, w tym tej najcięższego kalibru – przed komisją odpowiedzialności zawodowej. Pismem z 11 lipca 2024 r., w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym oraz koniecznością sporządzenia prawidłowej wyceny nieruchomości, w tym określenia wartości części składowych na niej się znajdujących, Wojewoda zwrócił się z prośbą o przekazanie dokładnych informacji, jakie budowle i nasadzenia znajdowały się na nieruchomości na dzień wydania decyzji nr WIIII.747.1.45.2022.NS. W szczególności dotyczy to parametrów pompy ciepła. Jednocześnie Wojewoda zwrócił się o dostarczenie dokumentów wskazujących m.in. rok produkcji i rodzaj ww. urządzenia, miejsce jego ulokowania (mapa, projekt techniczny), a także dokumentów potwierdzających jego montaż oraz podłączenie przez osobę uprawnioną. Powyższe dokumenty zostaną przekazane biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzającemu operat szacunkowy na potrzeby niniejszego postępowania oraz będą przedmiotem analizy organu w celu wyjaśnienia zgłaszanych uwag. W odpowiedzi w dniu 7 sierpnia 2024 r. wpłynęło pismo skarżących, którzy poinformowali, że wszystkie dokumenty były obejrzane podczas oględzin przez powołanego rzeczoznawcę. Jednocześnie skarżący poinformowali, jakie obiekty znajdowały się na terenie objętym wywłaszczeniem i złożyli wyjaśnienia w zakresie dotyczącym instalacji grzewczej, załączając kosztorys ofertowy i faktury. Pismem z 7 lipca 2024 r. Wojewoda przekazał P. S.A. w nawiązaniu do spotkania, które odbyło się w dniu 10 lipca 2024 r. w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim w Gdańsku, pismo skarżących z 4 sierpnia 2024 r., celem zajęcia stanowiska. Postanowieniem z 17 września 2024 r. Wojewoda uchylił postanowienie z 8 marca 2024 r. o powołaniu rzeczoznawcy majątkowego jako biegłego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...]. Kolejnym postanowieniem z 17 września 2024 r. Wojewoda powołał kolejnego rzeczoznawcę majątkowego, zobowiązując go do przedłożenia operatu w terminie 40 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. W odpowiedzi pismem z 24 września 2024 r. rzeczoznawca poinformował, że nie posiada specjalistycznej wiedzy pozwalającej wydać wiarygodnej opinii o wartości części składowych przedmiotowych nieruchomości tj. pompy AlphaInnoTec model WZ100H wraz dolnym źródłem oraz wymiennika ciepła do pompy Danfoss DHP-H8. Po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy rzeczoznawca stwierdził, że wycena powyższych urządzeń wymaga specjalistycznej wiedzy technicznej w zakresie pomp ciepła, urządzeń związanych z pompami ciepła, sposobami ich instalacji i eksploatacji, której jako rzeczoznawca majątkowy nie posiada. Mając zatem na uwadze Standard Zawodowy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych "Ogólne Reguły Postępowania" który określa, w punkcie 2.2 "Rzeczoznawca majątkowy nie powinien podejmować czynności zawodowych, które wykraczałyby poza jego wiedzę, umiejętności i kompetencje zawodowe", rzeczoznawca wniósł o uchylenie powołań w całości lub w części dotyczących wskazanych urządzeń i powołanie do wyceny biegłego z wiedzą specjalistyczną. Pismem z 7 października 2024 r. Wojewoda poinformował o treści ww. pisma z 24 września 2024 r. Mając na uwadze stopień skomplikowania sporządzenia wyceny ww. nieruchomości w szczególności części składowych obejmujących pompę ciepła, zwrócił się do skarżących z prośbą o rozważenie możliwości spotkania się w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim w Gdańsku w celu uzgodnienia dalszego przebiegu prowadzonego postępowania odszkodowawczego za przedmiotową nieruchomość, proponując termin spotkania w dniu 17 października 2024 r. W nawiązaniu do ustaleń na spotkaniu w wyznaczonym dniu - dnia 5 listopada 2024 r. P. przesłało propozycję treści oświadczenia, jakie może złożyć do postępowania P. S.A. W odpowiedzi