II SA/Kr 1267/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 5 sierpnia 2025 r., znak: WS-VI.7534.3.57.2024.MK w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę Decyzją z dnia 27 maja 2024 r. znak: GN-II.6821.1.23.2023.Ko, działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.), Starosta Krakowski orzekł o: 1. umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako części działek: nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...] K. , jedn. ewid. Z., w granicach dawnej działki nr [...] b. gm. kat. K. , wszczętego z wniosku: A. B., W. R. i M. R. - W., 2. umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] poł. w obr[...] K. , jedn. ewid. Z., w granicach dawnej działki nr [...] b. gm. kat. K. , wszczętego z wniosku: A. B., W. R. i M. R. - W.. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że pismem z dnia 24 lutego 2023 r. A. B., działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik pozostałych spadkobierczyń W. R., tj. W. R. i M. R. - W., ustalonych w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego dla K. - K. w K., Wydział I Cywilny z dnia 17 listopada 1994 r., sygn. akt I [...], zwróciła się do Starosty Krakowskiego z wnioskiem o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działki: [...] b. gm. kat. K. , znajdujących się w dawnej księdze wieczystej nr [...]. W oparciu o kompilację działek nr 1- nr [...] poł. w b. gm. kat. K. z mapą ewidencyjną dla obrębu [...] K. , sporządzoną przez geodetę uprawnionego mgr inż. K. B. - K. (nr uprawnień [...]), wpisaną do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 8 grudnia 2017 r. pod nr [...] ustalono, że dawna działka nr [...], b. gm. kat. K. stanowi aktualnie części działek: nr [...], nr [...] oraz nr [...] poł. w obr[...] K. , jedn. ewid. Z.. Organ wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja dotyczy jedynie nieruchomości oznaczonej jako dawna działka nr [...] b. gm. kat. K. , natomiast sprawy zwrotu pozostałych działek wymienionych we wniosku z dnia 24 lutego 2023 r. rozstrzygane są w odrębnych postępowaniach. Dodał, że podstawą do rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest przepis art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W celu rozstrzygnięcia roszczenia o zwrot nieruchomości do akt sprawy pozyskano m.in. zbiór dokumentów [...] Zamek K. , plan sytuacyjny R. oraz części gruntu sprzedanego w łatach 1945-1947 folwarku "Zamek K. " l. dz. [...] z dnia 17 października 1949 r., protokół ustalenia stanu posiadania we wsi K. nr ks. rob. [...] roku 1958, wykaz zmian gruntowych dla wsi K., gromady Z., protokół obliczania powierzchni parcel wykonany w 1976 r. Organ pozyskał również akta sprawy nr [...] l.KH prowadzonej przed Starostą Krakowskim w sprawie dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...] K. , jedn. ewid. Z. w granicach dawnych działek: nr [...] - nr [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z., zawierające dokumentację dotyczącą Zamku K. W sprawie tej decyzja Starosty Krakowskiego z dnia 15 lutego 2019 r. nr GN.II.6821.1.45.201 l.KH została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego WS-VI.7534.3.65.2019.MK z dnia 13 czerwca 2019 r. Na podstawie zbioru dokumentów przy [...] Zamek K. ustalono, iż właścicielem majątku "Zamek K. " był A. K. W. G., który zmarł 5 lutego 1938 r. W ww. zbiorze dokumentów brak jest informacji o tym, aby prawo własności majątku "Zamek K. " kiedykolwiek przysługiwało W. R.. Ponadto nie odnaleziono aktu z dnia 22 grudnia 1947 r., który przywołuje wnioskodawczyni. Analiza zbioru dokumentów [...] Zamek K. nie wykazała, aby znajdował się tam dokument potwierdzający, iż działka nr [...] b. gm. kat. K. należała do W. R.. Do akt sprawy pozyskano również plan sytuacyjny R. oraz części gruntu sprzedanego w latach 1945-1947 folwarku "Zamek K. " we wsi K. l. dz. [...] z dnia 17 października 1949 r. Na powyższym planie wrysowane są dawne działki b. gm. kat. K. wraz z rejestrem pomiarowym, wykazem współrzędnych oraz spisem właścicieli poszczególnych działek. Zgodnie z ww. planem dawna działka nr [...] b. gm. kat. K. o pow. 0,0910 ha stanowiła własność M. G.. Działka ta wraz z innymi utworzyły działki: nr [...] i nr [...] b. gm. kat. K. (Plan sytuacyjny resztówki majątku ziemskiego pod nazwą Folwark "K. "). Zgodnie z protokołem ustalenia stanu posiadania we wsi K., grom. P. , pow. K., nr ks. rob. [...] z roku 1958, działka nr [...] stanowi własność L. K.. Z kolei na podstawie wykazu zmian gruntowych dla wsi K., gromady Z. (operat [...]; [...]) ustalono, że działka nr [...] o pow. 0,7060 ha, b. gm. kat. K. , będąca własnością L. K. zmieniła właścicieli oraz podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,2040 ha będącą własnością T. M. K., s. T. i M. (Akt Własności Ziemi nr [...]), nr [...] o pow. 0,0440 ha i nr [...] o pow. 0,3890 ha będące współwłasnością T. K., s. M. i L. oraz M. K., c. D. i E. (AWZ nr [...]) oraz nr [...] o pow. 0,0330 ha będącą współwłasnością W. W., s. M. i L. oraz Z. W., c. W. i A. (AWZ nr [...]). Zgodnie z powyższym wykazem zmian gruntowych działka nr [...] o pow. 0,2430 ha b. gm. kat. K. , będąca własnością Oddziału Polskiego Towarzystwa Turystycznego w K. zmieniła oznaczenie i powierzchnię na działkę nr [...] o pow. 0,2480 ha. Powyższe potwierdza protokół obliczania powierzchni parcel wykonany w 1976 r. przez geodetę E. Ś., na podstawie którego działka nr [...] o pow. 0,7060 ha, b. gm. kat. K. podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,2040 ha, nr [...] o pow. 0,0440 ha, nr [...] o pow. 0,0330 ha oraz nr [...] o pow. 0,3890 ha. Natomiast działka nr [...] o pow. 0,2430 ha b. gm. kat. K. zmieniła oznaczenie i powierzchnię na działkę nr [...] o pow. 0,2480 ha. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. K. w K. Wydział I Cywilny z dnia 11 lipca 2000 r. sygn. akt I Ns [...] spadek po zmarłym T. K., synu M. i L. na podstawie ustawy nabyli wprost żona M. K. i dzieci: S. M. z domu K. oraz T. M. K., każdy po [...] części. Natomiast zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. K. w K. Wydział I Cywilny z dnia 28 listopada 2001 r. sygn. akt [...] spadek po M. K., córce D. i E. na podstawie ustawy nabyły wprost dzieci: S. M. i T. M. K., każdy po 1/2 części. Zgodnie z aktem notarialnym umową darowizny Rep A I Nr [...] z dnia 1 września 2011 r. T. K. darował udział wynoszący 1/2 część w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...] na rzecz K. M. K., natomiast na podstawie umowy sprzedaży i aktu ustanowienia hipoteki Rep A Nr [...] z dnia 10 sierpnia 2012 r. S. M. darowała udział wynoszący pozostałą 1/2 część w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na rzecz K. M. K.. Następnie umową zamiany oraz aktem ustanowienia hipoteki Rep. A nr [...] z dnia 5 czerwca 2014 r. K. M. Z. z d. K. przeniosła na rzecz J. D. S. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], poł. w obr[...] K. , jedn. ewid. Z.. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w analizie aktualnego stanu w księdze wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], poł. w obr. [...] K. , jedn. ewid. Z. stanowi własność J. D. S. na podstawie umowy zamiany oraz aktu ustanowienia hipoteki Rep. A nr [...] z dnia 5 czerwca 2014 r. Z kolei na podstawie umowy sprzedaży z dnia 17 marca 1995 r. Rep A nr [...] oraz umowy darowizny z dnia 17 marca 1995 r. Rep A nr [...]/95 W. W. oraz Z. W. przenieśli własność nieruchomości oznaczonej jako działka [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z., na L. W. oraz A. W.. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w analizie aktualnego stanu w księdze wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] działka nr [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z. stanowi współwłasność ustawową majątkową małżeńską L. i A. W. na podstawie umowy sprzedaży z dnia 17 marca 1995 r. Rep A nr [...] oraz umowy darowizny z dnia 17 marca 1995 r. Rep A nr [...]. Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z. stanowi własność Gminy Z. . W dziale II księgi wieczystej nr [...] jako podstawę prawa własności nieruchomości wskazano decyzję Wojewody Krakowskiego z dnia 10 lutego 1993 r. Nr GG.V.7242/I/36/2/93/WE, ostateczną z dniem 26 lutego 1993 r., o stwierdzeniu nabycia przez Gminę Z. z mocy prawa własności ww. nieruchomości. Decyzja ta została wydana na podstawie przepisu art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm. tekst jednolity). W dniu wejścia w życie ww. ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., nieruchomość objęta żądaniem zwrotu stanowiła własność Skarbu Państwa. Na podstawie akt sprawy nr [...] (sygn. arch. [...]) prowadzonej przed Wojewodą Krakowskim w sprawie stwierdzenia nabycia przez Gminę Z. prawa własności przedmiotowej nieruchomości oraz dokumentacji dotyczącej Zamku K. znajdującej się w zasobach archiwalnych Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w K. i Archiwum Narodowego w K. organ ustalił, że postanowieniem Sądu Powiatowego w K. z dnia 22 sierpnia 1962 r. sygn. akt [...] prawomocnym z dniem 8 listopada 1962 r. przysądzono na własność nabywcy - Narodowego Banku Polskiego, Oddziału Wojewódzkiego w K. nieruchomość "obj. księgą hipoteczną [...] p.n. Folwark Zamek K. , dalszy ciąg Ks. wieczystej [...] prowadzonej przy Sądzie Powiatowym dla m. K. w K. - z wyłączeniem działek [...], - oraz z wyłączeniem części działek [...] położoną w K. ". Następnie nieruchomość ta została przekazana przez Narodowy Bank Polski na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi do dyspozycji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Krakowie, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa, który ostatecznie przekazał ją Gromadzkiej Radzie Narodowej w P. h, co potwierdza treść protokołów zdawczo-odbiorczych kolejno z dnia 10 lipca 1963 r., 25 sierpnia 1965 r. i 10 stycznia 1969 r. Równocześnie na mocy zasady jednolitego funduszu własności państwowej, wyrażonej m.in. wart. 128 k.c. w ówcześnie brzmieniu, Skarb Państwa był jedynym właścicielem nieruchomości należących do zasobu Państwowego Funduszu Ziemi, nawet tych, które były przekazywane w zarząd państwowym osobom prawnym. W odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z. (odpowiadającej części działki nr [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z.) organ stwierdził, że wskazana nieruchomość, choć ujmowana w protokołach zdawczo-odbiorczych (kolejno z dnia 10 lipca 1963 r., 25 sierpnia 1965 r. oraz 10 stycznia 1969 r.) obok nieruchomości przejętych w trybie egzekucji komorniczej, nie została przejęta (nabyta) na rzecz Skarbu Państwa na podstawie powoływanego postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia 22 sierpnia 1962 r. sygn. akt [...]