I OSK 2552/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 października 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 688/24 w sprawie ze skargi B.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 5 sierpnia 2024 r., nr SKO.442.1007.244.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od B.N. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 688/24 po rozpoznaniu skargi B.N. (dalej "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 5 sierpnia 2024 r., nr SKO.442.1007.244.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy R. z dnia 1 lipca 2024 r. nr SR.5303.201.2024. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia 26 kwietnia 2021 r. Burmistrz Gminy R. przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem – M.K. na okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego (...), nie dłużej jednak niż do dnia 31 stycznia 2024 r. Decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r. Burmistrz zmienił wysokość przyznanego skarżącej świadczenia w okresie od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 stycznia 2024 r. Decyzją z dnia 20 stycznia 2024 r. Burmistrz zmienił wysokość przyznanego skarżącej świadczenia w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 stycznia 2024 r. Wnioskiem z dnia 5 lutego 2024 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem M.K., na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. W dniu 26 marca 2024 r. Burmistrz Gminy R. orzekł o umorzeniu postępowania w części dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na ojca na okres od 2023-11-01 do 2024-01-31 oraz o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na M.K., na okres od 2024-02-01 do bezterminowo. Decyzją z dnia 2 maja 2024 r.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Kolejną decyzją z dnia 1 lipca 2024 r. Burmistrz Gminy R. ponownie umorzył postępowanie w części dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na M.K. na okres od 2023-11-01 do 2024-01-31 oraz o odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, na okres od 2024-02-01 do bezterminowo. Organ I instancji odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia przesłanki wieku powstania niepełnosprawności, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Decyzją z dnia 5 sierpnia 2024 r., nr SKO.442.1007.244.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia, jednakże w rozpatrywanej sprawie, jego zdaniem, skarżąca nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, o której mowa w art. 17b ust. 1 u.ś.r., co stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w powołanym na wstępie wyroku uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że w jego ocenie organy orzekające w sprawie nie poczyniły wystarczających ustaleń w kwestii faktycznego zakończenia przez skarżącą prowadzenia gospodarstwa rolnego. Sąd zwrócił uwagę, iż organ odwoławczy mając wątpliwości co do okoliczności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego winien wezwać skarżącą do udzielenia stosownych wyjaśnień lub przedłożenia odpowiedniej decyzji w tym zakresie. W ocenie Sądu, organ II instancji całkowicie pominął okoliczność, że skarżąca na podstawie umowy dzierżawy z 1 października 2020 r. wydzierżawiła całe swoje gospodarstwo rolne K.S. i zobowiązała się do przekazywania mu dopłat i zwrotu podatku w zamian za obrabianie ziemi. Z kolejnych oświadczeń pisemnych wynika, że K.S. otrzymał pieniądze z dopłat i zwrotu akcyzy w dniach 1.12.2021 r., 1.12.2022 r., 1.12.2023 r. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie (dalej "skarżący kasacyjnie", "organ") reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając wyrok w całości organ zarzucił: - na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a.") - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej "u.ś.r.") poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącą od 1.10.2020 r. pomimo tego, iż skarżąca w latach 2021 - 2024 korzystała z form wsparcia skierowanych wyłącznie do rolników, tj. zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej oraz dopłat bezpośrednich z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. - na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy ustalony stan faktyczny sprawy winien skutkować oddaleniem skargi skarżącej stosownie do normy art. 151 P.p.s.a, tymczasem dowolna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji oraz niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 i art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. spowodowały, że Sąd I instancji uchylił decyzję Kolegium; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. wyrażające się w odmiennej ocenie i bezpodstawnym zanegowaniu przez Sąd I instancji dokonanej przez organy oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zgodnie z którym skarżąca nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, skoro do dziś korzysta