III OSK 2033/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-12-05
Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Olga Żurawska-Matusiak, Hanna Knysiak-Sudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wymaga od wnioskodawcy wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, a jeśli tak, to czy możliwość złożenia wniosku na podstawie art. 221 § 1 k.p.a. stanowi wystarczające uzasadnienie tego interesu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej wymaga od wnioskodawcy wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Samo prawo do złożenia wniosku na podstawie art. 221 § 1 k.p.a. nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla uzyskania informacji przetworzonej, gdyż czyniłoby to ograniczenie wynikające z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej fikcyjnym. Wnioskodawca musi wykazać indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania informacji dla dobra ogółu, a nie tylko potencjalne zainteresowanie.Stan faktyczny
W.W. wystąpił o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej liczby opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych przez Naczelnika Urzędu i konkretnego biegłego, a także łącznej kwoty wynagrodzenia wypłaconego biegłemu. Organy odmówiły udostępnienia informacji, uznając ją za przetworzoną i twierdząc, że wnioskodawca nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego. WSA w Gliwicach uchylił decyzję organów, uznając, że wnioskodawca wykazał taki interes. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Zasądził od W.W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 460 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Magdalena Zając po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 1535/21 w sprawie ze skargi W.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 sierpnia 2021 r. nr 2401-IWK.0150.85.2021.8 w przedmiocie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od W.W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 marca 2022 r., III SA/Gl 1535/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 sierpnia 2021 r., nr 2401-IWK.0150.85.2021.8, w przedmiocie informacji publicznej, uchylił zaskarżoną decyzję.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W.W. wnioskiem z 19 marca 2021 r. wystąpił do [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach (dalej: "organ I instancji" lub "Naczelnik Urzędu") o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej:
1) liczby opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych przez Naczelnika Urzędu latach 2017 – 2020;
2) liczby opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych X.X. (dalej: "biegły") w latach 2017 – 2020;
3) podania łącznej kwoty wynagrodzenia wypłaconej X.X. za wydane na zlecenie Naczelnika Urzędu opinie z zakresu automatów do gier w latach 2017 – 2020.
Skarżący wniosek uzupełnił pismami z 20 kwietnia 2021 r. oraz 13 maja 2021 r.
Organ I instancji w piśmie z 8 kwietnia 2021 r. poinformował skarżącego, że nie dysponuje informacjami o łącznej kwocie wynagrodzenia wypłaconego biegłemu za opinie wydane na zlecenie Naczelnika Urzędu i o taką informację powinien wystąpić do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. Stanowisko to podtrzymał w piśmie z 30 kwietnia 2021 r. Ponadto w tym ostatnim piśmie poinformował skarżącego, że informacje, o których udostępnienie wnosi w punktach 1-2 wniosku, mają charakter informacji przetworzonych w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dlatego wezwał stronę do wykazania, że udostępnienie ww. informacji będzie wiązało się z istnieniem szczególnie istotnego interesu publicznego.
W odpowiedzi z 13 maja 2021 r. skarżący wskazał, że sprawa niewątpliwie jest szczególnie istotna dla interesu publicznego, zwłaszcza w kontekście prawidłowości działania organów publicznych oraz wymiaru sprawiedliwości. Z informacji uzyskanej od Naczelnika [...] Urzędu Celno–Skarbowego wynika bowiem, że ponad 77,5% opinii w roku 2020 zostało zleconych biegłemu, którego dotyczy zapytanie. Skoro NWMUCS był głównym zleceniodawcą dla biegłego, rodzi to wątpliwości co do jego bezstronności i rzetelności oraz prawidłowości funkcjonowania organów administracji publicznej. Może to także rodzić wątpliwości, czy nie dzieje się tak dlatego, że organ spodziewa się, że wnioski opinii będą zgodne z oczekiwaniami organu. Ponadto skarżący wniósł o podanie informacji, ile z wszystkich opinii zleconych biegłemu w latach 2017-2020 wskazywało, że badane przez niego urządzenia były urządzeniami hazardowymi, a w ilu przypadkach, że nie były takimi urządzeniami.