. Z analizy tego postanowienia wynika bowiem, że własność nieruchomości oznaczonej m.in. jako działka nr [...], poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z. nie została przysądzona na rzecz Narodowego Banku Polskiego, zaś opracowanie geodezyjne sporządzone przez geodetę uprawnionego K. B. - K. (nr [...]: [...]) wskazuje, że działka nr [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z. odpowiada właśnie części dawnej działki nr [...], poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z.. Stąd też ustalenia zawarte w protokole komorniczym spisanym w dniu 25 sierpnia 1965 r. sygn. akt [...], wedle których "przedmiotem egzekucji są w obecnym oznaczeniu pgr. l. kat. [...], [...], [...]", musiały skutkować błędnym uznaniem, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z. również została objęta egzekucją zakończoną prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego w K. z dnia 22 sierpnia 1962 r. sygn. akt [...] o przysądzeniu własności nieruchomości na rzecz Narodowego Banku Polskiego. Organ podkreślił, że pomimo podjętych prób odnalezienia załącznika graficznego do ww. protokołu komorniczego z dnia 25 sierpnia 1965 r. sygn. akt [...], a także decyzji wywłaszczeniowej odnoszącej się do nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, dokumentów tych nie odnaleziono. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z. znajdująca się w granicach dawnej działki nr [...] b. gm. kat. K. , poł. w obr. K. została przejęta przez Skarb Państwa bez podstawy prawnej, w oparciu o błędne ustalenie, że jej własność została przysądzona na rzecz Narodowego Banku Polskiego na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia 22 sierpnia 1962 r. sygn. akt [...] Nieruchomość objęta żądaniem nie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie indywidualnej decyzji, wydanej po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego w związku z realizacją celów publicznych, ani nie została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw lub dekretu, wymienionych w art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, co oznacza, że nieruchomość ta nie może też podlegać zwrotowi w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z analizą geodezyjno-prawną, w skład której weszła analiza operatów geodezyjnych, rejestrów gruntów oraz dokumentów prawnych dawna parcela nr [...] b. gm. kat. K. oraz powstałe z niej działki nigdy nie były własnością W. R., jak twierdzi strona wnioskująca. Brak jest również dowodów na to, aby prawo własności dawnej działki nr [...] b. gm. kat. K. kiedykolwiek przysługiwało wnioskodawczyniom lub ich poprzednikom prawnym oraz aby utracili oni tytuł prawny - prawo własności - do rzeczonej nieruchomości wskutek wywłaszczenia. Zgodnie z planem sytuacyjnym R. oraz części gruntu sprzedanego w latach 1945-1947 folwarku "Zamek K. " we wsi K. l. dz. [...] z dnia 17 października 1949 r. dawna działka nr [...] b. gm. kat. K. stanowiła własność M. G.. Ponadto nie odnaleziono dokumentów potwierdzających, iż działki ewidencyjne nr [...], nr [...] oraz nr [...], poł. w obr. [...] K. , jedn. ewid. Z. w granicach dawnej działki nr [...] b. gm. kat. K. stanowiły przedmiot wywłaszczenia ani też przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w drodze wywłaszczenia. Wobec powyższego organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony wnioskującej, jakoby przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona. Wskazał, że przedmiotowej nieruchomości nie przysługuje status nieruchomości wywłaszczonej, zatem nie podlega ona dyspozycji art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ podniósł, że interes prawny w postępowaniu zwrotowym ma wyłącznie "poprzedni właściciel, a także obecny właściciel spornej nieruchomości oraz podmioty, którym służy inne rzeczowe bądź obligacyjne prawo do niej" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 607/16). W takiej sytuacji, tj. gdy ten, kto miałby wystąpić w roli adresata rozstrzygnięcia nie ma legitymacji do wystąpienia w postępowaniu toczącym się w konkretnej sprawie administracyjnej, mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2009r., sygn. akt IV SA/Po 71/09). Ponadto w sytuacji, gdy organ uznaje, że nieruchomość nie była wywłaszczona, brak jest podstaw do wydania decyzji merytorycznej. Co do zasady przedmiotem analizy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest kwestia zbędności tej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Natomiast to, czy objęta wnioskiem o zwrot działka jest "nieruchomością wywłaszczoną" jest okolicznością decydującą o tym, czy postępowanie w sprawie zwrotu w ogóle posiada przedmiot, czy może się toczyć. Jeżeli wniosek o zwrot nie dotyczy nieruchomości wywłaszczonej, to postępowanie administracyjne w tej sprawie powinno podlegać umorzeniu jako bezprzedmiotowe w rozumieniu k.p.a. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 160/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 874/15). Organ dodał, że postępowanie o zwrot w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie wyłącznie w stosunku do nieruchomości wywłaszczonej, natomiast nie stwarza możliwości odzyskiwania nieruchomości znacjonalizowanych, przejętych na rzecz Skarbu Państwa lub innych podmiotów ex lege lub na podstawie aktów administracyjnych innych niż decyzja wywłaszczeniowa, w tym aktów generalnych wydawanych na podstawie odrębnych szczególnych przepisów, jeżeli nie są one wymienione w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami (zob. T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2010, str. 319). Zasada ta dotyczy również nieruchomości przejętych bez podstawy prawnej. W takim przypadku nie jest bowiem możliwe, aby nieruchomość "stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej" skoro celu nie da się ustalić, bo decyzja wywłaszczeniowa me istnieje. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym dominuje pogląd, według którego "w przypadku zgłoszenia roszczenia o zwrot nieruchomości, która nie była przedmiotem wywłaszczenia, organ zobowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, bowiem brak jest w takiej sytuacji materialnoprawnej podstawy do jego prowadzenia" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 266/16 i powołane tam orzecznictwo, Lex nr 2255983). Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Skoro w nin. sprawie nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot nie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej wydanej po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego w związku z realizacją celów publicznych, ani nie została przejęta na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie ustaw lub dekretu wymienionych w art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, to postępowanie wszczęte na wniosek A. B., W. R. i M. R. – W. jest bezprzedmiotowe. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A. B.. Decyzją z dnia 5 sierpnia 2025 r. znak: WS-VI.7534.3.57.2024.MK, działając na podstawie art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i ustalenia organu I instancji, które uznał za własne. Jak podał Wojewoda, zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., zwrotowi podlega nieruchomość lub udział w tej nieruchomości albo jej część lub udział w tej części, jeżeli została przejęta na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie indywidulanej decyzji administracyjnej. Z kolei art. 136 ust. 4 u.g.n. instytucję zwrotu stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zawartej stosownie do postanowień art. 113 ust. 3 u.g.n., a więc części nieruchomości od początku zbędnej na cel wywłaszczenia, której przejęcie nastąpiło na wniosek poprzedniego właściciela z uwagi na fakt, iż wskutek wywłaszczenia innej części tej nieruchomości nie nadawała się ona do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele. Stosownie do treści art. 142a u.g.n., przepisy art. 136-142 stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych w drodze umowy, o której mowa w art. 114 ust. 1, tj. zawartej na skutek rokowań poprzedzających wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Dodatkowo przepisy art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. rozszerzają zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów i aktów prawnych oraz na rzecz podmiotów określonych taksatywnie w tym przepisie. Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Ponadto, zgodnie z art. 216 ust. 2, przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy na podstawie: 1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172); 2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 1952 Nr 4, poz. 31); 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. 