na propozycję P., skarżący pismem z 15 listopada 2024 r. poinformowali, że nie jest ona akceptowalna dla dotychczasowych właścicieli. Jednocześnie skarżący wskazali, że oczekują: wykonania inwentaryzacji wymiennika gruntowego i instalacji grzewczej, ustalenia czy istnieje możliwość przebudowy systemu grzewczego i przedstawienie do akceptacji projektu tej przebudowy ewentualnie wskazanie odszkodowania związanego z podwyższeniem kosztów eksploatacji budynku, wskazania terminu prac związanych z wyłączeniem dotychczasowego źródła ciepła, zobowiązania do wykonania prac przywracających stan działki a także zobowiązania, że żadne prace ziemne nie zostaną rozpoczęte przed przebudową systemu grzewczego. Jeżeli zaś inwestor nie zamierza zawrzeć ugody w ww. zakresie, skarżący oczekują od Wojewody wydania decyzji o odszkodowaniu obejmującym wartość nieruchomości z instalacją grzewczą. Pismem z 28 listopada 2024 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 36 k.p.a., poinformował, że załatwienie sprawy w wyznaczonym terminie nie jest możliwie i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 28 lutego 2025 r. Pismem z 13 grudnia 2024 r. Wojewoda poinformował P. S.A., że skarżący w wiadomości przesłanej poprzez pocztę e-mail z 17 listopada 2024 r. poinformowali o odrzuceniu propozycji porozumienia, przedstawionego przez P. S.A. (kopię pisma przesyłam w załączeniu). Mając na uwadze powyższe Wojewoda zwrócił się o stanowisko Spółki w tej sprawie. Ponadto, w związku z koniecznością dokonania oględzin oraz sporządzenia inwentaryzacji nieruchomości, a także nawiązując do ustaleń zawartych podczas spotkania z 17 października 2024 r., Wojewoda zwrócił się z prośbą o oznakowanie nowych i starych punktów granicznych w terenie, znajdujących się w granicach działki nr [...] w terminie do 20 grudnia 2024 r. Jednocześnie Wojewoda zwrócił się, by po wykonaniu oznakowania, potwierdzić wykonanie powyższej czynności. Z uwagi na bieg terminów administracyjnych, Wojewoda zwrócił się o potraktowanie sprawy jako pilnej. Pismem z 24 stycznia 2025 r. P. S.A. poinformowało, że podtrzymuje chęć wypracowania wspólnego porozumienia. Nadto inwestor poinformował, że przekazał wykonawcy robót wszelkie posiadane informacje na temat możliwości wystąpienia kolizji z infrastrukturą podziemną w postaci wymienników ciepła wraz z prośbą o wykonanie inwentaryzacji stanu istniejącego oraz opracowania propozycji rozwiązania problemu. W dniu 7 lutego 2025 r. do Wojewody wpłynęło pismo skarżących z 3 lutego 2025 r. dotyczące stanowiska inwestora z 24 stycznia 2025 r. Jednocześnie, odnosząc się do niewydania decyzji o odszkodowaniu, skarżący wnieśli o wykazanie nie jedynie pozornej inicjatywy w postępowaniu w zakresie skutecznego ustalenia wysokości odszkodowania i zaprzestanie przerzucania odpowiedzialności na inwestora. Skarżący poinformowali, że w przypadku braku reakcji ze strony Wojewody, będą zmuszeni zainteresować sprawą Rzecznika Praw Obywatelskich oraz organy kontroli państwowej. Pismem z 13 lutego 2025 r. Wojewoda poinformował, że materiał dowodowy został uzupełniony o pismo P. S.A. z 24 stycznia 2025 r. wraz ze szkicem geodezyjnym z tyczenia projektowanej linii granicznej. Jednocześnie poinformował, iż mając na uwadze bieg terminów administracyjnych, powołany przez Wojewodę, postanowieniem z 17 września 2024 r., rzeczoznawca majątkowy dokona wyceny nieruchomości wraz ze znajdującymi się na niej częściami składowymi z pominięciem instalacji pompy ciepła znajdującej na ww. nieruchomości. Jednocześnie organ podkreślił, że biegły po otrzymaniu dokumentacji P. S.A. potwierdził, że są one wystraczające do prawidłowego ustalenia położenia przedmiotu wyceny. Równocześnie poinformowano, że Wojewoda podejmuje czynności zmierzające do wyboru biegłego z zakresu ciepłownictwa, który dokona wyceny istniejącego systemu