z dopłat bezpośrednich oraz otrzymuje zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, co doprowadziło Sąd I instancji, wbrew treści zebranego materiału dowodowego, do uznania zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, a tym samym przypisania Kolegium naruszenia prawa procesowego polegającego na zaniechaniu dalszych wyjaśnień, które to w sprawie nie miało miejsca, jak również ich przeprowadzenie nie doprowadziłyby do wydania odmiennej decyzji; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie zaniechało dalszych wyjaśnień stanu faktycznego, tj. naruszyło art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i oparło decyzję jedynie na dowodach znajdujących się w aktach sprawy, podczas gdy Kolegium zgromadziło pełny materiał dowodowy w postaci zaświadczeń i ostatecznych decyzji właściwych organów, z których w sposób niewątpliwy wynika, iż skarżąca nadal posiada status rolnika, bowiem korzysta z form wsparcia skierowanych do rolników, tj. zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej oraz dopłat bezpośrednich z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a jakiekolwiek dalsze wyjaśnienia nie doprowadziłyby do wydania odmiennej decyzji; d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i uwzględnienie skargi, choć nie miało miejsce naruszenie norm prawa materialnego ani przepisów postępowania, zatem nie było podstaw do uchylenia decyzji wydanych przez organy obu instancji. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z 5 sierpnia 2024 r. nr SKO.442.1007.244.2024, w oparciu o art. 188 P.p.s.a., 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych ewentualnie o: 3) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, 4) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Ponadto, na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a., strona zrzekła się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie. Odpowiedz na skargę kasacyjną złożyła skarżąca, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a., ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądała jej przeprowadzenia. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy. Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do zakwestionowania rozstrzygnięcia Sądu I instancji w zakresie zaistnienia braku dostatecznych dowodów na okoliczność zaprzestania przez skarżącą prowadzenia gospodarstwa rolnego w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Na wstępie zaznaczenia wymaga, że z dniem 1 stycznia 2024 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429). Zgodnie z brzemieniem art. 63 ust. 1 tejże ustawy w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednocześnie stosownie do treści art. 63 ust. 3 tej ustawy, osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. Zgodzić się w tym kontekście należy z Sądem I instancji, że sprawa skarżącej powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. albowiem decyzją z dnia 26 kwietnia 2021 r. przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Wedle brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (ust. 2). Zaznaczenia wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia "rolnik". Pojęcie to zostało szeroko omówione w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 512, w której Sąd ten orzekł, że "Prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.).". Z uzasadnienia uchwały wynika, że definicję "rolnika" zawiera ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.). Zgodnie z art. 6 pkt 1 tej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku – rozumie się przez to pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. W myśl tej definicji rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Natomiast ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt 6 stanowi, że ilekroć jest w niej mowa o gospodarstwie rolnym to oznacza gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Według ustawy o podatku rolnym, aby dany obszar gruntów uznać za gospodarstwo rolne obszar ten musi być odpowiednio sklasyfikowany, nie może być na nim prowadzona inna działalność niż działalność rolnicza, mieć odpowiednią powierzchnię oraz być w posiadaniu m.in. osoby fizycznej. Uchwała wskazuje również na zawodowy charakter działalności rolniczej - użycie w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników określenia "rolnik", oznaczającego specyficzne zajęcie i związane z nim umiejętności, jak i to, że ustawa ta przyjmuje zasadę wyłączenia z obowiązku rolniczego ubezpieczenia społecznego osób spełniających warunki do objęcia innym ubezpieczeniem społecznym (art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3), dopuszczając jedynie w ograniczonym zakresie możliwość dalszego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez osoby podejmujące pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 5a). Unormowanie to wskazuje jasno cel ustawodawcy, jakim jest