Decyzją z 24 maja 2021 r. nr 33800-CWW.0150.8.2021 Naczelnik Urzędu odmówił udostępnienia skarżącemu wnioskowanej pismem z 19 marca 2021 r. informacji publicznej dotyczącej liczby zleconych opinii z zakresu badania gier na automatach w ogóle i oraz opinii zleconych temu konkretnemu biegłemu (pkt 1-2 wniosku), a także tej zawartej w piśmie uzupełniającym wniosek z 13 maja 2021r. - ile z wszystkich opinii zleconych biegłemu w latach 2017 - 2020 wskazywało, że badane urządzenia były urządzeniami hazardowymi, a w ilu przypadkach, że nie były takimi urządzeniami.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że zakres wniosku wskazuje, że przedmiotem zapytania jest informacja przetworzona, gdyż do jej wytworzenia konieczne jest intelektualne zaangażowanie kosztem dużego nakładu czasu i pracy. Poszukiwanie tych danych wymagałoby przeanalizowania kilku tysięcy akt spraw częściowo zarchiwizowanych. Natomiast w ocenie organu strona nie przedstawiła argumentów wskazujących, że przekazanie żądanych danych jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Nadto skarżący nie wykazał wpływu tych informacji na usprawnienie wykonywania zadań publicznych ani też, że wnioskowana informacja jest ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, a nie tylko dla interesu pytającego. Nie została zatem spełniona ustawowa przesłanka udostępnienia informacji.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "organ II Instancji" lub "Dyrektor Izby") zaskarżoną decyzją z 30 sierpnia 2021 r. o nr 2401-IWK.0150.85.2021.8, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji zaaprobował stanowisko zaprezentowane w decyzji Naczelnika Urzędu. Stwierdził, że istotą zgłoszonego przez skarżącego żądania jest udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, której przygotowanie - jak to wykazano - jest czasochłonne, wiąże się z dużym nakładem pracy, co zakłóciłoby normalny tok działania urzędu. Ponadto zgodził się z organem I instancji, że skarżący nie wykazał, iż posiada on realną możliwość wykorzystania informacji dla dobra ogółu lub poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego ani też istnienia szczególnego istotnego interesu publicznego, uzasadniającego ujawnienie mu żądanych informacji.
Skarżący nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który przywołanym powyżej wyrokiem z 3 marca 2022 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że bezspornym w sprawie jest zaistnienie przesłanki podmiotowej określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176; dalej: "u.d.i.p.") do udzielenia informacji publicznej. Naczelnik urzędu celno-skarbowego jest niewątpliwie organem administracji publicznej (rządowej) realizującym liczne i różnorodne zadania publiczne, w tym m.in. w zakresie wykonywania kontroli celno-skarbowej oraz ustalania i określania podatków, opłat i niepodatkowych należności budżetowych oraz innych należności na podstawie odrębnych przepisów.
W kwestii przedmiotu, jakiego dotyczyło zapytanie, Sąd zaznaczył, że stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o majątku, którym dysponują podmioty, o których mowa w art. 4 ust. 1, zaś zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a - informacja o majątku publicznym, w tym o majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych. Nadto, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c u.d.i.p., ujawnieniu podlega informacja o przedmiocie działalności i kompetencjach podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, zaś zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p. ujawnieniu podlega informacja o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych.
Zakres objęty pytaniami skarżącego wskazuje, że obejmowały one m.in. zagadnienia ilości opinii dotyczących automatów do gier w poszczególnych latach w ogóle i sporządzonych przez konkretnego biegłego oraz tego, ile środków publicznych zostało wydatkowanych na wynagrodzenie konkretnego biegłego, choć akurat w tej części organ nie posiadał stosownych informacji. Obejmował więc kwestie odnoszące się do przedmiotu działalności adresata pytania i gospodarowania środkami publicznymi przeznaczonymi na wynagrodzenia biegłych.
Powyższe wskazuje zdaniem Sądu pierwszej instancji, że także kryterium przedmiotowe przemawiające za udostępnieniem informacji publicznej zostało w sprawie spełnione.
Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z organami, że na przeszkodzie w udzieleniu informacji może stać okoliczność, że pytania dotyczą wskazanego imiennie biegłego. W ocenie Sądu biegły w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ administracji państwowej pełni funkcję publiczną, gdyż jego opinia służy wypracowaniu i wydaniu rozstrzygnięcia pozostającego w kompetencjach organu państwowego. W takim zaś razie nie korzysta ona z ochrony prywatności osoby fizycznej, chyba że przedmiot zapytania nie ma związku z pełnioną przez nią funkcją publiczną. Tak jednak w przedmiotowej sprawie nie jest, gdyż zapytanie obejmuje dane związane właśnie z jej pełnieniem, odnosi się bowiem do ilości sporządzonych opinii i ich proporcji do wszystkich zleconych przez organ oraz ustaleń, jakie z nich wynikają (ile automatów miało charakter hazardowy, a ile nie).
