II SA/Łd 800/25

WyrokWSA w Łodzi2026-01-14

Skład orzekający: Magdalena Sieniuć, Agata Sobieszek-Krzywicka, Michał Zbrojewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres, w którym osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, jest świadczeniem nienależnie pobranym podlegającym zwrotowi, niezależnie od tego, czy świadczenia były wypłacane jednocześnie?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres, w którym osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, jest nienależnie pobranym świadczeniem podlegającym zwrotowi. Kluczowe jest samo pobieranie obu świadczeń za ten sam okres, a nie fakt ich jednoczesnej wypłaty. Przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym (art. 63 ust. 11) wyeliminowały czynnik subiektywny przy ustalaniu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w takich sytuacjach.
Stan faktyczny
Skarżąca D.I. kwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązaniu do jego zwrotu. Świadczenie to było pobierane w okresie od 31 stycznia 2024 r. do 28 lutego 2025 r., podczas gdy w tym samym okresie jej mąż S.I. otrzymał świadczenie wspierające. Skarżąca argumentowała, że nie działała w złej wierze i nie miała wpływu na datę przyznania świadczenia wspierającego mężowi. Organy uznały, że pobieranie obu świadczeń za ten sam okres jest niedopuszczalne i skutkuje obowiązkiem zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 14 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Sędzia WSA Michał Zbrojewski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi D. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26 sierpnia 2025 roku nr SKO.4114.126.2025 w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu oddala skargę. dc Zaskarżoną decyzją z dnia 26 sierpnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "k.p.a.", i art. 30 ust. 1, ust. 2b i ust. 6-8 w związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "u.ś.r.", oraz w związku z art.63 ust. 6 i ust. 11 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) – powoływanej dalej jako: "u.ś.w.", utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ozorkowa z dnia 25 lipca 2025r., znak: 000331.ZZ.07.2025, w przedmiocie uznania i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 31 stycznia 2024 r. do 28 lutego 2025 r. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji decyzją z dnia 25 lipca 2025 r. uznał świadczenie pielęgnacyjne wypłacone skarżącej D. I. w związku z opieką nad mężem S. I. w okresie od 31 stycznia 2024 r. do 29 lutego 2025 r. w łącznej kwocie 39.538,40 zł za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązał do jego zwrotu. Od powyższej decyzji skarżąca D. I. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi odwołanie, żądając uchylenia decyzji organu I instancji w całości i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy poprzez uznanie, że pobrane świadczenie pielęgnacyjne było należne i nie podlega zwrotowi. Skarżąca szeroko argumentując swoje stanowisko, wskazała, że niepełnosprawnym mężem opiekuje się od 33 lat i pieniądze ze świadczenia pielęgnacyjnego wydawała na bieżące potrzeby i nie ma środków, by zwrócić wymaganą kwotę. Zdaniem skarżącej, świadczenie pobierała słusznie na podstawie prawomocnego orzeczenia i niczego nigdy nie zatajała, powiadomiła organ o przyznanym świadczeniu wspierającym niezwłocznie po jego przyznaniu i zrezygnowała z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Sprawą składania wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego dla męża zajmowała się ich córka i to ona składała w imieniu ojca wniosek o przyznanie świadczenia wspierającego i nie miała wpływu na przyznanie świadczenia wspierającego z mocą wsteczną od dnia 31 stycznia 2024 r., prawo do świadczenia wspierającego przyznane zostało dopiero w dniu 24 marca 2025 r. Zdaniem D. I., w tych okolicznościach nie ma podstaw do przyjęcia, że w okresie poprzedzającym przyznanie mężowi świadczenia wspierającego pobierała świadczenie pielęgnacyjne w złej wierze - ze świadomością, że się ono nie należy i że nosi ono cechy świadczenia nienależnie pobranego. Ponadto D. I. zarzuciła organowi, że wszczął postępowanie w sprawie dopiero w dniu 26 maja 2025r., chociaż informację o przyznanym mężowi świadczeniu wspierającym otrzymał już dnia 25 marca 2025 r. i rozstrzygając sprawę nie odniósł się co do należności świadczenia nie dochował terminu z art. 35 k.p.a. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 26 sierpnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreśliło, że wnioskiem złożonym dnia 30 listopada 2021 r. wszczęte zostało postępowanie o ustalenie prawa D. I. do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad jej mężem S. I.. W dacie wystąpienia D. I. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i jego pobierania - przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uwarunkowane było spełnianiem przesłanek określonych art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Następnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że D. I. zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad S. I. w okresie od 1 listopada 2021 r. na czas nieokreślony (decyzja ostateczna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 18 stycznia 2022 r. nr SKO.4114.13.2022 podjęta w wyniku postępowania odwoławczego wszczętego na skutek wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Ozorkowa z dnia 27 grudnia 2021 r., znak: 001019.SP.12.2021). Decyzja ta była zmieniana przez organ I instancji wraz z waloryzacją kwoty świadczenia pielęgnacyjnego (ostatnio decyzją z dnia 8 stycznia 2025 r., znak: 000084.SP.01.2025). Kolegium wskazało, że pismem złożonym za pośrednictwem ePUAP w dniu 15 lutego 2025 r. skarżąca wniosła o wstrzymanie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze złożonym do ZUS wnioskiem o emeryturę. Następnie pismem złożonym za pośrednictwem ePUAP w dniu 25 marca 2025 r. skarżąca poinformowała organ I instancji o rezygnacji ze świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi, że decyzją z dnia 24 marca 2025 r. przyznane zostało jej mężowi S. I. świadczenie wspierające. Po zweryfikowaniu ww. informacji z danymi ZUS organ I instancji ustalił, że od 31 stycznia 2024 r. na czas określony do 31 lipca 2031 r. S. I. ma przyznane przez ZUS świadczenie wspierające (świadczenie wspierające przyznane na wniosek z dnia 17 lutego 2025 r.). Decyzją z dnia 7 maja 2025 r., znak: 000237.ZK.05.2025, organ I instancji uchylił decyzję przyznającą skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem. Decyzja ta została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 9 maja 2025 r. Pismem z dnia 26 maja 2025 r. organ I instancji zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie w związku z dokonanymi ustaleniami decyzją z dnia 25 lipca 2025 r., znak: 000331.ZZ.07.2025, organ I instancji orzekł, że kwota wypłacona skarżącej w okresie od 31 stycznia 2024r. do 28 lutego 2025 r. w wysokości 39.538,40 zł w postaci świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem jest nienależnie pobranym świadczeniem podlegającym zwrotowi bez odsetek. Kolegium zgodziło się w pełni ze stanowiskiem organu I instancji, stwierdzając przy tym, że za ten sam okres od 31 stycznia 2024 r. do 28 lutego 2025 r. były pobierane dwa świadczenia, tj. świadczenie pielęgnacyjne oraz świadczenie wspierające, a obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości pobierania dwóch świadczeń za ten sam okres. W związku z powyższym – zdaniem organu II instancji - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad S. I. wypłacone D. I. za okresie od 31 stycznia 2024 r. do 28 lutego 2025 r. w łącznej kwocie 39.538,40 zł (2.988,00 zł : 31 dni x 1 dzień + 2.988,00 zł x 11 m-cy + 3.287,00 zł x 2 m-ce) jest nienależnie pobranym świadczeniem pielęgnacyjnym, o jakim mowa w art. 63 ust. 11 u.ś.w. i jako takie podlega zwrotowi, a co wynika wprost z art. 30 ust. 1 u.ś.r. W ocenie Kolegium, z uwagi, że definicja nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego wynika z art. 63 ust. 11 u.ś.w. i jest to odrębna i szczególna norma, niezależna od regulacji art. 30 ust. 2 u.ś.r., oznacza, iż w regulacji tej wyeliminowany został czynnik subiektywny przy ustalaniu świadczenia nienależnie pobranego, w konsekwencji, poza przesłanką pobierania za ten sam okres dwóch świadczeń (pielęgnacyjnego i wspierającego), nie wymaga wystąpienia innych warunków dla uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane. W sprawie nie miał zastosowania art. 30 ust. 2b u.ś.r. stanowiący, że od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że skarżąca została poinformowana przez MOPS w Ozorkowie o zasadach przyznawania świadczenia wspierającego oraz o zmianach wchodzących w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. w przepisach dotyczących przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego (pismo organu I instancji z dnia 27 września 2023 r., skutecznie doręczone skarżącej w dniu 29 września 2023 r.). W piśmie powyższym wskazane zostało, że przepisy przejściowe o świadczeniu wspierającym wprowadzają dodatkową negatywną przesłankę, która przewiduje, iż świadczenie pielęgnacyjne przyznane na zasadach dotychczasowych, nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki będzie miała przyznane prawo do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 6 u.