zapewnienie ubezpieczenia społecznego osobom, dla których prowadzenie działalności rolniczej jest zawodem, stanowiącym ich podstawowe zajęcie i stałe źródło utrzymania (zob. np. art. 7 ust. 2 i 16 ust. 2 pkt 1 ustawy), i które z tego względu nie mają innego tytułu do ubezpieczenia. Stały charakter, jako kolejna cecha działalności rolniczej, wynika z istoty określenia "prowadzenie działalności". Potwierdzają ją także przepisy ustawy, z których wynika, że stały charakter takiej działalności ustawodawca uważa za oczywisty. W szczególności do takiej konkluzji powadzi treść art. 7 ust. 2 i art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy, zgodnie z którymi ubezpieczeniu społecznemu rolników na wniosek podlega inny (niż osoba, której gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny) rolnik lub domownik, jeżeli działalność rolnicza stanowi stałe źródło jego utrzymania. Osobisty charakter działalności, jako cecha działalności rolniczej, oznacza, że rolnik osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, co wyraża się co najmniej w tym, że do niego zwykle należy podejmowanie decyzji dotyczących prowadzonego gospodarstwa. Wynika to z samego sensu wyrażenia "prowadzenie działalności". Sąd uznał zatem, że tak rozumiany osobisty charakter działalności rolniczej nie wyklucza korzystania z pomocy innych osób w prowadzeniu gospodarstwa lub zatrudniania w tym celu pracowników. Należy dodać, że prowadzenie działalności rolniczej wiąże się ściśle z normalnymi działaniami koniecznymi dla prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. z wykonywaniem pracy w tym gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności związanych z prowadzeniem takiej działalności. Założenie takie leży wyraźnie u podłoża regulacji rolniczego ubezpieczenia wypadkowego i chorobowego (art. 7-14 ustawy), które ma rację bytu tylko w przypadku istnienia wskazanego związku prowadzenia działalności z pracą w gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności łączących się z prowadzeniem działalności rolniczej. Praca ta lub czynności nie muszą jednak mieć charakteru pracy fizycznej. Mogą, jak wyjaśniał Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 30 maja 1988 r., sygn. akt III UZP 8/88, wpisanej do księgi zasad prawnych (OSNCP 1988, nr 12, poz. 166), polegać np. na zarządzaniu gospodarstwem. W takim przypadku zarządzanie gospodarstwem powinno mieć charakter zawodowej, stałej, osobistej i realizującej interesy danej osoby (posiadacza gospodarstwa) działalności rolniczej, mającej charakter pracy lub innych czynności wiążących się z prowadzeniem gospodarstwa. Należy również podkreślić, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa nie mogą być kwalifikowane, jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nimi wykonywanie wyżej określonej działalności rolniczej (por. wyrok SN z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt I UK 16/05, OSNP 2006, nr 17-18, poz. 278). Pojęcie "prowadzenie gospodarstwa rolnego" mieści w sobie cały zespół czynności. Słowo "prowadzenie" w języku polskim oznacza bowiem sprawowanie nad czymś nadzoru, zarządzanie, kierowanie czymś, zajmowanie się czymś, trudnienie się czymś, realizowanie jakiegoś celu. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może również polegać tylko na zarządzaniu nim. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu (por. stanowisko SN zawarte np. w wyrokach z dnia 22 kwietnia 1987 r., sygn. akt II URN 50/87, LEX nr 14647; z dnia 3 lipca 1987 r., sygn. akt II URN 132/87, OSNCP 1988 nr 10, poz. 147 oraz w uchwale z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 5/04, OSNP 2004, nr 22, poz. 389). W uzasadnieniu uchwały II UZP 5/04 Sąd Najwyższy utożsamił utratę zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym z utratą możliwości jego prowadzenia. Przyjęte wyżej rozumienie pojęcia prowadzenia działalności rolniczej znajduje dodatkowe potwierdzenie w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 803), która do cech pojęcia rolnika indywidualnego zalicza, między innymi, osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego, wprowadzając domniemanie, że taki stan rzeczy występuje, gdy dana osoba podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności w gospodarstwie rolnym (art. 6). Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Oznacza to, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżąca złożyła co prawda oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego z dniem 1 stycznia 2020 r., jednakże w kontrze powyższego, w aktach sprawy znajdują się: zaświadczenie Kierownika Biura Powiatowego w R. z/s w [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 kwietnia 2024 r. poświadczające, iż skarżąca od dnia 1 października 2020 r. pobierała dopłaty w ramach wsparcia bezpośredniego oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), oraz decyzje działającego z upoważnienia Burmistrza Gminy R. - Zastępcy Naczelnika ds. Podatków i Opłat lokalnych Urzędu Miejskiego Gminy R. nr z dnia 03.03.2021 r., nr z dnia 10.02.2022 r., z dnia 31.08.2022 r., nr z dnia 16.02.2023 r., z dnia 28.08.2023 r. oraz nr z dnia 22.02.2024 r., w których ustalono odpowiednio w latach 2021-2024 zwrot na rzecz skarżącej podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. W tak przedstawionych okolicznościach sprawy uznać należy, że skarżąca nie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym. Jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach, aby można było uznać osobę za rolnika prowadzącego działalność rolniczą, nie jest wymagane, aby rolnik osobiście wykonywał pracę we własnym gospodarstwie rolnym. Wystarczające jest, ażeby nim zarządzał i pobierał z tego tytułu dopłaty, co również jest uznane za formę aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi (...) (Dz.U.2020.1341). Ponadto w art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2024 r., poz. 261 ze zm.) wynika, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz.U.2023.1948) zwrot podatku przysługuje producentowi rolnemu. Za producenta rolnego uważa się natomiast osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (ust. 2). Zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie organem, że skarżąca korzystając ze wsparcia w postaci zwrotu podatku akcyzowego, zobowiązana była przedkładać faktury VAT dokumentujące zakup oleju napędowego wykorzystywanego przy produkcji rolnej, co również potwierdza okoliczność o prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Odnosząc się natomiast do kwestionowanej umowy dzierżawy z dnia 1 października 2020 r. na okoliczność, iż skarżąca wydzierżawiła swoje gospodarstwo rolne K.S. i zobowiązała się do przekazywania mu dopłat i zwrotu podatku w zamian za obrabianie ziemi wskazać należy, że okoliczność ta nie mogła podważyć uznania skarżącej za rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne. Zgodnie z brzmieniem art. 693 § 1 Kodeksu cywilnego przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Umowa dzierżawy powinna mieć również formę pisemną, gdy jest zawarta na okres dłuższy niż rok (zob. Nazaruk Piotr (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany Opublikowano: LEX/el. 2024). Umowa dzierżawy gruntów rolnych powinna zostać również zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków bądź potwierdzona przez wójta (burmistrza) - art. 28 ust. 4 pkt 1 oraz art. 38 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2020 r. poz. 174). Zauważenia wymaga, że przedstawiona przez skarżącą umowa nie zawiera przede wszystkim podstawowych danych określających min.: dokładne strony umowy (dokładne dane wydzierżawiającego i dzierżawcy), okres jej obowiązywania, wysokość czynszu i termin jego uiszczania oraz podstawowych praw i obowiązków stron umowy. Dlatego też, przedłożona przez skarżącą umowa dzierżawy z dnia 1 października 2020 r. w kontrze z zaświadczeniem Kierownika Biura Powiatowego w R. z/s w [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 kwietnia 2024 r. oraz decyzjami działającego z upoważnienia Burmistrza Gminy R. – Zastępcy Naczelnika ds. Podatków i Opłat Lokalnych Urzędu Miejskiego Giny R., w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie mogła podważyć ustaleń dokonanych przez organ II instancji o uznaniu skarżącej za rolnika prowadzącego gospodarstwo. Powyższe dokumenty, wbrew stanowisku Sądu I instancji, w sposób niebudzący wątpliwości zaprzeczają złożonemu przez skarżącą oświadczeniu z dnia 5 lutego 2024 r. o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego z dniem 1 października 2020 r. Nie można tym samym zgodzić się z Sądem I instancji, że organ odwoławczy nie poczynił w sprawie wystarczających ustaleń w kwestii faktycznego zaprzestania przez skarżącą prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wbrew stanowisku Sądu I instancji ustalenie, że skarżąca otrzymywała dopłaty i zwrot podatku akcyzowego przesądza o tym, że w dacie złożenia wniosku nie zaprzestała ona prowadzenia gospodarstwa rolnego bądź wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Również Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uznania, że materiał dowodowy sprawy był niewystarczający do wydania decyzji odmownej w rozpatrywanej sprawie. Z tych też względów, zasadny okazał się być zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. również uznać należy za usprawiedliwiony. Zarzucenie naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Wskazany przepis stanowi, iż organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Istotnym jest zatem, że po pierwsze przepis ten nie był stosowany przez Sąd I instancji, a po wtóre przepis ten jest przepisem blankietowym wskazującym na rozstrzygnięcie wydane przez organ drugiej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a.