1991 Nr 30, poz. 127, z późn. zm.). Organ wskazał, że zgodnie z pozyskanym przez organ l instancji opracowaniem geodezyjnym autorstwa uprawnionego geodety, K. B. - K. wnioskowana do zwrotu nieruchomość odpowiada częściom obecnych działek nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...] K. , jedn. ewid. Z.. Dalej organ stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość nie została wywłaszczona ani przejęta, nabyta na rzecz podmiotu publicznego (Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego) w sposób pozwalający na zastosowanie w stosunku do niej przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Okoliczność ta czyni postępowanie wszczęte przez Starostę Krakowskiego bezprzedmiotowym - niezależnie nawet od tego, czy z wnioskiem o zwrot wystąpiły w przedmiotowej sprawie uprawnione osoby - poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu organ podał, że organ prowadzący postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest władny do dokonywania oceny prawnej procesu nabycia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Nie jest również uprawniony do stosowania przepisów o zwrocie w sytuacjach, gdy w sposób oczywisty nie mogą one znaleźć zastosowania, co wynika z przewidzianej w art. 6 k.p.a. zasady praworządności przewidującej, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a rozwiniętej w art. 19 k.p.a. Powyższe nie wyłącza natomiast możliwości odzyskania prawa własności przez uprawnione podmioty w przewidzianych do tego trybach - administracyjnych bądź na zasadach prawa cywilnego. Na powyższą decyzję A. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów: - 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego; brak pełnego ustalenia podstaw prawnych przejęcia nieruchomości, co doprowadziło do błędnego uznania postępowania za bezprzedmiotowe. Nie ustalono w pełni podstaw prawnych przejęcia nieruchomości i czy w rzeczywistości nie mieści się ono w kategoriach art. 216 u.g.n. – zwłaszcza, że Wojewoda przyznał rozbieżności w identyfikacji działek (Starosta błędnie wskazał numery); - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania zamiast merytorycznego rozpoznania sprawy i zbadania, czy przejęcie nieruchomości nie mieści się w reżimie zwrotowym określonym w art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. Wojewoda zamiast umorzyć, powinien merytorycznie rozpoznać sprawę i ocenić, czy nie zachodzą przesłanki z art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. Organy ograniczyły się do konkluzji, że skoro miała miejsce egzekucja, to instytucja zwrotu nie ma zastosowania, ale nie zbadały, czy późniejsze przekazanie do Państwowego Funduszu Ziemi i następnie do GRN nie powoduje objęcia reżimem zwrotowym; - art. 136 ust. 3 oraz art. 216 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przejęcie nieruchomości w trybie egzekucji sądowej wyłącza stosowanie instytucji zwrotu, bez zbadania, czy przejęcie to nie mieści się w rozszerzonym katalogu przypadków objętych art. 216 u.g.n. Wojewoda dokonał błędnej wykładni, uznając, iż każde przejęcie w trybie egzekucji wyłącza stosowanie przepisów o zwrocie. Tymczasem art. 216 u.g.n. rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu także na inne podstawy prawne nabycia (różne akty i ustawy). Organ nie przeanalizował, czy przejęcie przez Skarb Państwa w drodze postanowienia sądu o przysądzeniu własności (1962 rok) mieści się w tym katalogu; - art. 8 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutów strony, ograniczenie się przez organ do stwierdzenia, że nie jest władny badać podniesionych przez stronę zarzutów dotyczących prawa pierwokupu, wadliwych sprzedaży przez gminę i braku odszkodowania, co narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przejęcie nastąpiło w trybie egzekucji komorniczej (postanowienie Sądu Powiatowego w K. z 22 sierpnia 1962 r., sygn. akt [...]) oraz w oparciu o art. 713 Kodeksu Napoleona. Na tej podstawie uznano, że instytucja zwrotu z art. 136 i nast. u.g.n. nie ma zastosowania. Organ nie przeanalizował jednak, czy przejęcie to nie podpada pod rozszerzony katalog sytuacji objętych art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. – obejmujący nie tylko klasyczne wywłaszczenie, lecz także inne tryby przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa i gminy. Wojewoda nie dokonał kwalifikacji prawnej przysądzenia własności ustaw wywłaszczeniowych obowiązujących w tym okresie, ani nie wyjaśnił, dlaczego art. 216 u.g.n. nie może znaleźć zastosowania. Tymczasem instytucja określona w art. 713 kodeksu napoleona zawiera normę na tyle zbliżoną charakterem do przywoływanych przepisów, że konieczne jest głębsze przeanalizowanie tej analogii. Co więcej, z akt sprawy wynika jednoznacznie, że po przysądzeniu własności na rzecz Narodowego Banku Polskiego w 1962 r. nieruchomość została przekazana Gromadzkiej Radzie Narodowej. Okoliczność ta jest istotna, gdyż Fundusz Ziemi był państwową instytucją gospodarującą nieruchomościami przejmowanymi w ramach szerokiego systemu wywłaszczeń i parcelacji gruntów. Organ winien więc zbadać, czy w całokształcie historycznych okoliczności nie zachodzą przesłanki zastosowania art. 216 u.g.n. Nadto Wojewoda przyznał, że Starosta Krakowski błędnie ustalił numery działek odpowiadających dawnej działce nr [...] w obrębie K.. Starosta wskazał działki nr [...] i [...], podczas gdy analiza części graficznej mapy wykazała, że prawidłowe oznaczenie obejmuje działki nr [...],[...] [...]