grzewczego. Pismem z 13 lutego 2025 r. Wojewoda zwrócił się do inwestora o niezwłoczne przekazanie dokumentacji obrazującej stan instalacji oraz o przedstawienie szczegółowej propozycji, która będzie zawierała plan, zakres przebudowy ww. instalacji i przewidywany termin rozpoczęcia prac związanych z jej przebudową. Pismem z 28 lutego 2025 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 36 k.p.a., poinformował, że załatwienie sprawy w wyznaczonym terminie nie jest możliwie i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 30 czerwca 2025 r. W dniu 11 marca 2025 r. do Wojewody wpłynęło pismo inwestora P. S.A., przekazujące pozyskane od Wykonawcy robot informacje w sprawie propozycji rozwiązania kolizji z niezinwentaryzowaną infrastrukturą podziemną na działce nr [...]. Operatem szacunkowym z 14 marca 2025 r. rzeczoznawca dokonał określenia wartości rynkowej nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie P., gmina m. Ż., powiat k., województwo p. Rzeczoznawca przekazał operat w dniu jego sporządzenia. W dniu 19 marca 2025 r. do Wojewody wpłynęło pismo skarżących dotyczące stanowiska inwestora. Pismem z 20 marca 2025 r. Wojewoda poinformował, że materiał dowodowy został uzupełniony o operat szacunkowy z 14 marca 2025 r. sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego M. K. W ocenie Wojewody Pomorskiego opinia ta, jako wiarygodny dowód na wartość nieruchomości, może stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania. Ponadto pismem z 7 marca 2025 r. P. S.A. przekazała informacje uzyskane od wykonawcy robót zawierające propozycję rozwiązania kolizji z infrastrukturą podziemną (pompą ciepła), znajdującą się na działce nr [..]. W związku z powyższym, Wojewoda zwrócił się o udzielenie odpowiedzi jakie jest stanowisko na przedstawioną przez inwestora propozycję. Pismem z 20 marca 2025 r. Wojewoda wystąpił do Banku P., ponownie zwracając się o podanie aktualnej wysokości świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką ujawnioną w księdze wieczystej nr [...] wraz z odsetkami zabezpieczonymi tą hipoteką. Pismem z 26 marca 2025 r. Wojewoda wystąpił do inwestora o ustosunkowanie się do pisma skarżących, które wpłynęło do Pomorskiego Urzędu w Gdańsku 19 marca 2025 r. W dniu 31 marca 2025 r. wpłynęło pismo skarżących, w którym zaakceptowali ustalenia operatu z tym zastrzeżeniem, że nie obejmuje on instalacji grzewczej. W zakresie, w jakim dokonano wyceny skarżący jednak nie wnoszą zastrzeżeń. Skarżący podtrzymali stanowisko z 16 marca 2025 r. sformułowane w odpowiedzi na propozycję inwestora, jednocześnie oczekując zajęcia jednoznacznego stanowiska inwestora a w przypadku, gdy inwestor nie zamierza zawrzeć umowy, wniesiono o wydanie decyzji o odszkodowaniu obejmującej wartość nieruchomości wraz z instalacją grzewczą. Pismem z 2 kwietnia 2025 r. Wojewoda zwrócił się po raz kolejny do inwestora o zajęcie stanowiska. W dniu 7 kwietnia 2025 r. wpłynęła odpowiedź Banku P. W dniu 18 czerwca 2025 r. Wojewoda zaprosił do składania ofert na sporządzenie opinii zawierającej: 1. sporządzenie inwentaryzacji oraz ustalenie stanu części istniejącej instalacji pompy ciepła, m.in. rodzaju, parametrów i stopnia zużycia, w granicach wywłaszczanej działki ewidencyjnej nr [...] w dniu 22.12.2023 r.; 2. określenie aktualnej wartości części istniejącej instalacji pompy ciepła w granicach wywłaszczanej działki ewidencyjnej nr [...], według stanu w dniu 22.12.2023 r. tj. w dniu wydania decyzji WI-III.747.1.45.2022.NS; 3. ocenę możliwości przebudowy istniejącej instalacji pompy ciepła z zachowaniem jej funkcjonalności w granicach działki ewidencyjnej nr [...], oraz podanie kosztu takiej przebudowy. Pismem z 30 czerwca 2025 r. Wojewoda poinformował, że podjął działania w celu wyłonienia i powołania biegłego z zakresu ciepłownictwa, który dokona wyceny pompy ciepła