III SA/Łd 588/25

Dnia 9 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Sędzia WSA Paweł Dańczak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi A. D. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie z dnia 27 maja 2025 roku nr 262/05/2025/KL znak: NFZ05-WOA-I.5203.24.2025 w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej uchyla zaskarżoną decyzję. III SA/Łd 588/25 Uzasadnienie Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga A. D. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 27 maja 2025 r. (znak: 262/05/2025/KL) w przedmiocie ustalenia - na podstawie art. 50 ust. 16, ust. 18 i ust. 19 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 146 ze zm.) [dalej: ustawa o świadczeniach zdrowotnych] - obowiązku poniesienia przez skarżącą zarówno kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach: 14.10.2020 r., 25.11.2020 r., 12.01.2021 r., 09.03.2021 r., 28.04.2021 r., 17.06.2021 r., 29.07.2021 r., 07.09.2021 r. przez Poradnię A w Ł., jak i kosztów wystawionych w dniach: 14.10.2020 r., 25.11.2020 r., 12.01.2021 r. przez Przychodnię A w Ł. recept podlegających refundacji, w łącznej kwocie 928,68 zł (słownie: dziewięćset dwadzieścia osiem złotych 68/100), w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Ponadto poinformowano stronę, że w przypadku nieterminowego wykonania obowiązku wymienionego naliczone zostaną odsetki ustawowe za opóźnienie poczynając od dnia, w którym upłynął termin płatności tej należności. Niezapłacona kwota wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z akt sprawy wynika, że w związku z powzięciem informacji o skorzystaniu przez skarżącą ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, pomimo braku uprawnień do tych świadczeń, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, w imieniu którego działa Dyrektor Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wszczął postępowanie mające na celu ustalenie obowiązku poniesienia kosztów świadczeń oraz refundowanych recept i zobowiązanie do zapłaty należności. Postępowanie zostało wszczęte w trybie przepisu art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach zdrowotnych, w oparciu o informacje zgromadzone przez Łódzki Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia, m.in. w informatycznych systemach rozliczeniowych, jak i w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych prowadzonym przez Narodowy Fundusz Zdrowia (w myśl art. 97 ust. 4 ustawy o świadczeniach zdrowotnych), a także w oparciu o elektroniczne zapytanie skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: "ZUS") o wskazanie okresów ubezpieczenia zdrowotnego w odniesieniu do strony i uzyskaną informację zwrotną. Organ zwrócił uwagę, że informacje uzyskane z powyższych źródeł pozwoliły ustalić, iż strona korzystała ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w rozpatrywanych dniach, w rodzaju: ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jak i na jej rzecz zostały wystawione recepty podlegające refundacji, stanowiące świadczenia gwarantowane. Powołane dane przedstawia tabela poniżej: |L.p. |Dzień |Podmiot leczniczy |Rodzaj świadczenia |Wartość (koszt) | | | |(Świadczeniodawca) | |świadczenia | | | | | |w PLN | |1 |2020-10-14 |Poradnia A w Ł. |Ambulatoryjna opieka specjalistyczna |36,00 | |2 |2020-11-25 |Poradnia A w Ł. |Ambulatoryjna opieka specjalistyczna |36,00 | |3 |2021-01-12 |Poradnia A w Ł. |Ambulatoryjna opieka specjalistyczna |67,50 | |4 |2021-03-09 |Poradnia A w Ł. |Ambulatoryjna opieka specjalistyczna |119,70 | |5 |2021-04-28 |Poradnia A w Ł. |Ambulatoryjna opieka specjalistyczna |119,70 | |6 |2021-06-17 |Poradnia A w Ł. |Ambulatoryjna opieka specjalistyczna |119,70 | |7 |2021-07-29 |Poradnia A w Ł. |Ambulatoryjna opieka specjalistyczna |67,50 | |8 |2021-09-07 |Poradnia A w Ł. |Ambulatoryjna opieka specjalistyczna |119,70 | |Suma: |685,80 | |9 | |Poradnia A w Ł. |Recepta |80,96 | |10 | |Poradnia A w Ł. |Recepta |80,96 | |11 | |Poradnia A w Ł. |Recepta |80,96 | |Suma: |242,88 | |Suma końcowa: |928,68 | Zasady i tryb finansowania świadczeń zdrowotnych w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego określa ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, natomiast katalog świadczeń gwarantowanych zawarty jest w art. 15 ust. 2 tej ustawy. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że zgodnie z danymi zawartymi w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych skarżąca została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego m.in. w okresie: - od 22 czerwca 2020 r. do 28 czerwca 2020 r. jako osoba bezrobotna, posiadając jeszcze 30-dniowy okres prawa do bezpłatnych świadczeń, zgodnie z regulacją określoną w art. 67 ust. 4 ustawy o świadczeniach zdrowotnych, - od 30 października 2021 r. do 30 października 2023 r. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych prowadzonym przez NFZ wynika, że strona nie posiadała prawa do świadczeń bezpłatnej opieki zdrowotnej w rozpatrywanych dniach objętych niniejszym postępowaniem. Z tych też względów organ przeprowadził czynności, mające na celu ustalenie obowiązku poniesienia przez stronę kosztów świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz refundowanych recept, w tym również ich wysokość oraz termin płatności. W toku postępowania wyjaśniającego organ zwrócił się do świadczeniodawcy (ujętego w powołanej tabeli) o przedstawienie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów, o których mowa w art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach zdrowotnych, którymi okazała się strona w rozpatrywanych dniach udzielenia przedmiotowych świadczeń oraz recept. Powołany świadczeniodawca sprawozdał, że strona złożyła "Oświadczenia o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej" w rozpatrywanych dniach udzielonych na jej rzecz świadczeń i refundowanych recept. Dążąc do dokładnego wyjaśnienia statusu ubezpieczenia w odniesieniu do A. D. organ zwrócił się pismem do ZUS I Oddział w Łodzi o uporządkowanie danych w zakresie posiadanego ubezpieczenia zdrowotnego obejmujących okres od 1 czerwca 2020 r. do nadal (z uwagi m.in. na brak podstaw do obowiązywania tytułu jednocześnie). W odpowiedzi ZUS poinformował, że zweryfikował zapisy w Kompleksowym Systemie informatycznym ZUS dotyczące A. D. jako członka rodziny zgłoszonego do ubezpieczenia zdrowotnego, a uporządkowane dane przekazał do organu drogą elektroniczną. Następnie kierując się wynikami podjętych czynności oraz dokonanej analizy zebranego materiału w niniejszej sprawie, zawiadomieniem z 14 stycznia 2025 r. organ poinformował stronę, że na podstawie art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach zdrowotnych toczy się postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, udzielonych na jej rzecz, we wskazanych dniach. Jednocześnie w ww. zawiadomieniu wskazał, iż zgodnie z art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach zdrowotnych w ciągu 30 dni od dnia odebrania niniejszego zawiadomienia strona może dokonać "wstecznego" zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w rozpatrywanych dniach oraz poinformował o przesłance do umorzenia kosztów wynikającej z art. 50 ust. 17 powoływanej ustawy. W powołanym zawiadomieniu przedstawiono stronie tabelę zawierającą koszty udzielonych ww. świadczeń oraz recept. Ponadto, wezwano stronę do przedłożenia dokumentów poświadczających jej prawo w zakresie udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie w rozpatrywanych dniach, a także do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, w myśl regulacji zawartej w art. 8, 9, 10 k.p.a. Powołane zawiadomienie skierowane do strony na adres zamieszkania będący jednocześnie adresem wskazanym przez stronę w podpisanych dokumentach: "Oświadczenie o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej", było dwukrotnie awizowane i zostało zwrócone przez Pocztę Polską z adnotacją: "Adresata nie zastałem", "Nie podjęto w terminie". Organ przyjął skuteczność doręczenia tej przesyłki na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. Następnie, zawiadomieniem z 14 marca 2025 r. organ poinformował stronę o zakończeniu postępowania oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz uzyskiwania wyjaśnień, składania wniosków i zastrzeżeń przed wydaniem decyzji, w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia. Powołane zawiadomienie zostało wysłane stronie na wskazany powyżej adres i ponownie - po dwukrotnym awizowaniu - zostało zwrócone przez Pocztę Polską z adnotacją: "Adresata nie zastałem", "Nie podjęto w terminie". Po raz kolejny organ ocenił skuteczność jego doręczenia na podstawie art. 44 k.p.a. Powołując się na art. 50 ust. 16 i 18 ustawy o świadczeniach zdrowotnych organ wskazał, że skarżąca nie zakwestionowała przedmiotowych świadczeń udzielonych jej na koszt Funduszu, a wskazanych w treści niniejszej decyzji. Ubiegając się o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej wskazanych w sentencji niniejszej decyzji strona podpisała oświadczenia, które zasugerowały ww. świadczeniodawcy, że strona mogła być osobą ubezpieczoną, co jednak nie miało miejsca. Następnie organ rozważył w przedmiotowej sprawie możliwość odstąpienia od stosowania art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach zdrowotnych w oparciu o przepis art. 50 ust. 17 tej ustawy. W ocenie organu strona korzystając ze świadczeń opieki zdrowotnej w rozpatrywanych dniach objętych prowadzonym postępowaniem była poinformowana przez ww. świadczeniodawcę, iż figuruje w systemie komputerowym eWUŚ (tzn. Elektroniczna Weryfikacja Uprawnień Świadczeniobiorców) jako osoba nieubezpieczona. Generowana przez ten system, w kolorze czerwonym informacja, wskazywała właśnie na brak ubezpieczenia zdrowotnego strony w rozpatrywanych dniach. Mimo tego strona nie zainteresowała się kwestią wyjaśnienia swoich uprawnień w tym przedmiocie. Tymczasem strona podpisała (w okresie od października 2020 r. do września 2021 r.) oświadczenia, że jest uprawniona do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zdaniem organu zatem nie sposób w