. Rozbieżność ta ma kluczowe znaczenie, ponieważ identyfikacja działek stanowi punkt wyjścia dla oceny prawnej podstaw ich przejęcia. Podniesiono również, że wnioskodawczynie powoływały się na akty notarialne z 1947 r., zapisy księgi wieczystej nr [...] oraz fakt, że Gmina Z. dysponowała nieruchomością bez tytułu prawnego, sprzedając ją osobom trzecim. Organ odwoławczy nie odniósł się do tych dowodów, poprzestając na stwierdzeniu, że nie ma kompetencji do oceny wcześniejszych transakcji cywilnoprawnych. Takie stanowisko jest błędne, gdyż tożsamość i legalność podstaw przejęcia nieruchomości stanowią istotę sprawy o zwrot. Organ administracji nie może uchylać się od analizy dokumentów i twierdzeń stron, jeśli mają one znaczenie dla ustalenia podstawy prawnej przejęcia nieruchomości, gdyż narusza to zasadę prawdy obiektywnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. W wyniku rozpatrzenia sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kwestionowaną decyzją z 5 czerwca 2025 r. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z 27 maja 2024 r., którą organ ten umorzył postępowanie wszczęte na wniosek A. B., W. R. i M. R. - W., w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako części działek: nr [...] i nr [...] położonej w obr[...] K. , jedn. ewid. Z., oraz nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] poł. w obr. [...] K. , jedn. ewid. Z., wszystkie w granicach dawnej działki nr [...] b. gm. kat. K. . Kontekst materialnoprawny sprawy, której dotyczy zaskarżona decyzja, stanowi art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145, dalej: u.g.n.), na podstawie którego poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1. u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.). Stosownie zaś do art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zgodnie natomiast art. 216 ust. 2 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie: 1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. poz. 240 oraz z 1957 r. poz. 172); 2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31); 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. poz. 127, z późn. zm.). W przedmiotowej sprawie organy obu instancji stwierdziły zgodnie, że zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Sąd to stanowisko podziela. W kontrolowanej sprawie, na podstawie planu sytuacyjnego resztówki majątku ziemskiego pod nazwą Folwark "K. " R. oraz części gruntu sprzedanego w latach 1945-1947 folwarku "Zamek K. " we wsi K. l. dz. [...] z dnia 17 października 1949 r., ustalono, że dawna działka nr [...] b. gm. kat. K. o pow. 0,0910 ha stanowiła własność M. G.. Działka ta wraz z innymi utworzyły działki nr [...] i nr [...] b. gm. kat. K. . Zgodnie z protokołem ustalenia stanu posiadania we wsi K., grom. P. , pow. K., nr ks. rob. [...] z roku 1958, działka nr [...] stanowi własność L. K.. Z kolei na podstawie wykazu zmian gruntowych dla wsi K., gromady Z. (operat [...]; [...] ustalono, że działka nr [...] o pow. 0,7060 ha, b. gm. kat. K. , będąca własnością L. K. zmieniła właścicieli oraz podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,2040 ha będącą własnością T. M. K., s. T. i M. (Akt Własności Ziemi nr [...]), nr [...] o pow. 0,0440 ha i nr [...] o pow. 0,3890 ha będące współwłasnością T. K., s. M. i L. oraz M. K., c. D. i E. (AWZ nr [...]) oraz nr [...] o pow. 0,0330 ha będącą współwłasnością W. W., s. M. i L. oraz Z. W., c. W. i A. (AWZ nr [...]). Zgodnie z powyższym wykazem zmian gruntowych działka nr [...] o pow. 0,2430 ha b. gm. kat. K. , będąca własnością Oddziału Polskiego Towarzystwa Turystycznego w K. zmieniła oznaczenie i powierzchnię na działkę nr [...] o pow. 0,2480 ha. Powyższe potwierdza protokół obliczania powierzchni parcel wykonany w 1976 r. przez geodetę E. Ś., na podstawie którego działka nr [...] o pow. 0,7060 ha, b. gm. kat. K. podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,2040 ha, nr [...] o pow. 0,0440 ha, nr [...] o pow. 0,0330 ha oraz nr [...] o pow. 0,3890 ha. Natomiast działka nr [...] o pow. 0,2430 ha b. gm. kat. K. zmieniła oznaczenie i powierzchnię na działkę nr [...] o pow. 0,2480 ha. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. K. w K. Wydział I Cywilny z dnia 11 lipca 2000 r. sygn. akt I Ns [...] spadek po zmarłym T. K., na podstawie ustawy nabyli wprost żona M. K. i dzieci: S. M. z domu K. oraz T. M. K., każdy po [...] części. Natomiast zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. K. w K. Wydział I Cywilny z dnia 28 listopada 2001 r. sygn. akt [...] spadek po M. K., córce D. i E. na podstawie ustawy nabyły wprost dzieci: S. M. i T. M. K., każdy po 1/2 części. Zgodnie z aktem notarialnym umową darowizny Rep [...] z dnia 1 września 2011 r. T. K. darował udział wynoszący 1/2 część w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...] na rzecz K. M. K., natomiast na podstawie umowy sprzedaży i aktu ustanowienia hipoteki Rep A Nr [...] z dnia 10 sierpnia 2012 r. S. M. darowała udział wynoszący pozostałą [...] część w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na rzecz K. M. K.. Następnie umową zamiany oraz aktem ustanowienia hipoteki Rep. A nr [...] z dnia 5 czerwca 2014 r. K. M. Z. z d. K. przeniosła na rzecz J. D. S. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], poł. w obr. [...] K. , jedn. ewid. Z.. Z kolei na podstawie umowy sprzedaży z dnia 17 marca 1995 r. Rep A nr [...] oraz umowy darowizny z dnia 17 marca 1995 r. Rep A nr [...]/95 W. W. oraz Z. W. przenieśli własność nieruchomości oznaczonej jako działka [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z. na L. W. oraz A. W.. Co się tyczy działki nr [...], zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] nieruchomość ta stanowi własność Gminy Z. W dziale II księgi wieczystej nr KR [...] jako podstawę prawa własności nieruchomości wskazano decyzję Wojewody Krakowskiego z dnia 10 lutego 1993 r. Nr GG.V.7242/I/36/2/93/WE, ostateczną z dniem 26 lutego 1993 r., o stwierdzeniu nabycia przez Gminę Z. z mocy prawa własności ww. nieruchomości. Decyzja ta została wydana na podstawie przepisu art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm. tekst jednolity). W dniu wejścia w życie ww. ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., nieruchomość objęta żądaniem zwrotu stanowiła własność Skarbu Państwa. Na podstawie akt sprawy nr [...] (sygn. arch. [...]) prowadzonej przed Wojewodą Krakowskim w sprawie stwierdzenia nabycia przez Gminę Z. prawa własności przedmiotowej nieruchomości oraz dokumentacji dotyczącej Zamku K. znajdującej się w zasobach archiwalnych Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w K. i Archiwum Narodowego w K. organ ustalił, że postanowieniem Sądu Powiatowego w K. z dnia 22 sierpnia 1962 r. sygn. akt [...] prawomocnym z dniem 8 listopada 1962 r. przysądzono na własność nabywcy - Narodowego Banku Polskiego, Oddziału Wojewódzkiego w K. nieruchomość "obj. księgą hipoteczną [...] p.n. Folwark Zamek K. , dalszy ciąg Ks. wieczystej 5 A prowadzonej przy Sądzie Powiatowym dla m. K. w K. - z wyłączeniem działek [...], - oraz z wyłączeniem części działek nr. [...] położoną w K. ". Następnie nieruchomość ta została przekazana przez Narodowy Bank Polski na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi do dyspozycji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Krakowie, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa, który ostatecznie przekazał ją Gromadzkiej Radzie Narodowej w P. , co potwierdza treść protokołów zdawczo-odbiorczych kolejno z dnia 10 lipca 1963 r., 25 sierpnia 1965 r. i 10 stycznia 1969 r. Równocześnie na mocy zasady jednolitego funduszu własności państwowej, wyrażonej m.in. wart. 128 k.c. w ówcześnie brzmieniu, Skarb Państwa był jedynym właścicielem nieruchomości należących do zasobu Państwowego Funduszu Ziemi, nawet tych, które były przekazywane w zarząd państwowym osobom prawnym. W odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z. (odpowiadającej części działki nr [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z.) organy ustaliły, że wskazana nieruchomość, choć ujmowana w protokołach zdawczo-odbiorczych (kolejno z dnia 10 lipca 1963 r., 25 sierpnia 1965 r. oraz 10 stycznia 1969 r.) obok nieruchomości przejętych w trybie egzekucji komorniczej, nie została przejęta (nabyta) na rzecz Skarbu Państwa na podstawie powoływanego postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia 22 sierpnia 1962 r. sygn. akt [...]. Z analizy tego postanowienia wynika bowiem, że własność nieruchomości oznaczonej m.in. jako działka nr [...], poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z. nie została przysądzona na rzecz Narodowego Banku Polskiego, zaś opracowanie geodezyjne sporządzone przez geodetę uprawnionego K. B. - K. (nr [...]: [...]) wskazuje, że działka nr [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z. odpowiada właśnie części dawnej działki nr [...], poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z.. Dlatego ustalenia zawarte w protokole komorniczym spisanym w dniu 25 sierpnia 1965 r. sygn. akt [...], wedle których "przedmiotem egzekucji są w obecnym oznaczeniu pgr. l. kat. [...], [...]", musiały skutkować błędnym uznaniem, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z. również została objęta egzekucją zakończoną prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego w K. z dnia 22 sierpnia 1962 r. sygn. akt [...] o przysądzeniu własności nieruchomości na rzecz Narodowego Banku Polskiego. Z akt sprawy i uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że pomimo podjętych prób odnalezienia załącznika graficznego do ww. protokołu komorniczego z dnia 25 sierpnia 1965 r. sygn. akt [...], a także decyzji wywłaszczeniowej odnoszącej się do nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, dokumentów tych nie odnaleziono. W konsekwencji stwierdzono, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] znajdująca się w granicach dawnej działki nr [...] b. gm. kat. K. , poł. w obr. K. została przejęta przez Skarb Państwa bez podstawy prawnej, w oparciu o błędne ustalenie, że jej własność została przysądzona na rzecz Narodowego Banku Polskiego na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia 22 sierpnia 1962 r. sygn. akt I [...] Z przywołanych wyżej ustaleń organów obu instancji, których nie zakwestionowano w skardze i Sąd nie znajduje