ś.w.). W konsekwencji tego przepisu wprowadzone zostały przepisy proceduralne określające m.in. uznanie za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne wypłacone opiekunowi za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające (art. 63 ust. 11 u.ś.w.). Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że występując z wnioskiem o świadczenie wspierające w imieniu S. I. jego pełnomocnik albo przedstawiciel ustawowy nie poinformował ZUS o pobieranym przez opiekuna (D. I.) świadczeniu pielęgnacyjnym w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym i nie wskazał też innej daty, od której wnosi o przyznanie świadczenia wspierającego z uwzględnieniem faktu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna, co skutkowało przyznaniem świadczenia wspierającego od miesiąca złożenia wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Zdaniem Kolegium, powyższe okoliczności wywarły istotne znaczenie dla ustalonego prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto organ II instancji dodał, że osoba z niepełnosprawnościami składając wniosek do ZUS o świadczenie wspierające, miała obowiązek zgłoszenia faktu pobierania przez opiekuna świadczenia pielęgnacyjnego (odznaczając to w systemie na formularzu wniosku), a ponadto mogła zdecydować, od jakiego miesiąca chciała mieć przyznane przez ZUS świadczenie wspierające, dzięki czemu mogła nie dopuścić do sytuacji otrzymania świadczenia wspierającego za ten sam okres, za który jej opiekun otrzymał świadczenie pielęgnacyjne i tym samym można było uniknąć sytuacji powstania nienależnie pobranych świadczeń po stronie jej opiekuna. Kolegium podkreśliło, że znaczenie dla uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane ma wyłącznie wskazany fakt pobierania obu świadczeń za ten sam okres, natomiast pozostaje bez znaczenia, że oba te świadczenia nie były wypłacane jednocześnie. Wraz z przyznaniem świadczenia wspierającego S. I. – D. I. przestała spełniać przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające jest nienależnie pobranym świadczeniem pielęgnacyjnym, co wprost wynika z art. 63 ust. 11 u.ś.w. i stosownie do treści art. 30 u.ś.r. podlega zwrotowi. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawodawca nie przewidział uznaniowości w powyższym zakresie i możliwości odstąpienia zarówno od żądania zwrotu wypłaconej kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W ocenie organu II instancji, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają okoliczności podniesione w odwołaniu, a nadto nie potwierdziły się zarzuty w nim podnoszone, dotyczące naruszeń procedury czy też prawa materialnego - zarówno fakt zgłoszenia organowi wpłacającemu świadczenie pielęgnacyjne informacji o przyznanym osobie wymagającej opieki świadczeniu wspierającym, jak i przyznanie świadczenia wspierającego z mocą wsteczną. Powyższe zarzuty są ambiwalentne dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem w świetle przytaczanej regulacji obu ustaw - u.ś.r. i u.ś.w. za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne uważa się świadczenie wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Kolegium wskazało, że spłata nienależnie pobranego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 31 stycznia 2024 r. do 28 lutego 2025 r. możliwa jest ze środków finansowych z przyznanego S. I. od 31 stycznia 2024 r. świadczenia wspierającego i winna zostać uzgodniona między małżonkami. Organ odwoławczy ocenił, że zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 35 k.p.a. jest niezasadny i wykracza poza przedmiot postępowania odwoławczego (organ odwoławczy w tym postępowaniu nie rozstrzyga w zakresie terminów załatwiania sprawy), aczkolwiek zgłoszenie organowi I instancji w dniu 25 marca 2025 r. informacji o przyznanym S. I. świadczeniu wspierającym dało temu organowi podstawę do zmiany/uchylenia ustalonego prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero podjęcie ostatecznego rozstrzygnięcia w powyższym zakresie dało podstawę do prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie. Oba postępowania wymagały zastosowania stosownych procedur poprzedzonych postępowaniami wyjaśniającymi z poszanowaniem zasad m.in. zapewnienia stronie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Nadto organ II instancji dodał, że do terminów określonych w przepisach poprzedzających art. 35 k.p.a. nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania, okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła D. I., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uznanie, że pobrane świadczenie pielęgnacyjne było należne i nie podlega zwrotowi. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła argumenty tożsame z przedstawionymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i oddalenie skargi. Jednocześnie odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy wskazał, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 20 listopada 2025 r. skarżąca oświadczyła, że wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyjaśnić przy tym należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 120 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z wnioskiem o rozpoznanie niniejszej sprawy w tym trybie wystąpił organ, a skarżąca w odpowiedzi na ten wniosek nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W związku z tym przedmiotowa sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 grudnia 2025 roku. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu w powyższym trybie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26 sierpnia 2025r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 25 lipca 2025 r. w przedmiocie uznania i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 31 stycznia 2024 r. do 28 lutego 2025 r. Biorąc pod uwagę wyżej zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny uchylenia decyzji Sąd stwierdził, że wniesiona przez D. I. skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w powołanych wyżej przepisach. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 323 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "u.ś.r." oraz ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) – powoływanej dalej jako: "u.ś.w." W pierwszej kolejności należy wskazać, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym, która zmieniła zasady przyznawania wsparcia opiekunom osób niepełnosprawnych. Od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane wyłącznie opiekunom osób niepełnosprawnych do ukończenia 18 roku życia. Natomiast dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich przewidziane jest obecnie świadczenie wspierające, które jest świadczeniem udzielanym na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2 lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania. Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ale nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna (art. 9 ust. 1-3 u.ś.w.). Stosownie do art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego (art.63 ust. 6 u.ś.w.). Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego (ust. 9). Należy podkreślić, że zgodnie z art. 61 ust. 11 u.ś.w. za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że opiekun osoby niepełnosprawnej traci prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z chwilą, gdy osoba z niepełnosprawnością nabywa prawo do świadczenia wspierającego. Należy zaznaczyć, że wypłata opiekunowi osoby z niepełnosprawnością świadczenia pielęgnacyjnego powinna zostać wstrzymana z chwilą złożenia przez osobę z niepełnosprawnością wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego. Taki wniosek może zostać złożony do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dopiero po wydaniu przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności ostatecznej decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. W kontrolowanej sprawie Sąd, kierując się powyższymi względami, podziela stanowisko organów w kwestii uznania i zobowiązania do zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 31 stycznia 2024 r. do 28 lutego 2025 r. Stanowisko to wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wskazanych powyżej przepisów prawa. Należy zauważyć, że z akt sprawy wynika, że pismem złożonym za pośrednictwem ePUAP w dniu 15 lutego 2025 r. skarżąca wniosła o wstrzymanie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze złożonym do ZUS wnioskiem o emeryturę. Następnie pismem złożonym za pośrednictwem ePUAP w dniu 25 marca 2025 r. skarżąca poinformowała organ I instancji o rezygnacji ze świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że decyzją z dnia 24 marca 