WSA w Gliwicach podkreślił, że zasadniczy przedmiot sporu koncentruje się wokół oceny, czy skarżący wykazał, że udostępnienie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Stosownie bowiem do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jest to zatem okoliczność istotna w przypadku, gdy żądana informacja ma charakter przetworzony. W rozpoznawanej sprawie kwestia ta jest bezsporna. Oznacza to, że dla uzyskania informacji konieczne było wykazanie, że jej ujawnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, a spór dotyczy tego, czy warunek ten został przez wnioskodawcę spełniony.
W tak zarysowanym sporze Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd skarżącego, który jako potrzebę uzasadniającą uzyskanie wnioskowanych danych wskazał konieczność zbadania okoliczności gospodarowania środkami publicznymi wydatkowanymi na sporządzenie opinii w sprawach dotyczących automatów do gier hazardowych przez tego samego biegłego. Może to zaś rodzić wątpliwości co do rzetelności i bezstronności zleceniobiorcy i zleceniodawcy, a także co do funkcjonowania administracji państwowej. Wyjaśnienie tych kwestii skarżący uznał za szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Natomiast w kwestii realnej możliwości wykorzystania uzyskanych danych dla dobra powszechnego Sąd zauważył, że z art. 221 § 1 k.p.a. wynika prawo "każdego" do składania wniosków do organów państwowych. Zatem skutkiem uzyskania żądanych informacji może być wystąpienie strony do organu państwowego z jakimś wnioskiem, którego celowości bez posiadania informacji, o które zwrócił się skarżący, nie można ocenić.
Sąd pierwszej instancji uznał zatem, że organ stwierdzając, że strona nie wykazała szczególnej istotności żądanych danych dla interesu publicznego, błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 21 marca 2022 r. na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Od powyższego wyroku Dyrektor Izby wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając orzeczeniu:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 3 ust. 1 u.d.i.p. na skutek jego niewłaściwego zastosowania i bezpodstawnego uznania, że wybór przez organ konkretnego biegłego rzeczoznawcy stwarza, jak ujął to Sąd pierwszej instancji, "wątpliwości co do rzetelności i bezstronności zleceniobiorcy i zleceniodawcy, a także co do funkcjonowania administracji państwowej", co w konsekwencji zdaniem Sądu jest szczególnie istotne dla interesu publicznego; podczas gdy rzetelność i bezstronność zleceniobiorcy i zleceniodawcy, o której wspomina Sąd, stanowić może przedmiot oceny dowodów przez organ wyższego stopnia w ramach konkretnego postępowania z zakresu gier hazardowych lub przez sąd w ramach kontroli działalności administracji publicznej w wyżej wymienionym zakresie;
b) art. 3 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 221 § 1 k.p.a., na skutek błędnej wykładni prowadzącej do niewłaściwego zastosowania i uznania przez Sąd pierwszej instancji, że prawo wystąpienia z hipotetycznym wnioskiem z art. 221 k.p.a. uzasadnia uprawnienie strony do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej, z pominięciem wykazania przez stronę przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego, pomimo że każdy wnioskodawca w każdej sprawie zobowiązany jest do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego niezbędnego dla uzyskania konkretnej, wnioskowanej informacji publicznej o charakterze przetworzonym;
2. na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., tj. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nieuzasadnione uwzględnienie skargi i uznanie, że organy błędnie ustalił stan faktyczny sprawy;
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom tego przepisu, polegające na lakonicznych i bezpodstawnych wnioskach wyrażających się w opinii o wątpliwości co do rzetelności i bezstronności zleceniobiorcy i zleceniodawcy, a także co do funkcjonowania administracji państwowej;
c) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez uchylenie decyzji organu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. bez wskazania przez Sąd, które przepisy postępowania zostały naruszone.
Wobec powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie skargi na decyzję Dyrektora Izby, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach. Dodatkowo wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz zrzekł się rozprawy.
Pismem z dnia 23 czerwca 2022 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Konkretne, zawarte w skardze kasacyjnej, przyczyny zaskarżenia determinują zakres rozpoznania sprawy, czyli badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (pkt 2), przy czym skarga powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.).
W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść - w granicach określonych w skardze - do ocen o charakterze prawnomaterialnym.
Najdalej idący jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera ono stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, jak również, gdy jest ono sporządzone w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Żadna ze wskazanych sytuacji nie miała miejsca w niniejszej sprawie, gdyż uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji zawiera wszystkie wskazane w ustawie elementy. Natomiast to, że skarżący kasacyjnie nie jest przekonany o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku. Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku. Polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie może czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 12 listopada 2025 r., III OSK 741/23).
Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie nie budzą zastrzeżeń i wynikają z wniosku dostępowego oraz pism skarżącego i organu, w szczególności z pisma skarżącego z dnia 13 maja 2021 r. stanowiącego odpowiedź na wezwanie o wykazanie istnienia po stronie wnioskodawcy szczególnie istotnego interesu publicznego.