tych warunkach mówić o działaniu cechującym się usprawiedliwionym przekonaniem o przysługiwaniu świadczeń zdrowotnych. Organ podkreślił, że na stronie ciążyła powinność zapoznania się z obowiązkami prawnymi dotyczącymi jej ubezpieczenia zdrowotnego, a w razie wątpliwości co do treści zasad prawnych dotyczących prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, Strona, jak i inni obywatele RP mają możliwość zwrócenia się z zapytaniem do odpowiednich jednostek terytorialnych Narodowego Funduszu Zdrowia, które w zakresie swoich kompetencji udzielają stosownych wyjaśnień. Jednakże, strona nie dochowała należytej staranności w ocenie swojej sytuacji prawnej, co do posiadania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w rozpatrywanych dniach objętych postępowaniem administracyjnym. Strona nie skorzystała z prawa do wypowiedzenia się, tym samym nie wskazała okoliczności mogących uzasadniać zastosowanie art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych. Ponadto, strona nie sformułowała też żadnych twierdzeń we wskazanym aspekcie w toku postępowania administracyjnego, mimo że prowadzący to postępowanie organ umożliwił stronie udział w postępowaniu i wyczerpująco informował o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W konsekwencji z zebranego materiału dowodowego w sprawie - zdaniem organu - nie wynika, że strona w rozpatrywanych dniach objętych postępowaniem, działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, co do posiadanego ubezpieczenia zdrowotnego. Nawet gdyby przyjąć, iż strona była przekonana o posiadaniu ubezpieczenia zdrowotnego, to w ocenie organu to przekonanie nie było usprawiedliwione. Potwierdzeniem powyższej konstatacji jest ustalenie organu, iż skarżąca była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego m.in. w okresie od 22 czerwca 2020 r. do 28 czerwca 2020 r. jako osoba bezrobotna, posiadając jeszcze 30-dniowy okres prawa do bezpłatnych świadczeń, zgodnie z regulacją określoną w art. 67 ust. 4 ustawy o świadczeniach zdrowotnych, a następnie dopiero w okresie od 30 października 2021 r. do 30 października 2023 r. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wobec powyższego wskazać należy, że skarżąca była świadoma braku swojego ubezpieczenia w dniach: 14 października 2020 r., 25 listopada 2020 r., 12 stycznia 2021 r., 9 marca 2021 r., 28 kwietnia 2021 r., 17 czerwca 2021 r., 29 lipca 2021 r., 7 września 2021 r., czyli w dniach udzielanych na jej rzecz świadczeń opieki zdrowotnej (w tym refundowanych recept), co wynika z analizy powyższych okresów. Tym samym, skarżąca nie posiadała żadnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego w ww. dniach. Z powyższego bezsprzecznie wynika, iż w rozpatrywanych dniach objętych prowadzonym postępowaniem pani A. D. nie była osobą ubezpieczoną i nie posiadała tytułu do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych udzielonych na jej rzecz w rozpatrywanych dniach. Organ zaakcentował, iż z regulacji określonej w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych wynika, że ocena przesłanki wyłączającej obowiązek uiszczenia kosztów świadczenia opieki zdrowotnej przez osobę, której mimo braku uprawnień świadczeń udzielono, winna odnosić się do przekonania tej osoby o prawie do świadczeń w dacie ich udzielania, czego nie można odnieść do badanego przypadku. Jednakże, zgodnie z regulacją przewidzianą w art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach zdrowotnych, w ciągu 30 dni od dnia odebrania zawiadomienia o wszczęciu postępowania, strona może dokonać tzw. "wstecznego" zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Wobec powyższego, organ wezwał stronę do skorzystania z przysługującego jej prawa do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, celem złożenia wyjaśnień, przedłożenia dokumentów, jak również ustosunkowania się co do zebranego materiału dowodowego, w tym skorzystania z możliwości przewidzianej w art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach zdrowotnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. D. wskazała, że od 1 października 2020 roku do 30 września 2021 roku była studentką pierwszego roku studiów dziennych na Uniwersytecie [...] na kierunku [...] z racji czego powinna podlegać bezpłatnej opiece zdrowotnej. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W piśmie z 16 października 2025 roku skarżąca wskazała na następujące okoliczności: w przeszłości system eWUŚ wielokrotnie wskazywał status "czerwony", co wynikało z braku aktualizacji danych w systemie ZUS, a nie z rzeczywistego braku uprawnień do świadczeń. Przez cały okres nauki skarżąca była zgłoszona jako członek rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego mojego ojca – P. D., co zapewniało jej prawo do świadczeń. Zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego nie zostały mi doręczone, przez co nie miałam świadomości o toczącym się postępowaniu i jakichkolwiek nieprawidłowościach, ani możliwości przedstawienia wyjaśnień. Na dzień dzisiejszy wszelkie braki w dokumentacji ZUS zostały uzupełnione, a status ubezpieczeniowy jest uporządkowany. W okresie wskazanym w decyzji byłam studentką Uniwersytetu [...], co można potwierdzić w rektoracie uczelni. Status studenta uprawnia do zgłoszenia jako członek rodziny osoby ubezpieczonej. Obciążenie kosztami świadczeń w wysokości 928,68 zł jest dla skarżącej zbyt dużym ciężarem finansowym, a wynika wyłącznie z nieświadomego braku zgłoszenia, który został już naprawiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie ze wspomnianym przepisem, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, według opisanych zasad Sąd uznał, że narusza ona obowiązujące przepisy prawa. Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 27 maja 2025 r., mocą której ustalono obowiązek poniesienia przez A. D. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach: 14.10.2020 r., 25.11.2020 r., 12.01.2021 r., 09.03.2021 r., 28.04.2021 r., 17.06.2021 r., 29.07.2021 r., 07.09.2021 r. przez Poradnię A w Ł., jak i kosztów wystawionych w dniach: 14.10.2020 r., 25.11.2020 r., 12.01.2021 r. przez Przychodnię A w Ł. recept podlegających refundacji, w łącznej kwocie 928,68 zł. Bezsporny pozostaje fakt udzielenia skarżącej świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jak i wystawienia recept podlegających refundacji w okresie wskazanym w decyzji. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 146 ze zm.) [dalej: ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych]. W świetle ww. przepisu koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16, które Fundusz poniósł zgodnie z ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji Prezesa Funduszu przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W świetle art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej w przypadku, gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku: 1) posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty albo innego dokumentu, albo 1a) potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1, albo 2) złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 2a albo 6, - osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia, z wyłączeniem osoby, której udzielono świadczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1. Z art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych wynika z kolei, że obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. W świetle zaś art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach zdrowotnych przepisów ust. 16 i 18 nie stosuje się w przypadku dopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 67 ust. 1 i 3, w terminie 30 dni od dnia udzielenia świadczenia albo 30 dni od dnia poinformowania przez Fundusz o wszczęciu postępowania, o którym mowa w ust. 18, jeżeli przyczyną braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej było niezgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego mimo podlegania takiemu zgłoszeniu. Wskazany przepis art. 67 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych stanowi, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego uważa się za spełniony po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego osoby podlegającej temu obowiązkowi zgodnie z przepisami art. 74-76 oraz opłaceniu składki w terminie i na zasadach określonych w ustawie. W świetle zaś art. 67 ust. 3 ustawy o świadczeniach zdrowotnych osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z wyłączeniem osoby wskazanej w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. ba, ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6. Osoby, które nie zgłaszają się do ubezpieczenia zdrowotnego same, informują podmiot właściwy do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o członkach rodziny podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia. Członkowie rodziny uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Z kolei art. 50 ust. 18b ustawy o świadczeniach stanowi, że w przypadku dopełnienia obowiązku określonego w art. 67 ust. 1 i 3 w terminie, o którym mowa w ust. 18a, poniesione koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w okresie, którego dotyczy ten obowiązek, nie podlegają zwrotowi. Ponadto, jak wynika z art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach zdrowotnych nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat. Zgodnie zaś z art. 50 ust. 15 ustawy o świadczeniach zdrowotnych Fundusz nie może odmówić świadczeniodawcy sfinansowania świadczenia opieki zdrowotnej z powodu braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej osoby, która uzyskała to świadczenie, albo żądać od niebędącej świadczeniodawcą osoby uprawnionej w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o refundacji zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej poniesionych przez Fundusz pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej osoby, która uzyskała to świadczenie na podstawie recepty wystawionej przez osobę uprawnioną, jeżeli: 1) w dniu udzielenia tego świadczenia potwierdził, w sposób określony w ust. 3, prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej albo świadczeniobiorca ten w tym dniu przedstawił dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub złożył oświadczenie, o którym mowa w ust. 2a albo 6, 2) świadczeniobiorca w terminie przedstawił dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub złożył oświadczenie, o którym mowa w ust. 6, w przypadkach określonych w ust. 11 - jeżeli świadczenie to zostało zrealizowane zgodnie z warunkami umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartej ze świadczeniodawcą albo zgodnie z zasadami wystawiania recept refundowanych, w przypadku gdy świadczenie zostało zrealizowane na podstawie takiej recepty. W ocenie Sądu przytoczone wyżej regulacje ustawy o świadczeniach zdrowotnych należy odczytywać w świetle art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a także art. 68 ust. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, przy czym warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa. Postanowienia art. 68 Konstytucji RP określają granice podmiotowego prawa jednostki (osoby fizycznej) do ochrony zdrowia. Treścią tego prawa jest realna możliwość korzystania z systemu zdrowia, funkcjonalnie ukierunkowanego na zapobieganie chorobom, urazom i niepełnosprawności. Regulacje, o których mowa powyżej, mają - zdaniem Sądu - wpływ na ocenę prawidłowości działania organu w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Prawidłowa realizacja wymogów postawionych organowi przy załatwieniu sprawy administracyjnej zgodnie z zasadą zaufania obywateli do władzy publicznej wypływa z podstawowych zasad prawa, które mają swoje zakorzenienie w Konstytucji RP. Wyznacznikiem i podwaliną takiego sposobu odczytania przepisów jest tu art. 2 Konstytucji RP - wyrażający zasadę demokratycznego państwa prawnego - który adresowany jest nie tylko do organów legislatywy, ale także egzekutywy i judykatywy. Od początku obowiązywania w polskim porządku prawnym zasada ta była traktowana jako źródło kolejnych reguł o bardziej szczegółowym charakterze. Jedną z nich jest ochrona zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, zwana również zasadą lojalności państwa względem obywateli. Opiera się na ona założeniu, że organy władzy publicznej powinny działać w sposób lojalny i uczciwy względem jednostki, budzący w niej poczucie stabilności i bezpieczeństwa prawnego. Trybunał Konstytucyjny podkreślał, że zasada ta wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, aby nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny (TK - K 27/00) - por. M. Florczak-Wątor (w:) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, LEX/el. 2021, art. 2. W świetle przytoczonych unormowań natury tak ustawowej jak i konstytucyjnej Sąd, dokonując w niniejszej sprawie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, doszedł do wniosku, że narusza ona przepisy prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Podkreślenia przy tym wymaga, że - jak wynika z art. 50 ust. 18 zd. 4 ustawy o świadczeniach zdrowotnych - postępowanie przed Prezesem Funduszu jest jednoinstancyjne. Od wydanej decyzji przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zatem w trybie administracyjnym sprawa nie jest ponownie rozpoznawana. Oznacza to, że jeżeli przed organem w postępowaniu jednoinstancyjnym nie zostanie prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy, to wówczas okoliczności, w ocenie strony istotne dla jej rozstrzygnięcia, strona może podnieść dopiero na etapie skargi do sądu. Dodatkowo oznacza to, wobec jednoinstancyjnego postępowania, konieczność szczególnego respektowania przez organ zachowania zasad postępowania administracyjnego określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 26 września 2023 r., III SA/Po 342/23). Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej art. 77 § 1 k.p.a., wynika, że organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem (art. 75 § 1 k.p.a.). Art. 80 k.p.a. stanowi natomiast, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu, organ, z naruszeniem ww. norm prawa procesowego, nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do okoliczności podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu zdrowotnemu, w aspekcie zgłoszenia skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny i oświadczeń skarżącej co do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu - jak wyjaśniła w skardze - z tytułu uzyskania statusu studenta uczelni wyższej. W ocenie Sądu materiał dowodowy sprawy nie został zgromadzony w sposób wyczerpujący, co uniemożliwiło poczynienie dokładnych ustaleń faktycznych sprawy istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ ustalił na podstawie danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych (który - jak podaje Prezes NFZ - zawiera aktualizowane na bieżąco dane gromadzone przez NFZ, ZUS i KRUS) obowiązek poniesienia przez skarżącą kosztów udzielonych jej świadczeń uznając, że w okresie, w którym były udzielane nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu. W ocenie