I GZ 356/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 2819/23 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie asesora sądowego w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 6 października 2025 r. nr DIR-IIa.025.24.2021.IS.5 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 17 kwietnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 2819/23, na postawie art. 22 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), w sprawie ze skargi J. C. (dalej: skarżący) na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 6 października 2023 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu z Unii Europejskiej oddalił wniosek o wyłączenie asesora WSA Roberta Żukowskiego od orzekania w sprawie. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżący wyraźnie wskazał art. 19 p.p.s.a. jako podstawę prawną swojego wniosku, dlatego też został on rozpoznany jako wniosek o wyłączenie asesora w trybie tego przepisu. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący, na podstawie tego przepisu, żądał wyłączenia asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Roberta Żukowskiego wskazując, iż to okoliczności towarzyszące powołaniu jego na stanowisko asesora sądowego mają wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. W związku z powyższym Sąd wyjaśnił, że z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22, mającej moc zasady prawnej, wynika, iż podstawą wniosku o wyłączenie sędziego (asesora sądowego), składanego w trybie art. 19 p.p.s.a., nie mogą być okoliczności towarzyszące jego powołaniu na stanowisko sędziego czy asesora sądowego i konieczne jest podanie innej przyczyny, która "mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie". Tymczasem, zdaniem Sądu, znaczna część uzasadnienia wniosku skarżącego dotyczy okoliczności powołania Roberta Żukowskiego na stanowisko asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd stwierdził, że do ich badania nie jest uprawniony skład orzekający wyznaczony do rozpoznania wniosku o wyłączenie asesora na podstawie art. 19 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że skarżący nie wskazał żadnych innych okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności asesora Roberta Żukowskiego w niniejszej sprawie. Wprawdzie skarżący podniósł liczne zarzuty, które miały świadczyć o pozbawieniu go jego praw w ramach postępowań przed sądami administracyjnymi, lecz, zdaniem Sądu, nie odnosiły się one ani do osoby asesora Roberta Żukowskiego, ani do niniejszego postępowania czy czynności podjętych w jego toku. Sąd podkreślił, że stanowisko skarżącego co do organizacji pracy sądu oraz przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne nie ma wpływu na ocenę bezstronności asesora Roberta Żukowskiego w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, iż z treści oświadczenia złożonego przez asesora Roberta Żukowskiego wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, czy to określone w art. 18, czy też w art. 19 p.p.s.a., które dawałyby podstawy do wyłączenia go od orzekania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości. II Zażaleniem skarżący zaskarżył powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości i przychylenie się do wniosków strony, ze względu na błędne ustalenie przez Sąd pierwszej instancji, że wniosek był oparty o kwestie formy powołania sędziów i asesora przez konstytucyjny organ zamiast przez organ nie konstytucyjny (neo-KRS) a zachowania sędziów poprzez przyjęcie nominacji świadczyło nie tylko o nietycznym serwilistycznym stosunku do władzy wykonawczej z którą strona ma spór ale poprzez złamanie ślubowania sędziowskiego oraz zasady stania na straży konstytucji RP. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia asesora sądowego, protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora. Instytucja wyłączenia sędziego (asesora) zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie (asesorzy) nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego (asesora) we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego (asesora) w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego (asesora) następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (asesora) – art. 19 p.p.s.a. Funkcją instytucji wyłączenia sędziego (asesora) jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) w sytuacji kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Podstawą wyłączenia mogą być zatem stosunki o charakterze emocjonalnym między sędzią (asesorem) a stroną, ale też osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (por. postanowienie NSA z 11 października 2023 r., III OZ 451/23). Wyłączenie sędziego (asesora) na tej podstawie uwarunkowane jest wystąpieniem wątpliwości popartych konkretnymi faktami. O potrzebie wyłączenia sędziego (asesora) od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, jak w tej sprawie, niewłaściwy sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., sygn. I FPS 3/22, zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których stanowi art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267). Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. Mając na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że nie mógł badać niezawisłości i bezstronności asesora w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał więc, że argumenty prezentowane w uzasadnieniu zażalenia nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, ponieważ nie wskazują na okoliczności, które w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. mogłyby być uznane za przesłanki wyłączenia sędziego (asesora). Z akt sprawy wynika, że asesor, którego wyłączenia domagał się skarżący, złożył stosowne oświadczenie, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Złożone przez asesora w tej sprawie oświadczenie, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do jego prawdziwości. W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniosek skarżącego o wyłączenie asesora nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.