podstaw do ich zakwestionowania, wynikają dwie istotne kwestie. Po pierwsze, ustalono, że działki nr [...], [...], [...] (w granicach dawnej działki nr [...]) nie zostały objęte wywłaszczeniem. Innymi słowy, nieruchomość objęta żądaniem zwrotu nie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie indywidualnej decyzji, wydanej po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego w związku z realizacją celów publicznych, ani nie została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw lub dekretu, wymienionych w art. 216 u.g.n. Po drugie, ustalono, że działki powyższe nie stanowiły własności W. R., którego następczynie prawne, w tym skarżąca, złożyły wniosek o zwrot. Co do pierwszej kwestii podkreślić należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że instytucja zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest instytucją prawną, mającą na celu umożliwienie byłemu jej właścicielowi lub jego spadkobiercom odzyskanie nieruchomości, która została wprawdzie wywłaszczona na cel publiczny, ale z różnych powodów stała się następnie zbędna na ten cel. Jak wynika przy tym z treści art. 136 ust. 3 u.g.n, wniosek o zwrot nieruchomości, mający swoje oparcie w przepisach u.g.n., może odnosić się: do nieruchomości wywłaszczonych, to jest tych, o których mowa w rozdziale 6 działu III tej ustawy, jak i nieruchomości wymienionych enumeratywnie w art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n., czyli tych nieruchomości, które zostały przejęte lub nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw obowiązujących w minionym okresie, a do których przepisy zawarte w rozdziale 6 działu III omawianej ustawy stosuje się odpowiednio (zob. np. wyrok NSA z 22 października 2025 r., I OSK 2172/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, instytucja zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ma zastosowanie wyłącznie do nieruchomości, które zostały wywłaszczone w podanym wyżej rozumieniu. W świetle przywołanych przepisów u.g.n. fakt wywłaszczenia nieruchomości jest okolicznością, która warunkuje dopuszczalność prowadzenia postępowania zwrotowego. A contrario, stwierdzenie, że dana nieruchomość nie została objęta wywłaszczeniem, nie przysługuje jej status "nieruchomości wywłaszczonej" oznacza, że postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest bezprzedmiotowe. W takiej bowiem sytuacji nie istnieje sprawa administracyjna (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2023 r. I OSK 1283/20). Taka sytuacja zachodzi w kontrolowanej sprawie, w której działki nr [...], nr [...], [...] stanowiącej dawną parcelę nr [...], nie były objęte wywłaszczeniem. Na bezprzedmiotowość postępowania składa się również druga ww. okoliczność polegająca na tym, że nie wykazano, by prawo własności dawnej działki nr [...] b. gm. kat. K. kiedykolwiek przysługiwało wnioskodawczyniom lub ich poprzednikom prawnym, w szczególności W. R.. W konsekwencji Sąd podziela stanowisko organów, że w niniejszej sprawie rzeczywiście postępowanie administracyjne należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi. Nie doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia przepisów procesowych, a to art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Zakres obowiązków organu wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. wyznaczany jest przez przedmiot postępowania administracyjnego oraz przez normy prawa materialnego znajdujące w danej sprawie zastosowanie. W sytuacji, w której, jak w niniejszej sprawie, brak jest materialnoprawnych podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości, a postępowanie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego ulega odpowiedniemu ograniczeniu. W ocenie Sądu, organ administracji publicznej, ustalając podstawę prawną przejścia własności nieruchomości oraz jej charakter jako zdarzenia pozostającego poza zakresem art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n., wypełnił obowiązki wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania, albowiem obejmował on dokumenty pozwalające na jednoznaczne ustalenie trybu i podstawy prawnej przejęcia własności nieruchomości, co było zasadniczą okolicznością relewantną dla rozstrzygnięcia sprawy. Odstąpienie od dalszych czynności dowodowych nie naruszało ani zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 K.p.a., ani zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 K.p.a. Nie przekonują Sądu również ogólnikowe zarzuty, nie powiązane z ustaleniami organów dotyczącymi kontrolowanej sprawy, naruszenia prawa materialnego nawiązujące do art. 136 ust. 3 i art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2017, SK 39/15. Zarzuty te miały zmierzać – jak się wydaje – do wykazania, że powinnością organu było poszukiwanie normy prawa materialnego umożliwiającej zakwalifikowanie zdarzeń dotyczących ww. nieruchomości jako wywłaszczenia. Jednak w świetle ustalonych i przedstawionych powyżej okoliczności takiego obowiązku organów nie było. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.