Zasadne są natomiast zarzuty naruszenia prawa materialnego, a to art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p."). Powyższy przepis dla skuteczności wniosku o udostępnienie informacji wymaga wykazania po stronie podmiotu, który go złożył, szczególnie istotnego interesu publicznego. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane, a jego treść ukształtowała praktyka oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. Przyjmuje się, że na to pojęcie składają się trzy przesłanki:
1) przesłanka działania wnioskodawcy dla szerszej grupy osób; wnioskodawca musi wskazać, że działanie organów i innych podmiotów realizujących zadania publiczne wywołało lub wywoła skutki dotyczące potencjalnie dużego kręgu adresatów (por.m.in. M. Jabłoński, K. Wygoda, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wrocław 2002, s. 35);
2) przesłanka działania służącego społecznie akceptowalnym celom związanym z naprawą istniejących struktur administracyjnych lub społecznych;
3) przesłanka związana z możliwością rzeczywistego wykorzystania przez wnioskodawcę informacji w taki sposób, aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2014 r., I OSK 2111/13; z 3 sierpnia 2010 r., I OSK 787/10, z 7 grudnia 2011 r., I OSK 1737/11, z 5 marca 2013 r., I OSK 3097/12; z 16 lipca 2024 r., II OSK 124/23).
W oparciu o regulację ustawy o dostępie do informacji publicznej interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem Państwa oraz innych podmiotów publicznych jako prawnej całości, zwłaszcza, jeżeli związane jest ono z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, a z brzmienia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wynika, że nie wystarczy aby uzyskanie informacji przetworzonej było istotne dla interesu publicznego, lecz ma być szczególnie istotne, co stanowi dodatkowy kwalifikator przy ocenie, czy dany wnioskodawca ma prawo do jej uzyskania (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2011 r., I OSK 1870/10).
Z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wynika, że kategoria "szczególnej istotności" dla interesu publicznego kształtuje prawo indywidualnego podmiotu stojącego na zewnątrz wobec podmiotu zobowiązanego do udzielania informacji publicznej. Zatem co do zasady prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Uprawnienie to nie służy zatem wszystkim podmiotom potencjalnie zainteresowanym w uzyskaniu informacji publicznej po to, by ją móc następnie udostępnić ogółowi, gdyż cel ten jest co najwyżej ukierunkowany na podstawowe "niekwalifikowane" realizowanie interesu publicznego. Wnioskodawca żądający informacji publicznej przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., dla jej uzyskania powinien wykazać nie tylko, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, ale również, że jej uzyskanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego. Za podmioty o takich cechach niewątpliwie można uznać: posła, senatora, radnego, a także inne podmioty, które są w stanie wykazać swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domagają, w sytuacji gdy występują np. w określonych procesowych rolach uczestników postępowań dotyczących tworzenia lub kontrolowania aktów normatywnych (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2022 r., III OSK 5090/21, dostępny w: CBOSA).
Przyjęcie – za Sądem pierwszej instancji – że taką wyżej opisaną konkretną możliwość tworzy regulacja art. 221 k.p.a. – oznaczałoby w istocie przyznanie przymiotu realizacji kwalifikowanego interesu publicznego upoważniającego do uzyskania informacji przetworzonej każdemu, bez względu na jego cechy i pozycję. Zakres podmiotowy postępowania skargowo-wnioskowego jest bowiem szeroki. Zarówno Konstytucja RP, jak i Kodeks postępowania administracyjnego statuują prawo do złożenia skargi czy wniosku jako prawo każdego (także cudzoziemców). "Każdym" w rozumieniu tej regulacji może być osoba fizyczna, osoba prawna i inna jednostka organizacyjna. Z uwagi na ten szeroki krąg uprawnionych skargi i wnioski stanowią rodzaj tzw. actionis popularis, czyli środka procesowego przysługującego każdemu, a nie tylko osobie, której interesy prawne zostały naruszone. Skarżący czy wnioskodawca nie musi uzasadniać swojego interesu, może bowiem występować również w interesie publicznym czy interesie innej osoby. Nie musi to być to też interes prawny. Przyjęcie zatem, że uprawnienie do złożenia skargi czy wniosku w trybie art. 221 k.p.a. kreuje prawo do uzyskania informacji o charakterze przetworzonym czyniłoby ograniczenie wynikające z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ograniczeniem fikcyjnym.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, a fakt, iż wnioskodawca na wezwanie organu nie wykazał istnienia przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej o charakterze przetworzonym czyni wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej zasadnym.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania, na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło