I SAB/Sz 187/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi J. A. na bezczynność Wójta Gminy Postomino w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy Postomino dopuścił się bezczynności w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego J. A. z dnia 30 lipca 2025 r., II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. umarza postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania Wójta Gminy Postomino do rozpoznania wniosku, IV. zasądza od Wójta Gminy Postomino na rzecz skarżącego J. A. kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. A. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez radcę prawnego, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Wójta Gminy (dalej: "organ", "Wójt") w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 30 lipca 2025 r., wnosząc o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; zobowiązanie organu do udzielenia odpowiedzi na wniosek z dnia 30 lipca 2025 r.; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że skarżący za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 30 lipca 2025 r. zwrócił się z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej i wskazanie czy na terenie Gminy P. znajduje się jakiekolwiek upamiętnienie (np. pomnik, tablica, krzyż, głaz, nazwa ulicy lub inne miejsce pamięci) poświęcone Polakom - ofiarom ludobójstwa dokonanego przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińską Powstańczą Armię (UPA), a jeżeli tak, to podanie formy upamiętnienia, jego lokalizacji, daty powstania oraz ewentualnych informacji o jego inicjatorze. Organ wyjaśnił, że wniosek ten nie został potwierdzony w formie pisemnej. Ponieważ trafił pod ogólny adres mailowy Urzędu Gminy obsługiwany przez sekretariat urzędu, nie trafił bezpośrednio do osoby odpowiedzialnej za udzielenie odpowiedzi. Wynikało to z ogromnej ilości korespondencji elektronicznej trafiającej do sekretariatu urzędu. Wójt wskazał, że nieudzielenie odpowiedzi nie było intencjonalne, zwłaszcza, że odpowiedź nie nastręczała żadnych problemów z uwagi na brak jakichkolwiek obiektów na terenie Gminy interesujących wnioskodawcę. Niezwłocznie po otrzymaniu skargi – pismem z dnia 28 sierpnia 2025 r. – skarżącemu udzielono odpowiedzi na jego wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje. Skarga została rozpoznana w oparciu o art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Przepisy te stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. W razie uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Kwestie związane z udostępnianiem informacji publicznej reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p."). Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Doprecyzowaniem tej definicji jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który w formie katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Podkreślić jednak należy, że nie jest to katalog wyczerpujący, a jedynie przykładowy. Reguły wykładni prawa dotyczącego dostępu do informacji publicznej wyznacza natomiast art. 61 Konstytucji RP. Z tego też względu przyjąć należy taką interpretację, która gwarantuje szerokie uprawnienia w zakresie dostępu do informacji publicznej, o której mowa w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i zmierza do poszerzania, a nie zawężaniu obowiązku informacyjnego. Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym w zakresie powierzonych kompetencji, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone; dotyczące sfery faktów. O zaliczeniu określonej informacji do kategorii informacji publicznej decyduje jedynie spełnienie przesłanek z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., przy odczytaniu których pomocny jest katalog zawarty w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 881/18). Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W rozpatrywanej sprawie bezsporne pozostawało, że Wójt Gminy jest podmiotem, zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), zaś informacje o które wnioskował skarżący mieszczą się w zakresie informacji publicznej, bowiem dotyczą sfery faktów powiązanych z realizacją zadań przez organy właściwe w sprawach wydawania zezwoleń na wykonanie trwałych znaków i obiektów upamiętniających walki i męczeństwo, o których mowa w art. 6a ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 385) oraz w art. 53l ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 102). Wobec powyższego brak załatwienia wniosku z dnia 30 lipca 2025 r. w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., tj. do dnia 13 sierpnia 2025 r., oznacza, że organ pozostawał w bezczynności, co Sąd stwierdził w pkt I sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Dla stwierdzenia bezczynności bez znaczenia pozostaje argumentacja organu, że wniosek złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej nie został potwierdzony wnioskiem w formie pisemnej (ustawodawca takiego obowiązku nie przewiduje) czy też że do organu wpływa duża ilość korespondencji elektronicznej. Jak wskazano powyżej bezczynność ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ zaniechał działania, do którego był zobowiązany. Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia, jako rażącego, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest więc naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem i naruszenie niepozwalające na jego zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa jako wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest więc wystarczające samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa oznacza zatem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów (por. wyrok NSA z 22 października 2024 r., sygn. akt III OSK 1783/24). Mając na względzie przedstawione wyżej kryteria Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie bezczynności organu nie można przypisać charakteru rażącego naruszenia prawa. Przede wszystkim przekroczenie terminu rozpoznania wniosku nie było znaczne. Odpowiedzi na wniosek skarżącego złożony w dniu 30 lipca 2025 r. organ udzielił pismem z dnia 28 sierpnia 2025 r. Ponadto biorąc pod uwagę wskazane przez organ przyczyny opóźnienia Sąd przyjął, że nie wynikało ono ze złej woli organu czy zignorowania wniosku skarżącego. Wobec ustania bezczynności po wniesieniu skargi a przed dniem orzekania, w pkt III sentencji wyroku Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku). Na zasądzoną od organu na rzecz strony skarżącej kwotę składa się wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł oraz 50 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego - co do zasady, przysługującego w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony, o czym stanowi art. 205 § 2 p.p.s.a. Z kolei przepis art. 206 p.p.s.a. stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Katalog przesłanek uzasadniających skorzystanie przez sąd z uprawnienia przewidzianego w tym przepisie jest otwarty, a zastosowanie w konkretnej sprawie miarkowania kosztów ma charakter uznaniowy. Możliwość miarkowania, a nawet odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w przypadku, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., powiązano z pojęciem niedookreślonym, jakie stanowi "uzasadniony przypadek". W orzecznictwie podkreśla się, że "uzasadnionym przypadkiem", jest przypadek sprawy sądowoadministracyjnej, w której wystąpiły następujące okoliczności, np.: niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę (por. postanowienie NSA z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt I OZ 930/16; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16). W ocenie Sądu, charakter i stopień zawiłości niniejszej sprawy oraz związany z tym nakład pracy pełnomocnika nie uzasadniają uwzględnienia żądania przyznania na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego, obejmującego minimalną stawkę wynikającą z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. W ocenie Sądu 50 zł jest kwotą adekwatną do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika strony w tej sprawie i wpisuje się w "uzasadniony przypadek" miarkowania kosztów postępowania, o jakim mowa w art. 206 p.p.s.a. (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 6 czerwca 2025 r., sygn. akt VII SAB/Wa 390/25 i z dnia 14 maja 2025 r., sygn. akt II SAB/Wa 117/25). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że podejmowane przez pełnomocnika czynności takie jak zapoznanie się z aktami sprawy, złożenie pism procesowych oraz wzięcie udziału w rozprawie, są typowymi czynnościami pełnomocnika niezbędnymi do prawidłowego udzielenia pomocy prawnej reprezentowanej stronie. Natomiast w niniejszej sprawie czynności pełnomocnika sprowadzały się wyłącznie do sporządzenia jednostronicowej skargi i jej nadania przesyłką listową. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż w przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika, związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Natomiast wskazać należy, że sporządzenie skargi w niniejszej sprawie nie świadczy o nakładzie pracy i wysokim poziomie trudności sprawy odpowiadającym minimalnej stawce przewidzianej ww. rozporządzeniem. Jak wynika z treści skargi nie było to niewątpliwie zadanie czasochłonne. Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.