Sądu w sposób niedostateczny wskazał organ na powody, z jakich odmówił skarżącej zastosowania wobec niej art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych, tj. że w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia oświadczenia o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej strona działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Trudno za takie uznać uzasadnienie organu, że po dokonaniu weryfikacji uprawnień skarżącej przez świadczeniodawcę w systemie teleinformatycznym jej dane były podświetlone na czerwono z informacją, iż jest to osoba nieposiadająca prawa do świadczeń. Z akt administracyjnych nie wynika, aby skarżąca do owego systemu w ogóle miała dostęp, tym bardziej organ nie wskazał na jej obowiązek wpisywania, względnie podawania danych do systemu. Prezes NFZ nie wskazał także, na jakich zasadach do tego oprogramowania skarżąca miałaby uzyskać dostęp. Wywodzi natomiast z faktu, że skoro dane w tym systemie były znane świadczeniodawcy czyli placówce medycznej udzielającej świadczenie zdrowotne na rzecz skarżącej i która w konsekwencji odebrała oświadczenia, to tym samym skarżącą zobowiązana była podjąć działania mające na celu wyjaśnienie sytuacji związanej z jej ubezpieczeniem zdrowotnym. Wydaje się to szczególnie istotne w rozpatrywanej sprawie przede wszystkim z tego względu, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "działania w usprawiedliwionym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń". Tym samym każdy taki przypadek "należy analizować i oceniać indywidualnie". Podzielić należy prezentowany w doktrynie i judykaturze sądów administracyjnych pogląd, że "na ulgowe traktowanie powinny zasługiwać te sytuacje, w których brak prawa do świadczeń wynika z działania (zaniechania) innych podmiotów niż osoba składająca przedmiotowe oświadczenie, czyli np. z przyczyn zawinionych przez płatnika składki na ubezpieczenie zdrowotne" (zob. D. Eryk Lach, Powszechne prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej, PiZS 2017, z. 2, s. 7-13), bądź też innych osób, przy czym każdy przypadek należy traktować indywidualnie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 14 stycznia 2022 r., III SA/Po 813/21; wyrok WSA w Łodzi z 2 marca 2022 r., III SA/Łd 738/21; wyrok NSA z 26 października 2021 r., II GSK 1828/21; wyrok NSA z 12 grudnia 2019 r., II GSK 1001/19, wyrok NSA z 11 stycznia 2022 r., II GSK 1780/21). Tymczasem, jak wynika z oświadczenia skarżącej miała ona uzasadnione podstawy sądzić, że jest osobą uprawnioną do świadczeń zdrowotnych z uwagi na posiadany status studenta uczelni wyższej. Podkreślenia w tym miejscu raz jeszcze wymaga, że zgodnie z art. 50 ust. 18 zd. 3 ustawy o świadczeniach zdrowotnych do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy k.p.a., co oznacza m.in., że organ - ustalając, czy strona nieposiadająca ubezpieczenia zdrowotnego, której sfinansowano świadczenia opieki zdrowotnej nie działała w usprawiedliwionym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń - winien nie tylko mieć na względzie zasady rządzące postępowaniem administracyjnym, a zwłaszcza zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), ale i regulacje dotyczące postępowania wyjaśniającego, w szczególności art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Z zebranego materiału dowodowego wynika natomiast, że skarżąca w dacie składania oświadczeń o prawie do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej miała 21-22 lata. Jak wynika z twierdzeń skarżącej formułowanych w skardze, w okresie pobierania spornych świadczeń była studentką uczelni wyższej. Co do tego stwierdzenia nie zostało ono zweryfikowane przez organ, albowiem argument ten pojawił się ze strony skarżącej dopiero na etapie postępowania sądowoadminstracyjnego. Należy jednakże zaznaczyć, że studenci mają praw do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego do ukończenia 26 roku życia jeżeli posiadają własny tytuł ubezpieczenia albo jeżeli zostaną zgłoszeni do ubezpieczenia jako członek rodziny o ile zgłaszający podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca, zgodnie z jej twierdzeniami, rozpoczęła studia 1 października 2020 r. Przy czym ze zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego danych wynika, że skarżąca była ubezpieczona jako członek rodziny do 22 czerwca 2020 r., natomiast w okresie od 22 czerwca 2020 r. do 29 czerwca 2020 r. posiadała ubezpieczenie zdrowotne jako bezrobotna bez prawa do zasiłku (kod 091100). W okresie pozostawania jako zarejestrowana osoba bezrobotna miała ona zatem inny tytuł ubezpieczenia. Z przepisu art. 3 ust. 2 pkt 5 ustawy o świadczeniach zdrowotnych wynika tzw. "zasada niekumulowania tytułu obowiązkowego ubezpieczenia z tytułem członka rodziny", tj. w danym momencie można posiadać tylko jeden tytuł ubezpieczenia i każdy kolejny tytuł przerywa tytuł wcześniejszy. Oznacza to, że z dniem 22 czerwca 2020 r. skarżąca utraciła tytuł ubezpieczenia jako członek rodziny zaś w okresie do 29 czerwca 2020 r. miała tytuł do ubezpieczenia w związku z zarejestrowaniem jako osoba bezrobotna. Po ustaniu tego ostatniego nie została zgłoszona ponownie do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny. Ponowny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego skarżąca uzyskała dopiero w dniu 30 października 2021 r. w związku z podjęciem własnej działalności gospodarczej. Oznacza to, że w okresie od 29 czerwca 2020 r. do 30 października 2021 r. faktycznie nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu. W ocenie Sądu w dacie składania oświadczeń o przysługującym prawie do świadczeń zdrowotnych skarżąca mogła nie mieć rozeznania co do faktu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Mogła mieć przekonanie, że podlega takiemu ubezpieczeniu gdyż w tym okresie była studentką. Co istotne przed zarejestrowaniem jako bezrobotna, co spowodowało "wygaśniecie" ubezpieczenia jako członka rodziny podlegała ubezpieczaniu zdrowotnemu jako członek rodziny gdyż była zgłoszona do ubezpieczenia przez rodzica. Tym bardziej mogła zatem pozostawać w przekonaniu, iż wciąż podlega ubezpieczeniu. Po zakończeniu okresu pozostawania w statusie osoby bezrobotnej mogła być przekonana, że jest nadal ubezpieczona, gdyż od 1 października 2020 r podjęła studia. Mogła nie wiedzieć, że można mieć tylko jeden tytuł ubezpieczenia zaś każdy kolejny tytuł przerywa i zamyka tytuł wcześniejszy. Mogła zatem nie wiedzieć, że po wyrejestrowaniu jako osoba bezrobotna jej rodzic winien ponownie ją zgłosić do ubezpieczenia jako członka rodziny, wobec wygaśnięcia na czas zarejestrowania jako bezrobotna ubezpieczenia przy rodzicu. Należy ponadto zaznaczyć, że odpowiedzialność za brak objęcia skarżącej ubezpieczeniem zdrowotnym w spornym okresie ponoszą jej rodzice. W ocenie Sądu skarżąca będąc w latach 2020-2021 studentką nie może ponosić odpowiedzialności za swoich rodziców i ich zaniedbania w zakresie zgłoszenia córki do ubezpieczenia zdrowotnego. Organy administracji nie uwzględniły w dostatecznym stopniu faktu, że brak zgłoszenia skarżącej do ubezpieczenia wynikał z braku działania jej rodziców, a nie samej skarżącej. Reasumując, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji bardzo ogólnikowo i lakonicznie odniesiono się do możliwości zastosowania przepisu art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych. W ocenie Sądu rozważania organu w tym zakresie są bardzo ogólne i postawiona teza organu jest przedwczesna. Przede wszystkim nie została wyjaśniona sytuacja rodzinna i osobista skarżącej w okresie lat 2020-2021. Nie wiadomo czy skarżąca mieszkała w tym czasie ze swoimi rodzicami, a jeżeli tak to czy podlegali oni ubezpieczeniu zdrowotnemu. W sytuacji gdyby okazało się, że skarżąca w wymienionym okresie mieszkała z obojgiem rodziców to kwestia zgłoszenia córki do ubezpieczenia zdrowotnego winna zostać uzgodniona między rodzicami, a brak zgody rodziców w tym zakresie nie może obciążać dziecka. Wyjaśnienie tych okoliczności miałoby istotne znaczenie dla oceny czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych. Wymienione okoliczności nie zostały jednak wyjaśnione. Faktem jest, że wszelkie informacje dotyczące sytuacji rodzinnej i osobistej skarżącej w latach 2020-2021 posiada jedynie strona. Nie oznacza to jednak, że organ administracji winien być bezczynny w gromadzeniu materiału dowodowego. Przede wszystkim organ winien prawidłowo pouczyć stronę o treści art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych, umożliwiając jej wykazanie spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie. W niniejszej sprawie skarżąca nie została o tym w sposób prawidłowy pouczona. W praktyce skarżąca nie znała treści art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych ani nie miała możliwości przedstawienia przed organem swoich argumentów i racji, o czym szerzej w dalszej części niniejszego uzasadnienia. Sąd stwierdził zatem, że takiej rzetelnej i wszechstronnej oceny, a następnie wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów nieziszczenia się przesłanki określonej w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych w sprawie zabrakło. Organ nie przeprowadził w praktyce postępowania, mającego wyjaśnić przyczyny braku danych dotyczących prawa do ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej. Zważywszy zaś, że Prezes NFZ nie dokonał rzetelnej oceny istotnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zagadnienia pozostawania przez skarżącą w błędnym przekonaniu o posiadanym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej, Sąd nie znalazł podstaw do prowadzenia za organ postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. W niniejszej sprawie bezsporne jest także, co potwierdza materiał dowodowy, że skarżąca nie odebrała osobiście zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie poniesienia przez nią kosztów udzielonych jej świadczeń opieki zdrowotnej. Nie odebrała również zawiadomienia o zakończeniu postępowania administracyjnego. Przesyłki listowne, zawierające wymienioną korespondencję, po