II SA/Lu 249/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak – sprawozdawca, Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Stażysta Monika Kowalik, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2005 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej delegowanego do Prokuratury Apelacyjnej A. J. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. (Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania K. P. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] (znak: [...] ) w przedmiocie odmowy pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego w miesiącu grudniu 2004 r. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdziło, że skarżąca w dniu 4 grudnia 2004 r. zwróciła się z wnioskiem do organu I instancji o udzielenie pomocy finansowej na zakup opału, leków, odzieży i żywności. Następnie, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego i ustaleniu jej sytuacji materialnej, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...]. (znak: [...]) orzekł o odmowie pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego w miesiącu grudniu 2004 r. Odmowę przyznania pomocy uzasadniono brakiem możliwości finansowych GOPS. W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. wystąpiła o przyznanie specjalnego zasiłku celowego, wnosząc o tę pomoc finansową. W uzasadnieniu podnosi, że posiadane środki finansowe na utrzymanie jej i dwóch jej synów są niewystarczające, gdyż jest w trudnej sytuacji finansowej, utrzymuje się z renty chorobowej w wysokości [...] zł oraz zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości [...] zł, a z mężem żyje w separacji, zaś w związku z przewlekłą jej chorobą, leczenie pochłania znaczne koszty. Rozpatrując odwołanie organ II instancji orzekł, że specjalny zasiłek celowy (art. 41 cyt. ustawy o pomocy społecznej) przysługuje w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy, może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy) i jest to decyzja o przyznaniu takiego zasiłku o charakterze uznaniowym. Ponadto art. 3 ust. 3 i 4 cyt. ustawy stanowi, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Natomiast z ustaleń, zawartych w wywiadzie środowiskowym wynika, że K. P. zamieszkuje wraz z synami i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe o pow. [...] ha (przeliczeniowe [...] ha), z którego w części się utrzymuje. Źródłem utrzymania rodziny jest renta chorobowa w wysokości [...] zł, zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości [...] zł, dodatek za dojazdy w kwocie [...] zł – przez co dochód rzeczywisty wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe dla rodziny, uprawniające do otrzymania pomocy społecznej, które wynosi 948,00 zł. Organ I instancji jednak udzielał pomocy rodzinie K. P uwzględniając trudną sytuację finansową oraz bezrobocie jej synów. Od roku 2000 do 2004, skarżąca korzystała w GOPS z różnych form pomocy finansowej. Były to kwoty od [...] do [...]zł rocznie. Nawet w 2004 r. otrzymała kwotę [...] zł. Natomiast organ odmówił przyznania specjalnego zasiłku socjalnego w miesiącu grudniu 2004 r. z uwagi na brak możliwości finansowych GOPS. Z kolei decyzja w sprawie specjalnego zasiłku celowego podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, stąd organ odwoławczy może jedynie badać czy przy wydawaniu decyzji nie doszło do naruszenia prawa lub przekroczenia uznania administracyjnego. Dlatego też w tej sprawie nie stwierdził naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej, ani przekroczenia granic uznania administracyjnego, stąd brak podstaw do jej zmiany bądź uchylenia. Z kolei pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jednocześnie, organ I instancji podkreślił, że skarżona decyzja nie pozbawia strony skarżącej uprawnienia do występowania z kolejnymi wnioskami o udzielenie różnych form pomocy w przypadku zaistnienia uzasadnionych okoliczności. W skardze do Sądu skarżąca, tj. K. P. podtrzymała wszystkie zarzuty podniesione w odwołaniu, wnosząc o ponowne rozpatrzenie jej sprawy w zakresie udzielenia przedmiotowego specjalnego zasiłku celowego, biorąc pod uwagę swoją trudną sytuację rodzinną i finansową. W treści skargi podnosi bowiem, że leczy się ona, jak również jej syn, stąd konieczne są środki finansowe na zakup leków. Ponadto kwestionuje wyliczenie kwoty jej dochodów w szczególności z gospodarstwa rolnego, którego nie uprawia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Uczestniczący w rozprawie Prokurator wniósł także o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Wbrew zarzutom ze skargi zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów prawa materialnego czy też prawa procesowego. Z właściwie przeprowadzonego w tej sprawie postępowania dowodowego w świetle dyspozycji art. 77 § 1 i 80 kpa, a w szczególności ustaleń wywiadu środowiskowego pod kątem ustalenia sytuacji materialnej skarżącej, wynika, że prawidłowo został ustalony dochód K. P.. Skarżąca prowadzi bowiem wspólnie z dwoma synami gospodarstwo o pow. [...] ha (przeliczeniowe [...] ha), z którego w części się utrzymuje. Ponadto źródłem utrzymania rodziny jest renta chorobowa w wysokości [...] zł, zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości [...] zł i dodatek za dojazdy w kwocie [...] zł. W sytuacji tej dochód rzeczywisty wynosi [...] zł, przez co przekracza kryterium dochodowe dla rodziny ([...] zł) uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Oznacza to, że w tym stanie prawnym i faktycznym w ramach uznania administracyjnego właściwy organ – zgodnie z dyspozycją art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) – w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, może przyznać specjalny zasiłek celowy w wysokości która nie przekracza odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Jednak w świetle dyspozycji art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 4 cyt. ustawy o pomocy społecznej właściwy organ w ramach posiadanych środków finansowych musi w pierwszej kolejności kierować środki pomocy społecznej do osób całkowicie pozbawionych dochodów i do osób o najniższych dochodach. Dlatego też prawidłowo orzekł o odmowie przyznania przedmiotowego – uznaniowego specjalnego zasiłku celowego za miesiąc grudzień 2004 r. W tym zakresie organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Wynika to także z tego, że organ I instancji w miarę posiadanych środków finansowych uwzględniając trudną sytuację finansową i zdrowotną skarżącej oraz bezrobocie jej synów przyznawał skarżącej pomoc finansową w następującej wysokości: w 2000 r. na kwotę [...] zł, w 2001 r. na kwotę [...] zł, w 2002 r. na kwotę [...] zł, w 2003 r. na kwotę [...] zł, zaś w 2004 r. na kwotę [...] zł, w tym specjalny zasiłek celowy w kwocie [...] zł na miesiąc październik 2004 r. (karta 27 akt sprawy). Natomiast wbrew zarzutowi ze skargi dochody z gospodarstwa rolnego ustalone zostały zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zaś okoliczność faktyczna pozostawienia gruntów bez uprawy nie skutkuje odstąpieniem od doliczenia dochodów z tego tytułu do łącznego dochodu rodziny, gdyż stanowi o tym ustawodawca. Ponadto skarżąca, tj. K. P. może dalej występować z wnioskiem do właściwego organu I instancji o przyznanie jej specjalnego zasiłku celowego za każdy miesiąc w 2005 r., biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki w tym zakresie, dotyczące terminu składania tych wniosków jak i okoliczności faktycznych, które uprawniają do ich złożenia. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. jp