znajdującej się na nieruchomości. Wobec powyższego na podstawie art. 36 k.p.a. poinformował, iż załatwienie sprawy w uprzednio wskazanym terminie nie jest możliwe. W związku z powyższym, przewidywany nowy termin załatwienia sprawy planowany jest do 30 września 2025 r. Ofertę złożyła firma E. Sp. z o.o., którą wybrano w dniu 4 lipca 2025 r. W dniu 9 lipca 2025 r. do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego wpłynęła skarga na bezczynność. W skardze na bezczynność Wojewody skarżący wskazali, że w sprawie doszło do wielu rażących zaniedbań i naruszeń prawa. Skarżący wyjaśnili, że od decyzji nr WI-III.747.1.45.2022.NS złożyli odwołanie do Ministra Rozwoju i Technologii a postępowanie odwoławcze nie jest zakończone. W toku postępowania skarżący zgłaszali Wojewodzie i inwestorowi, że sporna nieruchomość zabudowana jest budynkiem jednorodzinnym, którego źródłem zasilania w ciepło jest pompa ciepła oparta na poziomym wymienniku gruntowym ułożonym na całej działce. Nie jest przy tym możliwe pominięcie odcinka instalacji usytuowanego w pasie ziemi, który jest przedmiotem wywłaszczenia, ponieważ pozostała instalacja nie zapewni ogrzania domu i wody użytkowej. Nie jest też możliwe przeniesienie poziomego wymiennika w inne miejsce działki na część pozostającą we własności po podziale. Skarżący wskazali, że spodziewali się, że okoliczności te jako istotne dla zapewnienia podstawowych potrzeb bytowych rodziny będą w szybki i racjonalny sposób rozstrzygnięte podczas postępowania o ustalenie wysokości odszkodowania, jednak w tym względzie Wojewoda wykazał się bezczynnością. W dniu 22 stycznia 2024 r. w toku rozmowy telefonicznej skarżący ustalili, że nie toczy się postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania i zostanie ono wszczęte, gdy decyzja stanie się ostateczna, co jest sprzeczne z art. 9y ust. 2a ustawy o transporcie kolejowym i stanowi zaniechanie organu, którego skutkiem jest działanie na szkodę interesu prywatnego. W rezultacie skarżący wnieśli o wszczęcie postępowania a w jego toku wielokrotnie zwracali się z ponagleniami i wnioskami o sprawne i szybkie przeprowadzenie postępowania. Wystosowali pismo w zakresie niezrealizowania oględzin w terminie wskazanym przez organ. Skarżący podkreślili, że opinia biegłego nie została sporządzona, kolejny biegły powołany został dopiero w dniu 17 września 2024 r. a wycena nieruchomości w części nastąpiła dopiero w dniu 14 marca 2025 r. Zdaniem skarżących Wojewoda przez wiele miesięcy nie podejmował czynności zmierzających do uzyskania operatu a prowadzone postępowanie cechowała incydentalność z wielomiesięcznymi okresami bezczynności. W ocenie strony skarżącej, która oświadczyła, że posiada doświadczenie w powoływaniu biegłych, wyłonienie specjalistów z zakresu danej tematyki wpisanych na listy biegłych przy sądach okręgowych nie zajmuje więcej niż jeden tydzień. Skarżący zarzucili, że takie zachowanie organu to rażąca bezczynność i pozorna aktywność wskazywana w pismach do strony. Usprawiedliwieniem dla organu nie może być przy tym próba przerzucenia odpowiedzialności na inwestora za wykonywanie prac związanych z przebudową systemu grzewczego i ograniczenie w tym zakresie postępowania o ustalenie odszkodowania. Skarżący podkreślili, że pomimo upływu 1 roku i 4 miesięcy od upływu ustawowego terminu na wydanie decyzji, do chwili obecnej decyzja nie została wydana. W ich ocenie postępowanie o ustalenie wysokości odszkodowania jest stosunkowo prostym postępowaniem i wymaga zasięgnięcia opinii biegłego. Niedopuszczalne jest zasłanianie się skomplikowanym charakterem sprawy dla potrzeb wyznaczania kolejnych terminów jej załatwienia, gdy organ przez wiele miesięcy nie podejmuje żadnej czynności. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, ewentualnie umorzenie. Organ przedstawił przy tym dalszy przebieg postępowania, wskazując, że w dniu 11 lipca 2025 r. inwestor zaproponował spotkanie w sprawie uszczegółowiania wątpliwości, nadto dalej zawarto umowę na sporządzenie wyceny instalacji grzewczej. W dniu 5 sierpnia 2025 r. wykonawca poinformował o inwentaryzacji instalacji grzewczej i zwrócił się o pozyskanie od inwestora dokumentacji projektowej. Obecnie Wojewoda oczekuje na odpowiedź inwestora. Zaplanowane jest przy tym spotkanie współwłaścicieli nieruchomości oraz kierownikiem kontraktu inwestora. W ocenie Wojewody, podniesione w skardze zarzuty nie znajdują usprawiedliwionych podstaw, a Wojewoda podejmuje czynności mające na celu uzyskanie rzetelnego materiału dowodowego, w tym ustalenia wartości nieruchomości. Z tego też powodu wyznaczył nowy termin zakończenia sprawy z art. 36 k.p.a. Zdaniem Wojewody postępowanie ma wyjątkowo skomplikowany charakter ze względu na konieczność wyceny instalacji grzewczej. Z tego też względu Wojewoda podjął czynności mediacyjne pomiędzy inwestorem a skarżącymi, co jednak nie doprowadziło do podpisania ugody. Na zawiły charakter postępowania wpływ ma także informacja o braku możliwości przebudowania pompy przy zachowaniu jej funkcjonalności. Wpłynęło to na zlecony zakres wyceny instalacji grzewczej. Podejmowane przez organ czynności były przy tym niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wojewoda wskazał dalej, że szybkość działania (art. 12 k.p.a.) nie jest przesłanką bezwzględną i dominującą, gdyż występuje w koniunkcji z wnikliwością działania organu. Szybkość działania organu nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia sprawy. Wojewoda podkreślił przy tym, że w jego ocenie, skarżący nie wnieśli ponaglenia, o którym mowa w art. 53b § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia, w myśl art. 52 § 2 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z powyższych uregulowań wynika generalna zasada subsydiarności skargi sądowej. Jej wniesienie do sądu administracyjnego wymaga bowiem uprzedniego uruchomienia środków prawnych dostępnych w administracyjnym toku instancji. W przypadku skarg na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, wyczerpanie środków zaskarżenia następuje poprzez wniesienie przez stronę ponaglenia przewidzianego w art. 37 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Z treści wniesionej skargi wynika, że strona domaga się ochrony w związku z bezczynnością Wojewody Pomorskiego w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, co oznacza, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego powinno zostać poprzedzone złożeniem stosownego ponaglenia. Skarga do sądu administracyjnego może zostać bowiem wniesiona dopiero po wyczerpaniu wewnątrzadministracyjnego trybu zaskarżania rozstrzygnięć organów administracyjnych. Brak ponaglenia oznacza, że tryb wniesienia skargi do sądu został naruszony, skutkując niedopuszczalnością merytorycznego rozpoznania skargi. W ocenie Sądu w składzie orzekającym, skarżący nie spełnili ww. wymogu w zakresie ponaglenia. Skarżący złożyli co prawda w sprawie pismo z 8 marca 2024 r. zatytułowane "Ponaglenie przed złożeniem skargi na bezczynność", wzywając do niezwłocznego poinformowania o stanie sprawy oraz uwzględnienie wniosków zapewniających im czynny udział w postępowaniu. Wnieśli także "aby pismo prócz oczywistego wniosku podjęcie działań przez organ administracji było traktowane również jako skarga w myśl art. 221 Kodeksu postępowania administracyjnego". Jednakże mając na uwadze powyższą treść, Wojewoda zwrócił się do skarżących o doprecyzowanie treści ww. pisma, tj. - wezwał do udzielenia informacji, czy wolą skarżących jest aby pismo z 8 marca 2024 r. zostało potraktowane jako ponaglenie wniesione w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, czy też należy je w świetle podjętych przez Wojewodę Pomorskiego działań (wszczęcie postępowania oraz powołanie biegłego) - traktować jako skargę składaną w trybie art. 221 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Pismem z 9 kwietnia 2024 r. (data wpływu 11 kwietnia 2024 r.) skarżący poinformowali, że ich pismo z 8 marca 2024 r. należy traktować jako skargę na zaniedbania organu. Tym samym, skarżący sami nadali treść pismu z 8 marca 2024 r., pozbawiając je charakteru ponaglenia. Podkreślić przy tym należy, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek późniejszego pisma, któremu można byłoby przypisać taki charakter. W szczególności zaś, skarżący nie poprzedzili wniesienia skargi na bezczynność Wojewody pismem, które pozostawałoby w bardziej adekwatnym związku czasowym niż ww. pismo z 8 marca 2025 r. Już tylko na marginesie, wskazania w tym miejscu wymaga, że po otrzymaniu podania, o którym mowa w art. 63 k.p.a., niedopuszczalne jest samodzielne ustalanie woli strony przez organ, bowiem mogłoby to doprowadzić do zmiany żądania wbrew intencji wnoszącego podanie. Określenie żądania jest obowiązkiem strony, która zwraca się do organu o podjęcie działania. Powinno ono spełniać wymóg jednoznacznego, wyraźnego i nie budzącego wątpliwości. Żądanie (jego treść) wiąże się bowiem z wyznaczeniem przedmiotu postępowania w ogóle albo rodzaju i charakteru dalszych czynności organu administracji publicznej. Określenie żądania i wszelkie związane z tym następstwa (np. sprecyzowanie żądania niejasnego) należą zawsze do wnoszącego podanie. Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, które stanowi, że charakter procesowy pisma należy odczytywać zgodnie z jego treścią, a nie tytułem (por. wyrok WSA w Krakowie z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt: III SAB/Kr 18/21, CBOSA). Tezę tę potwierdza stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z 30 lipca 2021r, sygn. akt: III OZ 531/21 (LEX nr 3121704) w świetle którego "o charakterze pisma decyduje jego treść, nie tytuł, a o tym jaki środek zaskarżenia jest odpowiednim w danej sprawie decyduje ustawa, a sama nazwa pisma nie ma znaczenia, nawet w przypadku sporządzenia go przez profesjonalnego pełnomocnika". Przenosząc ww. rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżący, mając możliwość określenia, iż wniesione przez nich pismo z 8 marca 2024 r. stanowi ponaglenie, o którym mowa w art. 37 k.p.a., w sposób wyraźny doprecyzowali, że ich pismo należy traktować jako skargę na zaniedbania organu. Wojewoda, uwzględniając powyższe, odpowiedział przy tym na złożoną skargę pismem z 23 kwietnia 2024 r. Niezasadne jest tym samym obecne oczekiwanie skarżących, by temu samemu pismu z 8 marca 2024 r. nadać obecnie charakter ponaglenia. Konkludując, w ocenie Sądu w składzie orzekającym, pismo skarżących z 8 marca 2024 r. nie stanowi ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Nie jest przy tym możliwa zmiana charakteru żądania wniesionego w piśmie z 8 marca 2024 r. w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Brak jest w aktach jednocześnie innego pisma, które ma charakter ponaglenia. Tym samym, zdaniem Sądu, skarżący nie wyczerpali środków zaskarżenia, nie spełniając wymogów art. 52 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.) Z sytuacją niedopuszczalności skargi mamy do czynienia m.in. wówczas, gdy strona wniesie skargę do sądu bez wyczerpania środków zaskarżenia. W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż przed wniesieniem skargi do sądu strona nie złożyła stosownego ponaglenia do organu. W związku z tym, w obecnym stanie rzeczy, skargę wniesioną przez stronę należy uznać za niedopuszczalną. Mając na uwadze powyższe, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji postanowienia. W punkcie 2 postanowienia orzeczono o zwrocie uiszczonego przez skarżących wpisu w kwocie 100 zł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.