dwukrotnym awizowaniu, pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, co oznacza, że uznano ich skuteczne doręczenie w trybie określonym w art. 44 k.p.a. - tzw. fikcji prawna doręczenia. Podkreślić przy tym należy, że przepis art. 44 k.p.a., przewidujący tzw. doręczenie zastępcze, reguluje sytuację kiedy nie można doręczyć pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., a więc bezpośrednio adresatowi, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Wówczas pismo takie składa się na okres czternastu dni w urzędzie pocztowym lub urzędzie gminy, z tym że równocześnie zawiadomienie o tym należy umieścić w skrzynce na korespondencję lub w drzwiach mieszkania albo biura lub innego pomieszczenia. Spełnienie powyższych warunków - zgodnie z art. 44 k.p.a. - rodzi domniemanie prawne, że doręczenie zostało dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu. Jednakże, uwzględniając okoliczność, iż zawiadomienie z 14 stycznia 2025 r. stanowiło pierwsze powiadomienie skarżącej o wszczęciu postępowania w sprawie poniesienia przez nią kosztów udzielonych jej świadczeń opieki zdrowotnej, błędnym było uznanie przez organ, że w sprawie zaistniała podstawa do przyjęcia domniemania doręczenia, zgodnie z art. 44 k.p.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 10 i art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu postępowania z urzędu (jak to miało miejsce w niniejszej sprawie) lub na żądanie jednej ze stron organ ma obowiązek zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie, a ponadto organ administracji publicznej obowiązany jest również zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Aby zatem strona mogła czynnie uczestniczyć w postępowaniu musi być świadoma, że takie postępowanie się toczy. Oznacza to, że organ ma bezwzględny obowiązek zawiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron (wyrok NSA z 26 czerwca 1998 r., I SA/Lu 684/97). Sąd podkreśla przy tym, że zasada czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym ma charakter szczególny. Wiąże się to ze specyfiką postępowania administracyjnego, gdzie organ administracji publicznej występuje w procesie jako rzecznik interesu publicznego i jednocześnie jest powołany do rozstrzygnięcia sprawy. Tego rodzaju kumulacja ról procesowych wymaga, aby w postępowaniu administracyjnym w najszerszym możliwym zakresie dopuścić stronę do wszystkich czynności postępowania. Tylko bowiem strona może najlepiej wyrazić swoje żądania, bronić swoich interesów, zabiegać o swoje prawa. Ona jest w stanie najpełniej wyrazić swoje intencje, jak też określić sytuacje, w których będzie realizować wynikające z decyzji prawa i obowiązki (Komentarz do art. 10 k.p.a.; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005). Z tak sformułowanej zasady dla organu administracji publicznej wynikają dwojakiego rodzaju obowiązki: po pierwsze - obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a po drugie - obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Korelatem wskazanych obowiązków organu będą uprawnienia strony postępowania, polegające na prawie do czynnego udziału oraz prawie do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. Konsekwencją powyższych rozważań musi być stwierdzenie, iż powyżej wskazane zasady postępowania zostały w niniejszej sprawie naruszone. Co prawda w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jednak nie zostało ono doręczone skarżącej. Na kopercie, w której znajdowało się zawiadomienie widnieją pieczątki doręczyciela informujące, że pismo było dwukrotnie awizowane, jednak w takiej sytuacji nie można mówić o skutecznym zawiadomieniu o wszczęciu postępowania. Winą za brak doręczenia nie można obarczać skarżącej, co czyni Prezes NFZ. Organ nie dokonał ustalenia, z jakiej przyczyny skarżąca nie podjęła kierowanej (bezsporne jest, że skarżąca nie zmieniła miejsca zamieszkania, bowiem pod wskazanym adresem odbierała w terminie późniejszym korespondencję z organu – zaskarżoną decyzję) do niej korespondencji w terminie 14 dni od dnia pozostawienia jej w placówce pocztowej, mimo, iż była obligowana do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i do czuwania nad tym, aby skarżąca z powodu nieznajomości prawa, nie poniosła szkody. W związku z powyższym, skoro skarżąca nie miała świadomości o toczącym się postępowaniu, to nie podejmowała próby obrony swojego interesu. Tym bardziej skarżąca nie miała możliwości złożenia wyjaśnień lub uwag, ani też przedstawienia swoich dowodów w postępowaniu przed organem, a powyższe narusza przepis art. 10 k.p.a. Podkreślić należy, że zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego i umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu wyjaśniającym stanowi gwarancję realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu. Mając wszystko powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ - kierując się normą określoną art. 153 powoływanej ustawy p.p.s.a. - winien uwzględnić ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone powyżej. ds