2025 r. przyznane zostało jej mężowi S. I. świadczenie wspierające. Wobec powyższego decyzją z dnia 7 maja 2025 r., znak: 000237.ZK.05.2025, organ I instancji uchylił decyzję przyznającą skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem. Następnie decyzją z dnia 25 lipca 2025 r. organ I instancji orzekł, że kwota wypłacona skarżącej w okresie od 31 stycznia 2024 r. do 28 lutego 2025 r. w wysokości 39.538,40 zł w postaci świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem jest nienależnie pobranym świadczeniem podlegającym zwrotowi bez odsetek. Kolegium zgodziło się w pełni ze stanowiskiem organu I instancji, stwierdzając przy tym, że za ten sam okres od 31 stycznia 2024 r. do 28 lutego 2025 r. były pobierane dwa świadczenia, tj. świadczenie pielęgnacyjne oraz świadczenie wspierające, a obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości pobierania dwóch świadczeń za ten sam okres. Jednocześnie istotną okolicznością tej sprawy jest, że pismem z dnia 27 września 2023 r. organ I instancji poinformował skarżącą o nowych przepisach, które obowiązywać będą od 1 stycznia 2024 r. Organ wskazał przy tym m.in., że od dnia złożenia wniosku o świadczenie wspierające zawiesza się wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego oraz poinformował, że za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne uważa się świadczenie za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Organ poinformował również, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. Wniosek o świadczenie wspierające dla męża skarżącej został złożony w dniu 17 lutego 2025 r. (informacja od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych). Skarżąca nie poinformowała organu I instancji o tym fakcie. Podkreślić przy tym należy, że w elektronicznej wersji wniosku o świadczenie wspierające znajduje się pytanie: "czy od 1 stycznia 2024 r. pobierane jest świadczenie pielęgnacyjne?" Jak również zawarta została tam informacja, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Jednocześnie organ II instancji ustalił, że we wniosku o świadczenie wspierające można wybrać datę, od której ma być przyznane świadczenia. Powyższe przesądza zatem, że skarżąca miała świadomość o nienależności świadczenia pielęgnacyjnego za okres przyznania świadczenia wspierającego. Wychodząc z powyższych ustaleń Sąd podziela w tej sprawie stanowisko Kolegium, że znaczenie dla uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane ma wyłącznie wskazany fakt pobierania obu świadczeń za ten sam okres, natomiast pozostaje bez znaczenia, że oba te świadczenia nie były wypłacane jednocześnie. Wraz z przyznaniem świadczenia wspierającego S. I. – D. I. przestała spełniać przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające jest nienależnie pobranym świadczeniem pielęgnacyjnym. Ponadto organ odwoławczy zasadnie wskazał, że ustawodawca nie przewidział uznaniowości w powyższym zakresie i możliwości odstąpienia zarówno od żądania zwrotu wypłaconej kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym wskazuje się, że art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest to odrębny i niezależny od regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 30 ust. 2 u.ś.r.) przepis szczególny, co oznacza, że poza przesłanką jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń (pielęgnacyjnego i wspierającego) nie wymaga spełnienia innych warunków dla uznania, że świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 października 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 690/25, LEX nr 3952786 i wskazane w nim orzecznictwo). Biorąc pod uwagę to zapatrywanie Sąd w składzie niniejszym nie podzielił stanowiska WSA w Łodzi wyrażonego w wyroku z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 779/24, wskazanego w skardze. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, Kolegium czyniąc za podstawę swego działania art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., prawidłowo utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organy administracji obu instancji wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełniły obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odpowiada wymogom art.107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska skarżącej. W sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Z powyższych względów, Sąd, nie podzielając zarzutów skarżącej, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. ds

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło