II OZ 2042/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D. K. i D1. K. oraz K. P. i R. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1535/25 wzywające K. P. i D. K. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 kwietnia 2025 r. nr 406/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: 1. oddalić zażalenia D. K. i K. P., 2. odrzucić zażalenia D1. K. i R. P. D. K. i K. P. (dalej jako Skarżące) wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 kwietnia 2025 r. nr 406/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Skaraga nie została opłacona. Zarządzeniem z 30 czerwca 2025 r. Przewodniczący Wydziału VII wezwał obie skarżące do uiszczenia, na podstawie art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej jako "P.p.s.a.") i § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpisu sądowego od skargi na Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 kwietnia 2025 r. nr 406/2025 w kwocie 500 zł w terminie 7dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. D. K. i D1. K. w piśmie z 18 czerwca 2025 r. a K. P. i R. P. w piśmie z 29 lipca 2025 r. wnieśli odrębne zażalenia na powyższe zarządzenie. D. K. i D1. K. kwestionują zarządzenie wzywające do wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie. Wskazują na uprawnienie strony skarżącej w przypadku braku możliwości finansowych do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ich zdaniem wydanie zarządzenia bez rozpoznania wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych narusza art. 246 § 1 P.p.s.a. K. P. i R. P. przywołali tożsame z powyższym uzasadnienie wniesionego zażalenia na zarządzenie Przewodnmiczącego Wydziału. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznając zażalenie na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi sprawdza czy w przedmiotowej sprawie należało uiścić wpis sądowy i w jakiej wysokości. Nie bada się powodów dlaczego skarżący nie uiścili tej opłaty np. że ich sytuacja finansowa nie pozwalała na poniesienie tego wydatku. Nie bada też w jakiej sytuacji finansowej skarżący się znajdują. Ocena Sądu dotyczy tego czy w konkretnej sprawie wywołanej skargą skarżące zgodnie z przepisami powinny były uiścić wpis sądowy od skargi i czy powinny to zrobić w takiej wysokości, jak wskazał to Przewodniczący Wydziału w skierowanym do nich wezwaniu. Oceniając, na skutek wniesionego zażalenia, legalność zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, NSA sprawdza jedynie czy istniał obowiązek uiszczenia przez skarżące wpisu sądowego od skargi i w jakiej wysokości. Jeśli skarżące nie posiadały w chwili wnoszenia skargi wystarczających środków na poniesienie opłat sądowych w tym wpisu od skargi to mogły na każdym etapie postępowania wystąpić o zwolnienie z ponoszenia kosztów sądowych stosownie do przepisów o prawie pomocy. Jak wynika z akt sprawy skarżące wnosząc skargę nie wystąpiły o prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Uczyniły to dopiero wnosząc zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające je do uiszczenie wpisu od skargi. Potwierdza to zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 23 lipca 2025 r., w którym odnotowano wniesienie zażalenia D. K. i D1. K. a jednocześnie wniosek D. K. o zwolnienie z kosztów sądowych. Jak wynika z akt sprawy wniosek ten został rozpoznany postanowieniem starszego referendarza sądowego z 16 grudnia 2025 r. sygn. akt VII SPP/Wa 326/25 odmownie i z uwagi na sprzeciw strony z 7 stycznia 2026 r. sprawa prawa pomocy będzie przedmiotem oceny WSA w Warszawie. Podobne okoliczności wystąpiły jeśli chodzi o K. P. Wystąpiła ona z wnioskiem o prawo pomocy na etapie wnoszenia zażalenia na zarządzenie o wpisie w piśmie z 29 lipca 2025 r. Jej wniosek zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 4 sierpnia 2025 r. został przedstawiony referendarzowi sądowemu do rozpoznania. Postanowieniem z 16 grudnia 2025 r. wydał on postanowienie sygn. akt VII SPP/Wa 369/25, w którym odmówił on prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżąca wniosła sprzeciw 7 stycznia 2026 r. Zatem WSA w Warszawie przesądzi prawomocnie o kwestii przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji Przewodniczący Wydziału przyjmując 30 czerwca 2025 r. do rozpoznania skargę skarżących na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 kwietnia 2025 r. nr 406/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, która nie została opłacona i nie został wniesiony wniosek o prawo pomocy postąpił prawidłowo kierując do D. K. i K. P. wezwanie na podstawie art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a. dotyczące obowiązku uiszczenie wpisu od skargi. Zasadnie określono też wysokość tego wpisu na kwotę 500 zł stosownie do § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Przedmiotem zaskarżenia była decyzja o rozbiórce obiektu budowlanego zatem sprawa dotyczyła zakresu architektura i budownictwo. Wpis sądowy od skargi z takiego zakresu wynosi 500 zł. Mając powyższe na uwadze NSA stwierdza, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy obowiązek uiszczenia przez skarżące wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł istniał i wysokość tej opłaty została określona w zaskarżonym zarządzeniu prawidłowo. Tym samym, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 198 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Zażalenia D1. K. i R. P. podlegały odrzuceniu stosownie do art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 198 P.p.s.a. jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej (zażalenia) wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zażalenia złożone w niniejszej sprawie przez D1. K. i R. P. na zarządzenie Przewodmniczącego Wydziału z 30 czerwca 2025 r. wzywające K. P. i D. K. do uiszczenia wpisu od skargi przez nie wniesionej jest niedopuszczalne, ponieważ nie byli oni podmiotami zobowiązanymi do wpisu z uwagi na wniesienie skargi. Były nim wyłącznie skarżące. Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem skarżonego orzeczenia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie wskazanych w nim adresatów. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie zażaleń D1. K. i R. P.