III SA/Kr 1158/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Bogusław Wolas (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2021 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 sierpnia 2020 r. nr: [...] w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala W dniu 6 grudnia 2019 r. w K odbyła się kontrola drogowa pojazdu marki Skoda o nr. rej. [...]. Pojazdem kierował K. B., wykonując przewóz w imieniu i na rzecz T sp. z o.o. w K. Kontrola została udokumentowana protokołem kontroli nr [...]. Podczas kontroli ustalono, że kontrolowany przewoził jednego pasażera z przystanku K przy hotelu M na ul. Ś w K i został zatrzymany w trakcie przewozu na ww. trasie na ul. P. Stwierdzono, że kierowca kontrolowanego pojazdu nie posiada wypisu z licencji podmiotu, na rzecz którego wykonywał przewóz. Nadto stwierdzono, że kierowca nie posiadał ważnych na dzień kontroli orzeczeń - lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W tym stanie sprawy Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "WITD") z 30 stycznia 2020 r., nr: [...], nałożył na D. Z. (dalej: "skarżący", "strona") jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie T sp. zo.o. w K karę pieniężną w wysokości 2.500 zł. Podstawą jej wydania było stwierdzenie przez WITD, że skarżący naruszył: 1) art. 92 a ust, 2 oraz 92 a ust. 8 ustawy o transporcie drogowym tj. wykonywał przewóz drogowy przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i za to, na podstawie Ip. 4.2 załącznika nr 4 do ustawy - wymierzył karę 1.000 zł; 2) art. 92 a ust 2 oraz 92 a ust. 8 ustawy o transporcie drogowym tj. wykonywał przewóz drogowy przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i za to, na podstawie Ip. 4.3 załącznika nr 4 do ustawy - wymierzył karę 1.000 zł; 3) art. 92 a ust 2, oraz art. 92 ust. 8 ustawy o transporcie drogowym tj. nie wyposażył kierowcy w wypis z licencji i za to, na podstawie l.p. 1.2 załącznika nr 4 - wymierzył karę 500 zł. Skarżący w odwołaniu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, zarzucił: 1) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności poczynienie ustaleń nie mających żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy w zakresie tego, że zatrzymany kierowca zatrudniony był na podstawie stosunku pracy, podczas, gdy kierowca nie wykonywał w dniu kontroli przejazdu w imieniu i na rzecz firmy T Sp. z o.o., a na rzecz firmy L K. B.; 2) naruszenie art. 39 a ust 1 pkt 3 i 4 w zw. z 39 1 ust 1 pkt 1 b ustawy o transporcie drogowym poprzez wskazanie błędnego adresata decyzji i nałożenie kary pieniężnej na osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie działającym pod nazwą T sp. z o.o., podczas gdy kierowca nie był zatrudniony na podstawie stosunku pracy w kontrolowanym przedsiębiorstwie, a więc brak jest podstaw, aby wyposażał kierowcę w zaświadczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych; Decyzją z 4 sierpnia 2020 r., nr: [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia faktyczne organu I instancji i uznał, że osobą odpowiedzialną za dokonane naruszenia jest D. Z. jako zarządzający transportem w przedsiębiorstwie T sp. z o.o. w K. Zdaniem GITD zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza bezspornie, że kontrolowany przewóz wykonywany był na rzecz T sp. z o.o. Kierowca, przesłuchany pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznał, że wykonuje kontrolowany przewóz na rzecz ww. przedsiębiorstwa. Nadto zeznanie to jest zgodne z wydanym paragonem, który stanowi dowód potwierdzający stanowisko organu. Organ podkreślił, że przed wydaniem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej okoliczność wykonywania kontrolowanego przewozu na rzecz T sp. z o.o. nie była kwestionowana ani przez stronę, ani także przez reprezentującego ją pełnomocnika. Oceny tej nie zmienia fakt braku zatrudnienia kierowcy w ww. spółce na podstawie umowy o pracę. W konsekwencji skarżący odpowiada za brak wyposażenia kierowcy w wypis z licencji oraz brak orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, które zobowiązany był okazać podczas kontroli drogowej. GITD podkreślił, że jednym z podstawowych obowiązków zarządzającego transportem jest weryfikacja posiadanych przez kierowców uprawnień i dochowanie pieczy nad tym, aby wykonywali oni swoje zadania zgodnie z przepisami prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie D. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, jak i o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Zakwestionowanej decyzji zarzucił: 1) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.pa.. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie na jakiej podstawie (stosunek pracy czy stosunek cywilnoprawny) kontrolowany kierowca współpracował ze spółką T Sp. z o.o. z siedzibą w K, podczas, gdy kierowca wykonywał w dniu kontroli przejazd w imieniu i na rzecz firmy L K. B.; 2) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności poczynienie ustaleń nie mających żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy w zakresie tego, że zatrzymany kierowca zatrudniony był na podstawie stosunku pracy, podczas, gdy kierowca ten nie był pracownikiem kontrolowanego przedsiębiorcy; 3) naruszenie art. 39 a ust 1 pkt 3 i 4 w zw. z 39 1 ust 1 pkt 1 b ustawy o transporcie drogowym poprzez wskazanie błędnego adresata decyzji i nałożenie kary pieniężnej na osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie działającym pod nazwą T Sp. z o.o. z siedzibą w K, podczas gdy kierowca nie był zatrudniony na podstawie stosunku pracy w kontrolowanym przedsiębiorstwie, a więc brak jest podstaw do tego, aby wymagać od skarżącego by wyposażał takiego kierowcę w zaświadczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych; 4) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji; 5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji w zakresie konieczności zweryfikowania podstawy zatrudnienia kierowcy w przedsiębiorstwie; 6) art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego w dniu 6 grudnia 2019 r. w K przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz nie posiadał wypisu z licencji. Obowiązek posiadania takich orzeczeń wynika wprost z art. 39a ust. 1 pkt 3 i pkt 4, art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, zwanej dalej u.t.d.): "Art. 39a. 1. Przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta: 3) nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; 4) nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; Art. 39j. 1. Kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. 2. Badania lekarskie, o których mowa w ust. 1, są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3-6, w zakresie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040, 1043 i 1495), zwanej dalej "Kodeksem pracy". 3. Zakres badań lekarskich, o których mowa w ust. 1, obejmuje ponadto ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zgodnie z rozdziałem 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Art. 39k. 1. Kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. 2. Badania psychologiczne, o których mowa w ust. 1, są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, w zakresie i na zasadach określonych dla kierowców w rozdziale 13 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami". Obowiązek posiadania wypisu z licencji wynika z kolei wprost z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.: "Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto – wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji". Zdaniem Sądu, organy administracyjne obu instancji prawidłowo ustaliły, że w dniu 6 grudnia 2019 r. kierowca K. B. wykonywał zarobkowy, okazjonalny przewóz osób na rzecz T Sp. z o.o. z siedzibą w K. Przewóz osób odbył się w ramach zamówienia złożonego przez pasażera za pośrednictwem aplikacji B. Jako osoba zarządzająca transportem w tym przedsiębiorstwie został wyznaczony skarżący D. Z. Zgodnie z treścią art. 4 pkt 1 u.t.d., krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie natomiast z art. 4 pkt 11 u.t.d., przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że zwięzłość definicji przewozu okazjonalnego zawartej w ustawie o transporcie drogowym wymusza - celem prawidłowego zdefiniowania tego pojęcia - sięgnięcie do kryteriów charakteryzujących przewóz okazjonalny wynikających z przepisów prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz.U.UE.L2009.300.88). Zgodnie z art. 2 pkt 4 tego rozporządzenia, za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. Przewóz okazjonalny należy rozumieć zatem jako odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej. W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1361/06, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc wykonywany w dniu 6 grudnia 2019 r. przez kierowcę K. B. przewóz osób na rzecz T Sp. z o.o. miał niewątpliwie charakter okazjonalny i zarobkowy. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że usługa przewozu została zamówiona przez aplikację internetową B. W wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt C-34/15 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami, nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług tych kierowców. W tych okolicznościach należy przyjąć, że kierowca korzystając z aplikacji B przy nawiązywaniu kontaktu z klientem realizował zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób na rzecz T sp. z o.o. Dzięki tej aplikacji i wykonanemu przewozowi przedsiębiorstwo T sp. z o.o. uzyskało wynagrodzenie za wykonany przewóz osób, co nie tylko potwierdza, że doszło do wykonania usługi w zakresie transportu drogowego, ale że usługa ta została wykonana w imieniu i na rzecz tego przedsiębiorstwa. Niewątpliwie zatem w niniejszej sprawie podmiotem wykonującym transport drogowy był przedsiębiorca, w imieniu którego zarządzającym transportem był skarżący. Tym samym to na przedsiębiorcy, a w tym przypadku na profesjonalnym zarządcy transportu, spoczywa odpowiedzialność za zabezpieczenie spełnienia wymogów w zakresie przewozu osób, w tym wymagań dotyczących kierowców i to niezależnie od formy ich zatrudnienia. Za zupełnie bezzasadne należy uznać zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego w zakresie niewystarczającego wyjaśnienia na jakiej podstawie kontrolowany kierowca współpracował z T sp. z o.o. Bezsprzecznie bowiem kierowca wykonywał przewóz osób w imieniu wymienionego wyżej przedsiębiorcy i na jego rzecz, a to na jakiej czynił to podstawie prawnej - czy na podstawie umowy o pracę czy umowy cywilnoprawnej - nie ma znaczenia. Celem przepisów nakładających na przedsiębiorcę obowiązek skierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez wyeliminowanie osób, których stan zdrowia nie pozwala na pracę w charakterze kierowcy. Przyjęcie zatem, że tylko kierowcy zatrudnieni na umowę o pracę podlegają obowiązkowym badaniom lekarskim i psychologicznym, a ci pracujący np. na umowę zlecenia nie, nie jest niczym uzasadnione. Taka wykładnia omawianych przepisów ustawy o transporcie drogowym stawiałaby w uprzywilejowanej pozycji przedsiębiorców zlecających wykonywanie przewozu kierowcom zatrudnianym na tzw. "umowach śmieciowych" i skłaniałaby ich do rezygnacji z podpisywania z nimi umów o pracę. Naruszałoby to też zasadę równości wobec prawa, gdyż przedsiębiorca zatrudniający kierowców na umowę o pracę byłby w gorszej sytuacji niż przedsiębiorca zlecający kierowcom wykonywanie przewozu osób na podstawie umów cywilnoprawnych. W związku z powyższym Sąd uznał, że fakt, iż kontrolowany kierowca wykonywał przewóz osób na podstawie umowy zlecenia nie zwalniał przedsiębiorcy z obowiązku skierowania go na badania lekarskie i psychologiczne. Tym samym nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, jak również wypisu z licencji, było prawidłowe. Sąd podkreśla więc, że w sytuacji ustalenia przez organy administracyjne osoby zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie posiadającym licencję na wykonywanie krajowego transportu osób w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, osoba ta podlega karze administracyjnej określonej w załączniku nr 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140) za brak zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia psychologa o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy u kierowcy wykonującego przewóz (lp. 4.2 i 4.3 załącznika), za brak wypisu z licencji (lp. 1.2 załącznika), bez względu na rodzaj umowy, na podstawie której kierowca wykonuje przewóz (pisemnej czy ustnej, umowy o pracę czy cywilnoprawnej umowy zlecenia). Podkreślić należy, że w świetle ustawy o transporcie drogowym osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym jest zobowiązana do działań organizacyjnych gwarantujących bezpieczeństwo innych użytkowników dróg, w tym doboru takich kierowców, którzy będą posiadali stosowne uprawnienia do wykonywania przewozów. Kierowca wykonujący przewóz musi dysponować zaświadczeniem lekarskim i zaświadczeniem psychologa o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 2 u.t.d. Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d. Takie okoliczności jednak w sprawie nie zaistniały. Również skarżący w trakcie postępowania administracyjnego takich okoliczności nie wskazał. Organy zasadnie zatem nałożyły na skarżącego, na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d., karę pieniężną za naruszenia określone w Lp. 1.2, 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy. Wobec powyższego Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające ich uchylenie, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto w decyzjach wskazano okoliczności i fakty, które zostały udowodnione, na których oparły się organy wydając swoje rozstrzygnięcia. Nie może być zatem mowy o naruszeniu art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.